پنج شنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۷ ساعت

نشریه فرهنگی تحلیلی نگین زاگرس معرف مردمان لر

19 آذر ️تشدید قحطی ایران و کمک های انسانی سردار مریم بختیاری به فقرای اصفهان

کمک های مالی سردار مریم بختیاری به فقرای اصفهان در جنگ جهانی اول و قحطی بزرگ به روایت اسناد مطبوعاتی اصفهان

19 آذر ️تشدید قحطی ایران و کمک های انسانی سردار مریم بختیاری به فقرای اصفهان

19 آذر 1296 ش، آوازه قحطی ایران به جهان رسید. «جان لارنس كالدول» وزيرمختار آمريكا در ايران در این روز، در تلگرامی به كشورش نوشت: «به دليل قحطی افسارگسيخته ای كه در سراسر ايران در اثر جنگ و نبود غله به وجود آمده، بسياری از مردم گرسنه اند، مواد غذايی بسيار كمياب و قيمتهای آنها باورنكردنی است».

اسناد و بررسی های تاریخی نشانگر کمک مالی سردار مریم بختیاری به فقرا در شهر اصفهان در روزهای قحطی جنگ جهانی اول است. در واقع، مردم اصفهان در سال 1296 تا 1298 ش در جریان جنگ جهانی اول، همچون مردم بسیاری از شهرهای ایران، یک قطحی بزرگ را از سر می گذراندند؛ بی ثباتی سیاسی همراه با حضور نیروهای بیگانه در ایران و سوداگری بورژوازی تجاری ایرانی، با یک خشکسالی طبیعی درآمیخته و یک فاجعه انسانی رقم زده بود.

روزنامه های چاپ اصفهان و تهران در گزارش هایی از هجوم مردم به حیوانات نیمه جان و مردار جانداران در خیابانها برای رفع گرسنگی خود خبر داده است. در چنین شرایطی که قحطی و خشکسالی و جنگ مردم را در تنگنای سخت معیشتی قرار داده بود، سردار مریم بختیاری برای شکستن محاصره اقتصادی اشغالگران و بیگانگان، اقدام به کمک به نیازمندان کرد تا این شهر به مقاومت خود در برابر استعمارگران و اشغالگران روس و انگلیس ادامه دهد.

در کتاب «زندگی و اندیشه سردار مریم بختیاری» تالیف محسن حیدری برای نخستین بار اسنادی از کمک های انسانی بی بی مریم بختیاری در طول جنگ  جهانی اول منتشر شده است. از جمله این سند که روزنامه «مفتش ایران» چاپ اصفهان در گزارشی با عنوان «همت مردانه» می نویسد: «مطابق راپورت واصله، حضرت علّیه بی بی مریم - دامت عظمتها - به طور شهریه هر ماهی مبلغ پانصد تومان به عنوان اعانه به شرکت [خیریه] عمومی از برای مخارج شهر نو [عباس آباد اصفهان] مرحمت می نمایند و به علاوه در شهر [کهنه اصفهان] هم پنجاه فقیر را متکفل مخارج و اصلاح هرگونه امورات می باشد. ما موفقیت حضرت معزی الیها را در جمیع موارد، خاصه نسبت به آسایش فقرا از حضرت احدیت خواستاریم».

آنچه در روزنامه مذکور قید شده، کمک های مالی بی بی مریم در شهر اصفهان می باشد لیکن باید توجه داشت که بخش عمده کمک های مالی وی در غرب استان فعلی اصفهان و نیز استان فعلی چهارمحال بختیاری بوده است که به علت دوری از مرکز فعالیت روزنامه نگاران، قید نشده است. بنابراین کمک های مالی بی بی مریم به نیازمندان در جنگ جهانی اول را باید چند برابر مبلغ مذکور دانست.

گفتنی است منزل بی بی مریم بختیاری واقع در اصفهان، چهارراه قصر، ابتدای خیابان شیخ بهایی محل اجتماع نیک اندیشان برای چاره اندیشی در حل مشکلات شهر و کشور بوده است. منزل سردار مریم بعدها تبدیل به مدرسه رودابه شد و امروزه مدرسه ایثارگران شهدای محراب نامیده می شود.

بی بی مریم بختیاری در شکل گیری یکی از نخستین نهادهای خیریه مدرن ایران یعنی «شرکت عمومی اصفهان» نقش موثر داشت و فرزندش مصطفی قلی خان ارشد بختیاری که در ان زمان 19 سال داشت، به عنوان نماینده وی در هیات مدیره پنج نفره آن موسسه عضویت داشت. فرزندان مصطفی قلی خان ارشد بختیاری امروزه با نام فامیلی «ارشد بختیاری» در اصفهان زندگی می کنند. (یک خانواده بختیاری دیگر نیز فامیل «ارشد بختیاری» دارند که فرزندان رحیم خان ارشد الدوله بختیاری بهداروند از سرداران مشروطه خواه بختیاری هستند).


منبع:

زندگی و اندیشه سردار مریم بختیاری، به کوشش محسن حیدری، نشر تمتی، 1393

0 نظر


آخرین مقالات