یک شنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷ ساعت

نشریه فرهنگی تحلیلی نگین زاگرس معرف مردمان لر

ایل باستانی کرایی

ایل باستانی کرایی

 

چکیده: 
ريشه شناسي  علمي  است  كه  تحولات  واژه  را  از  نظر  آوايي، املايي،  معنايي،  پیشوند،  پسوند  و شناسه ها  از  بدو  تولد  واژه  تاكنون  مورد  بررسي  قرار  ميدهد.  جاي نام  به  نام  جغرافیايي  اطلاق مي شود  كه  حامل  پیام هاي  تاريخي،  جغرافیايي، سیاسي،  اعتقادي، فرهنگي،  اجتماعي  و اقتصادي از گذشته دور تا كنون باشد. هدف از اين مطالعه پاسخ به اين سوال كه ريشه ي جاي نام  واژه  كُرايي يا وجه  تسمیه  آن  چیست نوشته  شده است. دراين  مطالعه  از  متون،  مقالات  علمي، وبگاه هاي اينترنتي و مطابق مراحل ده گانه ريشه شناسي عالمانه جاي نام، اين واژه مورد بررسي قرارگرفت. نتايج حاصله نشان داد كه واژه كُرايي با واژه هاي: كُر،كورو، كوروش،كورِش،كورُس،  كورائوس،  كوراش، كورا و كورايي  در  زبان  فارسي  از  نظر    اصوات  و  آوا  شباهت  داشته است  و هم ريشه مي باشد؛ كه همه اين واژه ها از نظر املاء و معناي هسته دروني هم معنا و مشابه  هستند  و  معني  كورش  پادشاه  هخامنشي  را  مي دهند.  ایل كُرايي از  دير باز  تا  كنون  در ناحیه پارسوماش و انشان سكونت داشتند، سرزمیني كه كورش اول حكمران آن بود و نوۀ او، كورش  كبیر  خود  را  پادشاه  انشان  خواند.  نام  اين  قوم  و  سرزمین شان  به  دو  صورت  كُرايي و كورايي نوشته مي شود كه از نام كورش اقتباس گرديد.

 

مقدمه:

 
«مردم ايل كُرايي كه به استناد گزارش هاي تاريخ گزيده و جغرافیاي نزهت القلوب تألیف حمدالله مستوفي        سال 740 ه.ق سرزمیني مستقل به نام «كواراكان» داشتند كه در همسايگي مناطق مستقل طوايف لرستان بزرگ: لالستان (سرزمین لوا بويراحمد)، متابستان (نواحي دلي مهتاب طیبي سردسیر) و شولستان (سرزمین ممسني كنون) جاي داشتند و در پادشاهي سلسله شاهان صفويه، سرزمین و ولايت كُرايي به استناد كتاب تذكره الملوک به نام 
«الكاي كُرايي» ولايت كُرايي خوان مي شد. در زمان حاكمیت شاهان ترک نژاد سلجوقي، مغولي و خوارزمشاهي تا دوران شاهان صفوي، بزرگترين اقوام ساكن در رشته  كوه هاي  زاگرس  در  ولايات  كنوني:  بختیاري  و  كوهگیلويه بوده اند  كه  درگذر زمان  در  چندين  دوره  از  زمان  حاكمیت شاهان، مشمول كوچ اجباري از شاق ترين مجازات ها،شده اند» (مجیدي كُرايي).
نظر به اينكه واژگان كورايي و كُرايي در توالي زمان متاثر از شرايط گوناگون شفافیت معنايي خود را از دست داده اند، از آنجايي كه: جاي نام ها از لحاظ تاريخي، جغرافیايي و زبان شناختي ارزش فراواني دارند و ميتوانند در آشكار ساختن بسیاري ازحقايق تاريخي كه با گذشت زمان، جز نام و اثري از آنها به جاي نمانده است، پژوهشگران را ياري ميرسانند(رفاهي).با توجه به اينكه ريشه شناسي بر اساس منابع تاريخي، جغرافیايي و زبان شناسي واژه ميتواند از خاستگاه اولیه واژه، تحولات و صورتهاي  واژگاني  را  رديابي و  بررسي  نمايد محققان  بر  آن  شدند  كه با  بررسي  منابع  موجود  و مستندتاريخي، جغرافیايي و آواشناسي واژه كُرايي در زمینه شناخت بهتر معنايي وجه تسمیه قوم بزرگ كُرايي و سرزمینشان گامي مثبت برداشته شود.
 
 
یافتن شواهدی مکتوب از جای نام  واژه کُرایی در متن های باستان، میانه و نو: 
 
در رشته كوه هاي زاگرس مردماني سكونت داشته كه نژادي بومي داشتند و آريايي تبار بوده و در منابع تاريخي و جغرافیايي به نام قوم كورايي يا كُرايي آمده است. اين قوم كه جايگاه شهري و مراكز آنان در شهرهاي بنیان (مهره كُرايي يا دلي مهرگان)و همچنین  شهر  عروج  (اربک)  دركنار  شهر  باستاني  شوشان  (سوسن)  و  شهر  منجنیق  (بازرنگ) جايي  داشت  و  دربرگیرندۀ مجموعه سرزمینهاي دشتي، كوهستاني بختیاري بهمئي و طیبي بوده است(مجیدي كُرايي).از چگونگي سازمان و جمعیت ايل كُرايي، پس از انقراض پادشاهان محلي اتابكان لرستان بزرگ اطلاعات و آگاهي هاي تاريخي  و نوشتاري نداريم و سرگذشت و  تاريخ  قومي اين ايل كه در قديم و در  دوران حكومت هاي اتابكان لرستان بزرگ، سازمان و ولايتي بزرگ به نام الكاي كُرايي داشتند. همانند ديگر عشاير و تیرگان بومي به درياي ژرف از يادرفتگي و فراموشي تاريخي سپرده شده اند، اما از روزگار پیدايش شاهان صفوي منابع نوشتاري در دست است كه اين ايل محدوده و جغرافیاي گسترده و مرزها و جمعیت مشخصي داشته است (مجیدي كُرايي).

در كتاب تذكرۀ الملوک به كوشش دكتر سید محمد دبیر سیاقي درباره سازمان اداري حكومت صفوي آمده است: «حاكم الكاء كُرايي، مداخل يک هزار و چهارصد و شش تومان و صد وچهل و پنج دينار، ملازمان(پانصد نفر)» و همچنین دربارۀ پیوند يكي از  مرزهاي  جغرافیاي  ولايت كُرايي درمحدودۀ  جغرافیاي  شهر  شوشتر  آمده است: «در  صحراي  گرگر ايضا،بقاياي  بسیار  وآثار عمارات قديمیه الا (جبال كُرايي) و بعضي آثار ملوكانه اند... » (حسیني جزايري، و مجید كُرايي).

بدلیسي آورده است كه طايفه اكراد چهر قسم است و زبان و آداب ايشان مغاير يكديگر است(اول) كرمانج (دويم) لُر(سیم) كلهر (چهارم) كوران (بدلیسي).
وطايفه لر را جزو اكراد بحساب آورد و بر اين موجب طايفه كُراني (كُرايي) را جزو طوايف اكراد نام بُرد(بدلیسي) حسیني كه در كتاب خود (رياض الفردوس) درسال 1082ه.ق. نوشته است، اوضاع جغرافیايي وجمعیت ايل كُرايي را چنین شرح  مي دهد:  «احشام كُرايي نیز  از  بلاد  تابعه  شاپور  است.  مزارع  و  مواضع  بسیار  و  يیلاق  و  قشلاق  متعدد  دارد  و  قريب پنجش(پنج وشش) هزار خانه اند»
منطقه  حفاظت  شده كُرايي  در  موقعیت  جغرافیاييN3148  E4911 در  استان  خوزستان  واقع  است.  منطقه  شكار  ممنوع كرائي در 25كیلومتري جنوب شرق شهرستان شوشتر و 35 كیلومتري جنوب شهرستان مسجدسلیمان به مساحت 39353 هكتار  و  شامل رشته  كوه  سیاه  (كوه  شه)  ميباشد.  اين  رشته  كوه  از  پیش  كوه هاي  زاگرس  و  حداكثر  ارتفاع  آن  600 متر  از سطح دريا ميباشد؛ اين منطقه از سال 76 به  عنوان شكار ممنوع بوده و هم اكنون جهت ارتقاء و  تبديل  به منطقه حفاظت شده در دستور كار شوراي عالي محیط زيست قرار دارد.
هنگامي كه مناطق فارس و كهگیلويه مورد هجوم محمود افغان بود، شاه طهماسب دوم،شاهوردي خان را به سرداري فارس و كهگیلويه منصوب كرد.
در سال 1137 ه.ق. نیز كه منطقه كهگیلويه در معرض تهاجم افغانان بود، فردي به نام صفي میرزا از  طايفه كُراني (كُرايي) در ناحیه خلیل آباد بختیاري ادعا شاهزادگي كرد و خود را شاه طهماسب دوم خواند و سران كهگیلويه به او پیوستند.  وي بدينگونه اقتداري بهم زد ...، صفي میرزا پس از اينكه متوجه شد ماهیت واقعي او براي مردم كهگیلويه روشن گرديده است و بنابراين به تعقیبش خواهند پرداخت، به قايد گنجي رئیس مقتدر طایفه کُرایی تیره دينیار پناه برد (تقوي.)
 
مجید كُرايي از ايلات پراكنده كورايي نام مي برد ازجمله:1-كُرايي: راهدار مسجد سلیمان، 2-كُرايي: آب گنجي شوشتر، 3-كُرايي:  ملاثاني اهواز 4-كُرايي:  نواحي  زيدون،  5-كُرايي: نواحي بهبهان، 6-كُرايي: ايلات  طیبي،  7-كُرايي:  تاحسین  شاهي طیبي  سردسیر 8-كُرايي: باولي  بهمئي،  9-كُرايي: ايل  علاالديني، 10-كُرايي:  بكش ممسني، 11-كُرايي:  ناحیه  خشت كازرون، 12-كُرايي: بالا ده كازرون، 13- كُرايي: پل ابگینه كازرون، 14-كُرايي: ايلات اينالو  قشقايي، 15-كُرايي:  نواحي فاروق مرودشت،  16-كُرايي سیستان  و
بلوچستان،  17-كُرايي:  طايفه  مشايخ  دشمن  زياري  ممسني.  كُرايي اكنون  جزء  ايل  طیبي گرمسیر و در حوزه شهرستان دهدشت است و سازمان ايلي مستقلي دارد (مجیدي كُرايی).
سند ارزنده اي مربوط به سال 1068ه.ق، زمان سلطنت شاه عباس دوم صفویی يافته ايم كه مربوط به ايل دشمن زياري كهگیلويه غربي است، در اين سال در شهر دهدشت يک مجمع بزرگ از سران عشاير اطراف تشكیل و سران و رده هاي  بالاي سرپرستي به  عنوان شاهد با نام«شاه» حاشیه سند را ممهور نموده اند؛ كه يكي از  آن شاهان محلي «كلبعلي  شاه ولد احمد شاه كُرايي» بود.(صفي نژاد.)
 
 
گزیده ای از سرگذشت ایل کُرایی:
 
كورايي ها  از كردان (عشاير)  فارس؛ در منطقه اي  به  نام  كورواركان (رجبي  بهشت  آباد و  همكاران، 1394:1065،) كه  هم  نام ديگري  براي  كوهگیلويه بوده  است (هانس گاوبه،1377:123 )
روزگار  مي گذرانند  و  در  تقسیمات  جديد  دوران  صفويه،  زُم گیلويه  به  بیگلربیگي  كهگیلويه  تغیر  نام  يافت.  احشام كُرايي يكي  از  ولايت هاي  اين  بیگلربیگي  بوده  است (حسیني  میرک، 1384:33.)
وسعت  جغرافیايي  آن  كوچكتر  از كورواركان  گرديده  كه  اكنون  محدوده  جغرافیايي  احشام كُرايي شامل  : طیبي سردسیر و گرمسیر و همچنین بهمئي سردسیر و گرمسیر و سرآسیاب يوسفي مي باشد. كُرايي ها خود را فرزندان محمد بن حسن ميدانند(مجیدي كُرايي ،1390:71-72).
 
محمد فرزند حسن بن گیلويه بوده و در دستگاه خیلفه  عباسي  نفوذ  داشت (طبري،1375:6157. ياقوت  حموي،1399ق، ج3/12.)
حسن  فرزند  گیلويه  كه  بعداً جانشین پدرش شد، زم گیلويه را به اسم او نامیدند «زُم حسن بن گیلويه » ( ابن خردادبه،1370:37).
حسن برادري داشت به نام خالد، كه شاعر، دبیر، ثروتمند و طرفدار امین بود و در دستگاه عباسي نفوذ داشت، كه حتي مامون خلیفه عباسي از وي درخواست قرض جهت فتح بغداد نمود، او درخواستش را ردكرد (اصفهاني،1364 :86-87.)
گیلويه فرزند مهرگان و نوه روزب بوده  است  (اصطخري،1340 :143 ، استخري،2004 :144).
هانس گاوبه  اظهار  نمود  شهر  بنیان  از  متعلقات  گیلويه  بوده  است (هانس  گاوبه، 1377 :58).  شهربنیان  يا  (مهره 
كُرايي = مركز  كُرايي ).
نام  ديگرش«دلي مهرگان»است كه از نام پدر گیلويه گرفته شده است.
تواريخ دوران پادشاهي در كشور ايران نشان ميدهد كه بسیاري از مردم عشاير و ايلات كه پادشاهان، شاهزادگان و امراي آنان به دشمني برخاستند و سر به شورش و نافرماني برداشته اند، مشمول قانون كوچ اجباري و جابه جايي از سرزمین هاي خود به سرزمین دور از بوم
گاه خود شدند .
بنابر اطلاعات به دست آمده، نخستین كوچ اجباري مردم كُرايي در سیستان و بلوچستان به سال 650ه.ق.  در  زمان  حاكمیت  اتابک  امیرتكله  هزاراسف  پیش  آمد،  كه  به  دلیل  قتل  عام مسلمانان  شهر  بغداد  در  حملة هلاكوخان  مغول  به  آن  شهر  متأسف  شد  كه  اين  اعتراض  و  تأسف  او  را،  خبررسان ان  به  هلاكوخان  رسانیدند  و  هلاكوخان  بر امیرتكله خشمگین شد و لشكري به جنگ امیرتكله هزاراسف اتابک (پادشاه بومي) لرستان بزرگ فرستاد كه به مدت 9ماه اين سپاه خونخوار در ولايات نزديک به «دژ مونگشت» پناهگاه اتابک تكله ماندند؛ پس از تسلیم وي، تعدادي از مردم ايلات كُرايي كه در حوالي دژ مونگشت سكونت داشتند، تبعید شدند.
بنابر اطلاعات به دست آمده از سران طوايف كُرايي استان سیستان و بلوچستان،  شمار  آنها  18تیره  و  شاخه  بوده اند  از  لرهاي  محمدحسني  به نواحي  سیستان و  بلوچستان  تبعید  شده اند  كه بازماندگان آنان به نامهاي: كورايي، كهرايي، كهرازهي و كیازهي و مجموعا به اسامي «محمدحسنی» در سیستان و بلوچستان ايران، پاكستان، افغانستان و خراسان زندگي ميكنند.
در  سال 1004ه.ق  شاه عباس.  در پادشاهي اول  صفوي  و  استانداري «والیگري» الله ورديخان،  به  استناد گزارش  مؤلف  تاريخ خطي  فتوحات  ه مايون  در  كتابخانه  مركزي  دانشگاه تهران،  اختلاف  و  جنگي  بر  سر  مسائل  قومي، میان  امیربوداق كُرايي و لاچین
بیگ  حاكم  درگرفت  كه  به  شكست حاكم  لاچین  بیگ  و  كشته شدن  عده اي  از  سپاه  او  انجامید؛  پس  از  اطلاع يافتن الله ورديخان از اين واقعه، سپاهي كه براي سركوب شورش ازبكان خراسان آماده و بسیج بود، بر سر ايل كُرايي تاخت و مردم بسیاري را از اين ايل كشتند و اموال زيادي را به غارت بردند و پس از آن بر الله ورديخان ثابت شد كه گناه كار حاكم او بوده است. بنابراين امیربوداق كُرايي و  مردم  ايلش بخشیده  شدند؛  اما  بخش  مهمي از  مردم كُرايي كه  متهم  به  كشتار  مأمورين لاچین بیگ  حاكم كُرايي بودند  به  سرزمین  فارس اجباراً  كوچ  داده  شدند  كه  بازماندگان  آنان  هم  اكنون  در  شهرهاي  گله دار، خُنج فارس و سیرجان كرمان و كُران از توابع شهر فارسان چهارمحال بختیاري سكونت دارند.
سال 1145 ه.ق. كه شاه تهماسب صفوي،  پسر شاه سلطان حسین  صفوي،  دست نشانده  نادرقلي خان  افشار  (نادرشاه  بعد)  به سلطنت  رسید.  بنا  به  گزارش هاي  مؤلفان  كتب  جهانگشاي  نادري،  عالم  آراي  نادري،  تذكره  شوشتر، شخصي  كه  خود  را صفي میرزا، پسر
شاه سلطان حسین صفوي وانمود و معرفي كرده بود، در مناطق ايل بختیاري ظهور كرد و مردم اين ايلات، دور او گرد آمده و او را پادشاه خواندند كه تا 4سال در شهرهاي شوشتر و دهدشت به پادشاهي پرداخت كه نادرشاه افشار با ارسال نامه هايي به سران عشايري كه در سپاه بیست هزار نفري او بودند، به آنان گوشزد كرد كه وي مردي مجهول النسب واز طايف كُرايي است كه به اين كسوت درآمده است و شاهزاده نیست. با توجه به پراكنده شدن عشاير هواداراش،به قايد گنجي كُرايي،رئیس مقتدر ايل كُرايي شاخه «دين يار» در قلعة اوسل، خاک كنوني ايل يوسفي كه از آنِ قايد گنجي بود، پناهنده شد.پس از يک  سال  به دست  اقوام  قايد گنجي،  دستگیر و  در  شهر دهدشت كشته شد و  سرش  را  به  خراسان نزد شاه  تهماسب  صفوي فرستادند.مردم  ايل كُرايي در  رابطه  با  هواداري  از  صفي میرزا،  مورد خشم  و  غضب  عمال  نادرشاه قرار  گرفتند  و  به  فرمان نادرشاه،  مشمول  قانون  كوچ  اجباري  به نواحي  خوزستان  و  عراق  عرب شدند. بازماندگان  اين  كوچ  اجباري 
در  شهرهاي اهواز (حومه كوت عبدالله)، مظفريه، گنجیه و شهر رامشیر با نامهاي كردوني، آل بوكر و نیز در شهرهاي مسجدسلیمان و رامهرمز و نواحي ايل بهمئي و زيدون بهبهان با نام قوميخود (كُرايي ) شناخته ميشوند.
در سال 1174ه.ق. به استناد گزارش كتاب تاريخ گلشن مراد، كريم خان زند براي مجازات يكي از سران ايل كُرايي به نام قايد ابول ريچي به شهر رامهرمز لشكر كشید. پس از محاصرۀ قلعة قايد ابول ريچي در جوار امامزاده شاه ابوالقاسم در حومة شهر رامهرمز، قلعه قايد ابول را به تصرف در آورد و قايد ابول ريچيو افراد ايلش را به قتل رسانید و قلعه اش را با خاک يكسان كرد.در سال 1175ه.ق. كه كريم خان زند،براي سركوب طوايف لیراوي دشت به زيدون حومه شهر بهبهان لشكر كشید، گروهي از طوايف كُرايي كه  در  نواحي  زيدون  مانده  بودند  از  ترس  تعرضات  سپاه  زنديه  از  آنجا  به  شهرهاي  نورآباد  ممسني،  گره  بالاده كازرون و مناطق كوهستاني گیسكان برازجان با نام كُراييپاپري فرار كردند و در اين مناطق نشیمن گزيدند كه بازماندگاني در اين نواحي سكونت دارنند.
در  سال 1195ه.ق. در  پادشاهي  صادق خان  زند  به  استناد  گزارش  مؤلف تاريخ  گلشن  مراد،  قايد  مراد كُرايي پسر  قايد گنجي بزرگ،بر  سر  نپذيرفتن فرمان  صادق خان  زند،  داير  بر  اعزام  200 نفر  از  مردم كُرايي در  سپاه صادق خان  زند  جنگید.  قايد مراد كُرايي مشمول خشم و غضب صادق خان قرار گرفته كه وي به ناچار به جنگ با سپاهیان زند شد كه در اثر آن جنگ،ده ها تن از كُرايي ها كشته و جمع فراواني از آنها به نواحي خوزستان كوچ داده شدند كه میان آنان اولاد و احفادي از ايل قايد مراد در نواحي شهرهاي: لنده(ايدنک)، زيدون، آبادان، خزامیه اهواز،كوفه، بصره و كربلاي معلي ديده شده است. عده اي نیز به اولاد قايد گنجي در میان طوايف كردوني و كوت عبدالله پیوسته و در آنجا سكونت دارند»(مجیدي كُرايي).
اين قوم از آغاز تا كنون درمنطقه پارسوماش و انشان(هم اكنون شامل مناطقي از جمله شهرها و توابع شوشتر، ايذه، باغملک، مسجد  سلیمان،  رامهرمز،  بهبهان(ارجان)،  امیديه،كهگیلويه  (بلاد  شاپور)،  لنده،  لیكک،  ديشموک  و  قلعه  رئیسي) كه  كورش اول و كورش كبیر برآن حكمروايي داشتند، زندگي ميكرده اند.بنابر اين ميتوان گفت اين قوم از كورش شاه هخامنشي كه حكمران پارسوماش و انشان بودند؛ وجه تسمیه شان را گرفتند.
 

 

قدیمی ترین ایلی که نامش درتواریخ ایل لرستان بزرگ هست ، ایل کوراکانی یاکرائی است .حمداله مستوفی دردواثرخود “نزهه القلوب” و “تاریخ گزیده” ازناحیه مستقل وگسترده این ایل نام می برد  ومی نویسد: تومان لربزرگ ولایتی معتبر است ودرا وچندشهر:شولستان فارس وکوراکان وقهپایه لالستان (لوداب)ومتابستان(سردان) ازحساب انجاست. حقوق ایوانی که به اتابک می رود.میگویندبیش ازصدتومان است ولی انچه به ایوان مغول میدهدنه تومان ویک هزاردیناراست ومفصل انکه ازهرولایت اوراحاصل چنداست معلوم نیست.

درتاریخ گزیده امده است:((هزاراسف(ابوطاهر)وبرادران تمامت لرستان وشولستان وکوراکان وکهپایه لالستان تاچهارفرسنگی اصفهان درضبط اوردند)).

بنابراین دوماخذکه یکی ازمیزان مالیات ودیگری ازحدومرزجغرافیایی آن منطقه دراغازحکومت ابوطاهر ازاتابکان لربدست می اید اینطور استنباط می شود تنها سه ناحیه درلرستان مستقل بود، یکی شولستان فارس(نورآبادکنونی)، دیگری کوراکان(ناحیه کرایی ایدنک)ودیگری کهپایه للستان(منطقه لوا)ومتابسان(سردان=لردگان)بوده است که بعدها سازمان ناحیه لرستان بزرگ رابوجوداورد.(این بخش رابه تفصیل خواهیم نوشت)


ایل کرایی دردوره صفویه


ایل کرایی درکشمکش های تاریخی صدمات بسیاری دیده است.از آن جمله هجوم سردارمعروف شاه عباس کبیرصفوی که به آن ایل درسال1004قمری که خلاصه ان نقل می شود:چون امیر بوداق کلانتر ایل کرایی اختلافی با ارچین بیگ حاکم کهگیلویه بوجود میاید آنهم برسرمالیات بطوریکه حکومتی ها،کارگزاراوراطی جنگی اسیرنمودند.

این قضیه توسط حاکم بیگ بیگدلی که دراثرحسن خدمت درناحیه بندانی بختیاری عنوان خانی ازالهوردی خان والی فارس یافت ماجرای شورش ایل کرایی رابه نظراله وردی خان حاکم فارس وکهگیلویه رسانید .وی درحالیکه درسپاه فارس وبنادر رادرجهت سرکوب ازبکان راهی خراسان می کرد.باپسرش امامقلی خان برسرایل کرایی حمله کرد وافرادی رابکشت واموال انان رابه تاراج برد.

بعدازآن امیربوداق به دژکوه تاخت ودرانجا پناه برد ،پس ازآن درعزل ارچین بیگ همدم بیگ حکومت کهگیلویه رابرعهده گرفت ،امیربوداق تسلیم شد وباتسلیم اوبخشی ازتیره های ایل کرایی درجنگ باسپاه الهوردی خان شرکت داشتند که به کوچ اجباری پرداختند ودرمیان ایلات اینالو قشقایی اسکان داده شدند که درحال حاضر طایفه ای بنام کرایی درترکان قشقایی سکونت دارند.

حسینی درریاض الفردوس درسال1082قمری اوضاع جغرافیایی وجمعیت ایل کرایی راپس ازواقعه مذکور چنین شرح می دهد:

((کرایی نیزازمحال تابعه بلادشاپوراست.مزار ومواضع بسیاروییلاق وقشلاق متعددداردوقرب پنج الی شش هزارخانه اند))باتوجه به نوشته حسینی اگرمیانگین هرخانه6الی5نفرباشدحدود36000نفرجمعیت یکجانشینی ایل کرایی بوده است.

این ایل درزمان ظهورصفی میرزاکه خودراپسرشاه سلطان حسین صفوی خواندوشهرهای شوشتر ودهدشت رامحل سکونت وحکومت خودساخت  بود،به مناسبت آنکه به جنگ وستیزب الشکریان نادرشاه پرداخته بودومی گفتند ازطایفه کرایی است موردخشم دستگاه نادرشاه افشارقرارگرفت وبالمال سازمان ایلیشان متلاشی شد وجانشین آنان طوایف طیبی-بهمئی-یوسفی وبخش ازایلات بختیاری گردید.تاریخ جهانگشای نادری دراین باره می نویسد:

((گفتارچندنفری که درایام فتوت ایران به اظهارات شاهزادگی وخودسری کردند.اول صفی میرزانامی بودکه درنواحی بختیاری بهم رسید.حقیقت حال او،مشارالیه شخصی بودازطایفه کرایی درسنه(1136قمری)ازخلیل آبادبختیاری منبعث شدادعای شاهزادگی وپسرخاقان وپسرشهیدنموده ومیگفت که نام من اولا”ابومعصوم بود،ثانیا”این اسم رابرخودگذاشتم.محمدحسین خان حاکم بختیاری ازراه ساده لوحی باسرخیلان بختیاری وجوداورامغتنم شمرده ومقدم اوراگرامی داشته وسربرطاعتش گذاشتن ومومی اله زنی ازشواهداصفهان مدعای خودکرده به اعای خواهیری دریکی ازبلوکات اصفهان گذشته ازخلیل آباد خواجه سراوآدم فرستادواوراباقرارتمام آوردندودرهمان جاافتتاح کارکرده ،ارقام به اطراف کرده وجنبه رابه طرف چپ زده وخطبه درمنابر بنام شاه طهماسی خواند وخودراثانی اسم شاه گردانید.عمال شوشتر وروسای ایلات ان قسمت نزداوجمع آمده وامرابرای خود تعیین کرده ودرنواحی کمال تمکین بهم رسانید.تااینکه ازجانب ظل الهی درحینی که شاه طهماسب درمشهدمقدس توقف داشت.به ارکان عمل صفی میرزامعلوم شد.امروالا صادرشد چون شاهزادگی منحصربه حضرت شاه طهماسب وادعای اوخلاف واقع ،اوراگرفته وبساطی که گرفته بود لذابروفق اشاره والادرحینی که دهدشت مقرکوکبه صفی میرزا بودوی رابقتل دراوردند.

این واقعه درکهگیلویه ان روزگار،بعدازواقعه شاه اسماییل دروغین بزرگترین مصائب رابه باراورد.تاانکه بساط آن طغیان برچیده وواقعه ختم شد.درباره ان رویدادمهم،تذکره شوشتر تالیف سیدعبداله بن سیدنورالدین جزایری مشروحانوشته که جای بحث دراین موضوع نیست.


ایل کرایی دردوره نارشاه افشار

صفی میرزاپس ازاینکه موردتعقیب قرارگرفت به مناسبت اطلاع مردم ازاینکه او شاهزداه نیست وازسیاست نادرشاهی درامان نیست ،قایدگنجی کرایی رئیس ثروتمندومقتدر ایل کرایی تیره دینیارکه وجه تسمیه اش سابقه ایلی اوست پناه برده وقایدگنجی درقلعه رودکوف(قلات کنونی که درنواحی نوب غربی ایدنک واقع شده است ودرحال حاضرگروهی ازطوایف عالی طیب درحال گذران زندگی هستند)درحفاظت خودقراردارد.

تاوقتی نادرشاه به قدرت رسیدوپادشاه ایران شد،امرکرد به هروسیله ای باشد صفی میرزارادستگیر ومجازات نمایندتاعبرتی برای دیگران باشد.امادستگیری صفی میرزاکاری صعب ودشواری بود.چون اودرپناه قدرت کسی بود که بقول روایات محلی صدهاگله اسب داشت،وزمانی جنگی میان ایل ودولت مرکزی روی داده بود صدها مردجنگی درحدوددوکیلومتری شهرقدیم تاشان تیر(تشان کنونی)درمحلی بنام وره زرد ازسوی اودربرابرسپاه دولت استقراریافته بودند،انچنان که فرمانده سپاه چون نظم وشجاعت افرادبدید گفت حیف است که این همه مرد رشید ازمیان برودبهتراست بااینان صلح شود .بااین تمهیدبودکه قایدگنجی صلح کرد.

سرانجام عمال دولت نادری ازحربه های خاص خود درمیان خاندان قایدگنجی ،ملابیت اله داماداوربه تحریک به قتل قایدگنجی نمودندکه ایشان به جانشینی منصوب شوند.ملابیت اله سران ایل کرایی راجمع وپیشنهادکردکه به قایدگنجی گوشزدشود اگرمابا نادرشاه مخالفت شود ایل ودودمان رابربادمی دهدوبایدصفی میرزاراتحویل حاکم کهگیلویه بدهیم.قایدگنجی پیشنهادروسای ایلات رانپذیرفت وگفت درسنت ایلی ماحق پناهندگی محترم است وتاکنون

 کسی پناهند راپس نداده وغیرممکن است که ایین رابشکند حتی اگرایل وحشم وخانواده ام نابودشود.ملابیت اله چون نومیدشدبرادرقایدگنجی بنام پیرآلی راتحریک بقتل قایدگنجی کردواو که سرتفنگچی کشیک داران بود شبانه باتفنگ فتیله ای اورابه قتل رسانیدوریاست ایل رادردست گرفت.پس ازکشته شدن قایدگنجی صفی میرزادستگیرشدوهمراه ملابیت اله وچندمحافظ به قلعه الغ چین(القچین کنونی) چرام که دران زمان مرکزحکومتی کهگیلویه بوداوردندودرانجابقتل رسانیده وسرش رابه دربارنادربردند.

پس ازقتل صفی میرزاوکشته شدن قایدگنجی نادرشاه درکهگیلویه به تصفیه متمردین وهواداران صفی میرزادرکرایی پرداخت وچون فرمان نادرشاه برقلع وقمع ومهاجرت اجباری عده ای ازایل صادرگردیددسته ای ازسپاه نادرکه ازخراسان که اکثراازطایفه ابیوردی یابوالوردی بودن به کهگیلویه اعزام شدندوانان بقصدتنبیه ایل کرایی که درنواحی رود کوف مرکزایل امدندوازانجابه طایفه شیخ مهمدی که دراطراف رودتلخ بهمئی سکونت داشتند حمله بردندوحدودهزارتن ازانان رادستگیرنمودندوسپس مناره ای بلندازگچ ساختند وسرانان رابریدندوبرمناره چسباندند.می گویندسرسه نفربربالای مناره هنوزجاداشته که مناره تکمیل شودکه بدستورفرمانده سپاه نادرسربناوگچ ساز وکمک بنارابریدندوبرمناره چسباندند.

براین حوادث بودکه چندطایفه مهم ایل کرایی اجبارابه نقاطی همچون فارس وخوزستان وچهارمحال وبختیاری وسایرنقاط دیگر کوچانده شدند،بطوریکه سازمان ایلی کرایی متلاشی وخاندان قایدگنجی پراکنده شدندوکلانتری به خاندان ملابیت اله رسید.


تشکیل سازمان ایلی مستقل ایل کرایی

ملابیت اله پس ازاضمحلال سازمان ایلی کرایی به جمع کردن افرادپراکنده ایل که هریک به طایفه ای پناهنده شده بودندپرداخت وعده ای رادرقراء مال ملا ومال شیخ دورخودجمع کرد وسازمان جدیدایلی بنانهاد.

درحکومت جعفرخان قنواتی حاکم شهرستان کهگیلویه وبهبهان ملامحمدعلی پسرملابیت اله وجعفرخان براسرنپذیرفتن وساطت اودرموضوع وصول مالیات ایل طیبی وبهمئی وزندانی نمودن روسای ایل بهمئی اختلاف بروزکردودراثران بودکه زمینه قتل جعفرخان باکمک ابول خان طیبی فراهم شد وجعفرخان کشته شد.در نتیجه این واقعه حکومت بهبهان وکهگیلویه تغییریافت وازخاندان رئیس علیرضاقنواتی براثرکمک به سپاه کریم خان زند درفتح شهربهبهان به خاندان علی رضاخان طباطبایی حاکم قبلی بهبهان وکهگیلویه که درجریان مخالفت باکریم خان زندوهواداری  ازخاندان سلطنتی افشاریه به شیرازتبعیدشده بودند بازگشت وتاثیربسزایی درتقویت خاندان  کلانتری ایل طیبی وکرایی کرد.محلیان جزئیات واقعه راچنین ازپدران خودشنیده اند:

پس ازطرح نقشه قتل جعفرخان چهارنفرسوارازطایفه کرایی که درحوالی بهبهان درحال کوچ بودند،جهت اجرای نقشه موردنظردرحالیکه نامه ای ازابول خان طیبی(نیای بزرگ خوانین سوق ولنده) دردست داشتند به دارالحکومه درمحله قنوات بهبهان رفته ودونفرازانان که دوطپانچه سرپربرکمرداشتندبه دارالحکومه واردشدن که ظاهرانسبتی باحاکم داشتند ومدتی باروسای ایل انان وحاکم کدورتی به میان امده ،حاکم ازدیدن انان بوحشت افتاده وبه پسربچه ای گفته بروفراشان راخبرکن کا این دونفرقصدکشتن من رادارند،پسرباشتاب ازمحل فرارمی کندکه دونفرازانان جلوی دارالحکومه نگهبانی میدادند که پسربچه باگفتن “لرامی تت حکومته بکتسین”پسربچه رادراغوش گرفتند وسپس بادو شلیک طپانچه حاکم کشته می شودوتفنگچیان فرارمی کنند.پس ازاین واقعه ملامحمدعلی به اتهام قتل جعفرخان بفرمان جعفرخان زند موردتعقیب قرارمی گیرد واو وتفنگچی هایش دستگیرواعدام می شوند.

بااعدام ملامحمدعلی درسال1201قمری ملامجیدپسرش جانشین او می شود وپس ازفوت ملامجید ملاخلیل به سرپرستی ایل کرایی می رسد.اومردی فهمیده بادرایت وزیربارتجاوز وسلطه خوانین وهمسایه ها بخصوص بویراحمدیها نمی رفت وهمیشه مخالف سایست سلطه گرایانه بود.می گویندبعدازاینکه محمدخان طیبی کشته شد وحسنعلی خان پسرش جانشین اوشد،بااینکه دخترملاخلیل را درعقدازدواج داشت بمناسبت  سیاست وپیوندهای ایلی که هرخانی چندزن می گرفت ،اوهم بادخترخداکرم خان بویراحمدی ازدواج کرد وچون می دانست خداکرم خان قصدش ازاین وصلت تضعیف ایل طیبی بوده است به مخالفت باحسنعلی خان طیبی وخداکرم خان بویراحمدی پرداخت .تاانکه کدخداهای طیبی-بویراحمدوبهمئی هارابرعلیه سیاست بویراحمدیها برانگیخت پس بعلت مخالفت بااین دوکلانترمقتدرتوانست بانقشه دوستی ،حسنعلی خان ملاخلیل رابهمراه خودبه قلعه سرچناربویراحمدبه خانه خداکرم خان ببرد وبرخلاف سنت احترام ملاخلیل رابه غل وزنجیرگذاشتند وهمراه قشون خودمحل به محل گردانید وچون به منطقه لوارسیدمحلی برای ملاخلیل درنظرگرفتند(کپرتابستانه)ملاخلیل بازندانبان انجا اشنامی شود.گویازن زندانبان ازطایفه تاحسین شاهی طیبی بوده  وازروی تعصب ایلی پیشنهادکمک جهت فرارملاخلیل می کند.

ملاخلیل ازاین پیشامد خوشحال شد وگفت خانه چوبی خودرااتش بزنید وچون اتش به سایرخانه برسد محافظین مشغول خاموش کردن اتش می شوند ومن می توانم فرارکنم.زن اثاثیه خودراکنارگذاشت وخانه نئی یاکپررااتش زد ودومحدوده زیادی رادربرگرفت وملاخلیل توانست درزبانه اتش فرارکند.پس خودرادراب رودخانه لوداب انداخت ودررودخانه حدودسی کیلومتردرمسیرجریان رودخانه شنا کرد تابه روستای ایدنک زادگاه خودرسید.اماپس ازاین شناوری بیمارشدودرگذشت.

پس ازملاخلیل ،ملاعلی پناه جانشین اوشد.وی دریک توطئه توسط شخصی بنام حیدر فرزندگنجی ازطایفه تامحمودی که محافظش بودکشته شد.قاتل اوبعدازدستگیری حدودسال 1345قمری به وسیله افرادکرایی اعدام وجسدش دراتش سوخت.

پس ازکشته شدن ملاعلی پناه،کربلایی رمضان کلانترشد.وی درحالیکه درشهربهبهان  درمدرسه علمیه درس می خواند ازقتل برادرش مطلع شد.وقتی درختم برادرش نشت پیشنهادریاست ایل کرایی رابه وی دادند ولی اونپذیرفت تا بنابه درخواست ریش سفیدان طایفه خوداین پیشنهادراپذیرفت .طایفه اش که تا ان زمان کسب  ودرامد خاصی نداشتند ایشان رابه کشاورزی ودامداری دعوت ودرسایراموردینی واقتصادی یاروهمراه همیشگی انان بود.کربلیی رمضان که مردی آگاه بود اکثرمسائل طایفه خودوایل طیبی را برابرقوانین اسلامی حل وفصل میکرد.چندین مکتب خانه رامراکزطایفه خودبنانهاد ودرسنین پیری ازریاست کناره گرفت وکلانتری طایفه رابه پسرارشدخودملامحمدسپرد.

ملامحمدحدودسال 1340قمری درجنگی که درشهرستان بهبهان،مرکزمرکزکهگیلویه میان دومحله قنوات وبهبهان،بین دوخانواده حاجی آقاقنواتی وعلیرضاخان طباطبایی روی دادکشته شد.ایلات طیبی وبویراحمدازخاندان علیرضاخان وایلات بهمئی ازخانواده حاجی اقاحمایت می کردند.

جانشین مرحوم ملامحمدمرحوم کربلایی برادرش احمدمجیدی کرایی بود که مردی مصلح ومومن وخیراندیش وازاهالی فرهنگ وازسیاسیون بزرگ ایل کرایی بوده که کلیه خوانین منطقه بدون نظرات وراهنمایی های ایشان کاری انجام نداده ودرتمامی مراحل ازایشان راهبردهای لازم رادریافت می کردندایشان که ازکدخدایان بزرگ ایل طیبی بوده است باتمامی طوایف دیگربهمئی وبویراحمدوبختیاری روابط بسیارحسنه داشته است(بتفصیل درخصوص خصوصیات این مردبزرگ دراینده می پردازیم)کربلایی احمدمجیدی درصبحی  درسال1327شمسی دراهوازدربیمارستان ارتش که بدستورمحمدرضاشاه دران بیمارستان بستری شد بعدازاتمام سوره یاسین جان به جان افرین تسلیم ودرجوارحضرت معصومه درقم برای همیشه به خاک سپرده شد(روحش شادویادش گرامی باد) وجانشین ایشان حیات اله مجیدی فرزند ارشدش که تاکنون درقیدحیات است می باشد. 

حیات اله مجیدی که خودازبزرگان ایل طیبی وازنسل بزرگ ایل کرایی است هم اکنون درروستای ایدنک زادگاه بزرگمردان نسلش درحال گذران زندگی ومشغول به اصلاح وخیراندیشی جهت مردم ایلش می باشد.ایشان که مردی بسیارباگذشت اهل صله ارحام وارتباط های گسترده باتمامی ریش سفیدان وطوایف دیگرایل درتمام شهرستانها واستانهاست وباتجربه های فراوان درتمامی اموربه همراه مردمش درحال عبورازاین جریان زندگی است.بیادتمامی بزرگمردان ایلمان که جهت سربلندی سرزمین وافتخارات تاریخ خودجان سپردند وکوشیدندجهت اعتلای فرهنگ اصیل ایلی خود.

86 نظر

  • aska

    زنده و پاینده باد ایل خوب مادریم


  • kaveh

    بسیار عالی و زیبا درود بر قدیمی ترین ایل لرستان بزرگ


  • کر کرایی

    بسیار عالی ایل سر بلند و سر افراز کرایی،از مدیر کانال نگین زاگرس کمال تشکر رو دارم پیروز و سربلند باشید


  • Dobar

    درود بر ایل بزرگم کرایی...پاینده و سرفراز باشه...😍🙌🙏


  • مرتضی

    درود بر ایل اصیل و با نجابت کرایی


  • ابراهیم

    درود بر ایل باستانی و با اصالت کرائی. یادمان باشد که اصالت هیچ وقت از بین نمی رود و این هم علت ماندگاری ایل کرائی در تاریخ کشور می باشد.


  • رسول جهاندیده

    از ثبت مطلب بسیار زیبا وجامع شما بسیار متشکرم و درود میفرستم به غیرت وتعصب شما ایل بزرگ کرایی زنده باد ایلم


  • حسن زنگنه کرایی

    🔴درود بر جناب دکتر رحمان رجبی بهشت آباد کرایی و زنده یاد نورمحمد مجیدی کرایی. بی شک ایل شاهی کرایی در این مقطع از زمان مدیون این دو محقق است و آنان راه را برای سایر پژوهشگران ایل باز کردند. درود بر ایل پرافتخار و باستانی کرایی. درود بر طوایف بزرگ ایل کرایی از جمله: کاید، ملا، رئیس، راهدار، شیخ، خواجه و سید. درود بر نوادگان کوروش. (حسن زنگنه کرایی از شهرستان هفتکل).


  • نادر راود

    سلام و خسته نباشید میگویم به شما عمو زاده های عزیز احسنت به این سایت وگرداننده گان آن


  • پژمان کراهی

    جالب بود ، مچکرم


  • محمدکرایی

    ممنون از لطفتون واقعاعالی بود


  • ابوطالب

    درود بر دکتر رجبی ورحمت خدا به مرحوم مجیدی،،ایل کرایل یکی از کهن ترین و پراکنده ترین ایلات ایران میباشد،افتخارمن ایل من


  • رمضانی

    دورود به ایل کرایی


  • محمد کهرارهی

    با درود و سپاس و خسته نباشید ،خدمت شما عزیزان و بزرگواران ، پیروز و سربلند باشید .


  • طلاوري

    با درود بيكران بر ايل غيور لر (كرايي) اميدوارم هميشه بتوانيم تاريخ ايل و ريشه خود را نسل به نسل و به درستي و دور از سياست و قوم گرايي به آيندگان ايلمان بسپاريم .


  • کر کرایی

    من خود را به درخت پیراصالت گره زده ام ....تاریخ را با تمام لهجه هایش خواندم و هیچگاه ایل خود را از یاد نبردم....چرا که درخت بی ریشه هیمه ای بیش نیست،،،، جا بود از حسین پناهی کرایی یادی کنیم


  • احسان فرامرزی کرائی

    درود بر ایل همیشه سرافراز و سراسر افتخار کرائی بزرگ و درود ویژه به تک تک عزیزان و بزرگوارنی ک همواره در راه اعتلای فرهنگ و باسازی ایل با اقتدارکرایی قدمی برمیدارند و تشکر ویژه از دکتر رجبی و درود ب روح اسمانی مرحوم مجیدی کرایی . سپاسگزارم از سایت نگین زاگرس جهت فراگیر کردن و ترویج فرهنگ لری در فضای مجازی . ارادتمند شما احسان فرامرزی کرائی ( نشمینگاه پدری روستای تراب.ساکن کهگیلویه بزرگ)


  • قیصر

    درود بر ایل کرائی


  • koraei boy

    تشکر میکنم از عزیزانی ک این مطالب را گذاشتن وه اطلاعاتی درباره ایلم گذاشتن


  • لر کرایی

    درود بر همه ایلات لر مخصوصا قدیمی ترین ایل لر ایل کرایی ...پایدار باشی ایلم


  • علی

    دورود برایل کرایی


  • حاج محمد حسینی از طایفه رئیس

    بسیار زحمت کشیدید محققان و پژوهشگران و اهل قلم ایل کهن و باستانی کرایی . اگر بتوانید این ایل را بصورت چارتی با تشکیلات طوایفی و تیره ها ترسیم نمایید بسیارجالب و پسندیده است. درودبیکران


  • حسن زنگنه کرایی

    🔴کرایی ها خود را از نسل محمد می دانند. محمد فرزند حسن فرزند گیلویه فرزند مهرگان فرزند روزبه از نوادگان ساسان (جد پادشاهان سلسله ساسانی) بود. محمد در دستگاه خیلفه عباسی نفوذ زیادی داشت. حسن فرزند گیلويه كه بعداً جانشین پدرش شد، زم گیلويه را به اسم او نامیدند «زُم حسن بن گیلويه». حسن برادری داشت به نام خالد، كه شاعر، دبیر، ثروتمند و طرفدار امین بود و در دستگاه عباسی نفوذ داشت، كه حتی مامون خلیفه عباسی از وی درخواست قرض جهت فتح بغداد نمود، اما او درخواستش را رد كرد. مرکز سرزمین گیلویه شهر بنیان بود. شهر بنیان را شهر مهره کرایی یا شهر دلی مهرگان نیز می گفتند. ساکنین سرزمین گیلویه همگی کرایی بودند. نام دلی مهرگان از پدر گیلویه یعنی مهرگان گرفته شده است. سلسله هخامنشیان از نام هخامنش گرفته شده است. هخامنش جد کوروش بزرگ بود. سلسله ساسانیان از نام ساسان گرفته شده است. ساسان که جد پادشاهان ساسانی بود از نوادگان کوروش بزرگ بود. روزبه پدر مهرگان نیز از نوادگان ساسان و ساسان از نوادگان کوروش بزرگ است. کلمه کرایی از نام کوروش گرفته شده است. به همین دلیل نوادگان کوروش را کرایی نامیدند و کلمه کرایی قدمت 2500ساله دارد. وقتی تاریخ کشور ایران را مطالعه می کنیم متوجه می شویم که پادشاهان برای مقابله با ایلات و طوایفی که شورش می کردند و فرامین دولت مرکزی را نمی پذیرفتند، آنها را مجبور به کوچ های اجباری از سرزمین خود به مناطق دور دست می کردند. دولت مرکزی سعی می کرد که ایل یا طایفه مخالف خود را به چندین منطقه مختلف از کشور تبعید کند تا انسجام مردم آن را از بین ببرد. ایل کرایی نیز در طول تاریخ چندین بار دچار این تنبیه های پادشاهان قرار گرفت و سازمان تشکیلاتی پر قدرت این ایل کهن و باستانی از بین رفت. به عنوان مثال میتوان به 3تا از این جنگ ها و کوچ های اجباری و متلاشی شدن سازمان پر قدرت ایل کرایی اشاره نمود. 1:زمان هلاکوخان و پادشاه محلی لرستان بزرگ امیر تکله (حدود750سال پیش). 2:زمان شاه عباس صفوی و امیر بوداق کرایی (حدود400سال پیش). 3:زمان نادرشاه افشار و کاید گنجی کرایی بزرگ (حدود 300سال پیش). ایل کرایی یک ایل شاهی محسوب میشود یعنی اینکه اجدادشان (هخامنشیان و ساسانیان) پادشاه بودند و امپراطوری داشتند و هم اینکه در دوران بعد از اسلام دارای پادشاهان محلی یا امیر بودند. مردم ایل کرایی هم اکنون در حدود 23استان کشور ایران و کشورهای پاکستان، افغانستان، ترکمنستان، تاجیکستان، عراق، یمن، کویت، بحرین و ... پراکنده شده اند و دارای عقاید، فرهنگ، لباس، زبان، گویش، دین و تفکرات گوناگونی هستند. کرایی ها در حال حاضر دارای دین اسلام (شیعه و اهل سنت) و زرتشت هستند. کرایی ها به زبان فارسی، لری، بلوچی، عربی، ترکی آذربایجان، ترکی قشقایی، فارسی دری، فارسی پشتو، ترکمن و ... حرف می زنند. بیشترین جمعیت ایل کرایی در استان های فارس، خوزستان، کهگیلویه و بویراحمد، سیستان و بلوچستان، بوشهر، خراسان و کرمان واقع شده اند. جمعیت ایل کرایی در استان بلوچستان کشور پاکستان بسیار زیاد و چشمگیر است. مردم ایل کرایی از نوادگان ساسانیان و هخامنشیان هستند که از قوم پارس و نژاد اصیل و ایرانی تبار آریایی می باشند. (حسن زنگنه کرایی/ روستای طوف کبوتری/ شهرستان هفتکل/ طایفه آلبوقلی زیر مجموعه طایفه بزرگ کاید).


  • فرزند کرایی

    ایلم کرایی از فضل الله آبشنگ ای کرایی ای قوم آسمانی تو جدای از این جهانی ای قوم پر آوازه ی کرایی تو را باید از دل ستایی در همه جا تو یک صدایی ای الگوی جهان ایل کرایی مینویسم زقلب با دستم من شاعر ،کرایی پرستم گر فرزندانت بسان شیریم پرورانده ی بزرگان ایلیم دردم خوب نشود با دوا نام تو می دهم مرا شفا تنها تو کرده ای انقلاب این بود بهترین انتخاب بسان کرایی هست نایاب پس خویش بمان ارباب گشته ام در ملل غریب نیافتم برای نامت رقیب ز هجران تو نشدم دلگیر کردم نژاد ایل را فراگیر درغربتم از ایلم دورم اما ز اتحادآن مسرورم دشمن ز تو خورد شکست زانو زد و جلویت نشست همین جمله لایق توست اتحاد را در تو بایدجست هرشب به نام تو میبالم قبل از این که می خوابم ایل کرایی چنان کبیر است گیتی مقابلش صغیر است آن که کرد برایت پاپوش نخواهم کردش فراموش تو بالاجبار کردی کوچ طرفند دشمنان بودپوچ کار دشمنان بود خطا که ما را کرد ز هم جدا ای که ریشه زدی درایران ای نماد پلنگ و شیران ای قوم سرافراز جهان استوار وبا اتخاد بمان برای زیستن ندارم دلیل علت زیستنم تویی ای ایل لگدی که زد به تو زمان باید درآوردش به رمان دشمن زدم هزار بار دار گفت دست ز کرایی بردار هر بار گفتم تو رامیپرستم از مرگ در راهت نمیترسم گفتم گرسرکنین ازاین تن کرایی هست نژاد ودین من


  • حسن زنگنه کرایی

    نام: کوروش ﻧـﺎﻡ ﭘﺪﺭ: ﮐﻤﺒﻮﺟﯿﻪ ﯾﮑﻢ ﻧـﺎﻡ ﻣـﺎﺩﺭ: ﻣﺎﻧــﺪﺍﻧـﺎ ﺩﻭﺩﻣﺎﻥ: ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯿﺎﻥ ﺯﺍﺩﮔﺎﻩ: انشان ﺯﺍﺩ ﺭﻭﺯ: 7آبان ‏(ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺳﺎﻟﻨﺎﻣﻪ ﺯﺭﺗﺸﺘﯿﺎﻥ‏) نام ﻫﻤﺴﺮ: ﮐﺎﺳﺎﻧﺪﺍﻥ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ: ﮐﻤﺒﻮﺟﯿﻪ، ﺑﺮﺩﯾﺎ، ﺁﺗﻮﺳﺎ، ﺁﺭﺗﯿﺴﺘﻮﻥ، روشنک ﺟﺎﻧﺸﯿﻦ: ﮐﻤﺒﻮﺟﯿﻪ ﺩﻭﻡ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺳﻠﻄﻨﺖ: ﺣﺪﻭﺩ ۵۵۹ – ۵۲۹ ﭘﯿﺶ ﺍﺯ ﻣﯿﻼﺩ ‏(۳۰ ﺳﺎﻝ) ﺁﺭﺍﻣﮕﺎﻩ:‌ ﭘﺎﺳﺎﺭﮔﺎﺩ منم کوروش: در اوستا، نامم: پسر بهشت در تورات، نامم سیروس در انجیل، نامم سایروس در قرآن، نامم ذوالقرنین نخستین شاه جهان! اولین دادگستر گیتی! پدر ایران زمین! ای آنكه بر خاك من مي گذري، بدان و آگاه باش كه پاي بر خاك كسي نهاده‌اي كه در تمام زندگي نگاهبان نيكي بوده و جز به انديشه و گفتار و كردار نيك با كسي رفتار نكرده است! بدان که .... شهرياري من موجب آزار هيچ انسان بيگناهي نشده! آگاه باش سرزمين ایران بسيار گسترده بوده و در تمام اين گستره، هيچكس توان زورگويي بر ناتوان را نداشته است! ارتش من، ارتش رهايي‌بخش همه انسانهاي ستمديده بوده و من بدون چشم داشت به تاج و تخت و دارايي آنها همواره يار و پشتيبانشان بودم! 🌺هفتم آبان تولد کوروش بزرگ مبارک باد.🌺 ✔تقدیم به نوادگان واقعی کوروش بزرگ، مردم غیور و با اصالت ایل باستانی کرایی که نام ایل شان از جدشان کوروش بزرگ پدر ایران زمین گرفته شده است.🌹 (حسن زنگنه کرایی/ روستای طوف کبوتری/ شهرستان هفتکل/ طایفه آلبوقلی زیر مجموعه طایفه بزرگ کاید).


  • فضل الله آبشنگ

    ای قومی که همتا نداری ای نگین گیتی ای کرایی


  • حسن زنگنه کرایی

    🔴سرزمین ایل کرایی کجاست؟ نشیمنگاه قدیم ایل کرایی (از 2500سال پیش تا 300سال پیش) در دوره های مختلف جابجایی داشته ولی تقریبا حول یه منطقه مشخص می چرخیده. دودمان ایل کرایی از خاندان های ساسانیان و هخامنشیان است که از قوم پارس و نژاد آریایی می باشند. خواستگاه اولیه این دو خاندان در رشته کوه زاگرس بوده است. اگر الان بخواهیم روی نقشه خواستگاه اولیه این دو خاندان را مشخص کنیم تقریبا خاک غرب استان فارس، استان کهگیلویه و بویراحمد، شرق و شمال خوزستان، چهارمحال و بختیاری و جنوب استان اصفهان میشود. اما بعد از ورود دین اسلام به کشور ایران و تقریبا از زمان حکومت بنی عباس به این طرف (1200سال پیش) جایگاه ایل کرایی تقریبا خاک شهرستان های کنونی کهگیلویه، لنده، بهبهان، بهمئی، رامهرمز، باغملک، ایذه، هفتکل، مسجدسلیمان و شوشتر بود. حدود 750سال پیش در زمان هلاکوخان که پادشاه لرستان بزرگ امیر تکله بود جنگی بین این دو در نزدیکی قلعه منگشت از توابع بخش صیدون شهرستان باغملک رخ داد و منجر به شکست سپاه امیر تکله شد. در این جنگ پیکره اصلی سپاه امیر تکله را مردان ایل کرایی تشکیل میدادند. دولت مرکزی نیز به همین خاطر حدود18طایفه و تیره از44طایفه ایل شاهی کرایی را از سرزمین یاد شده در بالا به نقاط مختلف ایران از جمله استان های کنونی بوشهر، فارس، سیستان و بلوچستان و کشور پاکستان کنونی و غیره تبعید میکند. در همین زمان بود که به علت از بین رفتن اقتدار و سازمان مرکزی ایل شاهی کرایی نیمی از طوایف ایل کرایی یعنی طوایف: اورک، شالو، سهید، گورویی و غیره که در شهرستان ایذه کنونی ساکن بودند به مرور زمان از پیکره ایل کرایی جدا گشتند و از 500سال پیش به این طرف جزء ایل بختیاری محسوب میشوند. این جنگ و کوچ اجباری باعث کوچکتر شدن سرزمین ایل کرایی گشت. از حدود 750سال پیش تا 400سال پیش نشیمنگاه حدود نیمی از طوایف باقی مانده ایل کرایی تقریبا شهرستان های کهگیلویه، لنده، باغملک، بهبهان، بهمئی و شمال رامهرمز بود. در زمان شاه عباس صفوی و امیر بوداق کرایی نیز جنگی رخ داد که بازهم باعث کوچ اجباری نیمی دیگر از ایل شاهی کرایی توسط دولت مرکزی صفویه به تمام نقاط ایران و کشورهای همسایه عربی بخصوص کشور عراق گشت و بازهم سرزمین ایل کرایی به علت کاهش جمعیت آن و از بین رفتن سازمان تشکیلاتی آن کوچکتر شد. طوایف طیبی و بهمئی از این زمان ظهور می کنند و جمعیت شان رو به رشد رفت و در سرزمین ایل کرایی جایگزین شدند. حدود 300سال پیش سرزمین ایل کرایی فقط خاک غربی شهرستان کهگیلویه، لنده، بهمئی و بخش صیدون از شهرستان باغملک بود. اما در300سال پیش کاید گنجی کرایی بزرگ نیز در جنگ با نیروهای دولت مرکزی نادرشاه افشار شکست خورد و باعث کوچ اکثر طوایف ایل کرایی از این سرزمین شد. چندین سال بعد نیز کاید مراد کرایی فرزند کاید گنجی کرایی نیز چندین جنگ انجام داد که بعدش دستگیر شد و روانه زندان گشت. بعد از کاید مراد کرایی ایل کرایی به علت کاهش جمعیت آن در اطراف شهر لنده کنونی تقریبا به صورت طایفه در آمد که بعضی از نویسندگان به صورت عمدی یا غیر عمدی این جمعیت باقی مانده از ایل شاهی و باستانی کرایی را زیر مجموعه ایل طیبی نوظهور به شمار آورده اند. در حال حاضر نشیمین گاه طوایف و تیره های بجا مانده از ایل باستانی کرایی که حول محور نشیمنگاه قدیم و اجدادی می چرخد در روستاهای اطراف شهر لنده، دهدشت، سوق، زیدون، تشان، صیدون، لیکک و ابوالفارس می باشد. (حسن زنگنه کرایی/ روستای طوف کبوتری/ شهرستان هفتکل/ طایفه آلبوقلی زیر مجموعه طایفه بزرگ کاید).


  • بهادر شجاعی

    درود بر ایل بزرگ کرایی


  • محمد کوهی

    درود برایل سرافراز کرایی


  • محمد کوهی

    درود برایل سرافراز کرایی


  • محمد کوهی

    درود برایل سرافراز کرایی


  • محمد کوهی

    درود برایل سرافراز کرایی


  • کاوه و کارن کرایی

    درود بر ایل کرایی ،ایل سرفراز ،،درود بر کهن ترین ایل لر


  • کاوه کارن کرایی

    درود فضل الله ابشنگ از کرایی های نشسته در منطقه بهمیی


  • حسن زنگنه کرایی

    🔴خدمت مدیریت سایت و کانال نگین زاگرس عرض سلام و خسته نباشید دارم. بابت تمام زحماتی که در دنیای مجازی جهت اتحاد ایلات و طوایف مختلف قوم لر متحمل می شوید کمال تشکر را دارم. برایتان آرزوی بهترین ها را از خداوند خواستارم. سپاس و تشکر.🙏 (حسن زنگنه کرایی/ روستای طوف کبوتری/ شهرستان هفتکل/ طایفه آلبوقلی زیر مجموعه طایفه بزرگ کاید).


  • حسین نصرتی

    درود بر ایل سرافراز کرایی


  • علی مهدوی

    درود برایل غیور وکهن کرائی ایل شاهی ایلی که قدمتی دیرینه دارد یادی کنیم از بزرگ مردان ایلمون زنده یاد مجیدی وپناهی راهشان بایدادامه بدیم ازهمه برادران کرائی دراین سایت بخصوص آقای رجبی تقدیروتشکردارم علی مهدوی از روستای کرائی نشین سردو کهگیلویه


  • خوبیارکروئی

    درودبرایل سرافراز کرایی، وتشکری ویژه دارم از زحمات بی وقفه مدیر سایت که ما را سرشار از معلومات آموزنده میکنند


  • حسن زنگنه کرایی

    🔴آسمون و مه خشه، مه و روشنایی 🔴شوشتر و دزفیل خشه، مهره و کرایی 🔷برگرداندن شعر از لری به فارسی؛ 🔵قشنگی آسمان به ماه است و قشنگی ماه به روشنایی آن 🔵زیبای شوشتر به دزفول است و زیبایی شهر دلی مهرگان ( مهره کرایی) به ایل کرایی است. ✔توضیحات تکمیلی: 1:مهره کرایی نام دیگر شهر دلی مهرگان است. 2:این شهر نامبرده مربوط به دوران باستان است. 3:مهرگان نام یک شخص و سردودمان ایل کرایی است. محمد فرزند حسن فرزند گیلویه فرزند مهرگان فرزند روزبه ساسانی. (حسن زنگنه کرایی/ روستای طوف کبوتری/ شهرستان هفتکل/ طایفه آلبوقلی - کاید).


  • حیدرابولی

    درودبرایل بزرگ کرایی وازدوستان عزیزی که برای ایل زحمت فراوان کشیدند خسته نباشید میگم وامیدوارم همیشه دراین مسیر موفق وپایدارباشند حیدرابولی ازشهرستان لنده روستای سراسیاب


  • الماس مجیدی

    باعرض ادب واحترام به تمامی عزيزاني که درجهت آگاهی بخشیدن نام بزرگ ایل کرایی درتمامی زمینه ها اعم از چاپ مقالات. تحریر اثرات ارزشمند،فعالیت درفضای مجازی، وهمه وهمه عزيزاني که باقلم مبارک خودشان درتلاشند تا مردم راازرشادتهای مردان بزرگ ایل کرایی به رشته تحریر درآورده ودرحال ارايه مستندات جدید تری برای اطلاع ایل کرایی زحمت کشیده و میکشند ازصمیم قلب تشکروقدردانی خودروبه عنوان عضو کوچکی ازاين ایل اصیل وباکرامت کرایی را ابراز بدارم. باتشکراززحمات همه عزيزان مجیدی ازیاسوج


  • پسزی از تبار کرایی

    دروود بر ایل کرایی کهن ترین ایل لر و مقالات زیبای دکتر رجبی با کمال سپاس و تشکر خدمت مدیر سایت نگین زاگرس


  • روح اله کریمی

    درود بیکران بر همه ایل بزرگ و با اصالت و با غیرت کرایی هر جای این کشور عزیزمان. درود بر مردی بزرگ و همیشه جاودان و ماندگار ایل جناب آقای دکتر رجبی عزیز و صد رحمت به روح بزرگ و آسمانی مرحوم مجیدی کرایی که با تحقیقات و آثار بیادماندنی زحمات فراوانی کشیده اند و همچنین صد رحمت به روح بزرگ مرحوم کربلایی احمد مجیدی که طبق گفته های پدر مرحومم بیشترین غیرت را برای ایل بزرگ کرایی داشت و همچنین ابهت و بزرگی ایشان زبانزد بود. امیدوارم که عموزاده های عزیزمان هر جایی که باشند سلامت بوده مخصوصا عزیزانی که جهت نزدیک شدن روابط هم ایلی هایمان محبت میکنند و زحمت میکشند. درود بر ایل بزرگ و با اصالت و فرهنگ پرور کرایی. افتخار میکنم به کرایی بودنم و حس میکنم گفته های پدر مرحومم را از اصالت و غیرت و منش و بزرگی مردان و زنان ایل کرایی. کرایی = همه خوبیها روح اله کریمی ساکن سراسیاب لنده


  • قومم لر ایلم کرایی

    درود بر قدیمی ترین ایل لر...ایل سرافراز کرایی سپاس از مدیریت سایت نگین زاگرس


  • عباس خنجرزاده بهبهان روستای تل بردی

    درودبرایل سرافرازکرایی سلام ودرودخدابربزرگان وسردمداران این ایل وتباردرسراسرمیهن اسلامی که تاالان برای سربلندی وسرافرازی این ایل بزرگ تلاش کردند وبرای اتحادوهمبستگی زحمت زیادکشیدند چه درگذشته چه حال وچه آینده بنده ی حقیرکه عضوی ازاین ایل بزرگ هستم ازهمه ی آنها ممنون وسپاسگذارم وبرای همه ی آنها آ رزوی موفقیت می کنم که بتونندهمبستگی واتحاداین ایل رابیشترکنند (عباس خنجر زاده ازبهبهان روستای تل بردی کرایی)


  • حسن زنگنه کرایی

    🔴انگشت های دست مان یکی کوچک، یکی بزرگ، یکی کوتاه، یکی بلند، یکی ضعیف، یکی قوی. اما هیچ کدام دیگری را مسخره نمی کنند. هیچ کدام دیگری را له نمی کنند. هیچ کدام برای دیگری تعظیم نمی کنند. آن ها کنار هم، یک دست می شوند و کار می کنند. گاه ما انسان ها اگر از کسی بالاتر بودیم، لهش می کنیم و اگر از کسی پائین تر بودیم او را می پرستیم. یادمان باشد، نه کسی بنده ماست، نه کسی خدای ما، خداوند انگشت ها را این گونه آفرید. باهم باشیم و کنار هم، آن گاه لذت یک دست بودن را می فهمیم. اقوام مختلف ایرانی نیز باید مانند انگشتان دست عمل کنند. متحد و یک دل. ما ایلات و طوایف لر باید در کنار هم بایستیم. ایلات و طوایف ایرانی که نام شان به دوران باستان بر می گردد بسیار اندک و انگشت شمارند زیرا اکثر آنان در گذر زمان دچار تحول شده و نام های جدیدی به خود گرفته اند. یکی از این ایلات پر افتخار و شاهی ایران زمین ایل کرایی است که هم چنان نام باستانی خود را به یدک می کشد و با این همه حوادث تلخ تاریخی، نام خود را حفظ نموده است. همان طور که نام سردودمان این ایل باستانی، شاه شاهان کوروش بزرگ هنوز زنده و جاودانه است نام این ایل نیز از باستان تا کنون پابرجاست. نشیمنگاه این ایل شاهی از عهد کوروش تا کنون رشته کوه زاگرس میانی با رودخانه های پرخروشش بود. نام ایل باستانی کرایی همچون نگینی در بین ایلات و طوایف قوم لر می درخشد. نویسندگان و پژوهش گران سایر ایلات باید به قدمت و تاریخ ایل کرایی احترام بگذارند و هنگام نوشتن مطلب در سایت ها، کانال ها و سایر برنامه های دنیای مجازی از این ایل به عنوان نماد فرهنگ، تمدن، شجاعت و نوادگان کوروش یاد کنند. درود بر تمام اقوام ایرانی. درود بر تمام ایلات و طوایف لر. درود بر ایل شاهی و باستانی کرایی. درود بر هیئت مدیره و آدمین سایت و کانال نگین زاگرس. (حسن زنگنه کرایی/ روستای طوف کبوتری/ شهرستان هفتکل/ طایفه آلبوقلی >> طایفه کاید >> ایل کرایی).


  • عباس خنجرزاده بهبهان روستای کرایی نشین تل بردی

    درودبرایل سرافرازباستانی کرایی (ایل شاهی) درودبرتمام ایلات ایران زمین درودبرقوم لر به لربودنم افتخارمیکنم


  • مریم اکبری

    سربلند وسرافراز باشید،درود بر ایل باستانی کرایی


  • حسن زنگنه کرایی

    🔴ایل کرایی دارای 6طایفه بزرگ یا باب است. 1:کاید 2:ملا 3:رئیس 4:شیخ 5:خواجه 6:سید 🔷سیدها عرب هستند و از پدری بنام امام حسین (ع) و مادری بنام شهربانو دختر یزدگرد آخرین پادشاه ساسانی هستند. در زمان خلفای عباسی به دایی های خود یعنی ایل کرایی پناهنده شدند و در همین جا ماندگار شدند. 🔷 هر کدام از این باب ها به ترتیب به طوایف زیادی و تیره، تش، چاله و خانواده تقسیم میشوند. 🔷طایفه راهدار (رهدار) نیز جزء باب یا طایفه کاید محسوب میشود. 🔴 خاندان ساسانیان از نظر نسب به خاندان هخامنشیان میرسند. ساسانیان و اجدادشان یعنی هخامنشیان همگی از قوم پارس بودند. فقط ماندانا همسر کمبوجیه یکم و مادر کوروش بزرگ از قوم ماد بود. 🔴طوایفی که در طی قرن ها پیش از سمت استان لرستان و ایلام کنونی به سرزمین بختیاری آمدند مهاجر محسوب میشوند و از نژاد ایلامی هستند اما ساکنان اولیه سرزمین بختیاری (طوایف ولایتی) از قوم پارس هستند. 🔷ایل کرایی و طوایف مهد ایل بختیاری از یک رگ و ریشه هستند. 🔷در حال حاضر نیمی از مردم باستانی قوم ایلامی و نیمی از قوم پارس بنام قوم لر شناخته میشوند. الان بنده همه جا میگویم پارس و لر هستم. چون لر نام قوم نیست بلکه مانند کلمه کرد و ... بعد از حمله اعراب به ایران ظهور پیدا کردن. 🔴لربزرگ شامل بختیاری، کهگیلویه، ممسنی و حیات داودی میشد. سازمان ایل کرایی بزرگترین ضربه را حدود750سال پیش در زمان حکومت اتابکان لر خورده است. وقتی هلاکوخان به سپاه امیرتکله هزار اسف یورش میبرد و او را در نزدیکی قلعه منگشت از توابع شهر صیدون شهرستان باغملک کنونی شکست میدهد نیمی از طوایف ایل کرایی را به استان فارس و از آنجا به استان سیستان و بلوچستان کوچ میدهد چون نیمی از سپاهیان امیرتکله را مردان ایل کرایی تشکیل میدادند. 🔴در حال حاضر مردم ایل بهمئی در شرق استان خوزستان و غرب استان کهگیلویه و بویراحمد ساکن هستند. مردم ایل طیبی در استان کهگیلویه و بویراحمد ساکن هستند. مردم ایل بختیاری در استان خوزستان، استان لرستان، استان اصفهان و استان چهارمحال و بختیاری ساکن هستند. اما ایل کرایی به علت چندین جنگ با حکومت مرکزی در زمان هلاکوخان، شاه عباس صفوی کبیر، نادر شاه افشار و کریم خان زند باعث شد که الان مردم ایل کرایی تقریبا در 23استان کشور و در اکثر کشورهای همسایه پخش شده باشند و همین پراکندگی باعث این همه تنوع در زبان، فرهنگ و سنت های آنان شده. 🔴 نام قدیم ایل کرایی، کوروارکان بود. 🔷کور=کوروش وار=جا، مکان، معیشیت کان:پسوند مکان ساز. کوروارکان به معنی جا و مکان کوروشیان. 🔷نام های دیگر ایل کرایی: کرائی، کورایی، کوروارکان، کورا و ... 🔴زمانی که گیلویه فرزند مهرگان نوه روزبه ساسانی در زم گیلویه (سرزمین کهگیلویه و ممسنی کنونی) حکومت میکرد، خاندان آلدلف یا آل دلفی که عرب بودند و توسط دستگاه عباسیان به منطقه زاگرس میانی گسیل شده بودند جهت خراج گرفتن، حکومت کردن و برای نفوذ در این منطقه با نیروی قوی و مردمی گیلویه روبه رو شده بودند. چندین جنگ بین گیلویه و آل دلفی صورت گرفت که برادر رئیس سپاه آل دلفی ها توسط گیلویه کشته شد و سال ها بعد نیز گیلویه در همین جنگ ها کشته شد. سال ها بعد یعقوب لیث انتقام گیلویه را از خاندان آل دلفی گرفت و آنان را بسزای اعمال شان رساند. محمد نوه گیلویه به علت اقتداری که داشت و با مزدک یان در ارتباط بود به دستگاه عباسیان راه یافت و دارای نفوذ زیادی در حکومت شان شد. 🔷محمد فرزند حسن فرزند گیلویه فرزند مهرگان فرزند روزبه از نوادگان ساسانی. 🔴 نام قدیم قوم کرد و اندکی از قوم آذری قوم ماد بود. 🔷نام قدیم قوم لر چی بود؟ نیمی از مردم قوم لر کنونی باید از قوم ایلامی باشند و نیمی دیگر باید از قوم پارس باشند. خاندان هخامنشی ابتدا وارد قلمرو ایلامی ها شدند و بعدها باعث انقراض حکومت آنان شدند و حکومت هخامنشیان را پایه گذاری کردند. پس قوم پارس و قوم ایلام در جوار هم بودند. اما تقریبا1000سال پیش کلمه ای بنام لر ظهور کرد و شامل مردم باستان و قدیمی قوم ایلام و تقریبا کمتر از نیمی از قوم پارس شد. لر کوچک تقریبا از نژاد قوم ایلامی و لر بزرگ تقریبا از نژاد قوم پارس هستند. 🔷نژاد آریایی و قوم ایلامی اشتراکات زیادی دارند و ایرانی اصیل هستند و از یک رگ و ریشه مشترک در ایام باستان هستند. 🔵(حسن زنگنه کرایی/ روستای طوف کبوتری/ شهرستان هفتکل/ طایفه آلبوقلی >> طایفه کاید >> ایل کرایی).

  • مدیر وبسایت

    درود بر شما . ساکنان اولیه سرزمین بختیاری ایلامی ها بودند . و ایلامی ها از قبایل اتحاد قبایل پارسی هستند. با تشکر


  • حسن زنگنه کرایی

    🔴موضوع: تغییر نام استان کهگیلویه و بویراحمد به استان زاگرس. 🔷نام استان کهگیلویه و بویر احمد از دو قسمت تشکیل شده است. 1:کهگیلویه 2:بویراحمد. 🔷کلمه کهگیلویه از نام گیلویه فرزند مهرگان فرزند روزبه از نوادگان ساسان سر دودمان خاندان ساسانی گرفته شده است. گیلیویه تقریبا 1200سال پیش زندگی میکرد. از کهگیلویه تا ممسنی را زم گیلویه یا رم گیلویه می گفتند. سردار گیلویه از بزرگان بنام و اصیل ایرانی بود که نامش بر استان شما گذاشته شده و باید به آن افتخار کنید. من به انسان هایی مثل گیلویه و یعقوب لیث افتخار میکنم. 🔷کلمه بویراحمد اشاره دارد به ایل بزرگ و غیور بویر احمدی. اتفاقا خیلی ها نام ایلات بویراحمدی را بخاطر همین نام استان می شناسند. ایل بویراحمدی از اقوام مختلفی در گذر زمان تشکیل شده. ایل بویراحمدی در دو قرن اخیر قدرت گرفت و همزمان طوایف و ایلات همجوار که منحل می شدند وارد منطقه بویراحمد و زیرمجموعه آن شدند. 🔷اگر یک استان جدید در منطقه رشته کوه زاگرس تشکیل شود، گذاشتن نام زاگرس بر آن بلامانع است مانند استان تازه تاسیس البرز. بنظر من استان کهگیلویه و بویراحمد نام بسیار زیبا و تاریخی دارد و تا جایی که امکان دارد از تغییر این نام جلوگیری نمائید. 🔷اگر نام این سرزمین که روزی سردار گیلویه بخاطر آن با خاندان آل دلفی عرب در زمان خلافت عباسیان سال ها جنگید و یک وجب به آنان نداد و بعدها بخاطر رشادت ها و حکومت وی در این سرزمین به زم گیلویه معروف شد را تغییر دهند، در حق این سردار گمنام ایرانی که از سر دودمان های ایل باستانی کرایی (کوروش زادگان) نیز هست ظلم خواهد شد. 🔷گیلویه که از سردودمان های ایل باستانی کرایی است باعث افتخار ما کوروش زادگان (ایل کرایی یا ایل کوروارکان)، قوم لر و ایرانیان آزاد اندیش است. 🔷من به عنوان یک ایرانی کاملا مخالف تغییر این نام با معنا و زیبا هستم. استان کهگیلویه و بویراحمد را از نزدیک دیدم. اگه مسئولین در زمینه گردشگری، زیر ساخت ها را آماده کنند باور کنید بهترین قطب گردشگری کشور خواهد شد. درود بر مردم با اصالت و کم توقع استان کهگیلویه و بویر احمد. استان با اصالت، زنده باد نامت تا قیامت.👍 🔵(حسن زنگنه کرایی/ روستای طوف کبوتری/ شهرستان هفتکل/ طایفه آلبوقلی/ ایل کرایی).


  • حسن زنگنه کرایی

    🔴کرایی های شهرستان قلعه گنج: 🔷شهرستان کهنوج از توابع استان کرمان است که از سال 1382به بعد، به پنج شهرستان تقسیم شد. نام پنج شهرستان جدید که از شهرستان قدیم کهنوج مشتق شده اند: 1:شهرستان کهنوج 2:شهرستان قلعه گنج 3:شهرستان فاریاب 4:شهرستان رودبار جنوبی 5:شهرستان منوجان. 🔷شهرستان قلعه گنج در جنوب استان کرمان است که اکثر مردم آن دارای مذهب شیعه هستند. اهل سنت و زرتشتیان در اقلیت هستند. این شهرستان در حال حاضر تقریبا 90هزار نفر جمعیت دارد. در این منطقه زبان بندری، بلوچی، فارسی و لری رواج دارد. لباس محلی مردم بیشتر بندری و بلوچی است. 🔷پس از شکست امیر تکله هزار اسف اتابکان از هلاکوخان در سال 650هجری قمری یعنی 750سال پیش، عده ای از طوایف و تیره های ایل کرایی توسط نیروهای حکومتی کوچانده شدند. این طوایف ابتدا به سمت استان فارس و از آنجا به استان سیستان و بلوچستان ایران، ایالت بلوچستان کشور پاکستان، استان کرمان و استان خراسان کوچ کردند. عموزاده های کرایی تبار ما در این شهرستان بیشتر اهل مذهب شیعه و برخی نیز اهل سنت هستند. درود بر کرایی های شهرستان قلعه گنج از استان کرمان. 🔵(حسن زنگنه کرایی/ روستای طوف کبوتری/ شهرستان هفتکل/ استان خوزستان/ طایفه آلبوقلی ، کاید/ ایل کرایی).🙏

  • مدیر وبسایت

    درود اقای زنگنه کرایی. مطالبتون بسیار زیباست. اگر دوست داشتید در چارچوب قوانین سایت و کشور میتوانید مقالات کاملی رو برای انتشار برای مدیریت سایت بفرستید تا با نام خودتون منتشر شوند. باتشکر


  • Shahabshahinpour

    درود وصددرود به گویل کرایی ایم دسمریضا نمیدانم چه گویم از همه زحمت .وعشق به ایل کرائی خدا رحت کنه زنده یاد نورمحمدمجیدی که واقعاتلاش زیادی رووقف جمع اوری مطالب درباره ایل عزیز وبانجابت کرایی صرف کردن .خدا رحمت کنه تمام بزرگان طایفه را.


  • شهاب

    باتشکرفراوان خدمت برادر گرامی اقای حسن زنگنه کرایی.خسته نباشی .شهاب شاهین پور روستای کرایی علیا


  • حسن زنگنه کرایی

    🔴درود بر برادر بزرگوارمان جناب شهاب شاهین پور از روستای کرایی علیا شهرستان مسجدسلیمان. درود بر روح پاک عموی بزرگوارت شهید سهراب کرایی که از افتخارات ایل کرایی است.🌹🙏


  • حسن زنگنه کرایی

    🔴مجددا از مدیریت و هیئت مدیره سایت و کانال نگین زاگرس جهت تمام تلاش های بی وقفه و شبانه روزی شان کمال تشکر و سپاس را دارم. برای شما عزیزان بهترین آرزوها را خواستارم. امیدوارم که آینده خوبی پیش روی تان باشد. عزیزان قدم هایتان را برای اتحاد طوایف و ایلات منطقه زاگرس محکم تر بردارید. موفق و سربلند باشید. (حسن زنگنه کرایی از شهرستان هفتکل).🌹🌺🙏


  • کورش غلامی زاده

    متشکرم.


  • درود بر شما

    خخ


  • غلامحسین شجاعی

    باسلام خدمت همه عموزاده های عزیز وتشکر ازتمام کسانی که برای اتخاد وهمبستگی ایل کرایی تلاش میکنند٬خصوصأ کسانی که این سایت را راه‌اندازی کردند.


  • امین

    مدیریت سایت: اگر مایلید ایمیلتان رو بفرستید جهت ارسال موسیقی جشن عروسی طایفه گرایی و قرار دادن آن در سایت اقدام که دیگر همتباران نیز استفاده کنند. سپاسگزارم

  • مدیر وبسایت

    سلام . از طریق ایدی کانال تلگرام اقدام فرمایید


  • کراییم

    درود بر ایل بزرگ کرایی ممنون از مدیریت سایت نگین زاگرس


  • نادر راود

    سلام بنده نادر راود از ایل بزرگ کرایی از پدر کرایی رئیس عروه ای و از مادر هم دینیار کرایی هستم تشکر میشود از مدیریت سایت احسنت و تبارک الله مطالب بسیار خوب و عالی هستند


  • javadkarami

    درود درود ب دوست عزیزم .و ایل بزرگ کرائی

  • کاوه کرایی

    درود دوست عزیز مرحوم مجیدی کتاب های مستندی داشتن و همیشه اشاره به ایل باستانی کرایی میکرد اگر ما کتاب مرحوم نور محمد مجیدی رو در نظر نگیریم کتب دیگری هستن که اشاره به ایل کرایی دارن از جمله این کتاب ها میشه به کتاب ریاض الفردوس خانی اشاره کرد و مینوسه ..کرایی نیز از محال توابع بلادشاپور است(دهدشت کنونی)مواضع و مزاره بسیار ،ییلاق و قشلاق متعدد و قرب به پنج الی شیش هزار خانوارند...این متن در زمان صفویه نوشته شده و دران زمان اسمی به نام بختیاری وجود نداشت مستند میتونید از کتاب بخونید و اما کتاب دوم جهانگشای و عالم ارای نادری است صفی میرزای کرایی ادعای شاهزادگی میکنه و به کای گنجی کرایی در قلعه ی اوسل پناهنده میشه در منطقه ی بهمیی کنونی و نادرشاه شخصا به جنگ کرایی اومد جالب اینجاست که هیچ ترکی در این منطقه وجود نداره و شما کرایی رو ترک خوندید کرایی ها از نسل ساسانیان هستن چطور:؟؟؟ کرایی ها خود را از نسل محمد بن حسن بن گیلویه میدانند گیلویه فرزند مهرگان و نوه ی ساسان است کرایی های شهر بنیان یا دلی مهره کرایی را به نام جد بزرگشان به دلی مهرگان تغییر دادن.که اعراب ان را دلی مهرجان میخوانند همینطور میتونید کتاب های مستوفی رو بخونید کوروارکان یک ناحیه مستقل در لر بزرگ بود اکثرا طوایف لر کرایی دارند سعی نکن تاریخ کسی رو به تمسخر بگیری با تشکر کاوه رجبی کُرایی کهگیلویه و بویراحمد


  • تاریخ خوان

    هنری لایارد مورخ و باستان شناس نامی که مدت سه سال در دوره محمد شاه قاجار میان مردم بختیاری زندگی و تحقیق کرد در کتاب سیری در قلمرو بختیاری ترجمه مهراب امیری صفحه 62 می نویسد: رهدار و کرایی و بتوند سه طایفه از ایل گندزلو هستند که در سواحل گرگر و شت مسی بنا و بلیتی ساکنند و بصورت رئیت و کشاورز میان گندزلوها زندگی میکنند. .... متاسفانه مرحوم مجیدی سررشته ای از تاریخ علمی نداشت و اطلاعات او بر اساس مصاحبه و تحقیقات محلی افراد بی سواد شکل گرفته بود. البته همه افرادی که نوشته های این مرحوم را مطالعه کردند و با تارخ آشنایی دارند به این مطلب اذعان دارند. افراد کرایی میان بسیاری از طوایف ادغام شدند حال آنکه مرحوم کرایی آن طوایف را زیر مجموعه یا جزوی از ایل کرایی می داند که واقعا نادرست است. به هر حال امیدوارم به درک و دانش خوانندگان احترام بگذارید. موفق باشید

  • رحمان رجبی بهشت آباد

    جناب تاریخ خوان صحبت های شما در باره قاجار است که قبل از دوران پهلوی می باشد .ایل کُرایی توسط سلسله صفوی- افشاریه و زندیه متلاشی گردید و بصورت طوایفی در سرزمین ها و ایلات مختلف تبعید گردیدند و در دوران قاجار اسم آنها را هم لایارد شما آورده است . ما خود تاریخ مان را از لایارد که 100 حدود سال متنی که شما می گویید نوشت بهتر می دانیم حتی آن افراد را و خانوادهایشان را با ا سم و سال جدا شدنشان را از ایل بزرگ باستانی کُرایی می دانیم.


  • لر جنوبی

    سلام و درود بر شما که این چنین برایحفظ اصالت خود زحمت کشیده


  • تا یخ روشن

    کوراکانی ارتباطی با طایفه کرایی نداره . واسه چی تاریخ تازی میکنید !؟ کورش چه ربطی به کرایی داره ؟!! اردشیر ، رستم ، بهرام و..... اسم هایی ایرانی هستند و قرار نیست هر کی از اجداد ۲۰۰ تا ۵۰۰ سال قبلش اسمش داریوش بوده ، پس از نسل پادشاه بوده باشه !! (تیره) کهرازهی از تیره‌های براهویی کهرازهی یکی از طوایف بزرگ استان سیستان و بلوچستان است که دلیل نامگذاری این طایفه به این نام به ریشه نسبی جد بزرگ این طایفه به نام { کیها بوده است} بر می‌گردد؛ که به صورت‌های گوناگونی از جمله کیها زهی، کهرازه، کهرایی و... گفته می‌شود که در کل و برای دیگر اقوام منطقه به نام کهرازهی شناخته شده است. کرایی احتمالا مممسنی باشند که ممستنی ها هم تیره های مختلفش به کهگلویه ، سیستان و..... به دلایل مهاجرت کرده اند .


  • تاریخ روشن

    رم گیلویه درسته ، و نه زم گیلویه . زم چه ربطی به رم داره . رمِ برید لرستان بگید رمِ ، رمه تا بهتون بگن چیه . کرای ها هم ارتباطی به کورش و هخامنشی و ساسانی ندارند . واسه خودتون تاریخ ننویسید . تاریخ کاملا روشن است .

  • رحمان رجبی بهشت آباد

    سلام تاریخ روشن- با توجه به اینکه نویسندگان تاریخ بصورت متواتر از واژه زم استفاده می کنندو در کتاب آقای زرین کوب با عنوان ایران قبل از اسلام ، مردم در کشمکش ها با قدرت،. تهران ، موسسه انتشارات امیر کبیر، چاپ اول،1364 صفحه 25 آمده است «زم خدای خاک» مربوط به دوران شبانی در باستان است، حالا چطور شما زم را رد می کنید، و معلوم است شما هیچ گونه اطلاعات تاریخی ندارید چون واژه گان ابتدایی تاریخ را هم نمی دانید و در باره همه چیز هم اظهار نظر می نمایید- خواهشمند است در مورد مطالبی که چیزی نمی دانید اظهار نظر نفرمایید بهتر است بیشتر بشنوید تا صحبت کنید یا بنویسید.


  • کیخسرو

    سوال من از مدیر محترم در خصوص رئیس های منطقه دشتی ودشتستان است و خواستم بپرسم ارتباط ایشان با رئیس های منطقه بویراحمد و رئیس های کرایی به چه صورت میباشد . با تشکر

  • مدیر وبسایت

    سلام متوجه منظورتون نشدم

  • کیخسرو

    سوال بنده واضحه راجب ارتباط فامیلی طایفه در دشستان مثل رئیسعلی دلواری و رئیس در بویراحمد مثل رئیس های کره توضیحی دارید . باتوجه به اون بخش که در نوشته های دکتر رجبی به تقسیم ایل کرایی به ۶ طایفه که یکی هم رئیس هست گفته شده . با تشکر


  • امرالله حسینی فرزند ملا رضا ،ملارجب از کرائی های زیدون روستای سعادت آباد

    درود و حسته نباشید میگم که این سایت رو راه انداختین واقعا جای تشکر دارد


  • عبدالله کرایی

    منم تشکر میکنم به کلیه قوم بزرگ گرایی در سراسر ایران وحشت استان فارس


  • عباس چوبینه

    با سلام خدمت دوستان و تاریخ روشن شما احتمالا مطالعه ی زیادی داشته اید تاریخ روشن.اما مسئله اینست که نتوانسته اید تفکیک قائل شوید.نورمحمد مجیدی مرحوم با جمع آ روی داستانهای محلی کتاب ننوشته و اتفاقا به استناد به مستوفی، فارسنامه ی ناصری و و دیگر کتب تاریخی نوشته است.....ضمن آنکه تاریخ نگاری که در زمان قاجار به میانه ی ایل آ مده و زندگی کرده علاوه براینکه حتما میتواند جایی را خلاف نقل کند به استناد گفته های محلی تاریخ می نویسد. اما دقیقا اگر تاریخ خوانده باشی دلیل ادغام شدن قسمتی از ایل گرائی در دیگر ایلات طی چهار دوره بزرگی و قدرت و ایستادگی این ایل و حاکمان آ ن در مقابل شاهان و حکومت ها بوده است.شما که به تاریخ روشن اعتقاد دارید به این مهم نیز توجه کن که هر خانواده ای تاریخ و احوالات اجداد خود را بهتر از دیگران میداند و هیچ کسی حاضر نیست که عمدا و به دروغ خود را به ایلی دیگر نسبت دهد در حالیکه ایل همجواری در آن منطقه ی مورد نظر نیز از قدرت و بزرگی و وسعت بالایی برخوردار است. توضیح اینکه گرائی های سیستان و شماری از کهرازهیها و براهویی های سیستان و خراسان و پاکستان و دیگر نقاط ایران با استناد به شجره نامه و تاریخ اجدادشان خود را گرائی میدانند و البته گرائی هایی که در مناطقی از فارس و خوزستان و کهگیلویه سکونت داشته و دارند نیز بی اساس از کسی قبول نمیکنند که خود را گرائی بداند.توجه کن که تاریخ جای بحث فراوان دارد و نه فقط همان است که کسی در زمان قاجار و در یک نقطه مورد بررسی قرار داده همچنین اینکه نام تیره طایفه و ایلی از نام جدش نشئت گرفته باشد دلیل بر گرائی بودن یا نبودنش نمیشود. و دیگر اینکه حتی گرائی هایی که اجبار به کوچ شده اند در مدت زمان کمی قدرت ایلی خود را در منطقه ی جدید به رخ کشیده و کلانتری قدرتمند تشکیل داده اند.مثال جد گرائی های گله دار فریدون خان که طبق تاریخ قدرت وی و ایلی در گله دار مثال زدیم بوده جد گرائی های کوچانده به ممسنی ابوالقاسم خان و فرزندان و نواده هایش در ممسنی و محدوده ی ایل بکش قدرت بسیار داشته اند.سردار خان گرائی معروف خشتی که شاهان میهمان او شدند رضا خان و احمد شاه و...ا جداد گرائی های سیستان و خراسان و کهگیلویه و نواحی خوزستان و....از جمله کاید گنجی بزرگ و کلید مراد و امیر بوداق و....از قدرت خاصی برخوردار بوده اند . برای گفتن حرف های زیادی هست اما در مجال این مقال نمی گنجد مجله ی فراسو در سال 90 مطلبی زیبا از یک ادیب سیستانی چاپ کرد که وی به زیبایی نوشته است محمد حسنی ها یا ممسنی هایی که قبلا به سیستان مهاجرت کرده اند که بوده اند و در مورد گرائی ها و....


  • عباس چوبینه

    سلام لطفا نظرات که در سایت ارسال شده را بگذارید تا....ممنون


  • پرویز خلیفه زاده

    دورد بیکران بر همتباران گرامی، دورد بر روح زنده یاد مجیدی که زحمت بسیاری برای تاریخ ایل متحمل شدند و دورد بسیار بر دکتر رجبی؛مایه افتخار ایل کرایی که باارائه مقالات و تحقیقات خود مجامع داخلی و خارجی برگ زرین دیگری به تاریخ ایل افزودند


  • حمید فریدون نژاد کرایی گله دار فارس

    درود بر همتبارانم افتخار ما ایل ما.عرض ادب و احترام خدمت شما عزیزان که چه زیبا قلم میزنید .و چه دلنشین از دلیر مردان عرصه تاریخ کرایی میستاید زنده باد دکتر رجبی.روحش قرین رحمت الهی مرحوم مجیدی


  • حمید فریدون نژاد کرایی گله دار فارس

    قومم لر ایلم کرایی


  • نادر راود

    سلام ودرود بر ایل کرایی و همتبارانم درود بر عمو عباس چوبینه که چه زیبا و اصولی و با قاعده جواب اون دوستمان را دادن مرحوم مجیدی زحمات زیادی در راه شناخت ایل کرایی انجام دادن هم با اسناد مستند و هم مطالب سینه به سینه که با ما رسیده همچنین مقالات و ....دکتر رجبی و دوستانشان که مورد اخیر سند و تعییدیه مراجعه زی صلاح رو دارد به امید سرافرازی ایل بزرگ کرایی


  • یزدان کرایی

    ممنون از تمام کسانی که دوست داره ایل گرایی اند و این سایت را برای تمام مردم ایل باستانی کرایی ساخته اید واقعا جای تشکر داره


  • یزدان کرایی

    قومم لر ای لم کرایی


  • رمضانی گماری ازصالحشهر شوشتر

    سلام برتمامی شیرمردان وشیرزنان ایلم امیدوارم هرکجای وطنم ایران زندگی میکنید همیشه ایام پیروز سربلند باشیدزنده بادایل بزرگ بنام کرائی


  • امین خادمی

    دورود بر ایل بزرگ و با شرافت کرایی دایی های خوبم


  • امین فرزند امراله فرزند حاج ابراهیم فرزند درویش علیرضا خادمی

    مخلص دایی های گلم و دایی های پدرم هستم


  • عباس چوبینه نورآباد ممسنی.

    دروود و خسته نباشید میگم به نگارندگان و تک تک اعضای ایل بزرگ کرائی.دروود فراوان به عزیزانی چون دکتر رحمان رجبی و فرزندش کاوه، مهندس نادر راود،خانواده فریدون نژاد گله دارخصوصا حاج صادق و حمید فریدون نژاد،شاهرخ طیب،طاهر چوبینه،یوسف قهرمانی،حسن زنگنه،سلیمان کرائی،مهندس یحیی بیغمی،منصوری،شیر محمد نعمتی،نعمت الله مردی،خسرو طیب،عباس کروئی،اقایان صدریان،احسان فرامرزی،امرالله حسینی،اقبال رمضانی،خانم های کرائی و دادگر و.....و درود بی کران به همه‌ی عزیزانی که در راستای شناساندن ایل کرائی به ایل و دیگران قلم میزنند و فعالیت مجازی و واقعی دارند.زنده باد ایل سترگ کرائی پایدار باد و استوار نام و آئین کرائی.


  • حسين مالميرى

    سلام عزيزان بسيارى از مطالب نشر شده در منابع ذكر شده نيستن، ايل كرايى نداريم كرايى يكى از طوايف ايل دينارون بوده كه به علت اختشاشى كه در حكومت صفوى ايجاد كردن مورد غضب صفويه قرار گرفتن و پراكنده شدن، كرايى خودش يه طايفه بوده جزء دينارون و نه بيشتر، كسانى كه اين مطالب رو به اين شكل نشر ميدن جز تفرقه هدف ديگه نداشته و ندارن بدرود


  • امید درخشان

    نمیشه به واقعیت گفت که کرایی ها از نسل گیلویه هستند پس بقیه ایل ها مث ایل نویی و طیبی و بخصوص ایل دشمن زیاری که در تمام دوران صفویه و نادر شاه کلانتربودن منطقه بودند(مث ولی محمد خان گشتاسبی دشمن زیاری.مث زکی خان گشتاسبی دشمن زیاری در دوره کریم خان و قبل از ان در دوره صفویه سران گرشاسبی دشمن زیاری کلانتر کهگیلویه بودند در زمان نادرشاه کلانتر چهار بنیچه (ایل های طیبی .نویی .دشمن زیاری. چرام ) کهگیلویه بودند ..و ایل بهمیی و ایل چرام بودند در صورتی که کرایی های در منطقه مرزی کهگیلویه هستند و بودند و یا خارج استانخئهی


  • رجبی

    سلام آقای امید درخشان ایل دشمن زیاری از سلسله آل بویه هستند و دشمن آل زیار هستند و به دشمن زیاری معروف شدند . ایلات طیبی ، بهمئی و یوسفی از ایل بهداروندی هستند و نویی ها ازمهاجرین ساسانی اصل سوریه ای هستند که به لرستان مهاجرت نمودند حالا شما بگوییدچطور فرزند گیلویه هستند؟.


  • جلیل کردونی

    درود بر ایل همیسه سرفراز کرایی


  • فرزاد

    این قضیه توسط حاکم بیگ بیگدلی که دراثرحسن خدمت درناحیه بندانی بختیاری عنوان خانی ازالهوردی خان والی فارس یافت ماجرای شورش ایل کرایی رابه نظراله وردی خان حاکم فارس وکهگیلویه رسانید . منظور شما از ناحیه بندانی در اینجا کجاست؟ در مورد طایفه بندانی هم چیزی می دونید؟ اين قوم كه جايگاه شهري و مراكز آنان در شهرهاي بنیان (مهره كُرايي يا دلي مهرگان)و همچنین شهر عروج (اربک) دركنار شهر باستاني شوشان (سوسن) و شهر منجنیق (بازرنگ) جايي داشت و دربرگیرندۀ مجموعه سرزمینهاي دشتي، كوهستاني بختیاري بهمئي و طیبي بوده است(مجیدي كُرايي). در نزدیکی شهرستان ایذه منطقه ای بزرگ به نام سوسن یا همان شوشن قدیم وجود دارد که ساکنان آن بندانی هستند.



آخرین مقالات