سه شنبه ۲۴ مهر ۱۳۹۷ ساعت

نشریه فرهنگی تحلیلی نگین زاگرس معرف مردمان لر

نفت و بختیاری

نفت و بختیاری

اولین و قدیمی ترین اثری که به روابط بختیاری ها با انگلیس ها در سده نوزدهم اشاره کرده، کتاب ایران تالیف سرجان مالکم است.
مالکم که خود در زمره طلایه داران ایجاد روابط دولت انگلستان و پادشاهی ایران در دوره قاجار به حساب می آید، در کتاب خود، در جایی که به بحث پیرامون وضع نظامیان و ارتش ایران می پردازد ، از افواجی موسوم به جانباز در سپاهیان عباس میرزا یاد کرده مینویسد:

جانباز افواجی هستند که به خود پادشاه متعلق اند. اگرچه در نام با عدد سرباز موافقت دارند، اما در حقیقت از هشت یا نه هزار بیش نیستند و مواجب و لباس و تربیت شان مثل افواج عباس میرزا نیست. از این جمله بختیاری ها هستند و از صاحب منصب که به تعلیم ایشان مشغول بود ، منقول است که این کوهستانی ها از جمیع افواجی که در خدمت اند سریع الانتقال تر و بیشتر قابل تعلیم اند. (سرجان مالکم، تاربخ ایران. ترجمخ میرزا حیرت. تهران، دنیای کناب. ۱۳۶۲. ج ۲ ص ۲۵۷)


این میزان دقت در امادگی نظامی بختیاری ها در ابتدای دوره قاجار و در جنگ های ایران و روس نکته ای نبود که از دید تیزبین انگلیسی ها و ماموران آنها نادیده بماند و به روی آنها ، به صورت احتمالی حساب باز نکنند. افسر انگلیسی که کار تربیت بختیاری ها را بر عهده داشت، سروان ایساک هارت نام داشت.


 لایارد از شفیع خان وزیر محمدتقی خان کنورسی چهارلنگ بعنوان کسی که چند سال زیر نظر او تعلیم دیده نام میبرد. بدین ترتیب اولین ارتباط و برخوردهای بین بختیاری و انگلیس و ماموران نظامی آنها در زمان عباس میرزا نایب السلطنه بوجود آمد. در همین راستا ، استالکر روزنامه نگار و جهانگرد انگلیسی در سال ۱۸۳۱م/۱۲۴۶ق و یکی از نظامیان مشهور انگلیسی بنام سرهنری راولینسون که بعدها به وزیر مختاری سفارت انگلیس در تهران نیز رسید، در سال ۱۸۳۵م از مناطق بختیاری گذر کردند. اما همان طور که قبلا گفته شد مشهورترین چهره ای که تا زمان سلطنت محمدشاه به میان بختیاری ها رفت و تلاش زیادی نیز برای ایجاد ارتباط با آنها انجام داد، سر اوستن هنری لایارد کاشف معروف تمدن آشور و نینوا بود.

 

قیام محمد تقی خان بختیاری و اولین ارتباط با انگلیسی ها

 

در دوران سلطنت محمدشاه قاجار دولت ایران تصمیم به تصرف هرات گرفت و درهمین سال ها بود که محمد تقی خان که سودای تشکیل کشور بختیاری را داشت در منطقه بختیاری علیه دولت مرکزی تمرد آغاز کرد . محمد تقی خان سه بار علیه دولت مرکزی شورش کرد و علی رغم موفقیت های بسیاری که داشت درست در لحظه ای میتوانست افسار قدرت را کامل بدست بگیرد و قاجار را کنار بزند در اخر سر بواسطه خیانت یک عده جیره خار شکست میخورد

شورش اول

خان اولین بار در سال 1249ق و در واپسین ایام سلطنت فتحعلی شاه قاجار شورش کرد.  و در ان ایام شاه بیمار بود و از دنیا رفت.

 

شورش دوم 

پس از مرگ فتحعلی شاه، خان بختیاری بر دامنه نفوذ و تاخت و تاز خود افزود و تا نواحی نزدیک به کاشان پیش رفت و مالیات این مناطق را به نفع خود تصرف کرد. بنابرین بدنبال روی کار امدن شاه جدید ـ محمد شاه ـ سرکوبی خان بختیاری ضرورت یافت. شاه بهرام میرزا معزالدوله را مامور سرکوب خان کرد. اما پس ازمدتی کار با وساطت افرادی همچون هنری راولینسون انگلیسی که بعنوان مستشار نظامی سپاه ایران را همراهی میکرد به مصالحه کشید.

شورش سوم

سومین شورش محمد تقی خان علیه دولت مرکزی در بحبوبه درگیری نیروهای ایرانی برای تصرف هرات بود و لایارد در این ایام در کنار محمدتقی خان به سرمی برد . خان از تیرگی روابط بین ایران و انگلیس و در نتیجه قطع روابط سیاسی بین دو کشور آگاه بود و از تصرف جزیره خارک توسط قوای نظامی انگلیس اطلاع داشت و امیدوار بود که در صورت تقابل بین ایران و انگلیس از فرصت استفاده کرده و استقلال خود را در برابر دولت مرکزی اعلام کند.

ادامه دارد.......

10 نظر

  • محسن

    درود بر ایل بختیاری،درود بر برادران و همتباران لر


  • نفت و بختیاری ها صفحه ۱۶۸

    لورهای بختیاری فقط ۳ درصد از سود استخراج و فروش نفت بهشان میرسید و سرگرد نوعل در نامه ای به آرنولد ویلسون نماینده ارشد سیاسی مقیم در خلیج فارس و بین النهرین نکات جنجال برانگیزی را مطرح کرد که باعث تبادل یک رشته از مکاتبات بین نوعل ، وزارت خارجه و شرکت نفت ایران و انگلیس شد که به لحاظ اهمیت محتوای این مکاتبات و طرح دیدگاه های مربوطه مورد بحث و بررسی قرار میگیرد. نوعل در نامه ی خود به ویلسون نوشت:شما واقف هستید که ترتیبی که آنها ( خوانین ) به موجب آن ، یک سهم سه درصدی از اسهام شرکت های ( بختیاری و بهره برداری اولیه ) را به دست آورده اند ، همیشه خاطر آنها را آزرده است. در طول جنگ ، مبلغان آلمانی در این زمینه کار کردند و این موضوع را در گوش خوانین خواندند که به قول ایرانی ها ، شرکت نفت ایران و انگلیس به سرشان شیره مالیده است و هیچ کجای دنیا ، صاحبان اراضی نفت خیز ( لورهای بختیاری ) اراضی خود را این چنین تا حد سه درصد اسهام واگذار نمی کنند!!! سازمان اسناد ملی ایران ، شماره ۱۰۰۲ / ۳۰ ، ۲ رمضان ۱۳۳۳ قمری. ملاحظه بفرمایید که سادگی و سلیمی لورهای بختیاری ریشه در تاریخ دارد و خوانین طبق طبع و عادات خود و عدم اتحاد و دلخوش بودن به سودی ناچیز ، چگونه در مقابل غارت نفت مسجد سلیمان سکوت کردند؟ و بیگانگان چگونه کمر به غارت نفت در گذشته بستند!!!


  • فرهاد شیراوند

    نفت در لرستانات است اما دلار در کویرستان. نفت که ملی نشد ، آری نفت ملی نشد ، بلکه فارسی شد .


  • رجب زاده

    ۲۹ اسفند سال ۱۳۲۹ روزی که نفت محلی شد نه ملی !!! پول فروش نفت در این سالها فقط خرج پایتخت و شهرهای اقماری و کویری ایران شده است.


  • شفیعی

    دوباره چاه کندن کردی آغاز … بکش بالا دوباره نفت یا گاز / حلالت باد تهران ! هر چه دارم … فدای تو ارادتمند اهواز / نرفته از سرم یادت عزیزم … فدای حجم و ابعادت عزیزم / بریز اصلا تمام نفت ما را … به پای برج میلادت عزیزم .


  • نهاوندی

    چاه های نفت در دهلران _ گچساران _ پلدختر و مسجدسلیمان لر نشین است اما پالایشگاه و پتروشیمی در تهران و اصفهان و تبریز و شیراز است. نفت در لرستانات است اما صنعت و پول و کار در شهرهایی است که کیلومترها با چاه های نفت فاصله دارند. اگر مردم لر مطالبه گر بودند و شعور سیاسی و قومی داشتند باید فارسهای کویر نشین در لرستان و بختیاری و خوزستان و کهگیلویه و ایلام کارگری میکردند نه اینکه لرهای صاحب نفت و آب در اصفهان و تهران و شیراز پی کارگری بودند. صدای کرنایی مگر بیدار سازد قومم را از خواب سه هزار ساله !!!


  • گچساران

    لرستان سرزمین طلای سیاه و بخت سیاه است. میدان نفتی گچساران واقع در استان کهگیلویه و بویر احمد دومین میدان بزرگ نفتی ایران است که با ۶۷ میلیارد بشکه نفت پس از میدان نفتی اهواز دومین میدان بزرگ نفتی ایران است و روزانه ۴۸۰ هزار بشکه نفت خام از مخازن آسماری و بنگستان میدان گچساران تولید میکنند جالب اینجاست که این استان لر نشین کهگیلویه و بویر احمد به اندازه کل کشور امارات دارد نفت تولید میکند اما رتبه نخست فقر و بیکاری را دارد !!!


  • باجلان

    از نفت شعار و لوله اش سهم لراست ، از جنگ فقط گلوله اش سهم لراست / تا بی کس و بدبخت و مهاجر باشد ، کیف و چمدان و کوله اش سهم لراست .


  • چرا بلاد لر نشین فاقد پالایشگاه هستند؟

    اولین چاه نفت خاورمیانه در مسجد سلیمان، به ثمر نشست و تمام بلاد لر نشین سرشار از منابع نفت هستند اما هیچ پالایشگاه و پتروشیمی بزرگی در شهرهای لر نشین نیست !!! تمام پالایشگاه های نفت در تهران و تبریز و اصفهان و کرمانشاه و شیراز است ! شهرستان پلدختر لرستان دارای ذخایر قابل توجه نفت خام بوده و روزانه ۵ هزار بشکه نفت برای فرآوری به کرمانشاه ارسال میشود !!! از سوی دیگر شاهد انتقال بخش قابل توجهی از نفت خام توسط لوله سراسری از لرستان هستیم به همین دلیل ضرورت احداث پالایشگاه نفت برای پلدختر امری ضروری است.


  • بردین آروند

    بنجامین فرانکلین:هر جامعه ای که ذره ای از آزادی خود بگذرد تا اندکی امنیت بدست آورد ، نه لایق آزادی است و نه لایق امنیت ، در نهایت هر دو را از دست خواهد داد. به راستی حق ما لرها کجاست ؟ حق فرزندان ما کجاست ؟ تمام آب و نفت ایران از بلاد لر نشین است اما آیا خودمان حتی به اندازه امکانات اولیه در آن سهیم نیستیم ؟ عدالت و انسانیت کجاست ؟ پان پارس ها چرا در این، موارد لال هستند؟ آیا از ظلم روا شده بر مردم لر بی خبرید ؟ بعد از سالها در کدام مظاهر زندگی مردم مظلوم لر تغییری ایجاد شده ؟ چرا شاهد پیشرفت آسانسوری دردانه های کویر نشین و غوطه وری مناطق لر نشین در فقر و محرومیت هستیم ؟ ملتی که به حداقل ها قناعت کند حداکثر ستم را بر آنها روا خواهند داشت.



آخرین مقالات