دو شنبه ۲۳ مهر ۱۳۹۷ ساعت

نشریه فرهنگی تحلیلی نگین زاگرس معرف مردمان لر

برد نشانده مسجدسلیمان معبدی عیلامی نه پارسی

برد نشانده مسجدسلیمان معبدی عیلامی نه پارسی

یکی از معبدهای بزرگ ایلامیان و الیمایی ها که در متون تاریخی هم نام آنها آورده شده وگویای عظمت و ثروت بسیار زیاد شاهان الیمایی در این معابد بوده به گونه ای که شاهان اشکانی یارای مقابله با این پادشاهان را نداشتند معبد بزرگ برد نشانده مسجد سلیمان میباشد و امروزه به دروغ آن را بنایی هخامنشی یا اشکانی معرفی می کنند  و این در صورتیست که حفاری علمی دقیقی در آن صورت نگرفته اما معماری بنا تماما از جنس سنگ خشکه چین هست وخاص همان قوم است و هیچ شباهتی هم به آتشکده های پارسی و... ندارد.

 

پی اصلی آن در حدود 700سال پیش از میلاد است. این بنا در 16کیلومتری مسجد سلیمان واقع شده و در فهرست آثار باستانی ایران به عنوان اثر ملی ثبت شده است. اما متاسفانه امروزاین بنای بسیار بزرگ کاملا به حال خود رها شده و هیچ گونه حفاظتی از آن نمیشود به گونه ای که عشایر در مرکز آن چادر میزنند و گوسفند میچرانند.

آثار حفاری های سارقان  سطح این بنا سوراخ سوراخ کرده است. برد نشانده معبدی روباز است و محل نیایش الیماییها میباشد این بنا از سنگهای خشکه چین وبزرگ ساخته شده است. وسعت آن به طول 700متر وعرض 250متر است . و شباهت زیادی به معبدسرمسجد در شهر مسجدسلیمان  دارد. برای قرنها تشریفات مذهبی در آنجا انجام میشده. در مرکز این بنا که محل آتش بوده زمین نشست کرده که با بررسی محققین اثبات شد که در آن نقطه گاز های زیر زمینی به خارج نشت کرده و دئما میسوخته.

در زیر بنامسیرهای هدایت آب یا همان فاضلاب امروزی وجود دارد.   نقوش برجسته آن مربوط به عهد الیماییها است و دارای سه رشته پلکانی با دیوار اطراف که فرو رفتگی غرفه مانند, درست مانند دیوار های معبد چغازنبیل. و شامل سه قسمت است: کاخ محل اقامت حاکم, نیایشگاه, و یک قصبه در شمال است.

مجسمه ای به ارتفاع بیش از دو متر در حالی که شیری را خفه میکند در این معبد از خاک بیرون آورده شد. و در موزه شوش قابل بازدید میباشد. بسیاری سکه وطلا در این معبد پیدا شده برد نشانده معبدی برای مهر و ناهید میباشد. و یک ستون مرتفع سنگی در منطقه ورودی این بنا است بنام برد نشانده که در میان بناهای باستانی ایران به میل یا مناره خوانده میشوند.

برد نشانده

برخی این منارها را بسان ساعتی آفتابی خوانده اند. برد نشانده  یا بر پا شده این نام ما را یاد یک مفهوم ژرف آیینی در ادیان شرک آمیز می اندازد, تک هرم ستونی یا مناره ها که در فرهنگ غربی اوبلیسیک که نماد مقدس در مصر باستان است و سمبل زایندگی و باروری بوده که مورد پرستش قرار گرفته  (اوبلیسک نمادی از آلت اوزیریساست که جسدش چهارده تکه شد و در چهارده بخش مصر پراکنده شد, همسراو در جستجوی اعزای کالبد وی سیزده تکه از بدنش را یافتند اما آلت او رانیافت چرا که آلت تناسلی اورا ماهی بلعیده بود به همین خاطر یک قسمت بدلی بجای آن ساخت وسپس جسد اورا مثل گذشته بازسازی و مومیایی نمود بعد از آن اوزیریس فرمانروای جهان زیرین و مردگان گشت از این رو در مقابل گورستانهای مصری یک اوبلیسک قرار میدهند شگفتی که امروزه در تمامی اروپا و امریکا مناره اوبلیسک دیده میشودکه ارتباطی با مسیحیت ندارد ) 

برخی این بنا را همان معبد بعل در الیماییس خوانده اند. الیماییس صورت ضبط واژه ایلام در زبان یونانی است. در کتابهای عصر باستان یونان اشاره به غارت معبد بعل و نانایا در الیماییس گشته. در این معبد ایزد بانو ایشتارنیز پرستش میشده. در ایذه نیز کوهی بنام بعل گوش (نزدیک بعل)وجود دارد که درانتهای غاری برفراز کوه آثاری الیمایی وجود دارد وبه احتمال زیاد یک معبد بعل بوده و برای ایشان مقدس است.

 

سر مسجد

 

ببینید چه با تاریخمان کردند، معبدی که تماما معماری سنگی ایلامیست ونمادی از لرهاست را پارسی معرفی میکنند. اما این سنگ ها تنها سنگ نیستند هویت ما هستند.
معبد سرمسجد یا معبد جاویدان که به گویش محلی سر مسجد میگویند. قدمت آن قرن 7قبل از میلاد است. و در فهرست آثار باستانی کشور ثبت شده است.در مرکز شهرمسجدسلیمان میباشدوسعت محوطه آن100*120متر میباشد. ساختمان آن متعلق به ایلامیان  میباشد و در روی آن بناهایی الیمایی وساسانی نیز وجود دارد و در ادوار مختلف تاریخی آثاری در آن کشف شده. برخی آن را معبد و یا کاخ میدانند. ساختمان از جنس سنگهای بزرگ حتی تا 5تن نیز مباشد.در بخش شرقی بنا قسمتی که آتشکده است برای عبادت ایرانیانی بنا شده که از اقسا نقاط برای عبادت به این مکان می آمدند.

(در کتب باستانی یونان به این معابد اشاره شده که دارای روغنی آتشین است که همیشه روشن است و قرنها بعد انگلیسی ها با خواندن این کتابهای یونانی متوجه شدند که روغن آتشین همان نفت است وبه دنبال آن به مسجدسلیمان آمدند و اولین چاه نفت را کشف کردند) معبد بر روی تپه ای بنا شده که آن را تخت کرده اند و از یک طرف مشرف به کوه واز طرف دیگر مشرف به دشت میباشد. بر روی این تختان شماری بناهای گوناگون همراه با محوطه باز و نیز چندین ردیف پلکان عریض با خیز کم و پاخور زیاد  برای دسترسی به آن ساخته شده با سنگهایی خشکه چین بزرگ و بدون ملات.

بنا دارای دیوارهایی در پایین شیب است. سازهای طاقچه مانند که شباهت فراوانی با آفتاب سنجها و پنجرهای کعبه زرتشت در نقش رستم دارداما قدیمیتر از آن. و نمونه ای کهن از آفتاب سنجهای ایلامیان است. و زاویه آن با زاویه میل خورشید به هنگام طلوع در آغاز هر یک از فصلهای سال مطابقت دارد. و این آفتاب سنجها ابزاری کاربردی برای تشخیص فرا رسیدن زمان برگزاری مراسم آیینی در آن جایگاه بود. و از انجا که آفتاب سنج در ضلع شمالی بنا در امتداد شمال غربی به جنوب شرقی است و خورشید انقلاب زمستانی در امتداد همین ضلع بنا بر میدمد نشان میدهد که آیینهای آن با شب یلدا و زایش خورشید (مبدا گاه شماری میترایی )در پیوند بوده باشد.
تپه باستانی گلگیر در چند کیلومتری جنوب مسجد سلیمان بسیار شبیه این معابد میباشد.

 

 

ورودی سر مسجد

0 نظر


آخرین مقالات