یک شنبه ۱۹ مرداد ۱۳۹۹ ساعت

نشریه فرهنگی تحلیلی نگین زاگرس معرف مردمان لر

بساک

بساک

ستون وطن بختیاری بود    به هر  حادثه مرد یاری بود

بختیاری شاخه بزرگی از قوم بزرگ لر است که به دو شاخه کلی تقسیم گردیده: چهارلنگ و هفت لنگ.

چهارلنگ که شامل پنج باب یا قبیله است:

۱-میوند(ممیوند)        ۲-ممصالح       ۳-زلقی        ۴ -کیانرثی      ۵-موگویی

 

هفتلنگ که شامل چهار باب یا قبیله است:

۱-  بابادی         ۲  -دورکی              ۳- بهداروند            ۴  -دینارانی

 

لذا باتوجه به برسی  جغرافیایی و اماری  وبعضی دیگر شاخص ها بزرگترین  ایل بختیاری باب میوند(ممیوند) از  شاخه چهارلنگ میباشد که این ایل همواره در طول تاریخ قومی و میهنی جایگاه خاصی برخوردار هستند و برحسب اسناد تاریخی و تاریخ شفاهی  حکومت گران بزرگی از ایل میوند برخواستند تا اینکه مورخان بزرگ ایرانی و خارجی را بر آن داشته که از ایشان در آثار  خود  یاد نمایند. از جمله در چندقرن پیشتر

اتابکان لر بزرگ  که در آغاز  در  دامنه های  اشترانکوه زیسته ا ند که خود تاریخی مفصل و مجمل دارد دیگر حکومت  پادشاهی دو بزرگمرد بختیاری میوند(ممیوند): ( شاه مراد)علیمرادخان میوند  و الماس خان میوند که برای بختیاری تاریخ ساز بوده اند.

ایل بساک

 

ادامه دارد...

  • پدرام میرزایی

    ایل بساک ایل همیشه در صحنه.ایلی کامل که ازخودش همه چیز دارد.ایلی که تا اخر با علی مردان خان ماند


  • فیروز

    سلام ایادر طایفه بساک خواندنی هفتلنگ ازدینارون وطایفه سهیدیاسعیدوجودداردکه فامیلشان ظاهری یازاهدی باشد


  • فقط زمان《رای‌گیری》به ذَلقی می‌آیند!

    محصور شدگان بخش ذلقی الیگودرز: ۱۴۳ روستای بخش ذلقی الیگودرز جاده ندارند! روزنامه ایران در شماره ۶۹۴۰ (۱۴ آذر ۹۷) صفحه ۹ ، نوشت: ۱۴۳ روستای بخش ذلقی الیگودرز (محصور شدگان) جاده، برق، آب، مدرسه و آنتن موبایل و تلویزیون ندارند! شهرستان الیگودرز پهناورترین شهرستان لُرستان است که ۴۱۷ روستا دارد و ۱۴۳ روستای آن در بخش ذلقی جزء محرومترین مناطق ایران است! این منطقه هیچ رشدی نکرده و مردم هیچ امکاناتی ندارند و در وضعیت اسفناکی زندگی میکنند! ما روستاهایی داریم که برای رفتن به آنجا دو روز راه است ولی اگر جاده احداث شود فقط ۲ ساعت طول میکشد! راه اندازی جاده منطقه را از بن بست ارتباطی درمی آورد و باعث جذب گردشگر ، رونق اقتصادی و اشتغالزایی میشود. با ساخت جاده مدارس ساخته میشوند و برق و آبرسانی مهیا میشود! معلمان بخاطر نبود جاده ساعتها پیاده روی میکنند و شبها جایی برای خواب ندارند! مردم ۱۴۳ روستای ذلقی منتظر جاده ای هستند که به محرومیتشان پایان دهد! محمد پذیرش که ۵۰ سال دارد میگوید: تا بحال هیچ غریبه ای پایش را اینجا نگذاشته چون اصلأ کسی نمیداند ۱۳ هزار نفر در بخش ذلقی زندگی میکنند《فقط زمانیکه رأی گیری باشد با اسب و قاطر می‌آیند و از ما میخواهند که رأی بدهیم!》چندین بار با اداره برق مکاتبه کردیم که برق رسانی کنید ولی گفتند هر موقع جاده درست شد برق میکشیم! با بارش اولین برف پاییزی تا اوایل اردیبهشت تمام راهها بسته میشوند. بچه ها بیسوادند و از کمترین امکانات محرومند. ما با بی امکاناتی سالهاست سر کردیم ولی بچه هایمان دارند زجر میکشند چون زندگی کسالت باری دارند ما برق و آب و جاده و مدرسه و حتی آنتن تلویزیون و موبایل هم نداریم که بچه هایمان سرگرمی داشته باشند! اگر کسی مریض شود هیچ درمانگاهی نیست و باید او را از کوه و کمر به بزنوید ببریم! چرا متولیان اداره زیارتگاه امامزاده محمدبن حسن که سالانه ۱ میلیون زائر دارند و نذورات زیادی هم کسب میکنند بخشی از این پول را خرج ترمیم و آسفالت جاده نمیکنند؟ چرا اداره راه و شهرسازی لرستان نمیتواند ۳۸ کیلومتر جاده که راه ۱۴۳روستاست را درست کند؟ باید کمکی به آبادانی منطقه ذلقی که ۱۳ هزار جمعیت دارد بشود. وزارت راه و شهرسازی وارد عمل شود. بخاطر نبود جاده کودکان از تحصیل جا میمانند و دختران در سن پایین ازدواج میکنند. بخدا در شأن مردم ۱۴۳ روستا نیست که در قرن ۲۱ از امکانات اولیه به کلی دور باشند. خواهش میکنم از مسؤلان که مشکلات مردم را حل کنند!


  • حسین ایسوند

    حسین ایسوند: ﮔﻮﯾﺶ ﺷﻮﺷﺘﺮﯼ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﮔﻮﯾﺶ‌ﻫﺎﯼ ﺯﺑﺎﻥ ﮐﻬﻦ ﻟُﺮﯼ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﯾﻦ ﮔﻮﯾﺶ ﻗﺮﺍﺑﺖ ﻧﺰﺩﯾﮕﯽ ﺑﻪ ﮔﻮﯾﺶ ﻟﺮﯼ ﺑﺨﺘﯿﺎﺭﯼ ﺩﺍﺭﺩ ﺑﺴﯿﺎﺭﯼ ﺍﺯ ﺯﺑﺎﻥﺷﻨﺎﺳﺎﻥ ﺍﯾﻦ ﮔﻮﯾﺶ ﺭﺍ ﺑﺎﺯﻣﺎﻧﺪﻩ ﺯﺑﺎﻥ ﻋﯿﻼﻣﯽ ﻣﯽ‌ﺩﺍﻧﻨﺪ ﻭ ﻣﻌﺮوﻑ ﺑﻪ ﺧﻮﺯﯼ ﺍﺳﺖ. ﻧﺎﺻﺮ ﺧﺴﺮﻭ ﻣﯽ‌ﮔﻮﯾﺪ: ﺩﺭﺑﺎﺭﯾﺎﻥ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﭼﻮﻥ ﺑﻪ ﺧﻠﻮﺕ ﻧﺸﺴﺘﻨﺪﯼ ﺑﻪ ﺧﻮﺯﯼ ﺳﺨﻦ ﺭﺍﻧﺪﯼ‌ ﻭ ﺩﮐﺘﺮ ﺯﺭﯾﻦ‌ﮐﻮﺏ ﻧﯿﺰ ﻫﻤﯿﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺭﺍ ﺑﯿﺎﻥ ﻣﯽ‌ﮐﻨﺪ. ﺩﺭﮐﺘﺎﺏ ﺍﻋﺮﺍﺏ ﺧﻮﺯﺳﺘﺎﻥ ﻭ ﮐﺘﺎﺏ ﺍﺑﻦ ﺣﻮﻗﻞ ﻣﯽ‌ﺧﻮﺍﻧﯿﻢ ﺑﻮﻣﯿﺎﻥ ﺧﻮﺯﺳﺘﺎﻥ ﺩﺭ ﻋﻬﺪ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﻋﻤﺪﺗﺎً ﻗﻮﻡ ﺧﻮﺯﯼ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺯﺑﺎﻥ ﻭ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺧﺎﺹ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ. ﺍﯾﻦ ﻗﻮﻡ ﺗﺎ ﻗﺮن‌ها ﭘﺲ ﺍﺯ ﺑﺮاﻓﺘﺎﺩﻥ ﺷﺎﻫﻨﺸﺎﻫﯽ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﻧﯿﺰ ﺯﺑﺎن‌شان ﺭﺍ ﺣﻔﻆ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻗﺮﻥ ﭼﻬﺎﺭﻡ ﻫﺠﺮﯼ، ﺑﻨﺎﺑﺮ ﮔﺰﺍﺭش‌هایی ﮐﻪ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ ﺍﺳﺖ، ﺣﺘﯽ ﺧﻮﺯﯼ‌ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺍﺳﯿﺮ ﻋﺮب‌ها ﺷﺪﻩ و ﺑﻪ ﺑﺼﺮﻩ ﮐﻮﭼﺎﻧﺪﻩ شده ﺑﻮﺩﻧﺪ، ﺩﺭ ﺑﺼﺮﻩ ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﺯﺑﺎﻥ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺗﮑﻠﻢ ﻣﯽ‌ﮐﺮﺩﻧﺪ‌. ﺯﺑﺎﻥ ﺧﻮﺯﯼ ﻫﯿﭻﻭﺟﻪ ﺍﺷﺘﺮﺍﮐﯽ ﺑﺎ ﺯﺑﺎن‌های ﻓﺎﺭﺳﯽ ﻭ ﻋﺮﺑﯽ ﻭ ﺁﺭﺍﻣﯽ ﻧﺪﺍﺷﺖ، ﻭ ﺑﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺍﺑﻦ‌ﺣﻮﻗﻞ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﯼ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎﺕ ﺟﻐﺮﺍﻓﯿﺎیی ﺑﻪ ﺧﻮﺯﺳﺘﺎﻥ می‌رود، ﺯﺑﺎن بومیان خوزستان‏ ﻧﻪ ﺑﻪ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﺷﺒﯿﻪ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻧﻪ ﺑﻪ ﺳﺮﯾﺎﻧﯽ ﻭ ﻋﺒﺮﺍﻧﯽ ﺍﯾﻨﻬﺎ ﺑﻮﻣﯿﺎﻥ ﺩﺭﺟﻪ ﺍﻭﻝ ﺧﻮﺳﺘﺎﻥ ﺑﻪ ﺷﻤﺎﺭ ﻣﯽ‌ﺭﻓﺘﻨﺪ، ﺍﺯ ﺑﻘﺎﯾﺎﯼ ﻗﻮﻣﯽ . ﺩﺭ ﺯﯾﺮ ﺗﻌﺪﺍﺩﯼ ﺍﺯ ﻭﺍﮊﮔﺎﻥ ﺯﺑﺎﻥ ﺧﻮﺯﯼ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﯼ ﻗﻀﺎﻭﺕ ﺧﻮﺍﻧﻨﺪﮔﺎﻥ ﺧﻮﺍﻫﯿﻢ ﺁﻭﺭﺩ: ﻣﯽﺗﻮﺍﻧﺪ: ﺗَﺮَ / ﻧﻤﯽﺗﻮﺍﻧﺪ: ﻧَﺘَﺮَ / ﺧَﺴﯽ ‏ khasi ‏: ﻣﺎﺩﺭ ﺯﻥ ﯾﺎ ﻣﺎﺩﺭ ﺷﻮﻫﺮ / ﺧﻮﺍﺭ ‏ khaar : ﺧﻮﺍﻫﺮ / ﺑِﺮﺍﺭ ‏ beraar ‏: ﺑﺮﺍﺩﺭ / ﭘِﯿﺎ ‏piyaa ‏: ﻣﺮﺩ / ﻣِﯿﺮَ ‏ mera ‏: ﺷﻮﻫﺮ / ﺍَﻓﺘﻮ ‏ ‏ afto‏: ﺁﻓﺘﺎﺏ / ﺍُﻭ ‏ o ‏: ﺁﺏ / ﭘَﺴﯿﻦ ‏ pasin : ﭘﺲ ﺍﺯ ﻇﻬﺮ / ﺍﯾﺴﻮﻥ ‏isoon ‏ : ﺍﯾﻨﮏ ‏ﺣﺎﻻ‏، ﺍﯾﻦ ﺯﻣﺎﻥ / ﺍﻭﺳﻮﻥ ‏ oosoon ‏: ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ، ﺁﻥ ﻫﻨﮕﺎﻡ ‏/ ﺍی‌لا ‏ ila: ﺍﯾﻦ ﻃﺮﻑ / ﺍﻭ ﻻ ‏ oola ‏: ﺁﻥ ﻃﺮﻑ / ﮐُﻠﻤِﺠﻮﺭ ‏ kolmejoor ‏:ﮐﺎﻭﺵ ﻭﺟﺴﺘﺠﻮ / ﻗَﻠَﭙﯿﺪﻥ ‏ ghalapidan ‏: ﺁﻫﺴﺘﻪ ﻭ ﺑﻪ ﺭﻭ ﺑﻪ ﺑﻐﻞ / ﺍﻓﺘﺎﺩﻥ ﺷَﮑﻨﯿﺪﻥ ‏ shaknidan ‏: ﺗﮑﺎﻥ ﺩﺍﺩﻥ، ﺷﮑﺎﻧﺪﻥ، ﻟﺮﺯﯾﺪﻥ / ﺷِﯿﻮﻧﯿﺪﻥ ‏ shevenidan ‏: ﺑﻪ ﻫﻢ ﺯﺩﻥ / ﮔُﻠﻨﯿﺪﻥ ‏ golnidan ‏ : ﺭﻭﺷﻦ ﮐﺮﺩﻥ / ﺧُﻔﺘﯿﺪﻥ ‏ khoftidan ‏:ﺧﻮﺍﺑﯿﺪﻥ / ﻭِﺭﺳﯿﺪﻥ ‏versidan ‏ : ﺑﻠﻨﺪﺷﺪﻥ ‏ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻦ ‏/ ﺗﺮِِﺳَّﻦ ‏ taresan ‏: ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻦ / ﺑﺰﻧﯿﺪﻥ ‏beznidan ‏ : ﺑﯿﺨﺘﻦ، ﺟﺪﺍ ﮐﺮﺩﻥ / ﺍﻧﺠﻨﯿﺪﻥ ‏ enjenidan ‏: ﺧﻮﺭﺩ ﮐﺮﺩﻥ / ﺭﻭﻣﻨﯿﺪﻥ ‏ romnidan ‏:ﻭﯾﺮﺍﻥ ﮐﺮﺩﻥ / ﭘﺘﯽ ﮐﻮﺭﺩﻥ ‏ pati kordan ‏: ﺧﺎﻟﯽ ﮐﺮﺩﻥ / ﺷﮏ ‏ shak ‏: ﺗﮑﺎﻥ ﻭ ﻟﺮﺯﺵ / ﭘﯿﺖ ﺧﻮَﺭﺩﻥ ‏ peyt khordan ‏: ﭘﯿﭻ ﺧﻮﺭﺩﻥ / ﺩِﺷﺒُﻞ ‏ deshbol ‏: ﻏﺪّﻩ / ﻋَﺲ ‏ as ‏: ﺍﺳﺘﺨﻮﺍﻥ / ﺗﯿﻪ ‏ tiya ‏: ﭼﺸﻢ / تی: چشم / پِت در برخی مناطق لُرنشین نوفت: دماغ / خَرَّهَ: گِل / چَپیلهَ: کوچه پس کوچه های پرت / دِندِلوز: آویزان / گِلال: سنگهای صاف کوچک / کُلُمتهَ: سنگهای نسبتاً بزرگ / بِه، بهی، بهیگ: عروس / ایسه: حالا / اوسه: بعداً / نیشتن: نگاه کردن / کُلمِجور: جستجو / گُلنیدَن: روشن کردن / مرک: آرنج / کپو: سر / پی: چربی / چغا ، چگا: تپه / گرگراک: خزنده مارمولک شکل ولی سه چهاربرار بزرگ در برخی مناطق لُرنشین به آن دامارو گرفته میشود / پته: برآمدگی / گوو ، گگه: برادر / دا: مادر / میره: شوهر / کول: دره / لم: پایین / وا والا: بالا / گَر: صخره، تخته سنگ و بسیاری کلمات دیگر. حتی در زبان لُری برای انواع صداهای ایجاد شده نیز اصطلاحاتی بکار می‌رود: مانند: غُرمب غُرمب: برای صدای رعد و برق – تِرَق تِرَق – شِرَق شِرَق – پَق پَق – گرم هور و... برخی از واژگان زبان باستانی ایلام در زبان کنونی لری برگرفته از کتاب دنیای گمشده ایلام نوشته ایلام شناس برجسته والتر هنتیس آلمانی. این زبان زیبا بی نظیر را حفظ کنیم؛ زوون دایه مون نهلیم ز ویرمون ره



آخرین مقالات