چهار شنبه ۲۶ تیر ۱۳۹۸ ساعت

نشریه فرهنگی تحلیلی نگین زاگرس معرف مردمان لر

لرهای ایلامی

لرهای ایلامی

ایلام لرستان پشت کوه و مردمش لرتبارند

 

محدوده تاریخی لرستان فیلی

واژه فیلی منسوب به لرهاست اما این انتساب برای قشر خاصی از لرهای مقیم سرزمین لر کوچک نبوده است و تمام شاخه های لر کوچک را در بر میگرفته است. هر چند که در زمان جدیدتر کلمه فیلی عمومأ برای تمام منطقه پشتکوه لرستان به کار میرفت ولی باید دانست در منطقه پشتکوه هم تمام شاخه های لر کوچک ( مینجایی ، لک ، کلهر ، مهکی ) دیده میشوند. بنابراین همواره فیلی بر تمامی شاخه های لر در سرزمین لر کوچک و یا منطقه پشتکوه دلالت دارد و داشته است.

لرد جرج کرزن ( ۱۸۵۹ تا ۱۹۲۵ ) در کتاب "ایران و قضیه ایران" ، صفحه ۳۳۰ مینویسدفیلی ها ، لر کوچک یا لرستان صغیر ناحیه ای است بین دزفول در جنوب و حدود کرمانشاه در شمال و بین آب رود دز در مشرق و سرحد عثمانی در غرب که به دو حوزه تقسیم میشودپشتکوه ( ایلام ) و پیشکوه ( لرستان ) و جبال زاگرس که کبیرکوه میخوانند ، حد فاصل بین آنهاست تا استقرار خاندان قاجار بین این دو منطقه تفاوت سیاسی وجود نداشت.

آقا محمد خان قجر ، که به دلیل کینه از زندیه ، به همه لرها به مثابه دشمن نگاه میکرد برای تجزیه و تضعیف لرها و لرستان ، پیشکوه را از والی لرستان جدا کرد. از آن پس وی فقط به حکومت پشتکوه اکتفا نموده است. از اینجاست که منطقه ایلی فیلیها که سابقأ شامل همه لرستان کوچک بود در نزد عام به حوزه پشتکوه محدود شده است و فیلیها مشتمل بر همه افراد و جمعیتی میشود که در این ناحیه سکونت دارند.

اصلا خود پشتکوه قرینه پیشکوه است و نامهایی نظیر دهلران ، تل لالار و تل لارت و همچنین اکثر طوایف پشتکوه لرستان ( ایلام ) همگی در فامیلی شان "وند" دارند که خاص و ویژه ایلات و طوایف "لر" است.

از آن گذشته در تمام منابع و اسناد تاریخی ، به وضوح آمده که سکنه پشتکوه لر هستند و زبانشان هم لری است و از هشتصد سال پیش تا کنون جزء اتابکان لر کوچک و والیان لر فیلی بوده اند.

هوگو گروته که سال ۱۹۰۷ میلادی یعنی ۱۱۰ سال پیش به پشتکوه لرستان سفر میکند در سفرنامه خود صفحه ۲۸ مینویسددر پشتکوه یگانه زبان لری است ، از صد نفر حتی یک نفر هم فارسی نمیداند اما کسانی هستند که عربی صحبت میکنند.

دکتر اشمیت در کتاب راهنمای زبانهای ایرانی ، جلد دوم ، صفحه ۵۴۶ به زبان لری بغدادی در پشتکوه اشاره میکند.

فریدریش روزن ( Friedrich Rosen ) که سال ۱۸۵۶ میلادی در آلمان به دنیا می آید و دیپلمات و شرق شناس است در کتاب خاطرات شرقی ( سفرنامه پشتکوه لرستان ) در فصول دوم ، چهارم ، پنجم ، ششم و هفتم به لرهای پشتکوه و حاکمان لر آن دیار اشاره میکند.

مغلطه و سفسطه های پانکردها برای کردی سازی (همه کرد پنداری) راه به جایی ندارد چون ادعای آنان فاقد پایه ی علمی و اسناد مکتوب تاریخی است. پانکردها هیچ رد پایی در تاریخ منطقه نداشته اند.

سرهنگ ستاد رضاشاه پهلوی ، جناب غلامرضا رحمانی در کتاب "کهنه سرباز" جلد یک ، صفحات ۶۵ و ۵۵ به نسل کشی مردم لر پشتکوه ( ایلام ) اشاره میکند و مینویسدرضاشاه بزرگترین لشکرکشی حکومت خود را به فرماندهی سپهبد امیر احمدی ( قصاب لرستان ) را به لرستان کرد و فجیع ترین قوم کشی تاریخ معاصر ایران را رقم زد که نویسندگان و سیاسیون ایران بدلایل محافظه کاری یا ترس از بازگو کردن حقایق آن را از تاریخ معاصر ایران حذف کردند. سیاسیون قلم به مزد پان پارس با سکوت خود از تاریخ معاصر حذف کردند یا مذبوحانه سعی در وارونه نمایی آن کردند.

سرهنگ غلامرضا رحمانی در صفحه ۵۵ مینویسدیعنی لرها را واقعأ قلع و قمع کردند به طوری که پشتکوه ( ایلام ) برای سالها خالی از سکنه شد به همین جهت عنوان قصاب لرستان را به سپهبد امیر احمدی دادند. او همچنین در صفحه ۶۶ مینویسددر پشتکوه فقط آن عده ای از لرها که به عراق گریختند زنده ماندند و بقیه تمام کشته شدند.

ویلیام داگلاس در کتاب سرزمین شگفت انگیز صفحه ۱۷۷ مینویسدیکی از سرگرمی های سپهبد امیر احمدی ، شرطبندی بر سر مسافت دویدن اجساد بی سر لر بود. عبدالله مستوفی هم در کتاب شرح زندگانی من صفحه ۵۱۴ باز به قتل عام لرها توسط مزدوران رضاخان اشاره کرده است.

مرحوم جعفر شهری در کتاب قلم سرنوشت صفحه ۲۸۹ مینویسدرضاشاه پهلوی در یکی از کشتارهای لرستان بیش از ۱۸ هزار نفر را کشت و ۱۰ هزار نفر را زنده زنده سوزاندند و بیش از ۱۴۰ هزار نفر هم در جابه جایی و تبعید و اسارت نابود شدند. دکتر داریوش رحمانیان در کتاب "ایران بین دو کودتا" ، چاپ دوم ، صفحه ۱۳۰ مینویسددر عملیات جنگهای لرستان برای نخستین بار نیروی هوایی عملیات نیروی زمینی را پشتیبانی میکرد و این امر در توفیق قشون نظامی در سرکوب مردم لر بسیار موثر افتاد. و در صفحه ۱۳۸ مینویسدسرکوب لرها با روشی بسیار خشن و تند و قتل عام گونه به اجرا گذارده شد و به نابودی سکنه آنجا انجامید.

دکتر روح الله بهرامی در کتاب سلسله والیان لرستان در صفحه ۱۳۴ و ۱۳۵ متن قسم نامه سران طوایف کرد کرمانشاه را آورده که قسم خوردند رضاخان را در قتل عام لرهای پشتکوه یاری دهند و این کار را هم انجام دادند.

در عملیات انفال سال ۱۹۸۸ صدام حسین ، دیکتاتور عراق ، مردم، لر فیلی ، ساکن شرق عراق را قتل عام کردند که حاصلش ۲۲ هزار شهید لر فیلی بود. در این نسل کشی ۲۶۹ نفر از کردهای همکار صدام ، بر ضد لرهای فیلی اقدام کردند که بعدها بعنوان مجرم شناخته شدند ولی بجای محاکمه توسط دولت اقلیم کردستان عراق ، مورد عفو قرار گرفتند!!!

 نقشه جغرافیایی ایران در سال 1306

نقشه تقسیمات سیاسی ایران سال 1306

4 نظر

  • از ايلام

    هرچند می‌دانم که شاید همه اقوامی که ذکر آنها خواهد رفت، همه آن چیزی نباشد که در استان ایلام کنونی وجود دارد! اما مطمئن هستم 95 درصد آنها هم کسانی هستند، که در ادامه به آنها خواهم پرداخت. ناگفته پیداست که هم اکنون فرهنگ غالب فرهنگ مهکی است، که به نظر بسیاری از بزرگان زبان شناسی ایران و جهان تفاوت چندانی با گویش لک‌تباران لرستانی ندارد، هرچند تفاوت‌های بسیار جزئی دیده می‌شود و این را در زبان فارسی تهرانی با فارسی اصفهانی هم می‌توان دید، یعنی مخارج حروف و برخی اصطلاحات تفاوتی جزئی دارند، اما چیزی که مسلم است و تاریخ نگاران کُرد و لُر و فارس در نوشته‌های خود به آن اشاره کرده اند، این است که استان ایلام روزگاری به درازای چند صد سال لر نشین بوده، و همه اینانی که الان خود را ((کرد)) می‌دانند، دارای اجداد مشترکی با لرستانی‌ها هستند. چه شده است، که بعد از گذشت 80 سال فرهنگ کردی غالب شده، همان چیزی است که بنده با کندوکاو و پرس و جو و تحقیق دریافته‌ام، که در این مجال برخی را ذکر خواهم نمود. باید پذیرفت مردمی که اینک در استان ایلام روزگار را به سر می‌برند، از نظر زبانی تفاوت فاحشی با کردهای کردستان اعم از سورانی و کرمانجی و... دارند و در عوض شباهت بسیار زیادی به لک تباران لرستانی دارند. اثبات این نکته احتیاجی به آسمان و ریسمان دوختن ندارد.


  • فرازمند

    خوازم = خواستن ، گرفتن و ازدواج کردن / خالو = دایی / دویت = دختر / ساوا یا زاوا = داماد / وه رک = بره / منال = بچه ، کودک / چه خوید = چه میخای / چه خوای = چه میخوری / ته رسه قل = موتور سه چرخه .


  • مهاجرت کردها به ایلام در دوره پهلوی

    کردها بعد از عزیمت والی لرستان پشتکوه ( غلامرضا خان ) به بغداد ، بازوی نظامی رضاخان محسوب میشدند و به علت خوش خدمتی به رضاخان در قتل عام و نسل کشی لرهای پشتکوه ، جنوب آبدانان را به عنوان تیول سیاسی و نظامی دریافت کردند در حالیکه پشتکوه قرینه پیشکوه ( لرستان ) بود و هویت لری منطقه را میشود از نام شهرها ( دهلران ) و طوایف لر زبان مثل:کاید خورده / شوهان / ملکشاهی / رشنو / سلاحورزی / دریکوند / میرها / دیناروند / بیرانوند / جودکی و … که در این منطقه مستقر بودند تشخیص داد. کردها به علت مزدوری و خوش خدمتی برای رضاخان اوایل سلسله پهلوی به این منطقه کوچانده شدند که بیشتر تابع تصمیمات سیاسی دولت مرکزی بود. قیام عشایر لر را سرتیپ خزاعی فرمانده لشکر شرق که از عربهای خزاعی مشهد بود به کمک کلهرها سرکوب کرد و خیلی از نظامیان حکومت پهلوی کلهر بودند مثل:سپهبد عبدالعلی بدره ای / برنجیان / سرتیپ رکن الدین مختاری / سرتیپ سهرابی و … که بخاطر خوش خدمتی به رضاخان پهلوی به این درجات رسیدند. در کتاب کهنه سرباز ، جلد یکم ، صفحه ۶۵ ، که خاطرات سرهنگ ستاد غلامرضا رحمانی است آمده:یعنی لرها را واقعأ قلع و قمع کردند به طوری که پشتکوه ( ایلام ) برای سالها خالی از سکنه شد به همین جهت عنوان قصاب به او ( امیر احمدی ) دادند. حالا مورخان و سیاسیون قلم به مزد پانکرد با سکوت خود این واقعیتها را از تاریخ معاصر حذف کرده اند یا مذبوحانه سعی در وارونه نمایی حقایق دارند. دکتر روح الله بهرامی در کتاب سلسله والیان لرستان ، صفحه ۱۳۴ و ۱۳۵ نمونه ای از قسم نامه های امرا و سرکردگان کرد ( محمد امیر اعظم ، سالار ارفع ، بهرام ، رستم و … ) را می آورد که چگونه با عاملان رضاخان در جهت سرکوب و نسل کشی لرها همکاری تام و تمام داشته اند. لرهای فیلی در دوره صفویه و قاجاریه به واقع ناظم ایران غربی بودند. حسین خان فیلی والی لرستان در مقابله با عثمانی اکثرأ مقدمه الجیش سپاه ایران بود و در این مأموریتها همواره پیروزی خدمت میکرد ! این موقعیت در بازماندگان او تا اواخر قاجاریه و انقراض والیان لر فیلی ادامه داشت. نکته قابل توجه و مهم اینکه والیان لر فیلی عهدنامه خانوادگی داشتند که هیچگاه با دولت مرکزی ایران مقابله نکنند و همین یکی از عوامل اصلی مهاجرت والی پشتکوه ( غلامرضاخان ) به عراق عرب بود زیرا در آن سوی مرز نیز صاحب املاک و نسق بود و مسافرخانه و کاروانسرا و باغات داشت. در سراسر دوره صفویه تا پایان قاجاریه نیروی نظامی والیان لر فیلی یکی از منظم ترین سپاهیان تدافعی و تهاجمی بودند و در بین ایالات ایران کسی را یارای برابری با توان لشکری لرهای فیلی نبود زیرا از شیوه منحصر خدماتی و تسلیحاتی و رده بندی پیشرفته برخوردار بودند و بارها تهاجمات دولت عثمانی را دفع کردند و دولت مرکزی ایران با احترام تمام و اهداء القاب و عنوان با آنها رفتار میکرد. والیان لر فیلی هیچگاه فریفته استمالت و تحبیب خارجی ها نشدند.


  • میرزایی

    باسلام طوایف لر استان تهران هم که با توجه به مستندات موجود که بیش از دویست سال در شمال شرقی تهران تا جلگه ورامین در امتداد رودخانه جاجرود سکنی گزیده اند هم این ادعا رادارند که از لرهای پشتکوه والی از طایفه شاه نظرعلی هستند لذا در لهجه ای که هم اکنون صحبت می کنند مشترک بین لهجه های لکی ولری وبعضا کلمات کردی را می توان مشاهده کرد.خواهشمند است راهنمایی کنیید



آخرین مقالات