چهار شنبه ۲۵ مهر ۱۳۹۷ ساعت

نشریه فرهنگی تحلیلی نگین زاگرس معرف مردمان لر

کردها چه وقت و چگونه با ما لُرها همسایه شدند؟

مطلبی آماده دارم تحت نام " کردها چه وقت و چگونه با ما لُرها همسایه شدند ؟ " که در آن شرح می دهم که پیش از گسترش طوایف و پراکنش قبایل کرد در زاگرس جنوبی , اساسا این گوران ها در سرزمین کوهستانی اورامانات بودند که تا چند صد سال پیش با لُرستان و لُرها همسایه بودند و بیشترین تاثیرات فرهنگی زبانی و مذهبی را از هم پذیرفتند . آنچنانکه از قرن سوم هجری به بعد که مردم لرستان فیلی, یارسان یا اهل حق بودند همه متون ادبی دینی لرستان فیلی( استان لرستان ,ایلام ,کرمانشاه ) اصلا به زبان گورانی بود . فرق این زبان با اورامی کنونی در ان بود که یارسان لرستان پاره ایی از واژگان لری فیلی و فارسی نیز با آن آمیخته بودند .(زبان گورانی یا اورامی در اصل جزوه زبان های کاسپین (خزری ) است و با زبان های زازا , شبک , گیلکی , تالشی , همریشه است ) شاهوردیخان,والی لُرستان فیلی , به جهت همسایگی, متحد امیر اورامانات بود و دخترش را بدو داد و همه امیران اورامانات از نسل دختر والی لرستان بودند تا آنکه با قدرت یافتن کردها در امارت اردلان به مرکزیت سنندج عنصر قومی گوران زبان اورامان ضعیف و ضعیف تر شدند با اینحال زبان ادبی کردها در امارت اردلان (سنندج ) , هنوز تا مدت ها زبان گوران ماند . تاثیرش در زبان کردی همینقدر که هنوز کردها به موسیقی و ترانه , "گورانی" می گویند . بعدها با قدرت یافتن کردهای امارت بابان در ایالت سلیمانیه در عثمانی , برای اولین بار کردها به زبان مادری خود نوشتند و کردهای ایران نیز چنین کردند و زبان گورانی , تنزل یافت . با پراکنش طوایف کرد و تسلط آنها بر مردمان یکجانشین اورامانات , این عنصر قومی و زبان شان به حاشیه رانده شد و با گسترش ناسیونالیسم کردی و یکسانی مذهب تسنن , آنها کم کم در کردها رو به حل شدن اند . هم اکنون عده ایی بسیار کمی به زبان اورامی صحبت می کنند.. و این عنصر قومی آسیمیله شده و زبان شان در خطر انقراض است .با اینحال هنوز بسیارند اورامی هایی که از تحمیل هویت کردی بر خود , ناراضی و سرباز می زنند و بر هویت مستقل خود پای می فشارند . کافی است که سری به مناطق مریوان سنندج و پاوه بزنید یا اینکه کردی بدانید و در سایت ها و شبکه های اینترنتی اورامی زبان گشتی بزنید

کردها چه وقت و چگونه با ما لُرها همسایه شدند؟

1 نظر

  • معنای کرد در زبان گیلکی

    دکتر اسکندر امان اللهی بهاروند در کتاب قوم لر ، نشر آگه ، چاپ پنجم ، صفحه ۳۶ مینویسد:اصولأ واژه کرد در زبانهای ایرانی، به معنی چادر نشینی و بیابانگردی است و به همین جهت است که جغرافیا نگاران ایرانی _ اسلامی ، اقوام ایرانی زبان چادر نشین ، بیابانگرد و رمه گردان را روی هم رفته " کرد " قلمداد کرده اند ! همچنین مرحوم رشید یاسمی در کتاب " کرد و پیوستگی نژادی و تاریخی او" آورده است:اساسأ نزد ایرانیان از زمان قدیم تا حال ، کرد به معنی نژاد ممتاز مخصوص نبوده است و کرد که میگفته اند غالبأ مرادشان عموم صحرانشینان یا مردان شجاع و دلاور بوده است و تفاوت نژادی منظور نداشته اند. دکتر اسکندر امان اللهی بهاروند به طور مفصل در مقاله:چند اشتباه تاریخی درباره لرها ، به این موضوع پرداخته است و نوشته که:آنچه مسلم است نویسندگان قرون اولیه اسلامی ، این واژه را از جهتی برای ایلات کوچ نشین و یا به عبارتی به عشایر غیر ترک و غیر عرب یعنی کوچ نشینان ایرانی ، صرف نظر از تفاوتهای قومی و مذهبی بین آنها به کار برده اند. در این باره اسناد مختلفی وجود دارد اما یکی از سندها در گویش گیلکی است ! رویا صفری پاسکه در کتاب " فرهنگ برنج در زبان گیلکی" ، ( نشر فرهنگ ایلیا ، صفحه ۳۱ ) ، نوشته است:معمولأ هنگامی که مزارع برنج میبایست برای کشت آماده شود دهها هزار نفر از مردان جویای کار طالقان و دهکده های آذربایجان به خصوص نواحی اردبیل و خلخال برای انجام کارهای کشاورزی اغلب با خانواده به مزارع شالیکاری کرانه های دریای خزر می آمدند گروه اخیر " ترک زبان " بودند و به زبانهای گیلک های غرب گیلان ، " کرد" نامیده میشدند !!! اینان از نیروی بدنی قوی برخوردار بودند. گیلک ها واژه کرد را هم به معنی نژاد کرد و هم درباره کارگرانی که از آذربایجان می آمدند و کسانی که برای کار کوچ میکنند به کار میبرند و هنوز هم از این واژه چنین دریافتی دارند یعنی همان معنی ای که جغرافیا نگاران ایرانی _ اسلامی نیز از آن استفاده کرده اند ! دکتر صادق کیا در واژه نامه طبری ، صفحه ۱۶۶ ، مینویسد:در گویش طبری واژه کرد به معنی چوپان است و در زبان پهلوی این واژه به صورت کورتان و کوریتان به معنی شبانان است. فرهاد نعمانی در کتاب " تکامل فعودالیسم در ایران " ، صفحه ۴۵۱ ، مینویسد:در زبان فارسی واژه کرد بر چوپان و شبان دلالت دارد.



آخرین مقالات