پنج شنبه ۱۹ تیر ۱۳۹۹ ساعت

نشریه فرهنگی تحلیلی نگین زاگرس معرف مردمان لر

بوداق خان چگني،اميرالامراي خراسان

اوغلان بوداغ خان چگني از مهمترين امراي ايران در دوره صفوي است که سالها از زمان شاه تهماسب حفظ و حراست سرزمين بلارده خراسان را عهده دار بود و به خوبي از عهده تاخت و تاز ازبکان به اين خطه ي پهناور در مي آمد و آنان را گوشمالي ميداد. پس از فوت شاه تهماسب و فوت پسرش شاه اسماعيل که نوبت سلطنت سلطان محمد خدابنده پدر شاه عباس رسيد وي در اولين سال سلطنت خود در عزل و نصب حکام و امراء اقداماتي بعمل آورد و به فرمان او: «خبوشان و بعضي محال خراسان به بوداق خان چگني تفويض يافت ...» يعني در واقع بوداغ خان در منصب سابق خويش ابقاء گرديد.

بوداق خان چگني،اميرالامراي خراسان

در اواخر حکومت سلطان محمد که فتوري در همه امور روي داده و هرج و مرج پيش آمده بود، امراء خراسان از جمله بوداغ خان چگني و اسماعيل قليخان چگني و گنجعلي خان زيک کوشيدند تا شاه عباس را که اين زمان بعنوان وليعهد در هرات استقرار داشت به جاي پدر به سلطنت برنشانند، و آنها در هدف خويش موفق شده در سال 989 فمري رسماً در خراسان سلطنت شاه عباس را اعلام داشته و سلطان محمد را از سلطنت ايران عزل کردند.

اين زمان عليقلي خان شاملو لَله شاه عباس و بيگلربيگي خراسان بود که در دارالسلطنه هرات اقامت داشت و تربيت شاه عباس بر عهده وي بود و مرشد قلي خان استاجلو حاکم مشهد بود.

مرشد قلي خان براي اينکه موقعيت خويش را در خراسان تقويت نمايد دختر بوداق خان چگني را که از امراي مهم خراسان بود به همسري خويش درآورد. و سپس با عليقلي خان به مخالفت برخاست و در جنگي که بين طرفين روي داد علي قلي خان شکست خورد و شاه عباس به زير سلطه مرشد قلي خان در آمده به مشهد منتقل گرديد.

چندي بعد که مرشد قلي خان شاه عباس را برداشته از طريق يزد و کرمان متوجه نواحي مرکزي ايران گرديد که سلطنت شاه عباس را رسميت بخشد، برادرش ابراهيم خان سمت به معاونت وي برگماشت.

در سال 997 که شاه عباس دومين سال سالطنت خويش را آغاز کرد و از طريق فيروزکوه و دامغان عازم خراسان بود، چون از مرشد قلي خان استاجلو که اين زمان وزير اعظم و همه کاره او بود، بيمناک مي بود، در محل بسطام شبانه او را در رختخواب به قتل رسانيد و ستاره اقبال طايفه استاجلو رو به افول نهاد و امراي اين طايفه از جمله ابراهيم خان برادر مرشد قلي خان که حاکم مشهد بود از مناسب خويش معزول گشتند.

شاه عباس از طريق اسفراين راه مشهد را در پيش گرفت و در بيرون دروازه مشهد با استقبال بوداق خان چگني روبرو شد.

مولف عالم آراي عباسي مي گويد: شاه « بوداق خان چگني را منظور نظر شفقت گردانيده به منصب والالي لَله گي و اتابيگي [پسر خود] شاهزاده سلطان حسن ميرزا معزز و سربلند گردانيد و حکومت مشهد مقدس معلي نامزد او شد و الکاء خبوشان و محالي که سابقاً به او متعلق بود، به اولاد او حسنعلي سلطان و حسينعلي سلطان [چگني] و ساير برادران تقسيم يافت.»

شاه عباس در مشهد بسياري از امراي قزلباش از جمله شاملو و استاجلو را که با مرشد قلي خان رابطه نزديکي داشتند يا معزول کرد و يا مقتول نمود. اوغلان بوداق چگني هم که با مرشد قلي خان قرابت سببي و خويشاوندي داشت از اين عمل شاه عباس به وحشت افتاد و انديشيد که مبادا روزي اين شتر دم خانه او نيز زانو بر زمين نهد، از اين رو علاج واقعه را پيش از وقوع نموده با صوابديد پسرانش، سلطان حسن ميرزا پسر شاه عباس را برداشته از نشهد به خبوشان (قوچان) رفتند.

شاه عباس بعلل و مشکلاتي که با آن مواجه بود نتوانست به تعقيب بوداق خان بسوي قوچان لشکرکشي نمايد، لذا حکومت مشهد را به امت خان استاجلو [يکي از قاتلان مرشدقلي خان] تفويض نمود و خود با سپاه عازم هرات گرديد.

شاه عباس در هرات بود که خبر دست اندازي نيروهاي عثماني به نواحي نيروهاي عثماني به نواحي غربي کشور را استماع نمود، ناچار عازم آن ديار گرديده بوداق خان با استفاده از اين پيش آمد، رسماً سلطنت سلطان حسن ميرزا پسر شاه عباس را در قوچان اعلام داشت و روز بروز بر قدرت و نفوذ وي افزوده گشت و از اطراف و اکناف خراسان و ايران ناراضيان شاه عباس روي به قوچان آورده، آمادگي خويش از هدف بوداق خان را اعلام ميداشتند. بوداق خان قصد تسخير مشهد داشت که در اين هنگام واقعه ديگري روي داد و آن حمله عبدالمومن خان ازبک به خراسان بود که به محاصره چهار ماه مشهد و سرانجام قتل عام مردم مشهد گرديد که جانداري در آن شهر زنده نماند. بقول شاعر:

هوز اگر بفشارند خاک مشهد                  سفينه از شط خون تا به کربلا بدود

 

زنان و کودکان که به اسارت ازبکان درآمده بودند بين سپاهيان مغول تقسيم گشته به ماوراءالنهر فرستاده شدند. شاه عباس از ترس عبدالمومن خان در نزديکي تهران خود را به مريضي زد و به ياري مردم خراسان نيامد، فجايع و جناياتي که اين بار مغولان بر خراسان وارد ساختند، دست کمي از جنايات سپاهيان مغول عهد چنگيز نداشت. همگامي که ازبکان شهر مشهد را به مخاصره گرفتند، امت خان استاجلو حاکم مشهد پيکي به خبوشان فرستاد و از بوداق خان کمک خواست که از پشت سر از طريق رادکان سپاهيان ازبک را مورد حمله قرار دهد تا فشار اين قوم خونخوار بر شهر مشهد کاهش يابد و او بتواند از اين شهر مقدس دفاع کند. بوداق خان با ابومسلم چاوشلو و امامقلي خان قاجار و محمودخان صوفي اوغلي استاجلو و ديگر امراي حاضر در قوچان به خواسته امت خان پاسخ مثبت داده لشکر به خارج شهر فرستادند که حبر ناگوار ديگري دريافت داشتند و آن حمله نور محمد خان ازبک از اولاد و اعقاب جوجي پسر چنگيزخان بود که از مرو به سوي شهر نسا و ابيورد و باغباد در شمال شرقي قوچان تاخته و اين نواحي را بتصرف درآورده بسوي خبوشان پيشروي مي کرد.

بوداق خان چگني تصور کرد که او قصد تسخير خبوشان و پيوستن به سپاه عبدالمومن خان ازبک را دارد، از اين رو به مقابله شتافت تا او را از نيل به مقصود بازداشته با شکست دادن وي عبدالمومن خان را از محاصره مشهد باز دارد.

سپاهيان خبوشان در جنگ با نور محمد خان مغول ابتدا پيروزي چشمگيري بدست آوردند و بسياري از مغولان را به ديار نيستي فرستاده، آنها را وادار به فرار ساختند، اما بر اثر بي انظباتي نظامي پيش از پايان کار به جمع آوري آذوقه و اغنام و احشام و غارت چادرهاي مغولان پرداخته بدان سرگرم شدند و علت اين بي انظباطي وجود جنگجويان خبوشان از ايلات و طوايف متعدد بود.

نور محمدخان که در حال فرار به اين امر واقف شد سپاهيان خود را وادار به بازگشت و حمله به خبوشان نمود. اين حمله مغولان چنان غافلگيرانه و غير منتظره بود که ايرانيان را سخت به محاصره افکند و آنها تا خواستند در مقام دفاع برآيند اکثراً کشته و اسير شده و چنان شکست سختي متحمل شدند که نظيرش را بياد نداشتند.

بوداق بسوي قوچان متواري شد و شرح واقعه را نوشته بوسيله پسرش حسينعلي سلطان براي شاه عباس فرستاد و از گذشته هاي خود اظهار پشيماني کرده وي را به حرکت بسوي خراسان و رسيدن به ياري امت خان و مردم مشهد دعوت نمود، اما همچنانکه مذکور شد شاه چنان از عبدالمومن خان ترسيده بود که جرات آمدن به خراسان را نداشت.

مدت شش سال نه تنها خراسان بلکه تمام سرزمينهاي شرقي ايران در آتش بيداد و ويراني مفول ها مي سوخت و اين قوم غارتگر وحشي بارديگر تا حدود دامغان و سمنان و نزديکي خوار و ورامين پيشروي و غارتگري کردند و برخي از سپاهيان آنها تا اران از توابع کاشان نيز پيش رفتند. در اين موقع وخيم و خطرناک بود که همچنانکه خواهد آمد شاه علي خان مير ايل جليل کرد چمشگزک که در خوار و ورامين سکنا داشت کمر همت به دفع و سرکوبي مغولان بست و در چند جنگ نيروي آنها را درهم شکست و متواري ساخت و به ياري فرهادخان قرامانلو راه حرکت شاه عباس بسوي خراسان را در سال 1004 قمري فراهم نمود، که شاه عباس پس از رسيدن به اسفراين بوداق خان چگني را به حکومت و تجديد بناي آن شهر که در حمله مغول بکلي ويران شده بود مامور ساخت.

سال 1007 که دوازدهمين سال سلطنت شاه عباس و شکست سپاهيان ازبک در خراسان است، شاه عباس پس از وارد شدن به مشهد، بوداق خان چگني را بار ديگر به حکومت مشهد منصوب نمود تا نسبت به تعمير اين شهر و رفع خساراتي که در طول چندين سال ويرانگري مغول ديده بود، اقدام نمايد.

همچنين بوداق خان ماموريت يافت نورمحمد خان ازبک را (که چندي پس از پيروزي بر بوداق خان چگني و سپاهيان خبوشان، خودش نيز از عبدالمومن خان ازبک شکست خورده و به شاه عباس پناهنده شده بود) بع حکومت موروثي و از دست رفته اش برساند.

بوداق خان در ذي حجه 1007 قمري بسوي ابيورد و نسا و مرو تاخت و با شجاعت و کفايتي که از خود نشان داد آن نواحي را از دست گماشتگان عبدالمومن خان خارج ساخته به نورمحمد خان ازبک تحويل داد. بوداق خان در ماوراءالنهر به فتوحات چشمگيري نايل آمده حاکم مرو که خالوزاده عبدالمومن خان بود وسيله «قورچيان عظام و غازيان چگني که کالبرق الخاطف به طلب او شتافتند و کالهاله بالبدر او را در ميان گرفتند» دستگير شد و نيروي ازبک درهم شکست و نورمحمد خان بوسيله بوداق خان چگني به تخت سلطنتي موروثي نشانده شد و خطبه و سکه بنام شاه عباس خوانده شد و ضرب گرديد. بوداق خان سپس به اردوي شاه عباس بازگشت و ماموريتهاي مهم ديگري را که از سوي شاه به او تفويض شده بود به بهترين وجه انجام داد.

بوداق خان تا سال 1012 قمري به تصريح عالم آراي عباسي حاکم قدرتمند مشهد و در نتيجه خراسان بوده است و پسرانش همگي مناصب و مشاغل مهمي داشتند.

در همين سال که شاه عباس از خراسان باز ميگشت چون ملاحظه نمود که نظرعلي سلطان شاملو شايستگي نگهداري سرحدات مرو و ماروچاق را ندارد، او را از حکومت آن ناحيه معزول نموده، يوسفعلي خان پسر بوداق خان چگني حاکم مشهد را به حکومت و سرحد داري آن خطه مهم منصوب نمود و برادش بيرامعلي سلطان چگني[4] را که سال 1006 قمري حاکم بسطام بود به معاونت وي در آن حدود الکاء داد و مايحتاج لشکر او از زر و اسلحه و يراق و ضروريات قلعه و آذوقه بر وجه لايق سرانجام يافت و حکومت مشهد مقدس به محراب خان شفقت شد.

بوداق خان چگني از اين پس مامور همراهي در کنار شاه عباس ميشود، چون شاه از وجود وي در خراسان بيمناک بود، زيرا پسرامش همگي در سراسر نواحي شرقي ايران حکومت و امارت داشتند و ايل چگني از نفوذ و قدرت زيادي برخوردار بود، که اگر بوداق خان مي خواست ادعاي استقلال کند يا براي شاه عباس بار ديگر دردسر فراهم نمايد، قادر بوده است. از اين رو شاه مصلخت نديده است او در خراسان باشد، اما هنگامي که به اسفراين رسيد دريافت که بدون وجود بوداق خان در خراسان، استقلال و امنيت اين خطه وسيله ازبکان از ميان ميرود، لذا او را مامور توقف در خراسان نمود و حکومت بلخ و هرات را نيز بر متصرفات او بيفزود.

46 نظر

  • رضا

    بوداق خان از سرداران بزرگ ایران بود نوادگانش در شهر چگنه خراسان و روستای بداق شهرستان چگنی لرستان زندگی میکنن


  • glory

    مرحوم دکتر ابراهیم باستانی پاریزی در کتاب نون جو صفحه۳۲۴ نوشته؛امرای چگنی با پانزده هزار سوار سال ۹۳۶هجری/۱۵۲۹میلادی در رکاب شاه طهماسب صفوی بودند.چگینی از واژه چنگه اوستایی به معنای خورشید است و لقب اتابکان لر کوچک هم آل خورشید بود و طایفه چنگروی مؤسس اش بود.


  • شیراوند

    ای چگنی بر تو و خاکت سلام _ بر همه ی مردم پاکت سلام / در رگ و خون و دل من نام تست _ روشنی منزل من نام تست / غار "چگه" ریشه ی اجداد من _ بغض تو بندد ره فریاد من / یافته ات قبله عشق من است _ نرگس، ناز تو پر از معدن است / کوه سفیدی شده رویای تو _ غبطه خورم بر رخ زیبای تو / آب چنایی می عرفانی است _ دشت هرور آیه ی قرآنی است / گردنه ی سبز شبانان تو _ سفره ی سبزی است ز احسان تو / قوچ، و کل کوهی تو بی هراس _ می گذرد از دل تنگ بواس / ناوه کشت زمزم عشاق ایل _ آب زلالش می چون سلسبیل / وسعت زیبایی تنگ هرور _ در نظرم جلوه کند همچو طور / در دل شب که آتش چادر نشین _ از سر تاپوله بود دلنشین / تنگ قلا کعبه ی آمال من _ تاش کفیلا دژ اقبال من / کر به اعیت خفته به آغوش باز _ تاب خورد زلف چویرش به ناز / تنگه ی ملهو چه مسیحایی است _ توک توکه ات منزل شیدایی است / کوثر جان چشمه ی سردآب تو _ چشم غزل بر شب مهتاب تو / بوی کز شیر سیه چادران _ می وزد از هیکنه تا رفتخان / ساحل کشکان تو افسونگر است _ چم به چمش غرفه ی نیلوفر است / پیر تو در تشکن و آن شمس دین _ طرفه نمادیست ز فرهنگ و دین / طایفه هایت همه هستند اصیل _ پاپل کشکان تو باشد دلیل / سبزترین جنگل افراسیاب _ در دل شب رخش ببیند به خواب / تخت منیژه چه قشنگ است و ناز _ بیژن و دلتنگی و چاه ناز / پای درختی که بود دار جنگ _ شور حماسی و سرود تفنگ / عشق تو در هر دلی احساس ریخت _ خون شفق در رگ ریواس ریخت / مات شدم زین همه زیباییت _ چون بکنم وصف دل آراییت / شعر من از کوه سفید آمده _ با دل پر عشق و امید آمده / بر لب عابد شده زیبا سخن _ بر تو سلام ای چگنی عشق من … شعر از استاد "عابد میرزاییان چگنی" از کتاب ترانه های هل و میخک , صفحه ۱۰۷


  • طولابی چگنی

    غزل غزل چگنی را ترانه می خوانم _ برای ایل خودم عاشقانه می خوانم / قسم به آتش شبهای سرد إسپی کو _ قسم به هوره ی جانسوز مرد إسپی کو / وقار قامت تاپوله ناز و شیرین است _ و کربه ای چون عروسی قشنگ و سنگین است / غرور یافته را واژه واژه می نوشم _ و با دو دست غزل آب قاژه می نوشم / صفای مکیده دارد سراب نیلوفر _ که رقص ماه قشنگ است و خواب نیلوفر / به روی گونه ی من هفت چشمه جوشان است _ و سیب سرخ دلم روی موج کشکان است / هرور و تنگ مرو دختری که در باران _ به زیر چتر خیالش نشسته مرشد خان / سوار اسب امیدش ز جنگ می آید _ شبیه لاله ی خونین قشنگ می آید / صدای بال کبوتر سرود آزادی است _ نگاه سبز خیالم بسوی آبادی است / قسم به غار چگه عاشقی گناهم بود _ که در نگاه حسیوند بغض و آهم بود / گلیج و تنگ فرح کش غروب دلتنگی _ و سوز هوره ی چوپان و چوب دلتنگی / ورق ورق دل من جای پای إشکار است _ تفنگ و شاخ کلی روی ذهن دیوار است / خیال تنگ قلا قبله گاه جانم بود _ عزیز تاش کفیلا ز دودمانم بود / که غار توک توکه اش جای عشق یاران است _ همیشه روی زبانش سرود باران است / به عشق تنگه ی ملهو نماز می خوانم _ أریوه های خدا را به ناز می خوانم / وضو به چشمه ی سرداب عشق می گیرم _ چو دست به دامن مهتاب عشق می گیرم / دلم ز هیکنه ریواس تازه می چیند _ ز باغ عشق خدا یاس تازه می چیند / شب است و آتش عشقی میان إسبی کو _ فلوت می زند از دل شبان إسبی کو / خیال گرده ی چوپان درون روغن بود _بلوط بر لب تژگاه عشق روشن بود / دلم به قامت پینومه ای گره می خورد _ نفس نفس نگهم تا ستاره مه می خورد / سکوت مطلق شب را کلی به هم می زد _ تفنگ چی همه شب با تفنگ دم می زد / به آوتاف خیالم سپیده چادر زد _ شرار عشق مرا گریه با تلنگر زد / سراب دوره دلش از بهار لبریز است _ میان خاطره هایش غمی دل انگیز است / به شال کوله کمر بسته ام غرورم را _ برای پنجره گفتم نگاه دورم را / نگاه عاشق من رفتخان تنهایی است _ و پانسار دلم نو عروس شیدایی است / اوستای غزل تشکنی دگر می خواست _ منیژه چاه غمش بیژنی دگر می خواست / حماسه ساز مپل دار جنگه می سوزد _ نگاه هنجس دل تنگه تنگه می سوزد / دوباره جنگل افراسیاب خالی شد _ برای ترش سماقی دلم خالی شد / ژری ژبان و امیدی به سوی فرداها _ گشوده پنجره ها را به روی فرداها / نگاه کن کلهو سرزمین رویاهاست _ هزار خاطره چم پلک و عاشقی زیباست / به روی دوش برأفتاو خانه می سازم _ برای ایل و تبارم ترانه می سازم / و نیم مصرع شعرم همیشه غمگین است _ چرا که نیمه ی جانم غریب قزوین است…


  • تراب خان چگنی

    تراب خان چگنی از افراد ایل بزرگ چگنی است که در دوران شاه عباس به خراسان تبعید شده بودند ، از این ایل در دوران صفویه سرداران بزرگی برخاسته است ، تراب خان چگنی در دوران نادرشاه افشار ، حاکم نهاوند بود ، یکبار نیز به کریم خان زند پیوست او بعدها به دو علت کشته شد:نخست به تحریک زکی خان که معتقد بود در فکر شورش و قیام است و دوم به وسیله حاج طالب خان ریش سفید حرمسرای وکیل با بعضی از جواری ارتباط پیدا کرده بود. خواهر محمد حسین خان که زن کریم خان بود ماوقع را گزارش داد ، وکیل خودش بررسی کرد و کشیک کشید ، وقتی که حقیقت معلوم شد ، تراب خان را کور کرد ، و کنیزان و حاج طالب را به قتل رساند. کریم خان یک روز بعد از این واقعه تراب خان و همکارش را که میرزا عقیل نام داشت و در مقام وزارت اعلی بود به قتل رساند. کریم خان زند ، ترجمه:علی محمد ساکی ، صفحه ۹۶ .


  • نام اسامی تاریخی طوایف لُر

    وَن van در زبان لری یعنی انداختن و پسوندی است به معنی《مند》مثل آبرومند و برای معرفی ایلات و طوایف اصیل لر بکار میرود. وند پسوند دارا بودن است و از ریشه اوستایی vant ونت به مفهوم دارنده است. میر طایفه ای درلرستان است که زمان اتابکان و والیان لر جزو وزرا و صاحب نظران بودند. میرشاهوردیخان اتابک لر و میرنوروز از آن طایفه اند و در شاهنامه میر به معنی《کدخدا》و صاحب سواد آمده است:یکی میر بود اندرون شهر اوی _ سر افراز با لشکر در آبروی. دیناروند:نام طایفه ای در لرستان و دینار واحد پول ایران در زمان پارتیان و ساسانی بوده و این کلمه در واژه نامه پازند صفحه ۱۸۷ آمده است. دریک derek نیای یکی از ایلات لرستان (دریکوند) است که خود دریک واحد پول ایران در زمان هخامنشیان بوده و ساتیار یکی از طوایف دریکوند است و ساتیار از سرداران داریوش هخامنشی بوده است. زینی وند zayni vand نام طایفه ای از ایل دریکوند است و در واژه نامه پازند نوشته موبد شهرزادی صفحه ۲۱۱ بصورت زیناوند آمده و در اوستا بصورت زینا ونتا آمده است. خانم دکتر ژاله آموزگار زیناوند را به معنی هوشیار ترجمه کرده و در اوستا به عنوان لقب تهمورث آمده است. دکتر زرینکوب زینی وند را به معنی سلاحدار آورده است. رشنو نام یکی از طوایف بزرگ لر است به معنی《خوش یمن》و در ارداویرافنامه اثر فیایپ ژینیو صفحه ۳۲ بعنوان ایزدی زردشتی و الهه عدالت و دادگستری آمده است. در واژه نامه پازند موبد رستم شهرزادی صفحه ۱۹۵ بعنوان فرشته روز داوری و نماد راستی و دادگری همراه ایزدان مهر و سروش میباشد درکتاب ایران باستان ص ۳۰۳ رشنو فرشته دادگستری است همچنین رشنواد درشاهنامه پیشکار همای دختر بهمن است و درجنگ با روم سپهسالار هما میشود. پولادوند نام یکی از طوایف اصیل لر است و نام پهلوانی باستانی است که در نوشته های زردشتی از کتاب واژه نامه پازند صفحه ۱۱۹ آمده است. زهتاب zehtab یکی از طوایف چگنی که در واژه نامه پازند موبد رستم شهرزادی صفحه ۲۱۰ بعنوان《زه تابیده شده》یا رشته تابیده شده آمده است. زیودار zivdar نام طایفه ای در لرستان که به معنی《دارنده زیبایی》است و در واژه نامه پازند موبد شهرزادی صفحه ۲۱۱ زیو به معنی زیبا آمده است. چَنگروی نام کوهی در مرکز لرستان و نام طایفه ای که《مؤسس اتابکان لر کوچک》بودند وجه تسمیه آن از کلمه چنگه یا چنگای اوستایی به معنی خورشید است و لقب اتابکان لر کوچک《آل خورشید》بود همچنین ایل چگنی و طایفه چنگایی از بازماندگان چنگروی میباشند. ویس vais در لری یعنی ناحیه و در فرهنگ پهلوی دکتر بهرام فره وشی صفحه ۳۵۷ و واژه نامه شایست ناشایست دکترمحمود طاووسی صفحه ۲۸۶ آمده. د هوز ویس کرمی یه:از خانواده کرمی یا متعلق به ناحیه کرمی است. ویسیو veyseyo که نام شهری درشهرستان چگنی لرستان است از واژه اوستایی vis به معنی روستا گرفته شده که در《فرهنگ پاشنگ_وندیداد》صفحه ۱۰۳ آمده است. همچنین در زبان روسی وس به معنای دهکده آمده است.


  • کیانوش زهراکار چگنی

    دکتر کیانوش زهراکار سال ۱۳۵۵ در شهر ویسیان لرستان زاده شد و سال ۸۴ دکتری خود را در رشته مشاوره اخذ نمود. از ایشان تاکنون ۹۰ مقاله در مجلات علمی - پژوهشی و سمینارهای داخلی و خارجی و ۱۵ عنوان کتاب (ترجمه و تألیف) منتشر گردیده است. افتخارات : عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی / پژوهشگر برتر دانشگاه خوارزمی در سال ۹۲ / پژوهشگر برتر منتخب استان تهران در سال ۸۸ / پژوهشگر برتر منتخب دانشگاه آزاد اسلامشهر در سال ۸۷ / پژوهشگر برتر منتخب استان لرستان در سال ۸۲ / دانشجوی برتر منتخب دوره دکتری در سال ۸۲ / استاد راهنما و مشاوره بیش از ۱۰۰ پایان نامه تحصیلات تکمیلی.


  • دانیال ارزانی

    دَنیِل ارزانی (Daniel Arzani) بازیکن فوتبال ایرانی - استرالیایی (زادهٔ ۴ ژانویهٔ ۱۹۹۹ در خرم‌آباد) بازیکن ایرانی‌ تبار حرفه‌ای فوتبال اهل استرالیا است که در پست هافبک هجومی و وینگر برای باشگاه فوتبال ملبورن سیتی و تیم ملی فوتبال استرالیا بازی می‌کند. وی با بازی در تیم ملی فوتبال استرالیا در جام جهانی فوتبال ۲۰۱۸ در روسیه یکی از جوانترین بازیکنان در این دوره می‌باشد.ارزانی به دلیل سرعت بالا ، مهارت در دریبل و نیز توانایی بازی در پست‌ های وینگر و پشت مهاجم شهرت دارد. ارزانی از طایفه نجم سهیلی چگنی ، زادهٔ خرم‌آباد است و در ۷ سالگی به همراه خانواده‌اش به سیدنی مهاجرت کرده و تا پیش از نقل مکان به ملبورن در همان‌ جا پرورش یافته‌ است. وی انگلیسی و فارسی را روان صحبت می‌کند.


  • دیار گُلوَنی

    همانطور که مستحضر هستید چگنیها در مناطق شمالی شهر خرم آباد دارای املاک و یا به نوعی صاحبان اصلی آن مناطق بودند که به مرور زمان به نواحی جنوبی نقل مکان کردند و کتاب جدید والی زاده مُعجزی بنام《تاریخ ایلات و طوایف》که به تازگی چاپ شده است بر این امر صحه گذاشته ایت بویژه میرزاوندها در این مناطق سکنی داشتند و به مرور زمان بر اثر تبعیدها و خصومتهای حکام وقت با چگنیها و خلا بوجود آمده در این نواحی طوایف دیگر مستقر شدند.در مناطق شمال خرم آباد از پاپی خالدار تا الشتر ، از کمالوند تا دهپیر ، ریمله ، پل هرو و چگنی کُش در حدود بروجرد میرزواندهای زیادی سکونت دارند علی رغم اینکه به لکی تلکم میکنند ولی هرگز هویت و تبار ایلاتی خود را فراموش نکردند و همچنان بنام چگنی در نزد طوایف دیگر شناخته شده هستند و در مراسمات فوت بر روی قبر و اعلامیه مقید به ذکر طایفه چگنی هستند و خود را وابسته به ابواب جمعی ایل چگنی میدانند و اقوام و عموزادگان آنان که اکثراً در روستاهای میرزاوند کِی و چگه میباشند و در مراسمات گوناگون هم شرکت میکنند و هیچ گاه ارتباط آنها قطع نشده است. با بررسی زمین‌های که هم‌ اکنون در مالکیت بیرانوند و باجلان هست حاکی از آن است این اراضی متعلق به ایلات لُر زبان همچون: چگنی ، ساکی ، کوشکی ، رومیانی و...بوده‌ است! این اراضی از زمان افشاریه به تدریج در لرستان به تصرف ایلات لک همچون بیرانوند و باجلان درآمده است. بیرانوندها در دوران افشاریه به شیراز کوچانده شدند در دوران زندیه "بانو" خواهر کریم خان زند با میرزا احمدخان جد خوانین بیرانوند ازدواج کرد پس از سقوط زندیه بیرانوندها به لرستان بازگشتند و چون آغامحمدخان قاجار، چگنیها را از منطقه هُرو به قزوین تبعید کرده بود زمینه تصرف این منطقه توسط بیرانوندها فراهم شد [دایره المعارف بزرگ اسلامی - جلد 13] هم اکنون جماعت بسیاری از مناطق شمال و شرق خرم آباد تا الشتر ، دورود و بروجرد از طوایف ایل چگنی هستند. سنگ قبرهای قدیمی از متوفیان چگنی در روستای برالیکه از توابع دهستان ریمله ، بخش مرکزی خرم آباد گواه این مدعاست.


  • چِگنی، چنگایی و چنگروی

    چِگنی، چنگایی و چنگروی: ولادیمیر مینورسکی تاریخدان و ایرانشناس روسی در رساله《لُرستان و لُرها》دریکوندها و اتابکان لرستان و والیان لُرفیلی (سلیورزی) را از طایفه《چنگروی》معرفی میکند. احتمالاً چِگنی و چنگایی بازماندگان طایفه چِنگروی باشند. اکبر یاوریان در واژه نامه لُری، ص 314 مینویسد: چنگایی منسوب به چنگروی است چون تلفظ واژه اوستایی خورشید (انیران آنغز ئو چنگه/ aniran angha anaghrd reotch) به معنی《روشنایی بی پایان》میباشد که در کتاب اوستا نوشته: هاشم رضی، یسنا، هات یکم، بخش پنجم، ص 156 این مطلب آمده است! چِنگروی cengervi از کلمه چنگه یا چنگای اوستایی به معنی《خورشید》است و لقب اتابکان لُر هم آل خورشید است که نسبشان به همین طایفه چنگروی میرسد! محمد سُهرابی در《لُرستان و تاریخ قوم کاسیت》ص 23 مینویسد: واژه چِنگایی که به شاخه های وسیعی از طوایف لُر اطلاق میگردد از همان واژه چِنگروی و یا به عبارت بهتر《چنگای》اوستایی ماخوذ شده است! دکتر کَرم علیرضایی درکتاب《پیوستگی زبان لُری با تاجیکی》ص 116 مینویسد: جنگره jangara به معنای جنگی و جنگجو است مثال از لاهوتی: جانا دلم که پیش تو چون برّه راحت است _ تنها که هست《جنگره》چون بَبر میشود! در نفحات الاُنس، ص 128، جنگ گری به معنای جنگجو و پرخاشگر است. عیدی محمد ارشادی در فرهنگ بختیاری ص 300 مینویسد: جنگری یا جنگالو به فرد جنگی و جنگجو گفته میشود! شاید جنگروی (چنگروی) به معنای جنگجو باشد. حمداللّه مستوفی در تاریخ گزیده ص 549 مینویسد: جنگروی که اُمرای لُرکوچک و خلاصه ایشانند از شعبه سَلبوری (سلیورزی) باشند!دکتر سکندر امان اللهی بهاروند در《قوم لُر》ص 133 مینویسد: برخی از طایفه جنگروی در دهات بُلطاق و گندُمینه (شهرستان فریدن اصفهان) به سر میبرند و به جهانگیری معروفند. گفته میشود که در اواخر صفویه به این دیار تبعید شدند. دکترابراهیم پاریزی درکتاب《نون جو》ص 324 مینویسد: اُمرای چگنی با 15 هزار سوار سال 936 قمری/ 1529 میلادی در رکاب شاه طهماسب صفوی بودند! توجه کنید 6 قرن پیش چگنیها اینقدر جمعیت داشتند که 15 هزار سوار جنگی در اختیار شاه طهماسب صفوی قرار دادند. آقامحمدخان قاجار با 2 هزار سوار شیراز را گرفت. تهیه روزانه آذوقه 15 هزار سوار در گذشته خیلی سنگین بوده و این گستردگی چگنی ها در گذشته را میرساند.


  • مردمان قوم لُر

    آنچه درباره موقعیت فعلی لری گفتیم، البته با داده‌های موجود در برخی متون کهن همخوانی ندارد مثلاً در کتاب شرفنامه‌ بدلیسی‌ (که در اواسط قرن دهم هجری نوشته شده) زبان لری از انشعابات کردی دانسته شده و وجه‌ تسمیه مفاهیم لر کوچک‌ و بزرگ‌ هم آمده‌ است (ص‌ ۴۸ ـ ۴۳) و در صفحه ۷۶ آن به‌صراحت آمده است: «لر بزرگ‌، که‌ مشهورند به‌ بختیاری» (ص‌ ۷۶). در همین کتاب، باوجودی که در توصیف مردم ایل چگنی آن‌ها را از «اکراد» معرفی می‌کند و می‌گوید: «این‌ طایفه‌ (چگنی‌) در شجاعت‌ و شهامت‌ و دلاوری‌ از سایر اکراد ایران‌ ممتاز است»، ذکر می‌کند که «عمده‌ اکراد ایران‌ سه‌ طبقه‌اند: سیاه ‌منصور و چگنی‌ و زنگنه… آن‌ها سه‌ برادر بوده‌اند که‌ از《ولایت‌ لرستان‌》و به‌ روایتی‌ از گوران‌ به‌ عزم‌ ملازمت‌ سلطان ایران‌ از وطن‌ بیرون‌ آمده‌اند»‌ (۴ ـ ۴۲۳). منبع دیگری که در باب وجه‌تسمیه لرها و انواع آن‌ها می‌شناسیم، کتاب《نصف جهان فی تعریف اصفهان》نوشته محمدمهدی بن محمدرضا الاصفهانی است، که در دوره ناصرالدین‌شاه قاجار نوشته شده است. در این کتاب آمده است: «وجه‌تسمیه (لرها) معلوم نیست، آنچه در زمین فیلی مانده‌اند، آن‌ها را لر بزرگ و مسکن ایشان را لرستان فیلی می‌نامند و آنچه پیش‌تر رفته و به زمین اصفهان نزدیک شده‌اند، لر کوچک و بختیاری می‌خوانند» (ص ۱۶۵) که این تعریف، با تعریف بدلیسی از لر بزرگ همخوانی ندارد! لذا حتی کتبی که ناظر بر تاریخ نواحی غربی ایران هستند نیز درزمینهٔ تعلق برخی اقوام به کرد یا لر باهم اتفاق‌نظر ندارند! لذا راهکارهای زبان‌شناختی می‌توانند در این زمینه اطلاعات مناسب‌تری ارائه دهند.


  • مهدی شرفی

    باتوجه به اینکه جمعیت فعلی چگنی ها بعلت قاطی شدن با کرمانج زبانهای خراسان و مردم هرات و سایر کشورها مشخص نیست ، ولی جمعیت گذشته این ایل تقریبا مشخص است ، چگنی بزرگترین ایل یا قوم ایران بوده است ، در شرفنامه آمده است که عمده اکراد ( عشایر ) ایران ، یا چگنی هستند یا سیاه منصور یا زنگنه که اینها سه برادر لرستانی بوده امد ، توجه کنید گفته عمده عشایر کل کشور ایران ، هم چنین در تذکره نصرآبادی صفحه ۳۳ در شرح حال عبدالله سلطان شاعر فرهیخته چگنی آمده است ، او از ایل چگنی است .آبای ایشان در این دولت ابد مدت ......او الحال حاکم خراسان است ، این کتاب و شرفنامه که تقریبا متعلق به ششصد سال پیش هستند ، هم چنین در کتاب نان و‌جوی باستانی پاریزی ، تعداد سواران قاجار ششهزار نفر اعلام شده و تعداد سواران چگنی پانزده هزارو پانصد و پنجاه نفر ، که این موضوع ، عظمت و بزرگی و قدمت این ایل کهن را اثبات می نماید ، برای درک بهتر امار و علم جمعیت شناسی ، باید عرض کنم که جمعیت کنونی ایران ۸۵ میلیون نفر است ، در اولین سرشماری رسمی و مدرن ایران که در سال ۱۳۵۵ انجام شد ، جمعیت ایران ۳۵ میلیون نفر بوده است ، یعنی در ۴۳ سال پیش ، جمعیت ایران از نصف کمتر بوده است ، حالا به همین نسبت اگر به عقب برویم به دویست سیصد ...و تا ششصد سال پیش که جمعیت چگنی دراین حد بوده ، مقایسه کنید با نسبت جمعیت این ایل با کل جمعیت ایران ، که چیزی در حدود یک دهم ایران بوده است ، البته در تواریخ آمده که سیصد هزار نفر از چگنی به غرجستان مهاجرت کرده اند ، در حال حاضر هم حداقل نصف ، کرمانج زبانان خراسان منسوب به ایلات چگنی هستند .


  • مهدی شرفی

    باتوجه به اینکه جمعیت فعلی چگنی ها بعلت قاطی شدن با کرمانج زبانهای خراسان و مردم هرات و سایر کشورها مشخص نیست ، ولی جمعیت گذشته این ایل تقریبا مشخص است ، چگنی بزرگترین ایل یا قوم ایران بوده است ، در شرفنامه آمده است که عمده اکراد ( عشایر ) ایران ، یا چگنی هستند یا سیاه منصور یا زنگنه که اینها سه برادر لرستانی بوده امد ، توجه کنید گفته عمده عشایر کل کشور ایران ، هم چنین در تذکره نصرآبادی صفحه ۳۳ در شرح حال عبدالله سلطان شاعر فرهیخته چگنی آمده است ، او از ایل چگنی است .آبای ایشان در این دولت ابد مدت ......او الحال حاکم خراسان است ، این کتاب و شرفنامه که تقریبا متعلق به ششصد سال پیش هستند ، هم چنین در کتاب نان و‌جوی باستانی پاریزی ، تعداد سواران قاجار ششهزار نفر اعلام شده و تعداد سواران چگنی پانزده هزارو پانصد و پنجاه نفر ، که این موضوع ، عظمت و بزرگی و قدمت این ایل کهن را اثبات می نماید ، برای درک بهتر امار و علم جمعیت شناسی ، باید عرض کنم که جمعیت کنونی ایران ۸۵ میلیون نفر است ، در اولین سرشماری رسمی و مدرن ایران که در سال ۱۳۵۵ انجام شد ، جمعیت ایران ۳۵ میلیون نفر بوده است ، یعنی در ۴۳ سال پیش ، جمعیت ایران از نصف کمتر بوده است ، حالا به همین نسبت اگر به عقب برویم به دویست سیصد ...و تا ششصد سال پیش که جمعیت چگنی دراین حد بوده ، مقایسه کنید با نسبت جمعیت این ایل با کل جمعیت ایران ، که چیزی در حدود یک دهم ایران بوده است ، البته در تواریخ آمده که سیصد هزار نفر از چگنی به غرجستان مهاجرت کرده اند ، در حال حاضر هم حداقل نصف ، کرمانج زبانان خراسان منسوب به ایلات چگنی هستند .


  • مُلا وارسته چگنی شاعر لُر

    مُلا وارسته چگنی شاعر لُر قبل از صفویه در نهصد و پنجاه سال پیش در خراسان سروده است: به سنگ کم ترازوی هنر را سر فرو ناید_من از بهر همین بر دوش دارم سنگ عصیان را (در این شعر به عصیانگری چگنیها در زمان صفویه اشاره کرده است) یا عبدالله سلطان چگنی حاکم خراسان شاعر و عالم فرهیخته در تذکره نصرآبادی صفحه ۳۳ مربوط به ششصد سال پیش میفرماید: ناتوانی عاقبت دلدار ما خواهد شدن_دوستان عشقی که غم غمخوار ما خواهد شدن / ساقی مجلس به این تمکین اگر می میدهد_تا بما خواهد رسیدن کار ما خواهد شدن!!!


  • خلع سلاح سیاسی شهرستان چگنی

    خلع سلاح سیاسی《شهرستان چگنی》با تجزیه قسمتهایی از نواحی آن مسبوق به سابقه است! آیا تجزیه خاک چگنی بجای تجزیه وتحلیل مشکلاتش میتواند دردی از این مردم محروم را درمان نماید؟ احتمال تکرار سیاستهای هدفمند نمایندگان حوزه خرم آباد و چگنی با محدود کردن و پرداختن به کمیت جمعیتی چگنی به سبک گذشته و پس از انقلاب منطقه چگنی؛ روستای گیلوران تا مِله شبانان به شهرستان خرم آباد افزوده شد همچنین روستاهای طایفه شه کرم همراه با غار ارزشمند و باستانی دوشه به پلدختر الحاق شد! یعنی خلع سلاح سیاسی_انتخاباتی چگنی اتفاق افتاده و احتمالاً با توجه به حدس و گمانها این جریان تکرار میشود! جناب بیرانوند نماینده خرم آباد وچگنی پیام الحاق تعدادی از روستاهای حاشیه آزاد راه خرم زال و در کنار آن روستاهای کشت وصنعت و همچنین روستاهای غلامان چگنی به بهانه تردد سهلتر ساکنانش به خرم آباد به گوش مردم رسید لذا هرچند شاید این قضیه فعلاً در قالب طرح و پیشنهاد باشد اما فراموش نشود که نبایستی منافع افراد را بر منافع کل جمعیت یک شهرستان مانند چگنی دانست و ترجیح داد بلکه همیشه اقلیت تابع اکثریت بوده است! اگر این تحرکات تجزیه ای به بهانه روستاهای حاشیه آزاد راه خرم زال قسمتهایی از روستاهای چگنی مانند کشت وصنعت و غلامان و چم انجیر را شامل شود و منتسب به محدود کردن شهرستان چگنی باشد مطمعناً مردم و فرماندار شهرستان چگنی به آن واکنش جدی نشان خواهند داد! عالیجنابان بیرانوند و ملکشاهی نمایندگان خرم آباد و چگنی، این تحرکات احتمالی معنادار و سیاسی شما بعنوان وکلای مردم، برای چگنی و دیگر حوزه‌ها نه تنها مشکلات اقتصادی_اجتماعی شهرستان چگنی را کاهش نمیدهد بلکه همانند گذشته موقعیت استراتژی_سیاسی این قشر بزرگ را به حاشیه میکشاند و به مخاطره می‌اندازد!مطمعناً استحضار دارید نوید شهر شدن《بخش چم پلک شاهیوند》نمیتواند تجزیه و محدود کردن این دیار را به فراموشی بسپارد! همچنین نمیتواند رافع مسئولیت شما بعنوان وکیل مردم در قبال عدم توجه به خواسته های این مردم که مخالف با الحاق هر قسمتی از نواحی منطقه شان به خرم آباد یا جاهای دیگر باشد! مطمعناً مردم چگنی هوشیارانه از متولیان جریانات تقسیمات کشوری از شما و فرماندار مطالبه خواهند کرد. نمایندگان بهتر از هرکسی میدانند که مشکلات اجتماعی_اقتصادی با《الحاق و انفکاک ارضی حوزه انتخاباتی》حل نمیشود! بدانید که راه حل این مشکلات و رسیدن مردم به حقوق شهروندیشان در گرو ارائه طرح مربوط به ایجاد کارخانجات و راه اندازی صنایع تعطیل شده این حوزه است! رفع معضل بیکاری حوزه مذبور با حاشیه سازی و مشغول کردن افکار عمومی به مواردی غیرمفید اجرایی نمیشود! بلکه در راستای رفع موانع پیشروی اقتصاد بویژه صنعت، کشاورزی و دامپروری این مناطق است! با گسترش شهر خرم آباد به سمت جنوب شهر، بسیاری از روستاها و مناطق چگنی که به شهر نزدیک بودند به خرم آباد پیوستند مانند: گیلوران، باباعباس، چنگایی، عربان و...این از نظر قانونی و عرفی منطقی هست اما روستاها و مناطقی مانند سرخه لیزه که با شهر فاصله دارد و همگی تعلق خاطر به چگنی دارند تنها به منظور کشت و صنعت و پتروشیمی به خرم آباد واگذار شد هم اکنون قصد دارند با تجزیه شهرستان چگنی در بخش ویسیان و روستاهای حاشیه آزادراه، زخم دیگری بر پیکره چگنی وارد کنند که جز《سیاسی کاری و رای جمع کردن برای انتخابات پیشرو》و تفرقه بین شهرها و ایلات هدف دیگری ندارند! جاده ویسیان به دوره چگنی از منطقه تل و مینه تا دوره چگنی ۲۰ دقیقه میشود و هم اکنون از مناطق مذکور تا خرم‌آباد هم ۲۰ دقیقه است لذا کسانیکه علم تجزیه شهرستان چگنی را بلند کردند به مقصود نمیرسند و حتی باید مناطقی که قبلاً از چگنی جدا کردند و به پلدختر، خرم آباد و کوهدشت الحاق کردند را بازگردانند.


  • خلع سلاح سیاسی شهرستان چگنی

    خلع سلاح سیاسی《شهرستان چگنی》با تجزیه قسمتهایی از نواحی آن مسبوق به سابقه است! آیا تجزیه خاک چگنی بجای تجزیه وتحلیل مشکلاتش میتواند دردی از این مردم محروم را درمان نماید؟ احتمال تکرار سیاستهای هدفمند نمایندگان حوزه خرم آباد و چگنی با محدود کردن و پرداختن به کمیت جمعیتی چگنی به سبک گذشته و پس از انقلاب منطقه چگنی؛ روستای گیلوران تا مِله شبانان به شهرستان خرم آباد افزوده شد همچنین روستاهای طایفه شه کرم همراه با غار ارزشمند و باستانی دوشه به پلدختر الحاق شد! یعنی خلع سلاح سیاسی_انتخاباتی چگنی اتفاق افتاده و احتمالاً با توجه به حدس و گمانها این جریان تکرار میشود! جناب بیرانوند نماینده خرم آباد وچگنی پیام الحاق تعدادی از روستاهای حاشیه آزاد راه خرم زال و در کنار آن روستاهای کشت وصنعت و همچنین روستاهای غلامان چگنی به بهانه تردد سهلتر ساکنانش به خرم آباد به گوش مردم رسید لذا هرچند شاید این قضیه فعلاً در قالب طرح و پیشنهاد باشد اما فراموش نشود که نبایستی منافع افراد را بر منافع کل جمعیت یک شهرستان مانند چگنی دانست و ترجیح داد بلکه همیشه اقلیت تابع اکثریت بوده است! اگر این تحرکات تجزیه ای به بهانه روستاهای حاشیه آزاد راه خرم زال قسمتهایی از روستاهای چگنی مانند کشت وصنعت و غلامان و چم انجیر را شامل شود و منتسب به محدود کردن شهرستان چگنی باشد مطمعناً مردم و فرماندار شهرستان چگنی به آن واکنش جدی نشان خواهند داد! عالیجنابان بیرانوند و ملکشاهی نمایندگان خرم آباد و چگنی، این تحرکات احتمالی معنادار و سیاسی شما بعنوان وکلای مردم، برای چگنی و دیگر حوزه‌ها نه تنها مشکلات اقتصادی_اجتماعی شهرستان چگنی را کاهش نمیدهد بلکه همانند گذشته موقعیت استراتژی_سیاسی این قشر بزرگ را به حاشیه میکشاند و به مخاطره می‌اندازد!مطمعناً استحضار دارید نوید شهر شدن《بخش چم پلک شاهیوند》نمیتواند تجزیه و محدود کردن این دیار را به فراموشی بسپارد! همچنین نمیتواند رافع مسئولیت شما بعنوان وکیل مردم در قبال عدم توجه به خواسته های این مردم که مخالف با الحاق هر قسمتی از نواحی منطقه شان به خرم آباد یا جاهای دیگر باشد! مطمعناً مردم چگنی هوشیارانه از متولیان جریانات تقسیمات کشوری از شما و فرماندار مطالبه خواهند کرد. نمایندگان بهتر از هرکسی میدانند که مشکلات اجتماعی_اقتصادی با《الحاق و انفکاک ارضی حوزه انتخاباتی》حل نمیشود! بدانید که راه حل این مشکلات و رسیدن مردم به حقوق شهروندیشان در گرو ارائه طرح مربوط به ایجاد کارخانجات و راه اندازی صنایع تعطیل شده این حوزه است! رفع معضل بیکاری حوزه مذبور با حاشیه سازی و مشغول کردن افکار عمومی به مواردی غیرمفید اجرایی نمیشود! بلکه در راستای رفع موانع پیشروی اقتصاد بویژه صنعت، کشاورزی و دامپروری این مناطق است! با گسترش شهر خرم آباد به سمت جنوب شهر، بسیاری از روستاها و مناطق چگنی که به شهر نزدیک بودند به خرم آباد پیوستند مانند: گیلوران، باباعباس، چنگایی، عربان و...این از نظر قانونی و عرفی منطقی هست اما روستاها و مناطقی مانند سرخه لیزه که با شهر فاصله دارد و همگی تعلق خاطر به چگنی دارند تنها به منظور کشت و صنعت و پتروشیمی به خرم آباد واگذار شد هم اکنون قصد دارند با تجزیه شهرستان چگنی در بخش ویسیان و روستاهای حاشیه آزادراه، زخم دیگری بر پیکره چگنی وارد کنند که جز《سیاسی کاری و رای جمع کردن برای انتخابات پیشرو》و تفرقه بین شهرها و ایلات هدف دیگری ندارند! جاده ویسیان به دوره چگنی از منطقه تل و مینه تا دوره چگنی ۲۰ دقیقه میشود و هم اکنون از مناطق مذکور تا خرم‌آباد هم ۲۰ دقیقه است لذا کسانیکه علم تجزیه شهرستان چگنی را بلند کردند به مقصود نمیرسند و حتی باید مناطقی که قبلاً از چگنی جدا کردند و به پلدختر، خرم آباد و کوهدشت الحاق کردند را بازگردانند.


  • خلع سلاح سیاسی شهرستان چگنی

    خلع سلاح سیاسی《شهرستان چگنی》با تجزیه قسمتهایی از نواحی آن مسبوق به سابقه است! آیا تجزیه خاک چگنی بجای تجزیه وتحلیل مشکلاتش میتواند دردی از این مردم محروم را درمان نماید؟ احتمال تکرار سیاستهای هدفمند نمایندگان حوزه خرم آباد و چگنی با محدود کردن و پرداختن به کمیت جمعیتی چگنی به سبک گذشته و پس از انقلاب منطقه چگنی؛ روستای گیلوران تا مِله شبانان به شهرستان خرم آباد افزوده شد همچنین روستاهای طایفه شه کرم همراه با غار ارزشمند و باستانی دوشه به پلدختر الحاق شد! یعنی خلع سلاح سیاسی_انتخاباتی چگنی اتفاق افتاده و احتمالاً با توجه به حدس و گمانها این جریان تکرار میشود! جناب بیرانوند نماینده خرم آباد وچگنی پیام الحاق تعدادی از روستاهای حاشیه آزاد راه خرم زال و در کنار آن روستاهای کشت وصنعت و همچنین روستاهای غلامان چگنی به بهانه تردد سهلتر ساکنانش به خرم آباد به گوش مردم رسید لذا هرچند شاید این قضیه فعلاً در قالب طرح و پیشنهاد باشد اما فراموش نشود که نبایستی منافع افراد را بر منافع کل جمعیت یک شهرستان مانند چگنی دانست و ترجیح داد بلکه همیشه اقلیت تابع اکثریت بوده است! اگر این تحرکات تجزیه ای به بهانه روستاهای حاشیه آزاد راه خرم زال قسمتهایی از روستاهای چگنی مانند کشت وصنعت و غلامان و چم انجیر را شامل شود و منتسب به محدود کردن شهرستان چگنی باشد مطمعناً مردم و فرماندار شهرستان چگنی به آن واکنش جدی نشان خواهند داد! عالیجنابان بیرانوند و ملکشاهی نمایندگان خرم آباد و چگنی، این تحرکات احتمالی معنادار و سیاسی شما بعنوان وکلای مردم، برای چگنی و دیگر حوزه‌ها نه تنها مشکلات اقتصادی_اجتماعی شهرستان چگنی را کاهش نمیدهد بلکه همانند گذشته موقعیت استراتژی_سیاسی این قشر بزرگ را به حاشیه میکشاند و به مخاطره می‌اندازد!مطمعناً استحضار دارید نوید شهر شدن《بخش چم پلک شاهیوند》نمیتواند تجزیه و محدود کردن این دیار را به فراموشی بسپارد! همچنین نمیتواند رافع مسئولیت شما بعنوان وکیل مردم در قبال عدم توجه به خواسته های این مردم که مخالف با الحاق هر قسمتی از نواحی منطقه شان به خرم آباد یا جاهای دیگر باشد! مطمعناً مردم چگنی هوشیارانه از متولیان جریانات تقسیمات کشوری از شما و فرماندار مطالبه خواهند کرد. نمایندگان بهتر از هرکسی میدانند که مشکلات اجتماعی_اقتصادی با《الحاق و انفکاک ارضی حوزه انتخاباتی》حل نمیشود! بدانید که راه حل این مشکلات و رسیدن مردم به حقوق شهروندیشان در گرو ارائه طرح مربوط به ایجاد کارخانجات و راه اندازی صنایع تعطیل شده این حوزه است! رفع معضل بیکاری حوزه مذبور با حاشیه سازی و مشغول کردن افکار عمومی به مواردی غیرمفید اجرایی نمیشود! بلکه در راستای رفع موانع پیشروی اقتصاد بویژه صنعت، کشاورزی و دامپروری این مناطق است! با گسترش شهر خرم آباد به سمت جنوب شهر، بسیاری از روستاها و مناطق چگنی که به شهر نزدیک بودند به خرم آباد پیوستند مانند: گیلوران، باباعباس، چنگایی، عربان و...این از نظر قانونی و عرفی منطقی هست اما روستاها و مناطقی مانند سرخه لیزه که با شهر فاصله دارد و همگی تعلق خاطر به چگنی دارند تنها به منظور کشت و صنعت و پتروشیمی به خرم آباد واگذار شد هم اکنون قصد دارند با تجزیه شهرستان چگنی در بخش ویسیان و روستاهای حاشیه آزادراه، زخم دیگری بر پیکره چگنی وارد کنند که جز《سیاسی کاری و رای جمع کردن برای انتخابات پیشرو》و تفرقه بین شهرها و ایلات هدف دیگری ندارند! جاده ویسیان به دوره چگنی از منطقه تل و مینه تا دوره چگنی ۲۰ دقیقه میشود و هم اکنون از مناطق مذکور تا خرم‌آباد هم ۲۰ دقیقه است لذا کسانیکه علم تجزیه شهرستان چگنی را بلند کردند به مقصود نمیرسند و حتی باید مناطقی که قبلاً از چگنی جدا کردند و به پلدختر، خرم آباد و کوهدشت الحاق کردند را بازگردانند.


  • ردپای چگنی در تاریخ

    برخی از کرمانجی های خراسان شمالی اصالتاً چگنی هستند که در 500 سال پیش در زمان شاه عباس صفوی از لرستان تبعید شدند و همراه با بُداق خان چگنی به خراسان رفتند ولی هنوز خودشان را چگنی میدانند مثل نویسنده بزرگ کرمانجی استاد《کلیم الله توحیدی》در کتابش میفرماید: من هم افتخار میکنم که چگنی هستم، خواه چگنی لُر باشد یا کرد؟ گل سفید باشد یا گل سرخ؟ شهری بنان چگنه در جنوب شهر قوچان است که یادگار چگنیهای تبعیدی به خراسان است!چگنیهای استان فارس بیشتر در میان ایل قشقایی هستند و پسوند چگنی دارند. در بوشهر هم چگنیهای حیات داوودی سکونت دارند. در خنداب اراک بیش از 25 هزار چگنی زندگی میکند. چگنیها در لوشان و قزوین هم سکونت دارند. در سلیمانیه عراق منطقه شارباژیر همگی فامیلی چگنی دارند.


  • دکتر فاطمه شرفی چگنی دانشجوی نخبه هاروارد

    دکتر《فاطمه شرفی چگنی》دختر مرحوم احمدعلی شرفی از روستای چم وزیر از توابع بخش ویسیان شهرستان چگنی《جزو ده نفر دانشجوی برتر و نابغه دانشگاه هاروارد امریکا》است! دکتر فاطمه شرفی از تیره شرف، طایفه اولاد احمدبیگ چگنی افتخاری بزرگ و باعث غرور و سربلندی کشور ایران و لُرستان و ایل بزرگ چگنی می‌باشد. بدون شک دکتر شرفی آینده‌ای روشن تر و افتخارآمیزتری خواهد داشت. ان‌شاءالله شاهد پیشرفت هرچه بیشتر و ترقی در پله های بالاتر علمی در سطح جهانی باشیم. ایل لُر چگنی از این نابغه ها و نخبگان بسیار دارد که نه تنها در جامعه ایرانی بلکه خدمات شایسته ای به جامعه بشری در سطح جهانی ارایه کرده‌اند. دانشگاه هاروارد (به انگلیسی: Harvard University) برترین دانشگاه آمریکا و جهان است که در《شهر کمبریج》ایالت ماساچوست آمریکا است. قسمت‌هایی از دانشگاه هاروارد مثل دانشکدهٔ پزشکی و دانشکدهٔ بازرگانی در شهر مجاور کمبریج یعنی بوستون قرار دارد. هاروارد در سال ۱۶۳۶ میلادی (۱۰۱۵ خورشیدی) توسط هیئت قانون‌گذاران «مهاجرنشین خلیج ماساچوست» ساخته شد. این دانشگاه اولین مؤسسهٔ آموزش عالی در کشور آمریکا و همچنین اولین بنیاد در آمریکای شمالی به‌شمار می‌رود. نام آن در ابتدا «دانشکدهٔ نو» یا «دانشکده در شهرک نو» بود که بعدها در ۱۳ مارس ۱۶۳۹ کشیشی به نام《جان هاروارد》۴۰۰ جلد کتاب به کتابخانهٔ این دانشگاه و همچنین مبلغ ۷۷۹ پوند به این دانشگاه کمک نمود. قدیمی‌ترین مؤسسه آموزش عالی در آمریکا به تَبَع نام اولین فردی که زمین و کتاب‌های خود را وقف ساختن آن کرد《هاروارد》نام گرفت. خانم دکتر شرفی چگنی در برترین دانشگاه جهان عضو 10 دانشجوی برتر و نابغه این دانشگاه معرفی شده است!


  • دکتر《لادن تیموری طولابی》افتخار چگنی

    دکتر لادن تیموری طولابی افتخار ایران《بانوی دانشمند لُرتبار چگنی》مورد تایید و تشویق یونسکو، رتبه یک کنکور علوم تجربی 1373 ،کاشف داروهای یکسری از بیماریهای سرطانی، عضو هیات علمی اَنستیتو پاستور ایران! دکتر لادن تیموری طولابی فرزند فریدون خان نوه رستم خان (بهادر) تیموری طولابی نایب الحکومه چگنی در دوران پهلوی اول است! دکترای حرفه‌ای پزشکی عمومی از دانشگاه علوم پزشکی تهران، فارغ التحصیل 1381 با عنوان پایان نامه (بررسی ارتبط کایمریسم و موفقیت پیوند مغز استخوان در بیماران پیوندی) بیمارستان شریعتی، دکترای تخصصی فرآورده های بیولوژیک از انستیتو پاستور ایران، فارغ التحصیل در سال 1388 با عنوان پایان نامه (طراحی و دو سازه ژن درمانی ویژه سرطان کولون و بررسی بیان آن در محیط Vitro in) ، برنده بورس مشترک اورئال یونسکو در سال 2011 ، گرانت پژوهشی استادیاران جوان از بنیاد ملّی نخبگان در سال 1390. سوابق تدریس با جزئیات و تاریخ: ۱- ژنتیک سرطان از واحد ژنتیک انسانی به دانشجویان کارشناسی ارشد بیوتکنولوژی پزشکی_دانشگاه علوم پزشکی ایران در نیم ترم دوم سال تحصیلی ٨۵_٨۴. ۲- پیشگویی ژنی در ٨ دوره پیاپی کارگاه بیوانفورماتیک برگزار شده توسط شبکه پزشکی مولکولی ۳- تفسیر ژنی در نخستین کارگاه روش‌ھای بیوانفورماتیک در ژنومیک در دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شھید بھشتی در سال ١٣٨۴. ۴- طراحی پرایمر در ۶ دوره پیاپی کارگاه بیوانفورماتیک برگزار شده توسط شبکه پزشکی مولکولی ۵- روش‌ھای غیر ویروسی انتقال ژن از واحد ژن درمانی به دانشجویان دکترای پزشکی مولکولی دانشگاه علوم پزشکی تھران درنیم ترم اول سال تحصیلی ٩٠-٨٩. ۶- طراحی پرایمر در ردوس اطلاع رسانی به دانشجویان دکترای باکتری شناسی پزشکی انستیتو پاستور ایران در نیم ترم دوم سال ٨٩-٨٨. ۷- میتوکندری از واحد زیست شناسی مولکولی پیشرفته به دانشجویان دکترای تخصصی بیوتکنولوژی پزشکی انستیتو پاستور ایران در درنیم ترم اول سال تحصیلی ٩٠-٨٩. ۸- استفاده از مسیرھای سیگنالینگ در طراحی دارو از واحد تازه ھای بیوتکنولوژی به دانشجویان دکترای تخصصی بیوتکنولوژی پزشکی در انستیتو پاستور ایران درنیم ترم دوم سال تحصیلی ٩٠-٨٩. ۹- تغییرات پس از رونویسی از درس زیست شناسی مولکولی پیشرفته به دانشجویان دکترای بیوتکنولوژی پزشکی از دانشگاه علوم پزشکی تهران. ۱۰- تغییرات پس از رونویسی و پس از ترجمه از درس ژنتیک مولکولی به دانشجویان دکترای بیوتکنولوژی دارویی از انستیتو پاستور ایران.


  • دکتر《کرم‌الله طولابی》

    دکتر《کرم‌الله طولابی》دانش‌یار جراحی دانشگاه علوم پزشکی تهران و فلوشیپ (فوق تخصص) جراحی لاپاروسکوپی پیشرفته از جمله مفاخر ایل چگنی ولُرستان است. وی فرزند حاج یدالله فرزند حاج علیداد در سال ۱۳۴۴ در روستای دوش_برآفتاب از توابع《تِشکن شهرستان چِگنی لُرستان》متولد شد. ایشان از متخصصان توانمند و بنام جراحی عمومی در كشور می‌باشد. سوابق تحصيلی: دوره فوق تخصص فلوشیپ جراحی لاپاروسکوپی پیشرفته از دانشگاه Hull، انگلستان (۱۳۷۹). بورد تخصصی جراحی عمومی از دانشگاه علوم پزشکی تهران، ایران (۱۳۷۲). دکترای پزشکی عمومی از دانشگاه علوم پزشکی تهران، ایران (۱۳۶۸). برخی از افتخارات: بنیان‌گذار لاپاروسکوپی پیشرفته با انجام اولین عمل جراحی طحال‌برداری در کشور، تهران، بیمارستان امام خمینی (۱۳۷۵). انجام اولین عمل جراحی برداشتن غده تیموس در سطح کشورهای خاورمیانه با روش لاپاروسکوپی، تهران، بیمارستان امام خمینی تهران/ پایه‌گذار جراحی چاقی در ایران به روش لاپاروسکوپی با انجام اولین جراحی در بیمارستان میلاد تهران (۱۳۸۴). انجام اولین جراحی Laparoscopic Gastric sleeve resection for morbid obesity در بیمارستان میلاد تهران (۱۳۸۴). انجام اولین عمل جراحی برداشتن کامل مری با لاپاروسکوپ، تهران، بیمارستان امام خمینی (۱۳۸۴). انجام اولین عمل جراحی برداشتن غده پانکراس، تهران، بیمارستان عرفان (۱۳۸۶). بنیان‌گذار و دبیر اولین کنگره بین‌المللی لاپاروسکوپی پیشرفته در ایران (۱۳۷۹). اتمام دوره متوسطه در طی ۳ سال/ اتمام دوره چهارساله جراحی عمومی در طی ۳ سال/ کسب رتبه عالی در امتحان بورد جراحی کشور (۱۳۷۱). ساخت ۱۷ مرکز بهداشتی_درمانی شهری/ ۲۲ مرکز بهداشتی_درمانی روستایی/ و ۳۷۰ خانه بهداشت در ایران/ ساخت ۲ بیمارستان برای نورآباد و الشتر و راه­ اندازی بیمارستان­های پلدختر و ازنا درلُرستان/ تکمیل و راه­ اندازی دانشکده پیراپزشکی و ساخت دانشکده پرستاری گلدشت/ برگزاری ۲ کنگره بزرگ بین­ المللی لاپاروسکوپی برگزاری کارگاه­های آموزشی_پژوهشی و کنگره­ های مختلف/ دعوت بعنوان جراح مدعو در بیمارستان­های بین­ المللی/ رئیس دانشگاه علوم پزشکی لُرستان (۱۳۸۱_۱۳۷۷). انجام و شروع به کار بیش از ۵۰۰ پروژه بهداشتی–درمانی، بیمارستانی و آموزشی_پژوهشی در دانشگاه علوم پزشکی لُرستان (۱۳۸۱_۱۳۷۷). معاون مرکز جراحی‌های آندوسکوپیک بیمارستان میلاد و مسئول آموزش لاپاروسکوپی پیشرفته دراین مرکز (۱۳۸۷_۱۳۸۱). تجربیات جراحی کلینیکال از پیشگامان جراحی لاپاروسکوپی پیشرفته در ایران با انجام اولین جراحی لاپاروسکوپی Splenectomy در بیمارستان امام خمینی ۱۳۷۳/ انجام جراحی عمومی لاپاروسکوپی و جراحی سرطان ۱۳۹۱_۱۳۷۱٫/ انجام جراحی در بیمارستانهای تحت نظارت دانشگاه در ایران، ۱۳۸۸-۱۳۷۲٫/ آموزش جراحی لاپاروسکوپی پیشرفته به جراحان عمومی و متخصصین زنان در دانشگاه­ها و بیمارستان­های خصوصی، ۱۳۷۳- تاکنون/ عضو تیم جراحی عروق و پیوند کلیه، ۱۳۷۶-۱۳۷۳٫/ تجربیات اجرایی: رییس دانشگاه علوم پزشکی لُرستان، ۱۳۸۱-۱۳۷۷٫/ برگزارکننده اولین کنفرانس بین­ المللی لاپاروسکوپی پیشرفته برای اولین بار در ایران، ۱۳۷۹٫/ برگزارکننده دومین کنفرانس بین­ المللی لاپاروسکوپی پیشرفته در ایران، ۱۳۸۰٫/ مدیر برگزاری سومین، چهارمین و پنجمین کنفرانس ملی لاپاروسکوپی پیشرفته در ایران، ۱۳۸۲، ۱۳۸۴، ۱۳۸۶٫/ عضو هیئت تحریریه مجله علمی «یافته» در دانشگاه علوم پزشکی لُرستان/ رییس بخش لاپاروسکوپی بیمارستان امام خمینی، ۱۳۸۲- تاکنون/ مؤسس گروه جراحی آندوسکوپی در بیمارستان شریعتی (دانشگاه علوم پزشکی تهران)، ۱۳۸۲٫/ معاونت گروه اندوسرجری در بیمارستان میلاد، ۱۳۸۱- تاکنون/ آموزش جراحی لاپاروسکوپی در دانشگاه علوم پزشکی مشهد، ۱۳۸۲٫/ رییس آموزش لاپاروسکوپی پیشرفته و مدیر برگزاری سمینارهای ماهانه لاپاروسکوپی در بخش اندوسرجری بیمارستان میلاد، ۱۳۸۱٫/ تأسیس بخش جراحی آندوسکوپی بیمارستان توحید در خرم­ آباد، ۱۳۷۹٫/ تأسیس بخش جراحی آندوسکوپی بیمارستان شهدا در خرم ­آباد، ۱۳۷۸٫/ رییس بخش جراحی دانشگاه علوم پزشکی لرستان، ۱۳۷۴-۱۳۷۲٫/ برگزاری کارگاه آموزشی لاپاروسکوپی پیشرفته در دانشگاه­های یاسوج، چالوس، اهواز، مشهد و کردستان فلوشیپ و عضویت لاپاروسکوپی پیشرفته، انگلستان (۱۳۷۹)/ پیوند کلیه و عروق، ایران (۱۳۷۶)/ جراحی سرطان، ایران (۱۳۷۱).


  • چگنیهای کرمانشاه

    اگر فیلمها و عکسهای قدیمی مردم ایلام و کرمانشاه را ببینید اثری از فرهنگ کُردی را در آنان نمی بینید فیلمی از شادی مردم کرمانشاه در سال ۱۳۴۲ به هنگام افتتاح یک مدرسه، که نکته جالب توجه آن فرهنگ و لباس لری آنان است! هویت بسیاری از مردم بومی کرمانشاه مانند: کلهر، سنجابی، زنگنه، پایروند، لک و...در منابع متعدد تاریخی بعنوان لُر ثبت شده و یکی از ایلات لُر کرمانشاه چگنی است! در کتاب گوران نوشته مینورسکی، ترجمه سما سلطانی آمده: سیاه‌ منصور، چگنی و زنگنه اهل لُرستان می‌باشند اما گزارشاتی وجود دارد که آن‌ها علاوه بر لُرستان ساکن گوران (کرمانشاه) و اردلان (کُردستان) نیز بوده‌اند! در کتاب کردستان نوشته علی اصغر شمیم آمده: در دوران حمله مغول، ایلات زنگنه، شاه‌منصور (سیاه‌منصور) و چیگانی (چگنی) از طوایف گوران و اردلان به صحرای قراباغ و عده‌ای به فارس و خوزستان متواری شدند هم اکنون نام منطقه‌ای از بخش گواور در شهرستان گیلانغرب کرمانشاه به نام《چیکان منصوری》است که بدون شک تلفیقی از نام چگنی و سیاه‌منصور می‌باشد و به دو محله چیکان علیا و سفلی مُنقسم است! با توجه به املای چگنی در برخی منابع که به صورت چیگانی و چیکانی آمده، یقیناً نام منطقه چیکان_منصوری در شهرستان گیلانغرب که در حوزه گوران قدیم واقع است یادگار قرن‌ها سکونت ایلات چگنی و سیاه‌منصور در آن ناحیه می‌باشد. دکترکریم سنجابی در کتاب《ایل سنجابی و تهاجمات ملی ایران》به کرار از دهکده چگنی نام می‌برد: حسن خان《بخت‌یار》بنیانگذار اصلی ایل سنجابی در اوایل قاجاریه املاک مختلفی از جمله دهکده چگنی و چهار دهکده خورنه و دهات بابان و کوزران و بندار را می‌خرد (ص48) این املاک بویژه روستای چگنی موروثی قاسم خان سردار ناصر و علی اکبر سردار می‌شوند (ص129) در جایی دیگر از این کتاب محل اصلی جنگ سنجابی با روسها را در《قریه چگنی》می‌داند منبع: ایل سنجابی و تهاجمات ملی ایران خاطرات علی اکبرخان سردار، تحریر و تحشیه کریم سنجابی، شیراز 1380، ص350. هم‌اکنون روستای چگنی علیا با جمعیت ۱۲۴ نفر و چگنی سفلی با جمعیت ۱۳۶ نفر از توابع بخش کوزران استان کرمانشاه و هم‌جریش ایل سنجابی می‌باشند. علاوه بر موارد فوق، گروه هایی از طایفه بزرگ چگنی مثل: شیراوند، طولابی و شاکرمی در شهرهای مختلف استان کرمانشاه بخصوص گیلانغرب و اسلام‌آبادغرب ساکن‌اند! مطابق برخی از شواهد و مستندات اصل و ریشه برخی از ایلات کرمانشاه یعنی پایروند، مافی و《همه‌‌وند یا احمدوند》به لُرهای چگنی می‌رسد! با این اوصاف جمعیت الوار چگنی در استان کرمانشاه بسیار زیاد است، این مردم به زبان‌های: کلهری، گورانی و لکی تکلم می‌کنند.


  • دکتر《کیانوش زهراکار چگنی》

    دکتر《کیانوش زهراکار چگنی》در سال 1355 در بخش ویسیان از توابع شهرستان چگنی متولد و در سال 1384 مدرک دکتری خود را در رشته مشاوره اخذ نمودند. از ایشان تاکنون بیش از 100 عنوان مقاله در مجلات علمی_پژوهشی و سمینارهای علمی داخلی و خارجی و 20 عنوان کتاب (ترجمه و تألیف) منتشر گردیده است. وی استادیار دانشگاه خوارزمی فارغ التحصیل مشاوره در مقطع کارشناسی ارشد و دکترا می‌باشد، همچنین مدیریت مرکز مشاوره نواندیش را عهده دار است، از جمله آثار پژوهشی ایشان می‌توان به: کتاب مشاوره استرس (پیشایندها، پیامدها و راهبردهای درمانی استرس) (۱۳۸۷)/ سنجش و اندازه گیری در روانشناسی، مشاوره و علوم تربیتی (۱۳۸۷)/ ومقالاتی چون: ارتباط خویشتن پنداری و انگیزش و تاثیرشان بر موفقیت یا شکست تحصیلی مجله تربیت (۱۳۸۰)/ بررسی اثربخشی آموزش تحلیل مراوده ای به شیوه زناشویی درمانی گروهی بر افزایش سازگاری زناشویی دانشجویان متاهل (۱۳۹۱) اشاره کرد. تحصیلات: کارشناسی روانشناسی بالینی 1378/ کارشناسی ارشد مشاوره 1380/ دکتری مشاوره 1384/ افتخارات: دکترای تخصصی مشاوره/ عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی تهران/ پژوهشگر برتر منتخب دانشگاه خوارزمی در سال ۱۳۹۲/ پژوهشگر برتر منتخب استان تهران در سال ۱۳۸۸/ پژوهشگر برتر منتخب دانشگاه آزاد اسلامشهر در سال ۱۳۸۷/ پژوهشگر برتر منتخب استان لُرستان در سال ۱۳۸۳/ دانشجوی برتر منتخب دوره دکتری در سال ۱۳۸۲/ استاد راهنما و مشاور بیش از 100 پایان نامه تحصیلات تکمیلی.


  • دکترمهدی بُداق چگنی

    دکتر مهدی بُداق چگنی متولد ۱۳۷۱ خرم آباد، با کسب رتبه اول در رشته‌ی《علوم اعصاب》در دانشگاه ایران، باعث افتخار ایل بزرگ چگنی است. دکتر مهدی بُداق دانش‌ آموخته دکتری دامپزشکی دانشگاه لُرستان توانست در آزمون دکتری تخصصی سال 98 به عنوان نفر اول در رشته علوم اعصاب در دانشگاه علوم پزشکی ایران پذیرفته شود! دانشگاه ایران یکی از برترین دانشگاه‌های علوم پزشکی در ایران می‌باشد که در مرداد ۱۳۵۲ با عنوان مرکز پزشکی شاهنشاهی توسط《عبدالحسین سمیعی》بنیانگذاری شد. در اولین رتبه‌بندی تأثیرگذاری دانشگاه‌های تایمز (Times Impact Ranking) در سال ۲۰۱۹ میلادی، این دانشگاه《رتبه اول کشوری》و ۴۱ جهان را به خود اختصاص داده‌ است.


  • چگنیهای ساکن استان فارس

    روزنامه کیهان، مورخ یکم آذر ۱۳۴۱: «دوازده نفر از افراد ایل چگنی دستگیر شدند» و در همان تاریخ: «کلانتران ایل قشقایی احضار شدند...اسلحه مهندس ملک عابدی در خانه یکی از مُتهمین کشف شد» روزنامه کیهان در آن روز نوشت: امروز کلانتران و روسای ایلات و نمایندگان خوانین قشقایی به ژاندارمری《فیروزآباد فارس》احضار شدند. از میان احضار شدگان آقابابا جاویدی پیشکار و نماینده محمدناصر قشقایی،《کاکاجان چگنی رئیس طایفه چگینی》، حمزه رئیس طایفه کهوا، جلال و تیمور تیموری پسران نجیم گورکانی معروف دیده می شوند. پسين روز دوشنبه، ۲۱ آبان ۱۳۴۱، در «تنگاب» (تنگ آب) فيروزآباد فارس، قتلی اتفاق افتاد كه سرآغاز هجوم دوباره ارتش پهلوی به ايلات و عشاير جنوب بود. قتل كاملاً اتفاقی، رئيس حوزه اصلاحات ارضی فيروزآباد، مُستمسكی مهم برای مهندس «شاهپور ملك عابدی» سركوب قطعی و دائمی عشاير جنوب به وسيله حاكمان عصر پهلوی دوم گرديد. تبليغات سرسام آور، مستمر و طولانی حاكمان رژيم، تمام صفحات روزنامه ها و مجلات و نيز راديو و تلويزيون را فراگرفت. به نظر میرسد، تمام اين تبليغات، عليه عشاير جنوب و در جهت ايجاد زمينه مساعد برای سركوب شديد و خشن آنان و نيز تمهيدات مناسب برای خاتمه دادن به زندگی ايلی و عشيره‌ای و اقتدار سياسی، اجتماعی و اقتصادی آنها بوده است. به گونه‌ای كه دكتر «حسن ارسنجانی» وزير كشاورزی وقت به صراحت اعلام كرد:《به افتضاح چادرنشينی در فارس خاتمه می‌دهیم》اين گفته كسی است كه ظاهراً از روشنفكران و آزادانديشان عصر بوده و رهايی رعيت از سلطه مالك و خان را میطلبيد!


  • چگنی های استان مرکزی

    بزرگترین جمعیت لُرهای مهاجر به استان مرکزی را مهاجرین «ایل بزرگ چگنی» تشکیل میدهند. در اوایل دوران قاجار بخش نسبتاً بزرگی از ایل لُر چگنی از محل خود در لُرستان به مناطقی از استان مرکزی در بخش شَرّاء و استان همدان مهاجرت میکنند. چگنی ها مدتی در این منطقه میمانند و پس از مدتی در روستاها ساکن میشوند. اولین ایلخان چگنی در این ناحیه «حاجی نصیرخان» و فرزندش رستم خان بوده‌اند که سنگ قبر آنها در امامزاده ابراهیم روستای نوده واقع شده است. مرکز حکومت آنان در روستای مس سفلی قرار داشت. از دیگر افراد مشهور ایل چگنی در منطقه شَرّاء میتوان از فرج الله خان چگنی فرزند ارشد حاج رستم خان نام برد که در دوره حکومت مظفرالدین شاه قاجار در دربار محمدعلی میرزای ولیعهد در تبریز بوده است. روستاها و طوایف چگنی در منطقه شَرّاء از این قراراست: سبزواری چگنی: این طایفه در روستاهای مس سفلی و ایجان سکونت دارند و از نوادگان حاجی نصیرخان هستند که فرزند سبزوار بود. قادری چگنی: فرزندان قادربگ چگنی هستند. این طایفه در دوره‌ای به خوانین روستای مس سفلی و بخشی از منطقه تبدیل شدند و نام فامیل «خان بلوکی» را برای خود برگزیدند. خان بلوکی های اصلی فرزندان محمدحسن بگ هستند و در مقطعی در فعالیتهای اقتصادی و اداری شهر اراک نیز تاثیرگذار بودند. پاساژی در مرکز شهر اراک تا چندسال پیش بنام آنان وجود داشت. دوهَری (ساکن روستای مس سفلی)، پَم هَر (ساکن روستای گِذِردَر)، الله کرمی (ساکن روستای آلودر با شهرت مرادی)، طایفه تاجمیر سلطان (در روستای حسین گرگ) و بخشی از ساکنین روستاهای شُرشُره، چالاب، دهچال، استوه، قشلاق، علی آباد و...از باقیماندگان ایل چگنی هستند که به تبع لُرزبانان منطقه شَرّاء به لُری ثلاثی صحبت میکنند.


  • تیمور خان چگنی (سردار زندیه)

    بعد از مرگ کریمخان زند در سال۱۱۹۳ هجری از همان ساعات اول جنگ و ستیز و کشمکش مُدعیان سلطنت آغاز شد! جنازه وکیل الرعایا سه روز بر زمین ماند و پسران کریمخان نیز ملعبه دست عموهای خود چون زکی خان، صادق خان و نظرعلی خان زند شده بودند! سرلشکر سِر جان مَلکُم ( Sir John Malcolm)، (۲ مه ۱۷۶۹ – ۳۰ مه ۱۸۳۳) درکتاب تاریخ ایران، ص ۵۴۱، مینویسد: عدم انتخاب جانشین توسط کریمخان زند باعث شد تا بعد از مرگ او اختلاف شدیدی بین وارثین وی درگیرد و همین مساله زمینه زوال و سقوط این سلسله را فراهم آورد به طوری که بازماندگان وی بر سر سلطنت به جان هم افتادند! از میان برنداشتن مُدعیان سلطنت همچون: برادران و پسر عموها توسط کریم خان باعث گردید تا هیچکدام از《فرزندان او》نتوانند به حکومت دست یابند و در حقیقت دست نشانده《عموهای خود》شدند! کریم خان زند که دارای پنج پسر بود، صالح خان پسر بزرگش پادشاهی نیافت و پسر عمویش اکبرخان او را《کور》کرد! پسر دیگرش ابوالفتح خان چند روزی نام پادشاهی یافت ولی او نیز توسط عمویش《صادق خان زند》نابینا شد! محمدعلی خان پسر سوم را هم اکبرخان چشم کَند! پسر چهارم او محمد رحیم خان را بخت مُساعدت کرده در ایام حیات پدر زندگی را وداع گفته بود وگرنه او را هم کور میکردند! پسر پنجم او ابراهیم خان را نیز اکبرخان《خواجه》ساخت!!! همچنین عدم رفتار صحیح مُدعیان سلطنت با مردم و مالیاتهای سنگین، به تدریج زمینه نارضایتی از زندیه را افزایش داد و آغامحمدخان قاجار از این شرایط نهایت استفاده را کرد! اما در سال ۱۱۹۵ هجری که صادق خان بر تخت لرزان زندیه نشسته بود مناطق کُهگیلویه و بویراحمد جملگی سر به مخالفت جناب صادق خان برداشتند. چون آن منطقه مسکن جوانان کثیر و مردمان شجاع بود رای بر این شد که جعفرخان زند و《تیمور خان چگنی》و حسن خان باجلان را به عنوان سرداران سپاه به آن منطقه گسیل دارند. در جمع لشگر زند کایی مراد نامی دارای ایل عشیره بزرگ متعهد شد به میان آن مردم رود و آنان را دوباره مطیع حکومت زند کند اما این ترفندی بود که خود را خلاص کرده به همتباران شورشی خود بپیوندد. جعفرخان مطلع شد که کایی مراد نیز جماعت انبویی آماده کرده دست و بازوی مصاف در برابر خان زند گشوده است. جعفرخان ابتدا اعظم خان افغان را مأمور محاربه با او نمود اما اعظم خان مغلوب شد! اینبار دو تن از سرداران خود حسن خان باجلان و《تیمور خان چگنی》را به اتفاق الوند خان بیرام وند به دفع و دستگیری آن جماعت مامور نمود. در دهدشت تلاقی دو لشگر دست داد تا یک شبانه روز از هر طرف جهد و ممارست بیشمار به کار بسته شد تا عاقبت نسیم فتح پیروزی بر پرچم سرداران باجلان و《چگنی》و بیرام وند وزیده یکصد و هفتاد نفر از آن لشگریان را دستگیر کرده به حضور آورده به شیراز فرستادند. سپس هشت ماه در آن مناطق برای احتیاط و جلوگیری از شورش احتمالی توقف فرموده به سوی شیراز بازگشتند. (منبع: گلشن مراد، ابوالحسن غفاری کاشانی، ص ۵۷۶).عزیزان این متن و آدرس کتاب و صفحه را دقت کرده با اصل کتاب مطابقت دهند! این اسناد و مکتوباتی است که در تواریخ مهم و مرجع ثبت شده و داستان سرایی نیست.


  • تبعید ایل چگنی از لُرستان به خراسان

    شِیبک خان اُزبک دائم به خراسان حمله میکرد و بیشتر شهرهای خراسان را گرفتند تا اینکه شاه طماسب چگنی ها را از لُرستان به خراسان کوچ داد تا با جنگاوری که داشتند جلوی حملات اُزبکان را بگیرند که حدود ده هزار خانوار چگنی از لُرستان بسوی خراسان رفتند و مردم پراکنده خراسان را جمع کرده و با خود متحد ساختند و بر اُزبکان حمله بردند و همه آنها را قلع و قمع کردند و از خراسان بیرون ریختند و به شاه طماسب پیغام دادند که ما خراسان را از وجود اُزبکان پاک کردیم و شاه طهماسب هم پیغام داد که چگنی ها در خراسان بمانند و از آنجا دفاع کنند به تصریح《تاریخ عالم آرای عباسی》بُداق خان چگنی تا سال ۱۰۱۲ قمری حاکم خراسان بوده است. هنوز هم چگنی ها در شمال خراسان حضور دارند در کتاب کلیم الله توحیدی، جلد اول، ص ۴۵۹ شجره نامه چگنی ها آمده که در آن قید شده که چگنی ها و سیاه منصورها از《لُرستان》به خراسان تبعید شدند! بعداً در زمان شاه عباس دوم کُرمانج ها از آناطولی به شمال خراسان برای جلوگیری از حملات اُزبکان کوچ داده شدند. منبع: فرهنگ و باورهای مردم چگنی اثر؛ مُراد محمودی چگنی. در《تاریخ غضنفری》جلد 1، ص 164 نوشته: سال ۹۴۸ قمری شاه طهماسب صفوی شخصاً جهت تنبیه علاءالدین رعناباشی حاکم یاغی دزفول به خرم‌آباد وارد شد، جهانگیر عباسی اتابک لُرکوچک افراد زبده ای را انتخاب و معرفی کرد و یکی از همین افراد بُداق خان چگنی بود! دکترابراهیم پاریزی درکتاب《نون جو》ص 324 مینویسد: اُمرای چگنی با 15 هزار سوار سال 936 قمری/ 1529 میلادی از لُرستان در رکاب شاه طهماسب صفوی بودند. در دایره‌المعارف اسلام آمده: اجداد سیاه منصور، چگنی و زنگنه سه برادر بودند و از لُرستان آمده‌اند (زُبده تاریخ کُرد، جلد ۲، ص ۲۷).شهری بنام چگنه در جنوب قوچان است که یادگار چگنیهای تبعیدی به خراسان است!چگنیهای استان فارس بیشتر میان قشقایی هستند و پسوند چگنی دارند. در بوشهر چگنیهای حیات داوودی سکونت دارند. در خُنداب اراک بیش از 30 هزار چگنی زندگی میکند. چگنیها در لوشان و قزوین هم سکونت دارند. در سلیمانیه عراق منطقه شارباژیر همگی فامیلی چگنی دارند.


  • از شباهت لفظی تا جعل تاریخ

    پانترکیسم ادعا کرده چگنی ها تُرک هستند! دکتر ابراهیم خدایی در مقاله《کریستوف کُلمب باشیم اما کشفیاتمان درحد شباهت دو کلمه نباشد》مینویسد: کاملاً اتفاقی است که اسامی شبیه زبان ما، در دیگر زبانها، یافت شود بدون اینکه کوچکترین ارتباطی با ما داشته باشند! ادعای هرگونه ارتباطی باید علاوه بر شباهتهای ظاهری کلمات، همراه با استدلال‌های تاریخی (روایتهای معتبر از گذشته) و یا فرهنگی (شباهتهای زبانی، فرهنگی و نژادی) همراه باشد تا بتوان حتی آنرا درحد یک فرض مطرح کرد وگرنه حتی بیان آن درحد فرضیه نیز آسیب زاست! این چگنی با آن جکل فقط یک شباهت لفظی دارند، نه چیز دیگر! جکل Jikil یا چـگِل در گزارش تاجران و مورخین چینی از قبایل وابسته به یوشی ها در شمال جاده ابریشم و کاشغر بودند که بعداً از آنها بعنوان یکی از قبائل ترک خاور دور و از ترکان خَلُّخ (ناحیه‌ای در حدود کاشغر) نام برده شده. واسیلی ولادیمیروویچ بارتولد در《تاریخ هفت آب》ص ۳۶ و ۴۰ این طایفه را بصورت《جِکِل》ثبت کرده! از قرن 7 میلادی نام این قبیله در آثار فارسی و ترکی به چشم میخورد. جکِل ها در ابتدا در اطراف دریاچه ایسیک‌کول واقع در کشور قرقیزستان کنونی زندگی می‌کردند. آنها از بازماندگان شاخه شمالی یوشی ها بودند که بعداً خانات کیمک در ترکستان بوجود آوردند. در کتاب《دیوان لغات الترک》اثر محمود کاشغری از قبائل ترک، از جکِل در کنار اَفشار، بایُندر، سلغر، یغما، غُز، سِلجوق و مجغر نام می‌برد. جکِلها بعدها در زمان جنگهای صلیبی به نواحی قفقاز و نواحی حاشیه دریای سیاه در ترکیه فعلی کوچ میکنند که امروز بخش چپنی در ترکیه یکی از ولایتهای ترکمن نشین است که از مهاجرت این قبیله بوجود آمده است. علاوه بر ترکیه، جکِل ها در قفقاز و جلگه جکل مجارستان نیز زندگی میکنند. در فرهنگ فارسی عَمید، ص ۴۰۷ آمده: چکل طایفه‌ای از ترکان قراخانی که در نزد شُعراء به زیبایی و خوش اندامی معروف بوده‌اند مثال از سعدی: محقق همان بیند اندر ابل _ که در خوبرویان چین و چکل! چکل در ترکی به معنی گوشت و بخیه است اما در نزد مردم ترکستان به کسی گفته میشود که بدن او جای زخم شمشیر دارد. در فرهنگ دهخدا جکل نام شهری از ترکستان قدیم است که مردم آن شهر به زیبایی و شجاعت معروف بوده‌اند و بدین مناسبت شاعران در اشعار خود خوبرویان را بدین شهر نسبت داده یا به مردم جکل ترکستان تشبیه کرده‌اند که دارای قامت بلند و صورت زیبا بودند حافظ میگوید: صفای خلوت خاطر از آن شمع《چگل》جویم _ فروغ چشم و نور دل از آن ماه ختن دارم/ سوختم در چاه صبر از بهر آن شمع《چگلین》_ شاه ترکان فارغ است از حال ما کو رستمی. خواجوی کرمانی گوید: ای شمع《چگل》دوش در ایوان که بودی _ وی سرو روان دی به گلستان که بودی. حکیم صبوری گوید: ور براندازد نقاب از صورت شمع《چگل》_ زهد را غارت نماید هوش را یغما کند. اکبر یاوریان در واژه‌نامه لُری، ص 314 مینویسد: چنگایی منسوب به چنگروی است چون تلفظ واژه اوستایی خورشید (انیران آنغز ئو چنگه/ aniran angha anaghrd reotch) به معنی《روشنایی بی پایان》میباشد که در کتاب اوستا نوشته هاشم رضی، یسنا، هات یکم، بخش 5، ص 156 این مطلب آمده. چِنگروی cengervi از کلمه چنگه یا چنگای اوستایی به معنی《خورشید》است و لقب اتابکان لُر هم آل خورشید است که نسبشان به همین طایفه چنگروی میرسد! دکتر کَرم علیرضایی در《پیوستگی زبان لُری با تاجیکی》ص 116 مینویسد: جنگره jangara به معنای جنگی و جنگجو است و جنگروی (چنگروی) به معنای جنگجو میباشد. چگنی و چنگایی بازمانده طایفه چنگروی لُر هستند.


  • دکتر مهرداد ویس‌کرمی

    دکتر مهرداد ویس‌کرمی (متولد ۱۳۵۰ خرم‌آباد) دارای مدرک دکترای پزشکی از دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و دکترای الهیات از دانشگاه قم می‌باشد. ایشان معدل اول دیپلم تجربی لُرستان و رتبه 24 کنکور سراسری تجربی را کسب کردند و مولف هفده عنوان کتاب هستند. دکتر ویسکرمی سابقه 16 سال طبابت دارند. دکتر ویسکرمی مجوز تدریس یازده حیطه تخصصی در دانشگاه را دارند و بعنوان پژوهشگر برگزیده ملّی و نویسنده نمونه دانشگاه علوم پزشکی کشور انتخاب شدند و کارشناس صداوسيمای مرکز لُرستان، اصفهان و اراک هستند. وی سابقه تدریس پانزده ساله در دانشگاه‌های استان‌های اصفهان و لُرستان را در کارنامه خود دارد و چندین مقاله علمی_پژوهشی از آثار اوست. از جمله آثار وی «ابتکار علامه طباطبایی در حل مسئله روح در قرآن» می‌باشد. دکتر مهرداد ویسکرمی به دو زبان انگلیسی و عربی تسلّط کامل دارند.


  • چگنی بازمانده دودمان چنگروی

    ایرج کاظمی درکتاب میرنوروز، صفحه 105 مینویسد: حمدالله مستوفی درتاریخ گزیده صفحه 550 زادگاه اتابکان لُر را مانرود در مرکز لُرستان میداند و می‌نویسد: اتابکان لُر از طایفه چنگروی از طوایف لُر بوده‌اند و سرسلسله آنان شجاع الدین خورشید از آنجا برخاسته! امروزه آثار قلعه چنگری بر فراز کوهی به همین نام خودنمایی میکند! بدون تردید ایل چگنی و چنگایی از بازماندگان دودمان اتابکان لرکوچک به شمار میروند! کوه چنگری در شهرستان چگنی کنار کوه مه‌پِل موید چنگروی بودن چگنی هاست! همچنین سراب چِگِه در چگنی بدون شک ریشه تمام چگنی ها را به این منطقه میرساند. چگنی های استان فارس ببستر در فیروزآباد حضور دارند. بوشهر خصوصاً گناوه که مُلک حیات داوودی است که از لُرستان به جنوب تبعید شدند. کلمه ایل اولین بار در تاریخ ایران در جلوی نام چگنی ثبت شده (تذکره نصرآبادی، صفحه 33 جلوی نام شاعر بزرگوار و فرهیخته، عبدالله سلطان حاکم ولایات خراسان) قبل از آن، کلمه ایل به تنهایی استفاده میشده و معنای اتحاد و همدلی میداده مثل جمله: «بیایید باهم ایل شویم» در استان فارس چگنی قبلاً یک ایل بوده، قشقایی هم یک ایل، الان اینطوری جعل کردند که چگنی یک طایفه از قشقاییه! همان روزنامه سال 41 شمسی که راجع به قتل رییس برنامه اصلاحات ارضی در فارس، به دست چگنیها بوده، هم چگنی را یک ایل دانسته! بهترین سند برای لُربودن چگنیها، لُری حرف زدن چگنی هایی است که به گیلان و قزوین در دوره صفویه تبعید شدند اگر ترک بودند باید در پایتخت صفویه یعنی قزوین که قاعدتاً زبانش ترکی بوده، اینها هم ترکی حرف میزدند! بیخود‌. چگنی های رودبار و لوشان و قزوین اصالتشان را بعد از گذشت 450 سال از زمان‌ صفویه‌ تاکنون حفظ کردند و با افتخار به زبان‌ لُری تکلم‌ میکنند!‌ شواهد و قرائن بسیار متقنی بر تبعید چگنیها از لُرستان به قزوین وجود دارد مثلاً یکنفر از چگنی های قزوین یک داستان از اجدادش نقل میکرده و از درختی در چگنی صحبت میکرد به اسم «دار تی» یعنی درخت توت که الآن آن درخت در شهرستان چگنی وجود دارد و اسم منطقه هم بنام همین درخت شده و کارشناسان کشاورزی عمرش را بالای پانصد سال میدانند!


  • دکتر کیانوش زهراکار

    پژاره نومه لورِسو اثر دکتر کیانوش زهراکار: لورِسونِکَم ئی خاک زئرین _ ئی یادگارِ عیلام دیرین / تو یادگار کاسیت ئو مادی _ تاته زا افتو، کُر زا بادی / اما غمئینی دِ زورِ ژاری _ نوئنم سی چی تو غم دِ باری / گئپ روله ئیرو، شیوِسه حالِت _ دل پُر دِ انو، پِشکِسه مالِت / آزِ دئس ئو پام، زخمیه بالِت _ خین ئاو می توکه دِ چئشیا کالِت / ئسپی کئو غمئین، زرد کئو غم دِ بار _ دِ بختیاری وا تو نیء بخت یار / پُر دِ گئرینه غم ئو پژاره _ رئنِ زرد کوئر دِ دیر دیاره / اُشتران بی تائو، دنا بی قرار _ دِ دارسونیات دَ نئمئنه دار / سرئاو گیونِت دَ سوزی دِش نیء _ سی دل گئرونیت ها می‌زنه میء / دِز پُر دِ لفئاو، کارون ناراحت _ کئشکو مئر کِرده، کرخه بی‌طاقت / دِ شولِسونت باد غم مئیا _ غم وِ خروار ئو شادی کم میئا / آریو برزن نئز دِ دِلِش نیء _ یوتاب پریشو تئش دِ کئلش هیء / کریم خوء دل تئن، ها جو میئه قیت _ اتابکونت لیوه بینه سیت / بئو طاهر سی تو بِرّ بی ئو بیمار _ سی ژار ئو ژیئیریت بیه بی قرار / شاه خوشین عارف، ویر کرد وِ خدا _ سی آذائی تو هی میکه نذا / ابوقداره بورِس سِتارِش _ دِ وختی دیئه بَئچئلکِه ژارِش / میرکِه نوروزت دئنش نمئیا _ افسر غمئینه چی بئچه بی دئا / ملا پریشو، پریشو دِ بار _ ملاحقعلی خئوشن زَ وِ دار / سردار مشروطه، دل دِ هوله سیت _ سی مال پشکِسه، سی حونه پی چیت / قدم خیر سی تو هِی آذیتی بی _ هی که رئنِ ری زرد ئو ژَلمئت دی / غمئین، غم دِ بار، شیوسه حالشو _ چی بالئنه ژیئر، ئشکِسه بالشو / مار ها دِ کئلشو سی سرزمینت _ سی گئله بی‌شئوء، اسب بی زینت / تمارزو یئنان ژاریت نئینن _ چئش پُر دِ ئه سر، خواریت نئینن / بیایتو لُرئل دئس دیمو دِ یک _ دِ بختیاری، دِ فئیلی، دِ لک / کُل یه کی بوئیم یه رئن چی برار _ تا دِمو دیر با دردیا روزگار.


  • میرمقدم

    هانا آرنت درکتاب توتالیتاریسم، می‌نویسد: هنگامیکه مدام به شما دروغ می‌گویند، نتیجه این نیست که شما این دروغ‌ها را باور می‌کنید؛ بلکه اینست که دیگر هیچ‌کس به هیچ‌چیز باور ندارد. مردمی که دیگر نتوانند چیزی را باور کنند، نمی‌توانند نظری هم داشته باشند. نه تنها از توانایی اقدام به کاری محرومند، بلکه از توانایی اندیشیدن و داوری کردن محروم می‌شوند و با چنین مردمی، شما هرکاری بخواهید می‌توانید بکنید. عبدالحسین شاکرمی از طایفه هواسعلی کولیوند متولد ۱۳۲۸، دره شهر، اخیراً کتابی نوشته و به‌دلیل در چنته نداشتن اطلاعات تاریخی، افسار گسیخته به تمام نویسندگان و شعراء حمله‌ور شده! گویا از شرایط متعادلی برخوردار نیست و هرچه که شایسته خودش بوده به دیگران چسبانده! ایشان که لیسانس اقتصاد (شنگول_منگول) دارد به‌دلیل تخلفات اداری از اداره تعاون و بانک صادرات اخراج و در اداره ارشاد، کتابدار می‌شود. در بیوگرافی اش مینویسد: از قوم ریشه دار و تاریخی لک! اولین باری که نام لک در تاریخ آمده اواخر صفویه (زمان شاه سلطان حسین) درکتاب منتخب التواریخ نطنزی، صفحه ۵۳، که لک را طایفه‌ای از قوم لُر نوشته، حالا ۳۰۰ سال پیش میشود تاریخی؟ در ادامه می‌نویسد: متولد دهستان شاکرمی هستم! در هیچ نقشه جغرافیایی چنین دهستانی وجود ندارد اسم قدیمش سیکان بود الان بهش زرین دشت می‌گویند. در بیوگرافی صداقت رعایت نشده و از ابتدا نوشته با اکاذیب شروع شده معلومه پایان آن چگونه خواهد بود؟ روستای اینها متعلق به رحیم پور اشرف (از ایل میر) و نام روستاشون هم اشرف آباد بود. هواسعلی یک طایفه کوچک است که غارت مالگه بهشون میگن چون مالشان دائم غارت میشد. برادر موسی شاکرمی (دِروزَن) دروغگوست که رفته بود رومشکان خالی بسته بود که من سرمایه‌دار و خان دره شهرم! کسیکه آه نداشت با ناله سودآ کند یا نبی شاکرمی که زنش چک میکشد و او زندان می‌رفت! کولیوندها رعیت آغاسلطان هاشمی، دختر میرغلام بودند. حتی علامه والیزاده معجزی هم درکتابش از او یاد میکند. میرغلام داماد حاج خنجر رشنوادی است. میرغلام پسر صید محمدخان اشرف الشعایر است و اشرف هم پسر میرتیمور دریکوند بود که ظل السلطان پسر ناصرالدین شاه در تاریخ مسعودی از او یاد می‌کند. میرتیمور جزء متحدان اسدخان بیرانوند بود. سیمره متعلق به ایل میر بوده تنها برخی خرده مالک بودند مثل بیرانوند و کلانتر (چگنی).قلعه‌ای متعلق به فردی بنام زینل در چمکلان مربوط به طایفه کلانتر (چگنی) و قدرت کلانتری خودش را صاحب قلعه میداند و اقوامش لُری حرف میزنند. علامه والیزاده در تاریخ ایلات وطوایف لُرستان، صفحه ۶۳۷، می‌نویسد: طایفه سلسله سابقاً در کله جوی ماهیدشت سکونت داشته و زمان نادرشاه وارد شمال لُرستان میشود و کولیوند در خاوه دلفان سکونت داشته‌است. رابینو حکایت میکند: وقتی در سال ۹۷۵ شمسی والی لُرستان (حسین خان سلاحورزی) بجای آخرین اتابک لُر گمارده شده پی برد مقابله با دشمنانی که او را احاطه کرده‌اند دشوار است از اینرو شاه عباس دستور داد دو طایفه سلسله و دلفان از جلگه ماهیدشت واقع در غرب کرمانشاه را به‌عنوان رعیت والی به شمال لُرستان منتقل کنند بعد از مرگ نادرشاه طایفه سلسله و دلفان علیه والی شوریدند و مقداری از زمینهای وی را تصرف نمودند (منبع: لُرستان در سفرنامه سیاحان، محمدحسین آریا، صفحه 107_122). در جغرافیای لُرستان، صفحه ۲۷، آمده: براساس روایات محلی، کولیوند در زمان صفویه از ماهیدشت به لُرستان کوچانده شد. درهمان کتاب صفحه ۹۳، آمده: طاقهای پل گاومیشان اواخر قاجار به‌وسیله کولیوندها و به منظور جلوگیری از ورود بیرانوندها به صیمره خراب شد. شاکرمی بخاطر پخش شبنامه و اعلامیه دارای پرونده امنیتی در حراست ارشاد است که با صورتجلسه، ایشان را بازنشسته پیش از موعد می‌کنند و کتابش در اصل، شکوائیه بر علیه اداره ارشاد و کارکنانش است. اگر از بازنشستگی ناراحتند چه لزومی دارد فضای جامعه را مسموم کنند؟ او نیت اصلی و دلیل ناراحتی خود را در صفحه ۳۷۵ کتابش چنین آورده: پیش از موعد بازنشسته‌ام کردن! از جایزه حج محرومم کردن! پست واقعی ام را ندادید! بیست بار تبعیدم کردید! دهها میلیون تومان، اضافه کار و پاداش خدمت را ندادند! کتب چاپ شده‌ام را مثل سایرین نمی‌خریدند! کتب مفید و موثرم را به‌عنوان کتب برگزیده سال اعلام نمی‌کردند! مجوز چاپ کتب بسیار عالی نگارنده را به‌دلیل دشمنی صادر نمی‌کردند! نشریات استان مقالاتم را چاپ نمی‌کردند! بخاطر مقالاتم هیچگونه وام و امتیازی به اینجانب ندادند! شاکرمی به‌شدت دچار تناقض‌گویی است مثلاً در صفحه ۲۱۵، تحریفگران تاریخ لُرستان می‌نویسد: مدتهاست که دوران قبیله‌گرایی بسر آمده و نویسنده باید مطالبی را بنویسد که مفید، اثرگذار و ضروری باشد و بدرد جامعه بخورد! بعد خودش امسال برحسب تعصبات طایفه‌ای کتاب (تاریخ طایفه کولیوند) را چاپ کرد! عقده حقارت همراه همیشگی او بوده و دارای کم و کسری است. چون رعیت و نوکر طایفه میر بودند لذا به هر چیزی که لفظ میر داشته باشد میتازد مثل میرنوروز که می‌گوید: وجود خارجی ندارد! درحالیکه دکتر کرم علیرضایی، اسفندیار غضنفری، ایرج کاظمی، سیدحمید جهان بخت، دیوان شعر او را چاپ کردند و دکتر جلال الدین کزازی، نادر آزادبخت، علی داد برزویی، محمد سهرابی، هرمز زندی، دکتر فتح الله شفیع زاده، عسگری عالم، حمید ایزدپناه، حجت حیدری و...مقالات متعددی درباره زندگی و اشعار میرنوروز چاپ کردند. شاکرمی برای آنکه جایگاهی برای خود دست و پا کند و از آن طریق سخنان خود را موجه جلوه دهد دست به این جعل ناشیانه زده که حتی در بین عوام هم رایج نیست. شاکرمی در صفحه ۴۰۸ مدعی است ۱۰۰ مقاله علمی_پژوهشی چاپ کرده! بعد فقط ۵۰ مطلب ذکر کرده که هیچکدامشان در مجلات و ژورنالهای علمی_پژوهشی چاپ نشده‌اند مثلاً مطلب (فلسفه نماز) را در هفته‌نامه شهاب آسمانی، شماره ۵۳، چاپ کرده و پیش خودش فکر کرده مقاله علمی_پژوهشی است! یا《نقد عملکرد اداره برق》را در هفته‌نامه رشید چاپ کرده! خب مگر رشید مجله علمی_پژوهشی است؟ مطالب فله‌ای و کیلویی شما که رفرنس و منبع ندارد اینقدر بی ارزش بودند که هفته‌نامه (تعریف نامه) چاپش کرده! مقالات علمی_پژوهشی توسط چندنفر که به موضوع آشنایی دارند مـورد داوری (Refereed Journals) قرار میگیرند و پس از تایید داوران، در صورتیکه مقاله قابلّیت انتشار داشته باشد، نشریه علمی، مقاله را منتشر می‌نماید و این روند چندماه طول می‌کشد و باید مبلغی را هم بپردازند. شاکرمی جز عقاید نادرست خود، عقیده و نظر صحیح دیگران را نمی‌پذیرد. او مُلا لغتی است که مرض خودبرتربینی دارد و هرکسی تأییدش نکند متصف به صفات زشت می‌شود مثلاً در صفحه ۲۶۴ می‌نویسد: تمام میرهای دره شهر ساواکی هستند! فقط به‌دلیل اینکه میرها زمیندار بودند و اینها رعیت بودند! طایفه آقای شاکرمی یعنی هواسعلی چه در روستای چغاپوکه یا اشرف آباد و چه در روستای غارت مالگه بصورت رعیت بر سر زمینهای اربابان خود که همان فرزندان طایفه میرکریم دریکوند بودند کار میکردند. در صفحه ۳۷۷ می‌نویسد: تمام پرسنل اداره ارشاد، ساواکی، دروغگو، سلطنت طلب و تفاله رژیم شاه هستند! تمام اداره ارشاد ساواکی هستند چون ایشان اسناد اداری را فتوکپی و بنام (جمعی از کارکنان اداره ارشاد) بین مردم توزیع میکرده و قصد مسموم کردن جامعه را داشته‌است! در بزرگنمایی از پدرش می‌نویسد: کدخدا ابراهیم مورخ بی کتاب بود! پدر شما حتی سواد خواندن و نوشتن نداشت و مهمترین فعالیت روزانه‌اش قشو کردن اسب خان بود. در جایی دیگر مدعی می‌شود: پدرم به‌دلیل داشتن اموال و ثروت زیاد! مردم او را به‌عنوان کدخدای روستای باستانی! چغاپوکه انتخاب کردند! (مردم گوشت را دادند دست گربه!) اما پدرم از حکومت حمایت نمیکرد! گویا سلسله پهلوی بخاطر عدم حمایت پدر ایشان سقوط کرد؟ در صفحه ۲۶۴ کتابش مینویسد: میرها قصد ترور پدرم را داشتند! پدر شما دیپلمات یا مارتین لوترکینگ (رهبر سیاهپوستان آمریکا) بوده؟ آخر کشتن یک رعیت برای خان چه افتخاری دارد؟ در ادامه مینویسد: از ۵۶ تا ۵۷، بیش از ۱۳بار تبعید! ۳مورد اخراج! و ۱۱ بار زندانی شدم! اگر واقعیت دارد که شما در کمتر از یکسال رکورد نلسون ماندلا را شکسته‌اید! در صفحه ۶ مینویسد: ۳ هزار کتاب مطالعه کردم (خسته نباشید! شما کتابدار بودید و کتب کتابخانه را از بیکاری مطالعه کردید) در صفحه ۸ مینویسد: ۳ هزار کارمند پشت میزنشین اداری را مورد نقد قرار دادم! بازم خسته نباشید ولی فکر نمیکنم کل پرسنل اداری خرم‌آباد تعدادشون به ۳ هزار نفر برسد؟ شاکرمی لیسانس اقتصاد دارد بعد در صفحه ۴۰۱ خود را مهندس شاکرمی خوانده! ایشان به‌دلیل آشنایی نزدیکی که با موادمخدر دارند بیشتر مطالبش هم در این حوزه است: موادمخدر و اعتیاد (انتشارات گوتنبرگ)، درمان اعتیاد سُنتی و صنعتی (گوتنبرگ)، سیگار تیر بیصدا (تهران، 1390)، نگاهی به موادمخدر از باستان تا امروز، وسوسه خاکستری (منظور دود مواد)، نگاهی به اعتیاد در لُرستان وایلام (هفته‌نامه شکوه آزادی، 1383)، اثرات سوء اعتیاد (روزنامه اطلاعات)، موادمخدر اعتیادآور صنعتی (شکوه آزادی)، ترک اعتیاد موجب مرض است (تبلور اندیشه). در صفحه ۲۵۳ کتابش، محمدکاظم علیپور و عبدالرضا شهبازی را بخاطر سرایش شعر لُری نقد می‌کند و می‌نویسد: زبان علمی و ادبی ما فارسی است نه لُری و لکی! مردم در شعر و نثر نباید لغات و اصطلاحات محلی منسوخ شده و قواعد پوسیده را بکار ببرند اکنون دنیای علم و تکنولوژی است و لهجه محلی در برابر لفظ قلم که فارسی است شکست خورده! بعد در مطلبی به ستایش از رضاعلی یاری کولیوند پرداخته که در عرض یکسال ۶۰ هزار بیت به لکی سروده! ایشان رکورد فردوسی که سی سال برای شاهنامه وقت گذاشت را شکسته و در عرض یکسال ۶۰ هزار بیت سروده که اکثراً فاقد وزن، قافیه و معنی هستند.


  • طایفه میرزاوند چگنی در شیراز

    معرفی طایفه میرزاوند چگنی شیراز: طایفه میرزاوند از طوایف اصیل و محترم استان فارس می باشند این طایفه که طبق روایاتشان از تبار شخصی از طایفه میرزاوند چگنی بوده اند اواخر افشاریه و اوایل زندیه از لرستان به سمت مناطق ایل نشین بختیاری و سپس به شیراز رهسپار شده و در میان ایل قشقایی سکنا گزیدند ، طایفه میرزاوند تاریخ پر فراز و نشیبی را طی کرده و با ایل بزرگ قشقایی وصلت نموده ، به دلیل سکونت حدود سیصد ساله آنان در استان فارس و در میان ترک زبانان قشقایی زبانشان به ترکی تغییر یافته است. طایفه میرزاوند دارای شخصیت های بنام و تاثیرگذار می باشد که در زمینه های علمی و اجرایی در سِمَت های مختلف استانی و کشوری مشغول به خدمت می‌باشند. تاریخ تکمیلی میرزاوندهای شیراز در کتاب ایل چگنی توسط استاد《مراد محمودی چگنی》به رشته تحریر درآمده و پس از چاپ این کتاب می توانید بیشتر با این دسته از چگنی ها آشنا شوید. طایفه میرزاوند از طوایف بزرگ و با اصالت ایران هستند ، به نقل از راویان متعدد میرزاوند قدیمی ترین طایفه چگنی بوده است که در دوران صفویه تا زندیه بیشترین مهاجرت را داشته اند ، اکنون میرزاوندها چهار شاخه بزرگ می باشند ۱- میرزاوند چگنی ۲- میرزاوند بالاگریوه ۳- میرزاوند بختیاری و ۴- میرزاوند قشقایی. با تحقیقات گسترده مشخص شده که میرزاوندهای قشقایی ابتدا از لرستان و ایل چگنی به فارس رفته اند، آنان پس از قرنها دوری از لُرستان و ادغام با اقوام دیگر هنوز نام زیبا و با ابهت میرزاوند را حفظ نموده و به آن افتخار می‌کنند. شایان ذکر است که ایل هداوند بزرگترین ایل لُرتبار و لُرزبان استان تهران منشعب از میرزاوند بوده‌اند.


  • افسانه هَمیل و مَمیل لُری

    افسانه هَمیل و مَمیل لُری: مردم لُرستان زمستان را شهری اساطیری میدانند که در آن اساطیر زندگی میکنند در شهر زمستان پیرزنی (دایا، دادا) زندگی میکرد که زنی است بد سرشت و نماد ظلم و ستم که میخواهد با ایجاد سرمای شدید مردم را در تنگنا قرار دهد او دو پسر داشت بنام های هَمیل و مَمیل، هَمیل برادر بزرگتر چِلَه بزرگه (چِلَه گَپ) که روز چهل و پنجم زمستان در اثر سرمای زیاد هویدا میشود و مَمیل برادر کوچکتر چِله کوچکتر (چله کُچِک) که روز پنجاه و پنج زمستان ظاهر می‌شود. عمر هَمیل چهل شبانه روز بود که در تقویم خورشیدی از غروب سی ام آذر تا غروب دهم بهمن و عمر مَمیل بیست شبانه روز بود از دهم بهمن تا غروب سی ام بهمن، روزی دو برادر به شکار می‌روند هَمیل زیر سنگ سیاه و بزرگی می‌نشیند که استراحت کند سنگ بر رویش می‌افتد مَمیل به جستجوی برادر می‌رود ولی نمیتواند او را نجات دهد و هر دو برادر از شدت سرما جان می‌دهند و ظلم ظالم عاقبت گریبان خودش را می‌گیرد. بعد از مرگ آنان شَشِلَه به کمک پیرزن می‌آید که عمرش شِش شبانه روز است (6 روز اول اسفند) شَشِله به پیرزن (دایا) می‌گوید شَشَه مِه وِ ری شَصَه تونَه (شِش شبانه روز عمر من به اندازه شصت شبانه روز عمر پسرانت سرد است) با پایان یافتن عمر شَشِله قصه دایا تمام میشود. دایا که از مرگ پسرانش ناراحت است شیون کنان دستبند خود را پاره میکند و دانه‌های مروارید تگرگ بر زمین می‌ریزد و می‌گوید: همیل مُرد و مَمیل مُرد دل وِه کی بَکِنِم خَش _ سَر چومَتی بِئیرِم عالمِن بَزِنِم تَش (همیل و ممیل مُردند دلم را به که خوش کنم مشعلی در دست میگیرم و دنیا را آتش میزنم) با برافروختن مشعل هوا رو به گرمی می‌رود و بهار و تابستان از پی هم‌‌ می‌آیند مردم معتقدند اگر مشعل پیرزن در آب بیفتد بهاری پر باران و اگر مشعل بر زمین بیفتد بهاری بی باران در انتظار است. دایا می‌گوید اَ بهاری پُشت سَرِم نِئیِه دایان دِ وَرتاوَه حُشک میکِردِم پاپان دِ پُشت تاووَه (اگر بهاری در راه نبود دنیا را آنچنان سرد میکردم که پیرزن جلوی تنور نان یخ بزند و پیرمرد در پشت اجاق) و کله باد که سفیر بهاران است برمی‌خیزند او پیام آور بهار و فرشتگان رهایی است. بادی از جانب لیل خوش منظر، دلبری به نام بهار.


  • سرهنگ خلبان حسین چگنی

    فضای جنگ جذابیت تعریف ندارد، واقعیت جنگ در تعاقب خود تخریب، ویرانی، بی‌سامانی و ترس را به همراه دارد؛ اما اگر مردم یک سرزمین مورد تهاجم قرار بگیرند به صورتیکه غیرت ملی و ایدئولوژیک آن‌ها خدشه‌دار شود دفاع چنان مقام و منزلت مقدسی می‌یابد که جان بی‌ارزش‌ترین هدیه برای از مقاومت در برابر دشمن می‌شود. فرهنگ فولکلور نیز از این اسطوره‌های مقاومت در جهت بازتولید میهن‌پرستی، شرافت و رادمردی استفاده کرده و آن‌ها را به نسل بعد می‌شناساند. تاریخ لُرستان تاریخ حماسه‌ی مقاومت‌هاست؛ تاریخی لبریز از نقش‌آفرینی مردان و زنان سلحشوری که در زمان حیات خویش نقشی ماندگار زده‌اند و به ابدیت پیوسته‌اند. اما افسوس و حسرت که قوم لُر همواره از اظهار فضیلت‌های خود عاجز است و انگار بلد نیست که بزرگان خود را در سطح کلان و ملی به هم‌وطنان باز شناساند. علت این ناتوانی و عدم انعکاس قابلیت‌های سرزمینی هرچه باشد در اصل موضوع تفاوت چندانی ایجاد نمی‌کند، ما سال‌هاست خودمان را《مردمانی فضیلت کش》خطاب می‌کنیم. تقریباً کم پیش می‌آید که در جایی صحبت از جنگ تحمیلی و فرماندهان سرافراز نیروی هوایی بشود و نام《سرهنگ خلبان حسین چگنی》به میان نیاید. دوستی غیر لُر تعریف می‌کرد سال گذشته در همایشی تحت عنوان "آن ۴۲ فروند" (با موضوعیت تقدیر از ۴۲ خلبان نمونه‌ی اوایل جنگ که از پایگاه شکاری تبریز به مواضع ارتش صدام حمله کردند) شرکت کردم؛ همایش در سالن سوره حوزه هنری تهران برگزار و سخنران اول نیز خلبان بازنشسته امیر سرتیپ دوم مُحبی از خلبانان زبده جنگ بود، سرتیپ مُحبی در خلال برنامه بارها و بارها از شجاعت و استعداد زنده‌یاد《سرهنگ خلبان حسین چگنی》نام برد و از او به‌عنوان سند مستند افتخار لُرستان در جنگ تحمیلی یاد کرد. هنگامی که راوی از رشادت و راهبری خلبان چگنی در جریان عملیات فاو صحبت می‌کرد اشک در چشمانش حلقه بست. اما به‌راستی سرهنگ خلبان چگنی که بود و چرا این‌گونه سال‌ها بعد از حیاتش تکریم می‌شود و نامش تاریخ انقضا ندارد؟ از همین‌جا می‌توان به اصالت اسطوره‌ها پی برد؛ اساطیری که بدون داشتن تریبون و برنامه و تبلیغات، محبوب دل‌ها شده‌اند. سرهنگ حسین چگنی متولد ۱۳۳۱ در شهرستان چگنی است، پدرش مرحوم علی عسگر از فرماندهان اننظامی خوش‌نام لُرستان بود. (و در هر منطقه‌ای که خدمت نمود علاوه بر کسوت فرماندهی نظامی چونان کدیوری متنفذ به رتق و فتق امورات مردم پرداخت) سرهنگ حسین چگنی تحصیلات ابتدایی و تکمیلی متوسطه را در زادگاه خود (شهر خرم‌آباد) به پایان رساند، سپس با عشقی ابدی دانشکده نیروی هوایی پیوست او در زمره نسلی از خلبانان نیروی هوایی است که برای تکمیل مهارت‌های هوایی به خارج از کشور اعزام شدند. خلبان چگنی با نبوغی ذاتی حائز《نمره الف》دوره خلبانی هواپیماهای شکاری فانتوم در《پایگاه هوایی لکلند واقع در سانتیاگوی تگزاس》شد و به‌عنوان خلبان ممتاز خاورمیانه در رسانه‌های تگزاس از او نام برده شد. با پیروزی انقلاب و شروع جنگ، عرصه برای مردی سلحشور مانند وی، فراهم و در تمام عرصه‌های شغلی خویش به انجام خدمت پرداخت. چهار هزار ساعت پرواز طی بیش از نهصد عملیات موفق وی را در رأس تالار افتخارات یک سرباز وطن قرار داده که بنظر می‌رسد این رکورد قابل تکرار نباشد. در خلال جنگ تحمیلی که نیاز به تجهیز ناوگان هوایی کشور برای مقابله با تهاجمات رژیم بعثی ضروری می‌نمود. سرهنگ خلبان چگنی که علاوه بر استادی پرواز در کسوت《استاد دانشگاه به تدریس دو رشته زبان انگلیسی و روسی》مشغول بود، مأمور آموزش و انتقال تجهیزات هوایی خریداری شده از روسیه شد. وی پس از حضور در کشور روسیه و تکمیل تمام دوره‌های تخصصی، در مقام فرمانده اسکادران انتقال میگ‌های ۲۹ به ایران جز اولین خلبانان غیر روسی منطقه بود که با میگ ۲۹ به ساحت هوایی کشور ادای احترام کرد. در خلال یکی از مأموریت‌های شکستن دیوار صوتی و موشک‌باران بغداد و کرکوک، قسمتی از بال هواپیمای سرهنگ چگنی به تورهای آفندی بر فراز بغداد گیرکرده و وی با مهارت کامل به‌رغم آسیب‌دیدگی بال هواپیما آن را سالم در خاک ایران به زمین می‌نشاند و چیزی شبیه معجزه اتفاق می‌افتد. البته از این دست اتفاقات بارها برای خلبان چگنی رخ داد اما گویا تقدیر مُصر به حفظ این فرماندهی ارزشمند تا پایان جنگ بود تا بتواند خلبانان جوان بیشتری را تربیت کند. بعد از جنگ و به پاسداشت سال‌ها رشادت و پایمردی این خلبان بی‌بدیل، رهبر انقلاب حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در دو نوبت از وی تجلیل و دو نشان《شجاعت》و《زبده‌ترین خلبان جنگ》را با دستان مبارک خویش به وی اهدا نمودند. سرهنگ خلبان چگنی از سوی آیت‌الله رفسنجانی رئیس‌جمهور وقت نیز موردتقدیر قرار گرفت. بسیاری مدال‌ها و پاسداشت‌های عنوان نشده دیگر، نیز در تالار افتخارات این فرزند برومند لُرستان به چشم می‌خورد. تا او را به‌عنوان یکی از پرافتخارترین خلبانان جنگ تحمیلی حائز اهمیتی بی بدیل کند. علاوه بر تمام مراتب و مدارج علمی و تخصصی یادشده، وی انسانی وارسته، خاکی و بی‌ادعا بود و به معنای اَخص کلمه مردم‌دار بود. زنده‌یاد سرهنگ چگنی در سال ۱۳۷۷ در اثر سانحه‌ی اتومبیل به دیدار حق شتافت تا ابدیت داغ کوچی ناگاه را در اتمسفر لُرستان و کشور مکرر کند. سرهنگ خلبان فرشید همتی چگنی: به‌رغم نبود این اَبَرمرد جای بسی افتخار و خوشحالی است که هم‌اینک خواهرزاده برومند و فهیمش《سرهنگ خلبان فرشید همتی چگنی》مُمد راه وی شده و به‌عنوان خلبانی نمونه و همچنین مدرس پروازی زبده در آموزش هواپیماهای شکاری کشور مطرح است و با وجود جوانی و به مدد تجربه، تلاش و استعداد خویش، معاونت یکی از سوق‌الجیشی ترین پایگاه‌های هوایی کشور را عهده‌دار است. به قول لُری خودمان، خوورزا وِلدِ حالوشَ. ای تهمتن، معنی نام حسین _ در صلابت همچو انجام حسین / ای غرور خسته‌ی مردان ایل _ دشمنان از قهر تو اندر قتیل / ای سکوت فاخر، ای مرد خدا _ ای ضمیرت پر ز الحان جدا / ای پر از غم‌های ناگفته به اوج _ ای تو طوفنده به دریاها و موج. مهرداد سوری / سایت یافته.


  • سرهنگ خلبان حسین چگنی

    فضای جنگ جذابیت تعریف ندارد، واقعیت جنگ در تعاقب خود تخریب، ویرانی، بی‌سامانی و ترس را به همراه دارد؛ اما اگر مردم یک سرزمین مورد تهاجم قرار بگیرند به صورتیکه غیرت ملی و ایدئولوژیک آن‌ها خدشه‌دار شود دفاع چنان مقام و منزلت مقدسی می‌یابد که جان بی‌ارزش‌ترین هدیه برای از مقاومت در برابر دشمن می‌شود. فرهنگ فولکلور نیز از این اسطوره‌های مقاومت در جهت بازتولید میهن‌پرستی، شرافت و رادمردی استفاده کرده و آن‌ها را به نسل بعد می‌شناساند. تاریخ لُرستان تاریخ حماسه‌ی مقاومت‌هاست؛ تاریخی لبریز از نقش‌آفرینی مردان و زنان سلحشوری که در زمان حیات خویش نقشی ماندگار زده‌اند و به ابدیت پیوسته‌اند. اما افسوس و حسرت که قوم لُر همواره از اظهار فضیلت‌های خود عاجز است و انگار بلد نیست که بزرگان خود را در سطح کلان و ملی به هم‌وطنان باز شناساند. علت این ناتوانی و عدم انعکاس قابلیت‌های سرزمینی هرچه باشد در اصل موضوع تفاوت چندانی ایجاد نمی‌کند، ما سال‌هاست خودمان را《مردمانی فضیلت کش》خطاب می‌کنیم. تقریباً کم پیش می‌آید که در جایی صحبت از جنگ تحمیلی و فرماندهان سرافراز نیروی هوایی بشود و نام《سرهنگ خلبان حسین چگنی》به میان نیاید. دوستی غیر لُر تعریف می‌کرد سال گذشته در همایشی تحت عنوان "آن ۴۲ فروند" (با موضوعیت تقدیر از ۴۲ خلبان نمونه‌ی اوایل جنگ که از پایگاه شکاری تبریز به مواضع ارتش صدام حمله کردند) شرکت کردم؛ همایش در سالن سوره حوزه هنری تهران برگزار و سخنران اول نیز خلبان بازنشسته امیر سرتیپ دوم مُحبی از خلبانان زبده جنگ بود، سرتیپ مُحبی در خلال برنامه بارها و بارها از شجاعت و استعداد زنده‌یاد《سرهنگ خلبان حسین چگنی》نام برد و از او به‌عنوان سند مستند افتخار لُرستان در جنگ تحمیلی یاد کرد. هنگامی که راوی از رشادت و راهبری خلبان چگنی در جریان عملیات فاو صحبت می‌کرد اشک در چشمانش حلقه بست. اما به‌راستی سرهنگ خلبان چگنی که بود و چرا این‌گونه سال‌ها بعد از حیاتش تکریم می‌شود و نامش تاریخ انقضا ندارد؟ از همین‌جا می‌توان به اصالت اسطوره‌ها پی برد؛ اساطیری که بدون داشتن تریبون و برنامه و تبلیغات، محبوب دل‌ها شده‌اند. سرهنگ حسین چگنی متولد ۱۳۳۱ در شهرستان چگنی است، پدرش مرحوم علی عسگر از فرماندهان اننظامی خوش‌نام لُرستان بود. (و در هر منطقه‌ای که خدمت نمود علاوه بر کسوت فرماندهی نظامی چونان کدیوری متنفذ به رتق و فتق امورات مردم پرداخت) سرهنگ حسین چگنی تحصیلات ابتدایی و تکمیلی متوسطه را در زادگاه خود (شهر خرم‌آباد) به پایان رساند، سپس با عشقی ابدی دانشکده نیروی هوایی پیوست او در زمره نسلی از خلبانان نیروی هوایی است که برای تکمیل مهارت‌های هوایی به خارج از کشور اعزام شدند. خلبان چگنی با نبوغی ذاتی حائز《نمره الف》دوره خلبانی هواپیماهای شکاری فانتوم در《پایگاه هوایی لکلند واقع در سانتیاگوی تگزاس》شد و به‌عنوان خلبان ممتاز خاورمیانه در رسانه‌های تگزاس از او نام برده شد. با پیروزی انقلاب و شروع جنگ، عرصه برای مردی سلحشور مانند وی، فراهم و در تمام عرصه‌های شغلی خویش به انجام خدمت پرداخت. چهار هزار ساعت پرواز طی بیش از نهصد عملیات موفق وی را در رأس تالار افتخارات یک سرباز وطن قرار داده که بنظر می‌رسد این رکورد قابل تکرار نباشد. در خلال جنگ تحمیلی که نیاز به تجهیز ناوگان هوایی کشور برای مقابله با تهاجمات رژیم بعثی ضروری می‌نمود. سرهنگ خلبان چگنی که علاوه بر استادی پرواز در کسوت《استاد دانشگاه به تدریس دو رشته زبان انگلیسی و روسی》مشغول بود، مأمور آموزش و انتقال تجهیزات هوایی خریداری شده از روسیه شد. وی پس از حضور در کشور روسیه و تکمیل تمام دوره‌های تخصصی، در مقام فرمانده اسکادران انتقال میگ‌های ۲۹ به ایران جز اولین خلبانان غیر روسی منطقه بود که با میگ ۲۹ به ساحت هوایی کشور ادای احترام کرد. در خلال یکی از مأموریت‌های شکستن دیوار صوتی و موشک‌باران بغداد و کرکوک، قسمتی از بال هواپیمای سرهنگ چگنی به تورهای آفندی بر فراز بغداد گیرکرده و وی با مهارت کامل به‌رغم آسیب‌دیدگی بال هواپیما آن را سالم در خاک ایران به زمین می‌نشاند و چیزی شبیه معجزه اتفاق می‌افتد. البته از این دست اتفاقات بارها برای خلبان چگنی رخ داد اما گویا تقدیر مُصر به حفظ این فرماندهی ارزشمند تا پایان جنگ بود تا بتواند خلبانان جوان بیشتری را تربیت کند. بعد از جنگ و به پاسداشت سال‌ها رشادت و پایمردی این خلبان بی‌بدیل، رهبر انقلاب حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در دو نوبت از وی تجلیل و دو نشان《شجاعت》و《زبده‌ترین خلبان جنگ》را با دستان مبارک خویش به وی اهدا نمودند. سرهنگ خلبان چگنی از سوی آیت‌الله رفسنجانی رئیس‌جمهور وقت نیز موردتقدیر قرار گرفت. بسیاری مدال‌ها و پاسداشت‌های عنوان نشده دیگر، نیز در تالار افتخارات این فرزند برومند لُرستان به چشم می‌خورد. تا او را به‌عنوان یکی از پرافتخارترین خلبانان جنگ تحمیلی حائز اهمیتی بی بدیل کند. علاوه بر تمام مراتب و مدارج علمی و تخصصی یادشده، وی انسانی وارسته، خاکی و بی‌ادعا بود و به معنای اَخص کلمه مردم‌دار بود. زنده‌یاد سرهنگ چگنی در سال ۱۳۷۷ در اثر سانحه‌ی اتومبیل به دیدار حق شتافت تا ابدیت داغ کوچی ناگاه را در اتمسفر لُرستان و کشور مکرر کند. سرهنگ خلبان فرشید همتی چگنی: به‌رغم نبود این اَبَرمرد جای بسی افتخار و خوشحالی است که هم‌اینک خواهرزاده برومند و فهیمش《سرهنگ خلبان فرشید همتی چگنی》مُمد راه وی شده و به‌عنوان خلبانی نمونه و همچنین مدرس پروازی زبده در آموزش هواپیماهای شکاری کشور مطرح است و با وجود جوانی و به مدد تجربه، تلاش و استعداد خویش، معاونت یکی از سوق‌الجیشی ترین پایگاه‌های هوایی کشور را عهده‌دار است. به قول لُری خودمان، خوورزا وِلدِ حالوشَ. ای تهمتن، معنی نام حسین _ در صلابت همچو انجام حسین / ای غرور خسته‌ی مردان ایل _ دشمنان از قهر تو اندر قتیل / ای سکوت فاخر، ای مرد خدا _ ای ضمیرت پر ز الحان جدا / ای پر از غم‌های ناگفته به اوج _ ای تو طوفنده به دریاها و موج. مهرداد سوری / سایت یافته.


  • پروفسور ناصر چگنی

    پرفسور ناصر چگنی: در سال ۱۳۲۸ در شهر لُرنشین ملایر به دنیا آمد ایشان دارای: 1_دکترای فیزیولوژی از دانشگاه تهران / 2_دکترای phd از دانشگاه ساوتهمپتون انگلیس / 3_دکترای غدد از دانشگاه لیزئول آمریکا / 4_استاد دانشگاه فلوریدای آمریکا / 5_ارائه بیش از ۱۹۰ مقاله علمی_پژوهشی در زمینه زیست شناسی سلولی / 6_کاشف تحقیقات nekata در سال ۲۰۱۰ می‌باشند. برای پرفسور چگنی آرزوی سلامتی و تندرستی داریم.


  • حذف دیوانسالاران صفوی توسط کریم‌خان

    عبدالله متولی (استاد تاریخ دانشگاه اراک) در مجله تاریخ ایران، شماره ۶۵، تابستان ۸۹، صفحه ۱۲۲، می‌نویسد: استقرار کریم‌خان زند در اصفهان این احتمال را در پی داشت که هویت مستقل سیاسی خان زند دچار خدشه جدی شود. در پیوند با همین نگرش حضور بخش قابل توجهی از بازماندگان اشرافیت سیاسی و دیوان سالاران و حتی عناصر مذهبی قدرتمند عصر صفویه در اصفهان می‌توانست روند تصمیمات استقلال جویانه کریم‌خان را با موانع جدی روبرو کند شاید بتوان قتل چند نفر از دیوان سالاران دوره صفویه توسط کریم‌خان در سال ۱۱۷۶ قمری یعنی:《تراب خان چگنی》،《میرزا عقیل دبیر》و《مستوفی اصفهان》را در ارتباط با این موضوع دانست. (تاریخ منتظم ناصری، اعتمادالسلطنه، ص ۱۱۶۵) کریم‌خان با انتخاب شیراز به‌عنوان پایتخت در پی فاصله گرفتن از هویت صفویه و ایجاد یک هویت مستقل بود.


  • سام خان چگنی سردار کریم‌خان زند

    چگنی ها یاران جان برکف وکیل الرعایا: بعداز کشته شدن نادرشاه افشار و هرج ومرج در ایران و به دنبال آن شکست کریمخان زند از رقبا، در یکی از آن جنگها کریمخان زند به لُرستان آمده و پس از تجهیز قوا در لُرستان، گروهی از سران و بزرگان چگنی همراه با خانواده هایشان را با خود به خطه فارس میبرد. گروه بزرگی از لُرهای چگنی در میان قشقایی ها و گروهی در استان فارس ساکن هستند که از یاران جان بر کف کریمخان زند بوده‌اند مثل: کاکابیگ چگینی، کلانتر تیره چگینی، طایفه عمله قشقایی. سلحشوری شیرمردان چگنی خصوصاً سردار بزرگ و رشید،《سام خان چگنی》مورد علاقه خاص کریم‌خان قرار گرفته و او را به حاکمیت قسمتی از سرزمین فارس منصوب می‌نماید. در طول حکومت بیست و نُه ساله کریم‌خان، مسئوليت وی همچنان محفوظ بوده و در همان زمان دختری از ایل قشقایی به نام پری را به عقد سام خان چگنی در می‌آورد. شیرازیهای مقیم چگنی ساکن در منطقه چنار حاتموندها از نسل آن دختر می‌باشند. بعد از مرگ کریم‌خان زند، سام خان همراه با تعدادی از افراد چگنی به لُرستان و زادگاه خود (چگنی) بازمیگردند. گروهی دیگر در همانجا (شیراز) ماندگار می‌شوند. فرزند ارشد وی بنام حاتم خان چگنی از سرداران نامدار، شجاع، جنگجو و فاتح لشگر لُرستان بوده است. در جنگی که به سال ۱۱۶۶ بین کریم‌خان و آزادخان افغان اتفاق می‌افتد، حاتم خان به میدان رفته و پیروزی هایی را برای کریم‌خان کسب نموده، در آن جنگ مجروح می‌گردد. تا پایان عمر آثار زخم بر گونه های وی مشاهده گردیده است. منبع: تاریخ معاصر چگنی، صفحات؛ 400 و 401" ، تألیف استاد بهمن آزادی چگنی/انتشارات سیفا


  • همراهی چگنی ها با کریم‌خان زند

    《چگنی ها و حکومت زندیه》قلعه فلک الافلاک خرم‌آباد، برای خان زند نیز پناهگاه استواری بوده است و هر بار که به سبب قلت سپاه تاب نیاورده به خرم‌آباد واقع در پشت کوههای زاگرس پس نشسته، وی به سال ۱۱۶۶ قمری مدتی را در این دژ به سر آورده و بعد از تجدید قوا شکستی بر سردار آزادخان افغان تحمیل نموده است. گروهی از مردم چگنی در این جنگ شرکت میکنند. افرادی همچون "امدلا" پسر فتح الله از تیره فتح الهی طایفه اولاد احمدبگ چگنی کشته میشود. حاتم فرزند سام خان، فرزند حاتم بیگ، فرزند احمدبگ چگنی رشادتهای زیادی از خود نشان میدهد که مفتخر به لقب خانی از جانب کریم خان میگردد. مردم چگنی با همراهی نمودن کریم خان زند و شرکت جستن در لشگرکشی که از لُرستان به حمایت از او تشکیل شده بود وفاداری خود را به او نشان داده اند، برخی از آنها به همراه کریم خان زند به شیراز رفتند. تاریخ معاصر چگنی ص ۹۵/ بهمن آزادی چگنی. از طایفه بُداق چگنی شخصی بنام ولی، فرزند نجف و فرزند کوچکش بنام محمودرضا به همراهی کریم خان به شیراز روانه میشوند. آنطور که از روایات سینه به سینه ذکر میشود آنان در جنگها دلاوری های زیادی از خود نشان میدهند. آنان پس از انقراض زندیه به شهرهای اطراف متواری میشوند. این دلاوران در زمان حکومت کریم خان برای خود همسری در شهر شیراز و شهر فراشبند اختیار نموده و زندگی کرده و دیگر به لُرستان باز نگشتند. اکنون نوادگان محمودرضا چگنی در شهرستان فراشبند روستای قنات باغ زندگی میکنند و خود را اصالتاً از طایفه بُداق چگنی میدانند. نام‌ فامیلی عده ای از آنان امیری است، که از روی نام جدشان برگرفته شده. سنگ قبر برادر محمود رضا بنام علیرضا درحال حاضر در قبرستان امامزاده حیات الغیب ویسیان که در سنه ۱۲۲۴ فوت شده وجود دارد. چگنی ها اکنون یکی از اقوام اصیل و مهم استان فارس هستند. چگنی های فارس با اینکه در بین ایلات فارس اقلیتی کوچک اند ولی مردمی هستند، سلحشور و غیرتمند؛ شادروان محمد بهمن بیگی درکتاب بخارای من ایل من می‌نویسد:《چگنی ها باج به فلک نمی دهند، زیر بار مرو بودند زیر بار دشنام نمی رفتند》چگنی های فارس غیر از آنها که در فارس باقی مانده اند تاریخ پر فراز و نشیبی دارند. گاه به امر کریم خان زند از خاستگاه خود به فارس برده می‌شدند و گاه به فرمان آغامحمد خان قاجار همراه دوازده هزار خانوار لُر ساکن فارس چون مافی، چگنی، زند، لک، سَلاحوَرزی، عبدالملکی و...به نام ایلات وابسته به زند، از فارس به شهریار و ورامین و قزوین آورده می شدند تا در اردوگاه رِی، زیرفشار روحی سرکردگان قاجار هویت خود را از دست دهند و آنگاه با نام ایل خواجه وند، یعنی طایفه قاجار آقامحمد خانی به کلاردشت مازندران کوچانیده می‌شدند و در جنگهای ایران و روس در آذربایجان در برابر دشمن از حیثیت و آب و خاک ایران دفاع کنند و حماسه بیافرینند، اما با نام ونشان دیگر (کتاب تاریخ مشعشعیان، صفحه 334) به هرحال به نقل موثق معمرین چگنی و ابیاتی که هنوز بر سر زبانهاست و از زمان زندیه و کریم خان زند حکایت میکند. کریم خان، خانوارهای زیادی از ایل چگنی را با خود به شیراز میبرد و برای جلوگیری از بازگشت آنها چهل جوان از بزرگ زادگان این ایل را به عنوان گروگان در دربار خود، در شیراز نگه می‌دارد. هنوز ابیاتی از زبان حال جوانان غربت گزیده و پیران در فراق نشسته چگنی برای ما باقی مانده که گوشه ای از تاریخ ایل چگنی و پراگندگی آن را باز گو میکند: قُوه یا کُردی، جومَه یا بَغَل واز _ چهل جِوو دِ چگنی بُردن وِ شیراز. و یا: دِمو پُرسین کجانیِت گوتیم چگنیِم _ دِ سَر سراوکِ نایِکَش هه می نِشینیم. ابیات فوق و حکایت معمرین و مورخین که در پی می‌آید نزدیکی و مطابقت زیادی دارد. منبع: فرهنگ و باور مردم چگنی بقلم: مراد محمودی چگنی. در دوران کریم خان زند یکی از بزرگان لُرستان که همراه کریمخان به شیراز رفت مرحوم کدخدا شه کرم چگنی، فرزند کدخدا قره حسن بود، او مدت زیادی در شیراز بوده و همسری اختیار کرد که از او صاحب اولاد شد و اکنون نوادگان شه کرم با فامیلی های انصاری، خسروی و امیری ساکن استان فارس هستند، در نهایت شه کرم توسط یکی از فرزندانش به نام میرکرم به لرستان بازگشت. به گواه مورخان، اقوام لُر تباری همچون: زنگنه، چگنی، سیاه منصور و زند از یک تبارند که دولت زندیه توسط این مردم و به رهبری کریم خان زند تشکیل شد. وجود ده ها روستای چگنی تبار در استان فارس که در میان ایلات قشقایی و خمسه زندگی می‌کنند گواه این مدعاست.


  • بهادی وند چگنی

    روایتی درمورد طایفه بهادیوند چگینی: اینطور که از بزرگان بهادیوند نقل است این طایفه ابتدا به منطقه ای قبل از قاقازان کوچانده شده اند، که تابلوی نمادین بزرگی هم اکنون در این منطقه نصب شده و بر روی آن نوشته شده ایلات عشایر قاقازان، به هر جهت طایفه بهادیوند چگینی چون در زمان کریمخان زند احتمالا شخصی بنام بهرام شاه (با تلفظ لُری برام شه) در دربار از صاحب منصبان بود طایفه خود را هم برای خوش خدمتی به شاه و همچنین برای تصاحب املاک و غنیمتهای جنگی، از آنجایی که محل اسکان دقیق این ایل در کوهین و روستاهای همجوار آن بود ، بعنوان تامین امنیت جاده ابریشم از این طایفه استفاده میشد چون محل عبور جاده ابریشم از کوهین بود و منطقه به‌علت مرتفع بودن در زمستان اکثر اوقات برف و بوران دارد و در تابستان نیز در طول روز از آفتاب سوزان و شب نیز سرمای شدیدی دارد ، که به دلیل شرایط بد آب و هوا، پس از گذشت نزدیک به نیم قرن بزرگان طایفه تصمیم به کوچ به منطقه قشلاقی با آب و هوای بهتر گرفتند. لذا منطقه ای بنام کرپی را انتخاب کردند، که البته ملک اصلی کرپی را بعنوان چند سال دستمزد تفنگچی ها و نگهبانان جاده نایب الحکومه وقت به ایشان بخشید، بطور که در همین زمان نیز مشهود است که بیش از نود درصد املاک (زمین‌های زراعی دیم و آبی، باغات، زمین‌های شهری) در پهنه شهر لوشان مربوط به همین طایفه بهادیوند چگینی می‌باشد، البته خود بهادیوند از چند تیره تشکیل شده است.


  • ایل لُرزبان چگنی در عهد کریم‌خان زند

    《چگنی در عهد کریم خان زند》در زمان تشکیل دولت زندیه به ریاست کریم خان، نیروهای زیادی از طوایف و ایلات لرستان همانطور که در کتب تاریخی به ثبت رسیده منجمله ایل چگنی و در کتاب تاریخ معاصر چگنی به قلم آقای بهمن آزادی ذکر شده ، در لشگر کریمخان بوده اند و سرداران چگنی در رکاب کریم‌خان زند جانفشانی ها از خود نشان داده اند. از پنجاه هزار نیروی نظامی کریم خان زند نیمی از آنها یعنی بیست و پنج هزار نفر را لُرهای لُرستان تشکیل میدادند. از طایفه بداق چگنی شخصی بنام ولی فرزند نجف و فرزند کوچکش بنام محمودرضا به همراهی کریم خان به شیراز روانه میشوند. آنطور که از روایات سینه به سینه ذکر می‌شود آنان در جنگها دلاوری های زیادی از خود نشان میدهند. آنان پس از انقراض زندیه به شهرهای اطراف متواری میشوند. این دلاوران در زمان حکومت کریم خان برای خود همسری در شهر شیراز و شهر فراشبند اختیار نموده و زندگی کرده و دیگر به لرستان باز نگشتند. اکنون نوادگان محمودرضا چگنی در شهرستان فراشبند روستای قنات باغ زندگی میکنند و خود را اصالتا از طایفه بداق چگنی میدانند. نام‌ فامیلی عده ای از آنان بنام امیری است، که از روی نام جدشان برگرفته است. سنگ قبر برادر محمودرضا بنام علیرضا درحال حاضر در قبرستان امامزاده حیات الغیب ویسیان که در سنه ۱۲۲۴ فوت شده وجود دارد که توسط یکی از نوادگان بازسازی و سنگ قبر قدیمی همانجا قرار دارد. سنگ مزار مرحوم مغفور کدخدا علیرضا (متوفی به سال ۱۲۲۴ ه.ق یعنی ۲۱۹ سال قبل) فرزند ولی، فرزند نجف، فرزند صیدوالی خان، فرزند مرادخان ، فرزند رحیم خان، فرزند بهروزخان، فرزند علیمردان خان، فرزند حسنعلی سلطان، فرزند بوداق خان چگنی امیرالامرای دولت صفوی


  • نسب نامه شاهکرمی چگنی

    در کتاب نسب نامه طایفه شَه کَرَم چگنی آمده است که: کدخدا شه کرم فرزند قره حسن بزرگ خاندان طایفه شاکرمی و از اعقاب عبدالله سلطان چگنی از اُمرا و شعرای عهد صفوی، ایشان به همراه کریمخان زند به شیراز رفته و بعداً توسط یکی از فرزندانش به نام "میرکَرَم" دوباره به لُرستان برگشته است. شه کرم در شیراز هم زنی اختیار کرده که از آن دارای فرزندانی شده که الله‌مراد فرزند شه کرم (زاده و ساکن شیراز) بوده، الله مراد دارای فرزندی با نام کردعلی و کردعلی دارای فرزندی با نام اللهی و اللهی دارای فرزندانی با نامهای میر ابوالحسن، محمدیوسف و تقی خان بوده که در بین ورثه آنها در استان فارس خانواده‌های امیری، خسروی و انصاری که به چگینی شیری از طایفه عمله ایل خمسه معروفند شناخته میشوند. (تاریخ فوت کریمخان زند و شه کرم چگنی هر دو 1195 قمری می‌باشد.) *نسبنامه طایفه شه کرم / به تألیف مهندس علی کرمی کیان / انتشارات شاپورخواست خرم‌آباد


  • تراب‌خان چگنی

    تراب خان چگنی حاکم نهاوند در دوران افشاریه و زندیه و از سرداران صفویه، نادرشاه افشار و کریم‌خان زند بود. تراب خان چگنی در (قرن دهم و یازدهم هجری) از افراد ایل بزرگ چگنی است که در دوران شاه عباس صفوی به خراسان تبعید شده بودند. از ایل چگنی در دوران صفویه سرداران بزرگی برخاسته است، تراب خان چگنی در دوران نادرشاه افشار، حاکم نهاوند بود، یکبار نیز به کریم‌خان زند پیوست او بعدها به دو علت کشته شد، نخست به تحریک زکی خان زند که به‌علت حسادت نسبت به تراب خان، معتقد بود در فکر شورش و قیام است و دوم به‌وسیله حاج طالب خان، ریش سفید حرمسرای وکیل با بعضی از جواری ارتباط پیدا کرده بود. خواهر محمد حسین خان که زن کریم‌خان بود ماوقع را گزارش داد، وکیل خودش بررسی کرد و کشیک داد، وقتی که حقیقت معلوم شد، تراب خان را کور کرد و کنیزان و حاج طالب را به قتل رساند. کریم‌خان یک روز بعد از این واقعه در سال ۱۱۷۷ هجری، تراب خان و همکارش را که میرزا عقیل نام داشت و در مقام وزارت اعلی بود به قتل رساند. کریم‌خان زند، ترجمه؛ علی‌محمد ساکی، صفحه ۹۶. اعتمادالسلطنه در صفحه ۱۱۶۵ در مورد قتل تراب‌خان چگنی توسط کریم‌خان زند می‌گوید: استقرار كريم خان در اصفهان اين احتمال را در پی داشت كه هويت مستقل سياسی خان زند دچار خدشه جدی شود. در پيوند با همين نگرش، حضور بخش قابل توجهی از بازماندگان اشرافيت سياسی و ديوانسالاران و حتی عناصر مذهبی قدرتمند عصر صفوی در اصفهان ميتوانست روند تصميمات استقلال جويانۀ كريمخان را با موانع جدی روبرو کند. شاید بتوان قتل چند نفر از دیوانسالاران دوره صفویه در سال ۱۱۷۶ قمری یعنی تراب‌خان چگنی و میرزا عقیل دبیر و مستوفی اصفهان را در ارتباط با این موضوع دانست. با توجه به این گفته احتمالاً علت اصلی قتل تراب‌خان چگنی به دستور کریم‌خان زند، سوءظن و ترس از دیوانسالاری و قدرت سیاسی تراب خان بوده است. نامی اصفهانی این واقعه را بدین صورت گزارش کرده: تراب‌خان چگنی مردی بود عاقل فرزانه، خداوند رفتار عاقلانه... روزی مورد قهر و غضب قیامت لهب گردیده به حکم حضرت ظل الاهل به قتل رسید. این واقعه به قدری عجیب تلقی میشده که وی نیز نتوانسته علتی را برای این کار ذکر کند. غفاری کاشانی نیز در روایت خود، یکی از گناهان و خطاهای ابو تراب‌خان را چنین بیان کرده‌است: در رتق و فتق مهام ملکی و مملکتی، اعتبار تمام یافته بود! بنابراین اعتبار و نفوذ این دیوانسالاران صفویه دستکم یکی از دلایل تصمیم کریم‌خان، مبنی بر کنار گذاشتن آنها از صحنه فعالیت سیاسی آن روزگار بوده است. دکتر عبدالحسین نوایی درکتاب《کریم‌خان زند》صفحه ۲۲۷، می‌نویسد: کریم‌خان را در قتل تراب‌خان چگنی نمی‌توانیم بی‌گناه بدانیم!!! این تراب‌خان چگنی مردی فرزانه و صاحب رفتاری عاقلانه بوده و در سلک فداییان دولت کریم‌خانی و از مقربان وی بوده‌است. به‌طوری‌که بعد از شورش زکی خان زند، شغل خطیر کشیک و حراست نفس نفیس بدو سپرده شد و به‌عبارت ساده‌تر ریاست جانداران و مستحفظان مخصوص را به‌ عهده گرفته ‌بود. اما یک روز کریم‌خان بی مقدمه به قتل وی فرمان داد و همراه او میرزا عقیل اصفهانی از مستوفیان عظام و چند نفر از دیوانسالاران دیگر نیز به قتل رسیدند!!! قتل این چند نفر به قدری بی مقدمه و بدون دلیل صورت گرفت که مورخ رسمی زندیه، میرزا صادق نامی می‌نویسد: گناه حقیقی و تقصیر واقعی ایشان بر اخلاص کیشان مشخص نشد!!! و سپس برای توجیه اضافه می‌کند: معلوم است که ضمیر منیر سلاطین آیینه‌ای از حقیقت و گنجینه‌ی اسرار احکام قضاست. امری که از ایشان صدور نماید خالی از سبب و عاری از کلیه‌ی علت نخواهد بود! اگر حقیقت بر دیگران مستور ماند و کسی ادراک موجبات لطف و غضب ایشان را عالم نمی‌تواند بود. زیرا که رازهای سلاطین از ملزومات امور جهانداری است!!! عبدالله متولی (استاد تاریخ دانشگاه اراک) در مجله تاریخ ایران، شماره ۶۵، تابستان ۸۹، صفحه ۱۲۲، می‌نویسد: استقرار کریم‌خان زند در اصفهان این احتمال را در پی داشت که هویت مستقل سیاسی خان زند دچار خدشه جدی شود. در پیوند با همین نگرش حضور بخش قابل توجهی از بازماندگان اشرافیت سیاسی و دیوان سالاران و حتی عناصر مذهبی قدرتمند عصر صفویه در اصفهان می‌توانست روند تصمیمات استقلال جویانه کریم‌خان را با موانع جدی روبرو کند شاید بتوان قتل چند نفر از دیوان سالاران دوره صفویه توسط کریم‌خان در سال ۱۱۷۶ قمری یعنی:《تراب خان چگنی》،《میرزا عقیل دبیر》و《مستوفی اصفهان》را در ارتباط با این موضوع دانست. (تاریخ منتظم ناصری، اعتمادالسلطنه، ص ۱۱۶۵) کریم‌خان با انتخاب شیراز به‌عنوان پایتخت در پی فاصله گرفتن از هویت صفویه و ایجاد یک هویت مستقل بود.


  • ملا وارسته چگنی شاعر لُر

    ملاوارسته امام‌قلی بیگ چگنی از ادبا و فضلای قوم لُر: در کتابهای نام‌آوران لُرستان، گلزار ادب لُرستان و تاریخ معاصر چگنی از این شاعر و عارف نامدار قرن یازدهم به‌عنوان یکی از مشاهیر چگنی لُرستان یاد شده و هم در منابع قدیمی ازجمله تذکره نصر‌آبادی و قصص الخاقانی وی را از بزرگان شعر و ادب ایران عهد صفوی و از ایل چگنی ثبت کرده‌اند، اما نکته‌ای که حائز اهمیته اینه که چرا ما مردم لُرستان و چگنی با بزرگان و مشاهیر خودمون بیگانه‌ایم؟ چرا نام این بزرگان بر میادین، خیابان‌ها و بوستان های شهرمون نیست؟ و چرا کسی در خصوص زندگینامه و جمع آوری دیوان اشعار این مشاهیر فرهیخته قدمی برنمی‌داره؟ مرحوم ملاوارسته چگنی چند ماه آخر عمرشو در اصفهان زندگی کرد و در اون شهر از دنیا رفت و در جوار امامزاده اسماعیل اصفهان به خاک سپرده شد جالب اینجاست در منابع معاصر اصفهان از این شاعر و عارف تحت عنوان ملاوارسته چگنی اصفهانی یاد می‌کنند! اینم می‌تونه یه تلنگر برای ما باشه چون به گفته قصص الخاقانی ولی قلی بن داود قلی شاملو، جلد دوم، مرحوم ملاوارسته چگنی بیست هزار بیت شعر داشته است ایشون به قدری دل بُریده از نیازها و تعلقات دنیوی، آزاده، پارسا، باتقوا، فروتن و خاضع بود که به ملا وارسته تخلص یافت پس عجیب نیست که اصفهانیها این بزرگوار رو به نام خودشون معرفی کنند! عجیب اینه که ما مشاهیر خودمون رو بشناسیم و احیاناً اعضای شورای شهر و شهرداران خرم‌آباد، چگنی، ویسیان و دیگر شهرهای لُرنشین نام این بزرگان رو بر اماکن عمومی مثل پارکها، بوستان‌ها، میادین یا خیابانها بذارند اون وقته که باید تعجب کنیم! چراکه ما لُرها با مشاهیر خود بیگانه ایم.



آخرین مقالات