جمعه ۲۹ تیر ۱۳۹۷ ساعت

نشریه فرهنگی تحلیلی نگین زاگرس معرف مردمان لر

ایل شوهان

ایل شوهان

تقدیم به ایل شوهان 


 چون رودِ روان، ساری و جاری هستید

از یک ژن پاک ، یادگاری هستید

بعد از دوسه ماه گفتمان ثابت شد

ازایل  بزرگ  بختیاری  هستید


مقدمه:

لری شوهانی عمدتا در دهستان هایی از شهرستان های دره شهر ، ملکشاهی  و مهران از استان ایلام تکلم می شود.قرائن به دست آمده در مطالعات زبانی دلالت بر آن دارد که « شوهانی »کهن¬ترین گویش لری مینجایی بوده و به احتمال زیاد تمام گویش های مینجایی دیگر از این گویش یا گویشی شبیه به آن منشعب شده اند.

(این بخش برگرفته از مقاله جناب آقای مسعود سیفی می باشد که مقایسه ای اجمالی بین گویش دهستان هندمینی و گویش شوهان داشته اند.)


به نقل از مرحوم حاج عباسقلی محمدی و مرحوم حاج زکی اسکندری که توسط آقای نوردین محمدی گردآوری شده است منقول است که  حدود ۴۸۰ سال پیش یعنی سال(۹۰۷) ه.ش همزمان با تٱسیس سلسله صفوی ،(احمد خان)و(محمدخان) جد پدری طوایف کاید خورده و شوهان و کاووسی و کایدهای دیناروند ، ازچهارمحال بختیاری و از روستای خسرو آباد به دلایلی ، مهاجرت و در منطقه (دهلران) اقامت گزیده اند .


هرکسی کو درو ماند از اصل خویش ××× باز جوید روزگار وصل خویش


لرستان پشتکوه  از قدیم الایام سکونتگاه طوایف قوم لر بوده است.بسیاری از لر های استان ایلا م همچنان به زبان مادری خود تکلم می کنند ولی بعضی دیگر از آنها که بیشتر ساکن شهر ایلام و مناطق غرب استان هستند به زبان لری آمیخته به زبان اقوام همسایه و خویشاوند یعنی کردی سخن می گویند.دسته اخیر با اینکه زبان لری آمیخته با کردی دارند ولی همچنان خود را قویآ لر دانسته و اصالت نژادی خود را مورد تآکید قرار می دهند.یکی از مهمترین ایلات لری که دارای اینچنین وضعیتی هستند ایل بزرگ شوهان است.گویش ایل شوهان ، لُری شوهانی است .  گویش لری شوهانی در بین گویشهای لری لرستان پشتکوه  به دلایل متعدد از جمله مجاورت جغرافیایی به زبان کردی  رایج در لرستان  پشتکوه نزدیک تر است به همین دلیل عده ای نا آگاه یا مغرض این ایل اصیل لر را به اشتباه کرد معرفی می کنند. ایل شوهان یکی از بزرگ ترین ایل های استان ایلام است. محل اصلی این ایل دهستان شوهان در جنوب شهر ارکواز ملکشاهی است. دهستان شوهان  از جنوب با عراق و از شمال با شیروان و چرداول، از غرب با ملکشاهی و از شرق با میمه همسایه‌است .بسیاری از اهالی این ایل هم اکنون در شهرستان های ایلام ، مهران ملکشاهی ،شوش و قزوین  سکونت دارند.

ایل شوهان شامل ۹طایفه  به نام های فلک  ،کلیوند ،قیطول ، صفرلکی  ،کاوری ، کرهر  ،بلوچ  ،شرف  و سادات سید ناصرالدین است.سرزمین اجدادی آنان چالاب /چنگوله/سرتنگ زعفرانی/زیتون/خوشادول/بلوطسان/نادرآباد/چیچال/چشمه پهن/است. مرزهای  لرهای شوهان عبارت است از مرز بین کرد ها وشوهان در شرق این ایل و مرزبین شوهان و ملخطاوی و ملکشاهی در غرب و از شمال به کبیر کوه و از جنوب به مرز عراق و اعراب رویشد و مناطق دیر مالی .ایل شوهان از قدیم الایام با طایفه کایدخورده ساکن دهلران که آن هم از طوایف بزرک لر  لرستان پشتکوه است برادر  و از یک اصل و ریشه بوده است .


نسب ایل شوهان با ایل کاید خورده دهلران یکی است که این ایل هم از ایلات لُرتبار استان ایلام است.گویش ایل شوهان و کاید خورده در حال حاضر گویش"لُری فئیلی"است که  بیشتر به "لُری لرستانی"یا" لُری خرم آبادی " معروف است ولی اصل این دو ایل به لُرهای بختیاری که از لُرتباران اصیل "لُر بزرگ"هستند می رسد .با اینکه اصل و نسب ایل شوهان کاملأ "لُری " است ولی بعضی از عزیزان یاد شده بعد از عدم توفیق در کرمانجی خواندن گویش این ایل سعی در نسب سازی دروغین و نسبت دادن این ایل به ایلات کرد زبان  کرده اند. انکار هویت لُری شوهان ها مثل انکار آفتاب در یک روز آفتابی سوزان است. پس از این کارهای غیر اخلاقی  دست بکشید و با این کار های غیر فرهنگی بذر تفرقه را در بین دو قوم "کرد"و "لر"نپاشید.این را هم باید دانست :

نکته: شوهان به گویش شوهانی های خود شوهون بیان میشود و شوهون در گویش بختیاری یعنی چوپان و این اشاره ایست به لر بودن ایل شوهان. همچنین در گویش لری شوهان کلمه ی سی تو زیاد تکرار میشود و این کلمه در واقعه کلمه ای بختیاریست که از زمان تبعید این ایل بهمراه برادر خود کایدخورده ها از سرزمین بختیاری به یادگار مانده است .


نتیجه: ایل شوهان (شوهو) بزرگترین ایل لر در استان ایلام است. ریشه این ایل منسوب به بختیاریان میرسد. 



"کُرمانج های لُر"یا "لُرهای کُرمانج"


همانطور که پر واضح است،لرستان پشتکوه یا استان ایلام کنونی  بخش جدایی ناپذیر جغرافیای تاریخی لرستان قدیم و قوم بزرگ لر بوده و از قدیم الایام سکونتگاه طوایف و ایلات لُر بوده است ؛شوهان یکی از اصیل ترین ایلات لُر ساکن در لرستان پشتکوه و درعین حال بزرگترین ایلات لُر این منطقه از غرب کشور است.زبان،آداب،رسوم،آیین،لباس و هر آنچه تعیین کننده تبار یک ایل است در خصوص ایل شوهان  کاملآ لُری است.در تقسیم بندی اجزائ قوم لر ؛شوهان جزء ایلات لُر فیلی محسوب می شود. لُرهای فیلی به همراه لُرهای لک " لُر کوچک "و به همراه لُرهای بختیاری،لُرهای ممسنی و لُرهای کهکیلویه و بویر احمدی به عنوان لُرهای محدوده" لُر بزرگ" ،اقوام لُر را تشکیل می دهند.لُرهای فیلی  علاوه بر لرستان پشتکوه (دره شهر ،آبدانان ،دهلران ،مهران ،ملکشاهی و شهر ایلام)در لرستان پیشکوه(خرم آباد،چگنی،پلدختر،درود و کوهدشت)و خوزستان(اندیمشک،شوش و دزفول)سکونت دارند.در عصری که ناسیونالیسم قومی رو به فزونی است متاسفانه عده ای از ناسیونالیست های قوم برادر وشمالی جهت مستحکم کردن جایگاه قومی خود در لرستان پشتکوه  به تبارسازی قومی پرداخته و در این بین توجه خود را بر ایل بزرگ شوهان متمرکز کرده اند چون به خوبی می دانند در صورت موفقیت و کُرد نمایی شوهانها وزنه را به نفع خود تغییر داده اند.این افراد به شکلی کاملآ غلط و نادرست شوهانها را کُرمانج معرفی می کنند. به این افراد باید گفت با توجه به تاریخ،زبان،آداب،رسوم و از همه مهمتر اجداد مشترک این ایل لُر با سایر ایلات و طوایف لُر فیلی خصوصآ طوایف لُر فیلی ساکن در لرستان پشتکوه  تنها در یک صورت می توان شوهانها را کرمانج نامید وآن هم این است یا همه کرمانج ها که حدود 25 میلیون نفر هستند و در کشورهای مختلف زندگی می کنند را لُر بدانیم و به آنها "کرمانج های لُر"بگوئیم یا همه لُرهای فیلی (نه فقط شوهانها) که تقریبآ 2 میلیون نفر هستند ، را کُرمانج بدانیم و آنها را "لُر های کرمانج "بنامیم در غیر این صورت به جز خندیدن به این ادعا،واکنش دیگری نمی توان نشان داد.


در بسیاری از  کامنتهای نوشته شده از طرف برادران به اصطلاح کرد ایلام  برای وبلاگ "شوهان :بزرگترین ایل لٌرزبان استان ایلام"  آمده بود که با اینکه زبان شوهانها لٌری است ولی تبار آنها کٌردی است.  در برخورد اول این پیام  ها من را خشمگین ساخت . دلیل خشمگینی من این بود  که دوستان، تبار لٌری شوهان را که از روز هم رشن تر است زیر سؤال می برند و به آنها توهین می کنند زیرا بزرگترین توهین به افراد انکار هویت واقعی آنها است.با خود گفتم که  با توجه به یکی بودن اجداد  شوهانها با کاید خورده های دهلران؛ اگر تبار لٌرهای کاید خورده را کٌرد کردید آن موقع می توانید شوهان ها را نیز کٌرد بنامید.وقتی این به ذهنم  متبادر شد که با اینکه این دلیل اصلآ درست نیست ولی اگر به اشتباه فرض را بر درست بودن آن بگذاریم چرا  این دوستان همین استدلال را در مورد لٌرتبارانی مثل حیدریها ،پیرحیاتی ها،رشنوادی ها ....که زبانی شبیه کردی اختیار کرده اند به کار نمی برند،عصبانیتم از این همه جهالت بیشتر شد .در مورد لرتباران کرد زبان می گویید اصل بر زبان است و بعد در مورد لرهای شوهان چون نمی توانید زبان لری  آنها را زیر سؤال ببرید تبار غیر واقعی می سازند و اصل را بر تبار می گذارند.این نهایت بی انصافی است اگر نام دیگری بر آن ننهیم.این نشاگر این است که این دوستان کمر همت به نابودی هویت لٌری لرتباران ایلام بسته اند و برای این کار از هیچ کار غیر اخلاقی دریغ نمی کنند و با خود گفتم خداوند کمرتان را خرد کند تا دیگر به کارهای غیر اخلاقی کمر همت نبندید.بعد از مقداری تأمل، خشمم فروکش کرد و دلیل این فروکش این بود که با خود فکر کردم ما در برخورد با تبلیغات غیر واقعی این عده برای کردنمایی لرتباران  ایلام یک گام به جلو برداشته ایم، چون قبلآ آنها حتی زبان لٌرهای شوهان را  هم کٌردی کرمانجی معرفی می کردند ولی الان پذیرفته اند که زبان شوهان ها لٌری است و حال به فکر تبار سازی غیر واقعی افتاده اند.به این دوستان باید گفت که تعصب بس  است ،دست از تبلیغات نادرست بدارید و واقعیت را بپذیرید، شوهانها از لحاظ تبار و زبان، لٌر هستند لا غیر .


منم لر بچه ای از ایل شوهان            منم لرزاده ای از نسل شیران            


اگر روزی رسد بر لر گزندی                برای قوم لر من می دهم جان


دلم دارد گواهی از اصالت                  فقط لرزاده ام ،نه این و نه آن

3 نظر

  • سیامک

    سلام ودرودبرایل شوهان بزرگترین ایل لرزبان پشتکوه بنده ازطایفه صفرلکی که اصلی ترین طایفه ایل شوهانه هستم واززبان بزرگانمان وپدربزرگم مرحوم آزادخان کرمزاده که بزرگ ایل بوده اندشنیده ایم که از۷لنگ بختیاری به این سرزمین آمده ایم

  • مدیر وبسایت

    درود بر شما


  • سیامک

    سلام وخسته نباشیدخدمت شمامدیرمحترم وبسایت،میخواستم بدونم ممکنه که عکس بزرگان ایل شوهان روبفرستم براتون بزارین توی وبسایت؟واگه ممکنه چطوری این کار روبکنم؟بادرودفراوان

  • مدیر وبسایت

    با سلام برادر ارجمندم . تو کانال تلگرام که لینکش تو سایت هست عضو بشید و از طریق ارتباط با ادمین تلگرام مطالب خود را بفرستید. سپاس فراوان


  • فرهاد

    بادرود فراوان: ایا ممکن است همتباران شوهان با مردمان شبانکاره یا (شوانکاره ) از یک نسل باشند؟



آخرین مقالات