مراسم کُتل | نگین زاگرس

یک شنبه ۲۸ مرداد ۱۳۹۷ ساعت

نشریه فرهنگی تحلیلی نگین زاگرس معرف مردمان لر

مراسم کُتل

تاریخ باستان لُرها]: در گوشه گوشه سرزمین لرها، جایی نیست که اثری مادی یا معنوی از ایلامی ها بویژه بازماندگانشان «الیمایی ها» نیابید. همه اثار باستانی پیدا و پنهان منطقه از جمله «سر مسجد و کلگه و بردنشونده» در مسجد سلیمان و «کول فرح و اشکفت سلمان و...» در ایذه مالمیر و «تنگ سولک» در بهمئی و کوهگیلویه بویراحمد و دخمه «دا و دهدر» در ممسنی فارس ، برخلاف تصور همگان ، نه پارسی یا اشکانی یا سلوکی بلکه الیمایی اند. الیمایی ها همان بازماندگان ایلامی ، که نزدیک به 500 سال پایتختشان «آیاپیر» (ایذه کنونی ) بود مردمی «نیمه کوچ نشین» اما با تمدنی شگرف بودند که قلمرو تابستانی شان منطقه بختیاری ، بویراحمد، ممسنی و لرستان و قلمرو زمستانی شان شرق خوزستان امروزی شامل میشد و تا قبل زمان ساسانیان که نوادگان خود انها هستند بنام خود مستقلا سکه زده اند. بی شک بسیاری از مراسم سوگواری لرها از جمله آنچه که در ویدیوی زیر می بینید (حتما ویدیو را کامل تماشا کنید) ، بی گمان سابقه ای پیش از آریایی دارد ، چراکه هموطنان آریایی ، کرد ، اصفهانی ، کرمانی و خراسانی و افغانی و تاجیک و ... با ما درین آداب و سنن مشترک نیستند.

مراسم کُتل

مراسم كتل بخشی از مراسم عزاداری بختياری است. موسيقی اين مراسم آهنگ چپی (وارونه) است كه با كرنا و دهل نواخته می شود. در اين مراسم اسب متوفی را سياه می پوشانند و تفنگ و ساير لوازم جنگی او رابه آن می آويزند. يكی از مردان ايل اسب را به آرامی درميدانگاهی می چرخاند و زنان و مردان با سروپای برهنه به دنبال كتل حركت مي كنند و به زاری مي پردازند مرگ هر فرد در هر سن و گروه اجتماعی سوگنامه خاص خود را دارد.

در آیین های سوگواری در لرستان که به آن چمر می گوییم، هم همین رسم را داریم.در کنار کتل، نوای غمگینی بوسیله سرنا و دهل نواخته می شود که به این نوا چمریونه یا چمریانه گفته می شود.

 

کتل بندون یکی از کهن ترین رسوم آیینی است که در گذشته هایی بسیار دور در سرزمین لرستان کهن (عیلام قدیم) رواج داشته است و حتی امروزه نیز می توان برپایی آن را در میان ساکنان دامنه های میانی و جنوبی زاگرس مشاهده کرد. هرچند این رسم زیبا در حال منسوخ شدن است ، اما هنوز هم در برخی ایلات لر بخصوص در جای جای بختیاری آن را برگزار می کنند. در حال حاظر ای رسم بخشی از آیین های عزاداری برای دلیران ، بزرگان ، سرداران و دلاوران ایل است، اما در گذشته نچندان دور در روزهای تاسوعا و عاشورا نیز برگزار میشده است، البته این سنت و آیین بیشتر در بین مردم بختیاری ایطور پسندیده بوده که برای بزرگان و جوانانشان که در جنگ و نبرد دار فانی را ودا می گفتند ، کتل برپا کنند و یک سال به سوگ نشینند و جامه سیاه بر تن کنند و در هیچ مجلس عروسی و محفل جشن و سروری شرکت نکنند و تا چهل روز موی سر و صورت خود را نزنند.

 

در حقیقت کتل بخشی از باورها و اعتقادات مردم لر را تشکیل می دهد و نمادی است از اعتقاد به هستی و نیستی و کائنات و دنیای زودگذر و فانی و آخرت و سرای باقی. به بیان دیگر ، اجرای این مراسم تداعی کننده روزگار گذران و کارنامه اعمال متوفاست که اسب کتل آن را حمل میکند.

 

کلیپی کامل درین زمینه

 

 
 

0 نظر


آخرین مقالات