پنج شنبه ۳۰ خرداد ۱۳۹۸ ساعت

نشریه فرهنگی تحلیلی نگین زاگرس معرف مردمان لر

ضرورت ساخت موزه ای بزرگ در لرستان

با وجود تعداد زیاد اشیای تاریخی که در لرستان وجود دارد ، تنها بخش محدودی از اشیای بی نظیر تاریخی در موزه قلعه فلک الافلاک به نمایش گذاشته میشود!!! این در وضعیتی است که ساخت موزه ی لرستان از مصوبه های سفر اول دولت نهم به این استان بود که طرح لازم نیز از سوی مشاور تهیه شد ولی کار در همان گام متوقف ماند!

ضرورت ساخت موزه ای بزرگ در لرستان

آیین معرفی موزه های برتر ، در هفته ی میراث فرهنگی در خانه ی هنرمندان تهران برگزار شد تا موزه هایی که توانسته بودند در مسیر تحقق ۱۲ شاخص جهانی تعیین شده در کمیته ملی موزه های ایران ( ایکوم ) گام بردارند ، معرفی شود و این در حالی است که در این آیین ، هیچ نام و نشانی از لرستان نبود ؛ استانی که در معروف ترین موزه های جهان برای گفتن ، حرف بسیار دارد آن گونه که در موزه ای چون لوور پاریس دارای جایگاهی ویژه و سالنی مخصوص است! این که لرستان به رغم توانایی های بالا در عرصه های میراثی ، در اینجا غایب میدان است ، شاید هم عجیب نباشد ؛ چرا که از اساس ، این استان ، فاقد یک موزه ی متناسب با داشته های خود است و بخش عمده ی آنچه در گنجینه این استان از مفرغ ، طلا و نقره نگهداری میشود ثروتهای کنز شده اند که با این که پری رویانی هستند که تاب مهجوری ندارند ولی هم در ، بر روی آنها بسته شده ، هم روزن و در نتیجه ، حق هرگونه جلوه گری از آنها گرفته شده است!

به گفته مدیر کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری استان لرستان: با وجود تعداد زیاد اشیای تاریخی که در لرستان وجود دارد ، تنها بخش محدودی از اشیای بی نظیر تاریخی در موزه قلعه فلک الافلاک به نمایش گذاشته میشود!!! این در وضعیتی است که ساخت موزه ی لرستان از مصوبه های سفر اول دولت نهم به این استان بود که طرح لازم نیز از سوی مشاور تهیه شد ولی کار در همان گام متوقف ماند! در جهان هر جا سخن از مفرغ ( فلز برنز ) به میان می آید بی فاصله نام لرستان بر صدر نشیند و کتابهای زیادی توسط محققان اروپایی در مورد گنجینه های مفرغ لرستان ، غار باستانی کلماکره پلدختر که ششمین گنجینه تاریخی دنیا بود و ثروت پادشاهان عیلامی در آنجا مخفی بود ، نوشته شده است.

این قصه کهن هر روز نمودی نو می یابد از جمله: در سال ۹۰ مدیرکل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری لرستان از یکی از بزرگترین کاوشهای باستان شناسی ایران و بزرگترین دفینه ی مفرغی جهان در روستای سنگ تراشان خرم آباد خبر داد!!! وی در تشریح سخن خود می افزاید: در این سایت تاریخی ، با کاوشهای علمی ، لایه های معماری که برای اولین بار پیدا شد ، به اثبات رساند که خاستگاه مفرغ ، استان لرستان بوده است ( هفته نامه بامداد لرستان _ ۳۰ فروردین ۱۳۹۰ ) ، همچنین در حالی که چند سال پیش ، یک تابوت مفرغی در روستای چوب تراش خرم آباد کشف شد!!! اینک مدیر کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری لرستان از آغاز فصل نخست مرمت این تابوت مفرغی خبر داده است! وی در این مورد میگوید: برای جذب اعتبار لازم جهت انجام مطالعه و پژوهش بر روی این اثر ارزشمند اقدام شده است! بدین منظور ، برای ویترین مناسب اختصاص یک سالن ویژه جهت نمایش این تابوت مفرغی ، پیگیری های لازم با اداره کل موزه های سازمان میراث فرهنگی ایران در حال انجام است تا اعتبار مورد نیاز تأمین شود ؛ این تابوت مفرغی در زمستان سال ۱۳۸۳ در پی کاوشی اضطراری کشف شد و شامل تابوت برنزی ( مفرغی ) و اسکلت انسانی با یک ورقه ی طلا بر چشم و یک ورقه ی طلا بر دهان است ( روزنامه همشهری _ ۲ خرداد ۹۷ ).

بر پایه اعلام سایت جام متعلق به میراث فرهنگی حدود ۱۲ هزار شیء تاریخی در حال حاضر موجودی اغلب ، انبار شده در گنجینه ی میراثی استان لرستان است که این همه بر ضرورت ساخت موزه ی بزرگ لرستان تأکید دارد!!! اندیشه ای که نباید بیش از این در آن تعلل شود. از آن گذشته لرستان بعد از استان فارس و اصفهان بیشترین آثار ثبت شده تاریخی را دارد لذا مسؤولان میراث فرهنگی لرستان باید به دنبال تأسیس موزه های تاریخی برای نگهداری اشیاء باستانی باشند!

 

برای ساخت موزه ی بزرگ لرستان دو نظر وجود دارد: دیدگاه نخست که بیشتر بازتاب دهنده ی نظر مسؤولان است ، بر ایجاد موزه در حریم قلعه فلک الافلاک تأکید دارد ؛ مدیر کل میراث فرهنگی لرستان در این زمینه میگوید: برای احداث موزه ی بزرگ لرستان از ظرفیت تاریخی ساختمانها و فضاهای مجموعه های ارتش و سپاه استفاده خواهیم کرد ( روزنامه همشهری ، اول اردیبهشت ۹۷ ) وی اضافه میکند: به محض اینکه حریم قلعه ی فلک الافلاک به طور کامل تخلیه شود ، از فضاهایی مانند باشگاه افسران میتوانیم برای ایجاد موزه ی بزرگ لرستان استفاده کنیم.

نظر دوم: ایجاد باغ موزه در فضای کنار باغ تاریخی کشاورزی خرم آباد ، همجوار با باغ گیاه شناسی زاگرس و مجموعه سبز آبی دریاچه کیو که از سوی NGO های منطقه مطرح شده است! یک کارشناس میراث فرهنگی در خصوص مکان ساخت موزه اظهار میدارد: وجود موزه های تاریخی و مردم شناسی در همان محل و مکان آثار تاریخی ، استقلال هویتی محل و مکان تاریخی را تحت الشعاع وجود موزه قرار داده و نوعی هم پوشانی نادرست و اشتباه ایجاد میکند. بدین ترتیب موزه بایستی خودش یک ساختمان مستقل از محل و مکان و ساختمان آثار تاریخی داشته باشد ( روزنامه همشهری _ ۱ اردیبهشت ۹۷ ).

 

موزه فقط یک ساختمان نیست: بر این اساس موزه فقط یک ساختمان نیست بلکه یک فضاست ؛ در واقع ، ساختمان موزه باید به عنوان یک اثر معمارانه ی ارزشمند آنگونه که دکتر براندی در تشریح آن میگوید: در بر گیرنده ی تدابیر فنی و هنری در سه زمینه ی: موجودیت زیبایی شناختی / موجودیت تاریخی ( زمانی _ مکانی ) و موجودیت ساختاری باشد و بنابراین نمیتوان با تغییر کاربری هر بنایی آن را به موزه تبدیل کرد چرا که فرم های ساده انگارانه با پیچیدگی های کم ، کاربرد لازم را برای موزه ندارد!!! افزون بر آن ، برخی ساختمانها فاقد ایمنی لازم برای نگهداری اشیای منحصر به فرد و ذی قیمت میراثی هستند که تخریب بخشی از ساختمان باشگاه افسران سابق به هر علت مؤید این امر است! و بی جهت نیست که یک صاحب نظر توسعه ی فضایی میگوید: به همان اندازه که لازم است بدانیم چه باید کرد شاید به همان اندازه نیز ضروری است بدانیم که چه نباید کرد! از سویی بر پایه نظر دکتر دیوید گبهارد: معماری موزه باید با هدف پاسخگویی به نیازها و آرزوهای مردم به جای انطباق با هنر عوام پسندانه از ارزشهای هنری والا و مکان و فضای والا برخوردار باشد ؛ فضایی که با بنای موزه به زیبایی سخن گوید و چنین است که تأکید شده است: موزه ها در میان یک محوطه ی سر سبز احداث شود! چرا که درختان با تصفیه ی هوای پیرامون و ایجاد رطوبت لازم برای مقابله با گرد و غبار و دود و سر و صدا به منزله ی حفاظ عمل میکنند! بدین قرار به نظر میرسد ساخت موزه ی بزرگ لرستان در مجموعه ی باغ تاریخی کشاورزی و در کنار باغ گیاه شناسی و در جوار مجموعه ی زیباکنار و پارک و دریاچه ی کیو که هر یک به تنهایی یک موزه ی طبیعت اند اتصالی آهنگین و جدا ناشدنی بین این بنا با محیط پیرامون ایجاد خواهد کرد ؛ باغ موزه ای که میتواند به تعبیر آمایشگران با راه اندازی یک جریان قوی و چند طرفه ی گردشگری تبدیل به یک برند نمونه در ایران شود!

 

ساخت موزه و باغ موزه در دره ی طبیعی _ تاریخی خرم آباد: ساخت باغ موزه در مرکز شهر ( پادگان ۰۷ ارتش ) از نظر اقتصادی نیز در خور نگاه ویژه است. در این حیطه به گفته ی دیوید هاروی اقتصاد دانی که به طرح دیدگاه های اقتصاد شهری شهرت دارد: فضا را میشود تولید کرد و از آن ، ارزش افزوده ایجاد نمود ؛ چنین نگاهی به فضا آن هم بر بستری آماده برای منطقه ای که در کوران عدم تعادلهای موجود جغرافیایی ایران ، رشد اقتصادی لازم را نداشته و اینک تنها راه باقیمانده برای توسعه اش تمرکز بر عرصه های فراوان گردشگری است ، ضرورتی غیر قابل چشم پوشی است!!! از دیگر سو در وضعیتی که طی ده ها سال بیشتر فضاهای عمومی شهر به تاراج ندانم کاریها و تصمیم های غیر کارشناسی رفته است ، با ساخت موزه ی بزرگ لرستان تنگاتنگ با باغها و بوستانهای پیش گفته ، دریچه ی جدیدی بر روی تولید فضا و توسعه ی بخش گردشگری منطقه در فضای ارزشمند و بی جایگزین پیرامون قلعه فلک الافلاک باز خواهد شد و بدین ترتیب پس از یک بی توجهی دراز مدت نسبت به سرابهای شهری خرم آباد به عنوان عنصرهایی بی بدیل در مجموعه ی شهری کشور ، اینک میشود به جای بارگذاری های نا متناسب جدید ، از فضای آبی کم مانند دامنه ی این دژ تاریخی ( قلعه فلک الافلاک ) برای ایجاد موزه یا بوستان آب خرم آباد بهره برد ؛ بی درنگ اضافه شود که آنچه در بام خرم آباد به عنوان گنجینه ی آب لرستان در حال شکلگیری است مقوله ای به کلی متفاوت و جدا از بهره گیری از آب چشمه ی گلستان در کنار دژ شاپورخواست و هم نشینی هموژنیستی این دو میراث طبیعی و تاریخی با هم است که در آن صورت به قول چارلز مور: تلفیق آب و معماری در این فضا اعجاب و شگفتی خواهد آفرید!!! و چنین است که گفته شده است: باید از خود پرسید که با آن چه باید کرد؟ در این زمینه گفتنی است که در شرایطی که در شهرهای فاقد منبع های آبی شهری ، موزه ی آب ایجاد شده در خرم آباد با وجود چند سراب و آبشار طبیعی شهری ، تاکنون هیچ طرحی برای ساخت موزه یا بوستان آب در این دره ی پرآب نه تنها شکل نگرفته ، حتی اندیشه ی آن هم مطرح نشده است!!! که این نیز به روشنی از شگفتی های آمایش گردشگری کشور و اوج پرواز نگاه توسعه گرا و خلاقیتهای مدیریتی در این استان است!!! و دکتر حبیب اله دهمرده استاندار خوشنام لرستان به درستی گفته بوداز ویژگی های اصلی لرستان استعدادهای پنهان و محرومیتهای آشکار است و در چنین قابی است که این دیار به قول کلیم کاشانیچون دیوار باغ ، گل به دامان دارد ، اما خار بر سر میزند! تصویری تکمیل شده با این بیت سهراب سپهریو هواپیمایی که در آن اوج هزاران پایی _ خاک از شیشه ی آن پیدا بود! در خور یادآوری است که اولین توجه توسعه محپر به آبهای دره خرم آباد مربوط به برگزاری همایش بین المللی کارست با محوریت گرداب سنگی زیر عنوان " نخستین مخزن بهداشتی آب جهان" از سوی دانشگاه لرستان در خرم آباد بود! توقع این بود پس از این همایش نگاه مسؤولان این دیار نسبت به سرابهای دره ی خرم آباد و بهره گیری از سینه ریز آبی این دره ، در جهت توسعه ی بخش گردشگری با "تولید فضا و ارزش افزوده ی حاصل از آن" تغییر کند ولی نه تنها چنین نشد بلکه بی توجه به حساسیت تشکیلات آهکی در این دره در سالهای گذشته ۱۳ حلقه چاه آهکی با فاصله های باور نکردنی از سرابهای یاد شده حفر شد که به عنوان نقطه های اخلال هر یک تهدیدی جدی به سوی اضمحلال این منبع های آبی و نابودی اکوسیستمی بی جایگزین است! تنها در سالهای اخیر به گزارش خبرگزاری فارس ، استاندار پیشین لرستان اظهار داشته بودندبا رسیدن آب کاکارضا به خرم آباد چشمه های شهر آزاد میشود و از آنها برای توسعه ی گردشگری استفاده خواهد شد که البته تحقق این نظر نیز موکول به احداث سد مخملکوه است که معلوم نیست در چه افقی اجرایی خواهد شد و تا آن زمان در صورت استفاده از چاه های گفته شده چه بر سر سرابهای دره خرم آباد خواهد آمد؟ در حقیقت دره ی خرم آباد با توجه به تنوع محرکهای محیطی و برخی توانهای استثنایی مورفولوژیک و جاذبه های متنوع بصری شکلگیری چند باغ موزه و موزه ی مفهومی و موضوعی را طلب میکند که باغ موزه ی بزرگ لرستان و پارک موزه ی آب خرم آباد میتواند تنها نمونه هایی از آن باشد با این آرزو که موضوع ، از سوی دستگاه های مسؤول به ویژه مدیریت ارشد استان و البته نخبگان منطقه نیز مورد توجه و پیگیری قرار گیرد.

 

این مقاله توسط صادق سیفی در مجله گردشگری تاف ، شماره نخست ، صفحات ۲۸ و ۲۹ چاپ شده است.

12 نظر

  • لرستان دارالغرور ایران است

    لرستان دیاری است که ابوالفداء آن را به عنوان سرزمین پر نعمت و کوهستانی / ابن عربشاه دمشقی لرستان را ناحیتی آباد و دارای نعمتها و میوه های فراوان / ابودلف مسعر بن مهلهل خزرجی لرستان را سرزمین پلهای شگفت آور / ابن حوقل لرستان را فراخ نعمت / اصطخری لرستان را آبادان / حمدالله مستوفی آن را ولایتی معتبر / و خاورشناسان لرستان را منطقه ای خوش آب و هوا و دارای دشتهای فراخ و محل پرورشگاه اسب از آن یاد کرده اند. باستان شناسان دانمارکی نیز زمانی که در لرستان به آثار ۷ هزار سال قبل از میلاد دست یافتند اظهار داشتند که به احتمال زیاد علم کشاورزی ، که انقلاب تدریجی هم نامیده شده از لرستان آغاز گردیده است. به عقیده استاین ( Estaine ) و بوبک ( Bobek ) لرها که در چند قرن اخیر به خاطر حملات اقوام وحشی مجبور به زندگی عشایری و نیمه یکجا نشینی بوده اند در هزاره پیش از میلاد حیات یکجا نشینی داشته اند. وجود پاره ای گیاهان نظیر فلومیس پرسیکا در کوههای بلاد لر نشین از لحاظ بوم شناسی گیاهی مبین وجود و رواج زراعت در روزگاران گذشته است. ولادیمیر مینورسکی معتقد است که مناطقی که امروزه لرها در آن به سر میبرند مدتها پیش از کوچ آریایی ها به ایران ، مسکون بوده است. کاوشهای باستان شناسی سابقه زندگی پیش از تاریخ در این دیار را به ۶۰ هزار سال پیش یعنی دوره پارینه سنگی نخستین میرسانند. شرایط اقلیمی در دیار لرستان از اواخر دوره پلاستوسن برای استقرار و زیست انسان سازگار بوده است و از دیرباز تاکنون مواهب طبیعی و نعمتهای خدادادی و موقعیت محل ، امکان اسکان و استقرار ساکنین را فراهم آورده اند. غارهای مسکون و منقوش این دیار ( هومیان ، دوشه چگنی ، میرملاس ) حاوی آثار زندگی غار نشینی در دوره های موسترین ، بارادوستی و زارزی هستند. بررسی این غارها نشانگر فرهنگ و تمدن این سرزمین در ادوار مختلف پیش از تاریخ و دوره تاریخی است. محققان دانشگاه رایس آمریکا ( پروفسور فرانک هول و فلانری ) پس از یک بررسی اجمالی در سالهای ۱۳۴۲ تا ۱۳۴۳ در گزارش خود از اجتماعات عصر حجر ( عصر سنگی ) در این دیار حکایت کرده اند. وسعت این سرزمین و ارتباطهای متفاوت و قابل توجه آن در دوران پیش از تاریخ و ادوار باستانی ، این امکان را داده است که این منطقه وسیع ، بستر و مهد بخشی از تاریخ و فرهنگ کهن ایران باشد که به تمدن لرستان معروف است. از این رو تحقیق درباره گذشته لرستان سهم مهمی در شناخت تمدن ایران زمین دارد. اماکن باستانی به جا مانده صرف نظر از جنبه هنری ، از لحاظ تاریخ ایران هم حایز اهمیت هستند. هر یک از این اماکن و مراکز نشانگر زیست اقوام و قبایلی است که سالهای طولانی به جهت شرایط زیست محیطی در این منطقه زندگی کرده اند و شالوده تمدن و فرهنگهای بعدی آن دیار را بنا نهاده اند. این تمدنها در واقع نمایانگر دوره پیش از تاریخ و سپیده دم تاریخ ایرانند. تمدن دوره های سنگی و غار نشینی و تحولات بعد از آن از جهات مختلف از جمله سکونت قابل بررسی است. در پهنه تاریخ هنر ایران ، برای هنر لرستان فصل مشخصی گشوده اند. مجموعه شاهکارهای قوم کاسی که خویشاوند نژادی عیلامیان باستان بوده اند از نظر زیبایی و تنوع در جهان بی نظیر است. مضامین این هنر در شکلهای مختلف جلوه کرده است که گاهی بخشی از تاریخ را روشن میکند. به عنوان مثال پیدایش دشنه مفرغی در لرستان منقش به شکل زنبور عسل که متعلق به ۸۰۰ سال قبل از میلاد است معرف آشنایی ایرانیان با این حشره مفید است ( این دشنه در موزه بروکسل بلژیک موجود است ) در قرن اخیر در تمام مجامع باستان شناسی جهان اگر بحثی از فرهنگ و تاریخ باستانی ایران به میان آمده قسمتی نیز به لرستان اختصاص داشته است. این پیشینه تاریخی لرستان و آثاری که در آنجا برجای مانده اند ، سبب شده اند که سیاحان و پژوهشگران ایرانی و خارجی به این دیار کشانده شوند و دیده ها و شنیده های خود را به رشته تحریر درآورند. پروفسور رومن گیرشمن باستان شناس فرانسوی در کتاب " به جستجوی سیلک" مینویسد:هنر حقیقی ایران ، هنر لرستان است. همچنین آندره گدار باستان شناس فرانسوی با عنوان کتاب خود که "برنز لرستان هنر آسیا" است به خوبی جایگاه جهانی صنعت و هنر مفرغ کاری لرستان را معرفی میکند. ایگور میخاییلوویچ دیاکونوف خاورشناس روسی نیز در کتاب "تاریخ ماد" زبان به تحسین اشیاء مفرغی لرستان میگشاید و آن را نشانه "چیره دستی شگفت انگیز " فلزکاران عهد باستان میداند. این آثار پای پژوهشگران بزرگ جهان نظیر:لویی واندنبرگ بلژیکی ، رومن گیرشمن فرانسوی و فرانک هول و فلانری آمریکایی را جهت حفاری ، کشف و پژوهش در مورد این آثار به لرستان کشاند و بدین ترتیب مفرغ لرستان زینت بخش موزه های تاریخی بزرگ دنیا شد تا جایی که در موزه لوور پاریس یک تالار مجزا فقط به مفرغ های لرستان اختصاص داده شده است و موزه های میهوی ژاپن / شیکاگو ، فیلادلفیا و متروپولیتن آمریکا / بروکسل بلژیک / بریتیش میوزیوم لندن / لوور پاریس / آرمیتاژ سنت پترزبورگ روسیه / ایران باستان در تهران / موزه تبریز / و موزه فلک الافلاک خرم آباد دربرگیرنده آثار فلزی و مفرغی لرستان باستان هستند.


  • ایران یک کشور موزه است

    اگر دروازه اصلی که نام لر و لرستان است جذابیت کافی نداشته باشد لذا برندسازی هم کشش جذابی برای جذب گردشگر ندارد. مردم و مسؤلان لرتبار باید زیرساخت و شرایط مطلوب را برای ماندن گردشگران فراهم کنند. متأسفانه در چند سال اخیر شاهدیم که عده ای معلوم الحال علیه تاریخ مردم قوم لر به ستیز برخاسته اند به طوری که مجسمه سردار اسعد بختیاری در موزه چارمحال بختیاری را شکستند ، در یاسوج مجسمه آریوبرزن را آتش زدند و در ایذه سنگ نگاره و کتیبه عیلامی کول فرح را رنگ پاشی کردند!!! عملکرد این ضد تمدن ها با داعش فرقی ندارد چون داعش هم موزه ها ، بناهای تاریخی ، قبور مشاهیر ، شهرها و بناهای تاریخی عراق و سوریه را با مواد منفجره نابود میکرد. بجای اینکه از این آثار باستانی در جهت تقویت و رونق گردشگری استفاده شود با بی توجهی آثار تاریخی آهسته آهسته در حال تخریب اند!!! ده ها سد ساخته شد و هزاران سایت تاریخی به زیر آب رفت مثل سد سیوند و سد سیمره که شهرهای تاریخی را به زیر خود برد. یک میلیون تپه تاریخی و محوطه باستانی در ایران وجود دارد که تنها تاریخ نیستند بلکه شناسنامه ایرانند و اگر از آثار و بناهای تاریخی حفاظت نکنیم نسلهای آینده بی هویت خواهند شد. با اینکه ایران یک کشور موزه است اما فقط ۳ درصد آثار تاریخی در ایران ثبت شدند که از میان آنها تنها ۶ درصد حریم امنیتی و حصار دارند! عملکرد میراث فرهنگی بسیار ضعیف بوده به طوری که ثبت آثار تاریخی ایران در فهرست میراث یونسکو بیش از ۵۰ سال طول میبرد! عربستان فقط ۱۵ سایت تاریخی دارد ولی بودجه اش ۱۰ برابر ایران است! بودجه سازمان تبلیغات اسلامی دو برابر بودجه سازمان مرمت میراث فرهنگی است! امارات هیچ بنا یا آثار تاریخی ندارد اما رتبه ۲۴ را در جذب گردشگر در دنیا دارد درحالیکه ایران با ۸۰۰ هزار سایت تاریخی رتبه ۹۷ را در جهان دارد! سال گذشته بیش از ۱۰۰ میلیون نفر فقط از مسجد ایاصوفیه استانبول ترکیه دیدن کردند فکرش را بکنید چه درآمد عظیمی از صنعت گردشگری نصیب ترکیه میشود.


  • حیدر میرانی

    کوروش ام تاریخ قوم لر بجایم مانده بود - قسمتی از مفرغی زیبا برایم مانده بود / آریوبرزن منم در فکر اسکندر نباش - ابتدا قوم لر در دستهایم مانده بود / پهلوان قوم کاسیت ام ، حمورابی کجاست؟ - پادشاهی بابلی در قصه هایم مانده بود / مثل باباطاهرم جا مانده ای از قوم لر - مهربانی لابه لای شهرهایم مانده بود / خان زندم داستانم را به قاجاری نگو - لطفعلی خانی برای دردهایم مانده بود / اسعدم از بختیاری ، فاتح تهران منم - هشتصد سرباز لر در ماجرایم مانده بود / من رییس و شیر دلوارم ، لر بوشهری ام - روی ساحل رد پای اسبهایم مانده بود / بعد صدها قرن تاریخ من از میراث مان - یک تفنگ خالی برنو برایم مانده بود.


  • در قلب لر جز نام ایران جا ندارد

    ما از تبار کوروش ایم ، از تخت جمشید - فرزند الوندیم با برفی که بارید / از پشتکوه معرفت یا آل خورشید - با زخمهای کهنه ای از جنس تبعید / از جنس مفرغ مانده ای همراه اکسید - ایران بدون قوم لر معنا ندارد / از دوره میبردند ما را سوی لوشان - تبعید میکردند ما را تا خراسان / گاهی به ابهر ، گاهی از اوقات تهران - از مندلی تا خانقین و مرز مهران / میبرد ما را تا بلندی های جولان - در قلب لر جز نام ایران جا ندارد / از شیرهای بهمیی تا شهسواری - از خرم آبادی و لک تا بختیاری / لیراوی و کر کرایی ، آسماری - لرهای شولستان و ایل بی قراری / بر سنگ قبرمان نوشته بی براری - ایران بدون قوم لر معنا ندارد. شعر از استاد حیدر میرانی


  • لرستان ثروتمندی فقیر!

    براساس آخرین اعلام مرکز آمار ایران ، خرم آباد بالاترین نرخ بیکاری در بین سایر مراکز استانها را دارد! شهرهای لرنشین از یک محرومیت تاریخی رنج میبرند و دولتهای گوناگون بجز شعار درمانی هیچ اقدام مفیدی برای بیکاری نفس گیر بلاد لرنشین انجام ندادند مثلا طرح بندر خشک خرم آباد که سابقه آن به دهه ۶۰ برمیگردد و مرکز تخلیه و توزیع کالا در خرم آباد عنوان گرفته بود الان سه دهه است که بلاتکلیف است! منطقه ویژه اقتصادی خرم آباد هم روی کاغذ ماند و اجرایی نشد. واحدهای صنعتی خرم آباد مثل : یخچال سازی / پارسیلون / کشت و صنعت / چرم و پوست / پوشاک / ژنراتور سازی / کارخانه فولاد و... همگی تعطیل و ورشکسته شدند. پروژه های بام خرم آباد ، سدهای مخملکوه و زیبامحمد ، نیروگاه سیکل ترکیبی ، پارک مینیاتوری ، راه آهن دورود - خرم آباد - اندیمشک ، چهارخطه خرم آباد به پلدختر و ... همگی منتظر تأمین بودجه هستند و نیمه تمام بحال خود رها شدند. چرا سهم لرها از ایرانی بودن تنها فقر و بیکاری و محرومیت است؟ تا کی این وضعیت کجدار و مریض ادامه دارد؟ عمر ما در حسرت روزهای خوش گذشت.


  • فلک الافلاک : زهرا علیپور

    قلعه نامش تا ابد شد سرفراز - برج و باروهای آن در یک طراز / این دوازده برج زیبا روی کوه - چشمه اش رنگ گلستان پای کوه / نام فلک الافلاک کاخش بی نظیر - کاخ ساسانی که بود مأوای شیر / کاخ زیبا هست و همنامش فلک - طارمش بر آسمان ، بامش فلک / پای قلعه هم شقایق ، یاسمن - هر بهاری پر ز مینا و چمن / هر بهاری قلعه سبز و دلگشاست - کاخ شاپور خواست ، دانشگاه ماست / این دوازده برج زیبا آن زمان - جای فانوسان شب با دیده بان / از شقایق های گلگون پرس و جو - قصه را بشنو جوان از قصه گو / چهره اش گویا که باستانی بود - کاخ شاهانی ز ساسانی بود / پیک شادی چون بهاران میرسید - ساز شاپور خواست بر کوه سپید / پادشاهی یا عدالت نیکمرد - حکم او شد ماندگار بر دست برد / چند سالی چون گذشت شاهپور مرد - عبرتی گیرید ای شاهان خرد / این مناره دیدبان شهر بود - طاق پل از عهد ساسان روی رود / این منار برج بلند شهر ماست - سنگ نوشته را نوشت شاهپور خواست / طاق پل اینک شکسته روی پل - سنگ نوشته رو برو ، آنسوی پل / غار همیان خط میخی نقش آن - غارها ما قبل تاریخ از کیان / غار گل ماه کره با گنج و طلا - غار گر ار جن که مأوای کیا / غارها بر صخره ها بر کوهسار - گنج شاهان شد عیان از غارتار / این کبیر کوه بلند بر صیمره - گنبد احمدشاه با سیطره / شاه احمد بی امان در تاخت و تاز - با کبیر کوه بلند میگفت راز / با مغول آن شاه لر پیکار کرد - عاقبت هم مرد بر دامان برد / قاف کوه پیداست آرامگاه شاه - شاه احمد گنبدش با فروجاه / روی دشت آرامگهی دارد سخن - کوی سربازان گمنام وطن / ثبت شد در برگ تاریخ جنگها - جنگها از فتنه ها نیرنگها / جنگ صدام جنگ تحمیلی به ما - خاک ایران سرخ شد از این بلا / در تب جنگ خاک ما شد لاله زار - لاله ها روییده شد بر این دیار / سروها با نخلها در خاک و خون - دشتهای پر شقایق ، لاله گون / شهر ما پر از شقایق های سرخ - سرخگون شد از تب شبهای سرخ / شد چمان شمشاد رعنا روی خاک - سرخ شد کشکان سبز از خون پاک / این گلستان سرخرنگ ، شد از جنون - رود کشکان صیمره همرنگ خون / کوه مخمل سبز بود شد لاله رو - از سپیدکوه ، دشت طرهان پرس و جو / ارغوان بر رود کشکان سرخ گشت - هر جوانی با تفنگ بر کوه و دشت / دشت طرهان سرخ شد از بانگ تیر - روی کهساران سبز آواز شیر / هر جوانی شب زده شد زان نبرد - پیکرش شد سرد بر دامان برد / شهر ما با پهلوانان شاد شاد - بار الها شهر ما پاینده باد. کتاب شعر : رو به دریای ز هیچ اثر زهرا علیپور


  • کتیبه سنگ نوشته : اولین نشریه سنگی

    کتیبه سنگ نوشته با ۳ متر و ۵۴ سانتیمتر ارتفاع در مرکز شهر خرم آباد قرار دارد و متعلق به قرن ۶ هجری (دوران سلجوقی) است. این کتیبه ارزشمند در ضلع شرقی شهر خرم آباد و در مسیر راه باستانی شاهپور خواست به همدان و شوق قرار دارد. این کتیبه که به شکل مکعب مستطیل میباشد درسال ۵۱۳ قمری و به دستور شخصی به نام طغرل تگین ابوسعید برسق از امرای سلطان محمود بن ملکشاه سلجوقی نقر گردیده است. سنگ نوشته به خطی میانه ی کوفی و نسخ و زبان فارسی است و متن آن در مورد بخشش چراگاه های اطراف شهر شاپورخواست و ممنوعیت برخی از سنتهای محلی میباشد. متأسفانه این کتیبه در سال ۱۳۷۴ خورشیدی از محل اصلی خود جابجا شده و به حاشیه ی اتوبان شریعتی انتقال یافت و فاقد هرگونه سایه بان و محافظ است!!! سنگ نوشته خرم آباد به شماره ۳۹۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و جزو معدود کتیبه های تاریخی جهان از نوع خود میباشد که شوربختانه از طرف میراث فرهنگی هیچ تلاشی برای حفظ و نگهداری آن نمیشود.


  • Ancient Loristan

    اصطلاح Ancient Loristan به معنی لرستان باستان یک اصطلاح متداول نزد باستان شناسان است جالب است بدانید بسیاری از موزه های ایران ، اشیای در بلاد لرنشین را با نامهای مبهم و مجهولی چون : حوزه زاگرس! یا غرب کشور! به نمایش میگذارند و از ذکر نام شهرها و استانهای لرنشین عمدأ خودداری میکنند!!! درحالیکه موزه لوور پاریس یک سالن بزرگ اختصاص به اشیای کشف شده در بلاد لرنشین اختصاص داده است و در کتاب شرق و غرب باستانی ( Ancient west & East ) ، صفحه ۴۲۸ بارها نام لرستان باستانی و تمدن کهن آن نام برده شده است اما در موزه ایران باستان در تهران نام لر ، لرستان ، عیلامیان و کاسیان همواره سانسور و کتمان میشود.


  • میرنوروز : خُورموه خُرم دِله جاکَه لُرونه

    بیست اردیبهشت روز نکوداشت خُرم آباد بر تمام لُرهای عزیز گرامی باد. شهر خُرم آباد مرکز لُرستان با جمعیت ۳۷۵ هزار نفری ، بیست و سومین شهر بزرگ کشور و بزرگترین شهر لُرنشین ایران است. خُرم آباد مهد تمدن _ شهر خورشید و ماه _ شهر مَفرغ و ترانه _ شهر پُلها و پیوندها _ شهر شور و حماسه _ شهر آب و آینه _ دیار فلک الافلاک _ پایتخت سلسله عیلامی سیماشَکی (خایدالو ) _ شهر مورد علاقه شاپور اول ساسانی (شاپورخواست ). در شاهنامه فردوسی در مورد پیدایش شهر خرم آباد آمده : ز بهر اسیران یکی شهر کَرد - جهان را از بوم پُر بهر کرد / کجا خرم آباد بُد نام شهر - وز آن بوم خُرم کرا بود بهر. خرم آباد (شهر خورشید و ماه ) پایتخت سلسله آل حسنویه / پایتخت سلسله پانصد ساله اتابکان لُر خورشیدی / پایتخت اتابکان لُر فیلی / سنگرگاه کریم خان زند / خرم آباد قدیمی ترین سکونتگاه بشر (غارهای تاریخی : کلدَر ، کُنجی ، گَر اَرجنه ، پاسنگر ، قُمری ). خرم آباد شاهراه سراسری شمال به جنوب و شرق به غرب کشور است. خرم آباد با ۱۴۲ بار بمباران هوایی و ۱۲ بار موشکباران سنگربان رزمندگان هشت سال جنگ تحمیلی بود. به قول میر نوروز شاعر شهیر لُرستانی که در دوره صفویه این شعر را در وصف مردم خُرم آباد گفته است : خُورموه خُرم دِله جاکَه لُرونه _ هر جای لُر بچیه شیرین زوونه. برخی از آثار باستانی ، تاریخی و گردشگری خرم آباد : قلعه فَلک الافلاک (دژ شاپور خواست ) / باشگاه افسران و باغ ارَم / باغ فلاکت (ایستگاه کشاورزی ) / گرداب سنگی (گرداو بَردینَه ) / کتیبه سنگ نوشته سلجوقی / تپه باستانی ماسور متعلق به عیلام باستان / معبد مِهرپرستی بوآس (باباعباس ) / مناره آجری شقایق / کوره آجُرپزی باغ نو / پل شاپوری (شکسته ) / آسیاب گبری (ساسانی ) / پل گپ صفوی / پل حاج علی عسگر خرم آبادی / کاروانسرای تاریخی میرزا سید رضا تفرشی (بازار طلافروشان ) / حمام گپ (حسین خانی ) / حمام کوچک (آقا رحیم ) / گرمابه نویی (کتابخانه شهید مُطهری ) / خانه تاریخی آخوند اَبو / خانه تاریخی کشفی / خانه تاریخی ابوالقاسمی / زورخانه طیّب / نگارخانه میرملاس / ساختمان قدیمی بانک تجارت / مسجدقدیمی حاج توسلّی / آرامگاه باباطاهر لُر / آرامگاه جمال الدین خضر (اتابک لُر) / کاروانسرای تاریخی گوشه شهنشاه / آرامگاه شجاع الدین خورشید سر سلسله اتابکان لُر کوچک / قناتهای تاریخی پشت بازار / کتیبه تاریخی سراب نیلوفر چنگایی / کتیبه و معماری تاریخی حوض موسی / بازار قدیم راسته بروجرویها / خیابانهای قدیمی فردوسی ، حافظ و میدان گپ / مجتمع تفریحی بام شهر خُرم آباد / دریاچه گردشگری کیو / بوستان زیباکنار / پارک شریعتی و مجسمه سوار کاسیت / دریاچه و بوستان گردشگری بهشت / دریاچه و بوستان شاپوری / پارک جنگلی مخملکوه / پارک جنگلی شورآب / سراب شَهوآ / سراب گُلستان / سراب دارایی / بوستان آبشار طلایی / تپه شهدای گمان / و مجتمع گردشگری رنگین کمان.


  • میرنوروز : خُورموه خُرم دِله جاکَه لُرونه

    بیست اردیبهشت روز نکوداشت خُرم آباد بر تمام لُرهای عزیز گرامی باد. شهر خُرم آباد مرکز لُرستان با جمعیت ۳۷۵ هزار نفری ، بیست و سومین شهر بزرگ کشور و بزرگترین شهر لُرنشین ایران است. خُرم آباد مهد تمدن _ شهر خورشید و ماه _ شهر مَفرغ و ترانه _ شهر پُلها و پیوندها _ شهر شور و حماسه _ شهر آب و آینه _ دیار فلک الافلاک _ پایتخت سلسله عیلامی سیماشَکی (خایدالو ) _ شهر مورد علاقه شاپور اول ساسانی (شاپورخواست ). در شاهنامه فردوسی در مورد پیدایش شهر خرم آباد آمده : ز بهر اسیران یکی شهر کَرد - جهان را از بوم پُر بهر کرد / کجا خرم آباد بُد نام شهر - وز آن بوم خُرم کرا بود بهر. خرم آباد (شهر خورشید و ماه ) پایتخت سلسله آل حسنویه / پایتخت سلسله پانصد ساله اتابکان لُر خورشیدی / پایتخت اتابکان لُر فیلی / سنگرگاه کریم خان زند / خرم آباد قدیمی ترین سکونتگاه بشر (غارهای تاریخی : کلدَر ، کُنجی ، گَر اَرجنه ، پاسنگر ، قُمری ). خرم آباد شاهراه سراسری شمال به جنوب و شرق به غرب کشور است. خرم آباد با ۱۴۲ بار بمباران هوایی و ۱۲ بار موشکباران سنگربان رزمندگان هشت سال جنگ تحمیلی بود. به قول میر نوروز شاعر شهیر لُرستانی که در دوره صفویه این شعر را در وصف مردم خُرم آباد گفته است : خُورموه خُرم دِله جاکَه لُرونه _ هر جای لُر بچیه شیرین زوونه. برخی از آثار باستانی ، تاریخی و گردشگری خرم آباد : قلعه فَلک الافلاک (دژ شاپور خواست ) / باشگاه افسران و باغ ارَم / باغ فلاکت (ایستگاه کشاورزی ) / گرداب سنگی (گرداو بَردینَه ) / کتیبه سنگ نوشته سلجوقی / تپه باستانی ماسور متعلق به عیلام باستان / معبد مِهرپرستی بوآس (باباعباس ) / مناره آجری شقایق / کوره آجُرپزی باغ نو / پل شاپوری (شکسته ) / آسیاب گبری (ساسانی ) / پل گپ صفوی / پل حاج علی عسگر خرم آبادی / کاروانسرای تاریخی میرزا سید رضا تفرشی (بازار طلافروشان ) / حمام گپ (حسین خانی ) / حمام کوچک (آقا رحیم ) / گرمابه نویی (کتابخانه شهید مُطهری ) / خانه تاریخی آخوند اَبو / خانه تاریخی کشفی / خانه تاریخی ابوالقاسمی / زورخانه طیّب / نگارخانه میرملاس / ساختمان قدیمی بانک تجارت / مسجدقدیمی حاج توسلّی / آرامگاه باباطاهر لُر / آرامگاه جمال الدین خضر (اتابک لُر) / کاروانسرای تاریخی گوشه شهنشاه / آرامگاه شجاع الدین خورشید سر سلسله اتابکان لُر کوچک / قناتهای تاریخی پشت بازار / کتیبه تاریخی سراب نیلوفر چنگایی / کتیبه و معماری تاریخی حوض موسی / بازار قدیم راسته بروجرویها / خیابانهای قدیمی فردوسی ، حافظ و میدان گپ / مجتمع تفریحی بام شهر خُرم آباد / دریاچه گردشگری کیو / بوستان زیباکنار / پارک شریعتی و مجسمه سوار کاسیت / دریاچه و بوستان گردشگری بهشت / دریاچه و بوستان شاپوری / پارک جنگلی مخملکوه / پارک جنگلی شورآب / سراب شَهوآ / سراب گُلستان / سراب دارایی / بوستان آبشار طلایی / تپه شهدای گمان / و مجتمع گردشگری رنگین کمان.


  • ۲۰ تپه باستانی در لرستان به زیر آب رفت

    در سیل ۹۸ بیش از ۲۰ محوطه باستانی لرستان به زیر آب رفت و لایه های باستان شناسی توسط سیلاب شسته و از بین رفتند.بیشترین آسیبها به محوطه های باستانی در حاشیه رود سیمره وارد شد. نفوذ آب سبب آشفتگی لایه های باستانی میشود و دیگر امکان کاوش وجود ندارد. در لرستان شاهد آب شستگی و رانش آثار تاریخی هستیم چنانکه محوطه های تاریخی در پلدختر ، الیگودرز ، کوهدشت ، خرم آباد ، دورود ، بروجرد ، الشتر و نورآباد بر اثر سیل آسیب دیدند. در پلدختر قلعه تاریخی بابابهرام ریزش کرد.


  • آثار تاریخی لُرها باید در خود لُرستان باشد

    مردمان لُر حق دارند آثار تاریخی خود را در موزه هایشان داشته باشند و تماماً باید اینها در لُرستان نگهداری شوند متاسفانه اکثر آثار کشف شده در شهرهای لُرنشین به موزه های تهران منتقل میشوند چرا که پان پارسها محتاج اشیای کشف شده در لرستانات هستند.چرا لُرها باید به ، باید و نبایدهایی که برایشان تعیین و تعریف میشود احترام بگذارند؟



آخرین مقالات