یک شنبه ۶ بهمن ۱۳۹۸ ساعت

نشریه فرهنگی تحلیلی نگین زاگرس معرف مردمان لر

قهرمانان لرستان جنوبی کی لهراسب بویراحمدی

لرها همواره مردمانی بوده اند که زیر بار حرف زور نرفته و میهن پرستی و استعمار ستیزی ویژگی ذاتی آنها در طول تاریخ بوده است. در این میان در لرستان جنوبی و در ایل شجاع بویراحمد شخصیتی رشد می کند که دلیری اش نمایانگر خصوصیات تمامی مردمان این ایل است.

قهرمانان لرستان جنوبی کی لهراسب بویراحمدی

بله سخن از قهرمان اسطوره ایی لر در جنگ نابرابر تنگ تامرادی، کی لهراسب باطولی بویراحمدی است.

جنگ تنگ تامرادی، جنگ بزرگی بود که در سال ۱۳۰۹ بین قوای شاهنشاهی از یک سو و لرهای بویراحمدی(به فرماندهی کی لهراسب بویراحمدی) در سوی دیگر انجام گرفت. درباره زمینه بروز جنگ تنگ تامرادی که منجر به مطرح شدن و هراس شاه از نام کی لهراس و ایل بویراحمد شد دلایلی  همچون سیاست یکجانشینی توسط دولت پهلوی بیان شده است. اما برخی مورخان معاصر نبرد نوگک ممسنی را زمینه جنگ‌ مشهور و حماسی تنگ تامرادی می دانند.

 

*معرفی کوتاهی از نبرد نوگک ممسنی:*

سران منطقه رستم و ممسنی از معین التجار بوشهری که مسئول جمع آوری باج و خراج منطقه رستم و ممسنی بود، سرپیچی نمودند و بخاطر اینکه بخاطر سرپیچی امکان مجازات سخت وجود داشت، از همتبار قهرمان خود کی لهراس باطولی امداد و هی جار می خواهند و کی لهراس لرتبار و همراهانش غیرتمندانه در منطقه نوگک ممسنی به نیروهای ممسنی می پیوندند و شکست سختی را به نیروهای رضاشاهی تحمیل می کنند.

درباره جنگ نوگک ممسنی این جمله از کی لهراس مشهور است:

* وختی یه آدمی جور معین التجار بوشهری وه بن و کلخونگ عشایر ممسنی مالیات اگره، وا یکی جور میرغلام بوه گندش پاک کنه.*

 

کی لهراس قهرمان اسطوره ایی بخشی از مبارزات حق طلبانه مردم لر علیه رژیم پهلوی، با نبوغ و مهارت های ویژه نظامی خود، تاکتیک های چریکی فوق العاده ایی را در تنگه تامرادی بر قوای شاهنشاهی اعمال کرد و نبوغ نظامی لرها را اثبات نمود.

او انسانی حق طلب و عدالتخواه بود که در راه سرافرازی مردم لر از هیچ شجاعت و رشادتی دریغ نکرد و تصمیم دولت برای تغییر لباس و زندگی لرها را ننگ می دانست.

شوربختانه روایت زندگی قهرمانان لر همواره با خیانت، کین، حسادت و برادرکشی پایان می یابد و داستان کی لهراس قهرمان، هم اینگونه است و یکی از همراهان حسود و کینه جوی، او را در سنگرش در کوه مصلی واقع در روستای نوگک به شهادت رساند.


*به قلم ابوالفضل بابادی شوراب*

*کوهرنگ ۷ مرداد ۱۳۹۸*

1 نظر

  • از نگهبانی سفارت هلند تا شاهی!

    سلطان زاده درکتاب《انکشاف اقتصادی ایران》ص ۵۵ مینویسد: صنعت رضاشاه درجهت وابسته کردن ایران به انگلیس گام برمیداشت. وزارت جنگ ۴۰% بودجه کشور را میگرفت اما در هجوم متفقین هیچ کارایی نشان نداد! خونریزی که نظامیان در سرکوب لُرها بکار بردند در مواردی چنان بود که گویی فاتحی خونریز با قومی بیگانه طرف است (ایران بین دو کودتا، ص ۱۲۹). در سالگرد کودتای سوم اسفند در نشریات درباره علل و اهداف کودتا زمزمه هایی برخاست و رضاخان در ۲ اسفند ۱۳۰۰ بیانیه داد: بیجهت اشتباه نکنید از راه غلط مسبب کودتا را تجسس مینمایید با کمال افتخار به شما میگویم که مسبب حقیقی کودتا منم!!! در پایان بیانیه هشدار داده بود: از این پس سخن گفتن درباره کودتا ممنوع و مشمول مجازات شدید خواهد بود (تاریخ احزاب سیاسی ایران، جلد ۱، ص ۱۸۵). رضاخان در تلاش بود تا مهر وابستگی به انگلیس را از پیشانی خود پاک کند. او در ۱۷ اسفند اعلامیه شدیداللحنی خطاب به همه روزنامه ها و روزنامه نگاران صادر کرد و آشکارا آنان را به ضرب و شتم تهدید کرد. روزنامه《ستاره ایران》مطلبی علیه انگلیس مینویسد و سفیر انگلیس به رضاخان شکایت میکند و رضاخان شخصأ به دفتر روزنامه میرود و با مشت توی دهان《حسین خان صبا》میزند! همین بلا را سر مدیر《مجله دنیا》میآورد! سرپرسی لورن وزیرمختار انگلیس در تهران که نقش مؤثری در قدرتگیری وپادشاهی رضاخان بازی کرد از همان آغاز بدرستی دریافته بود که هرگونه شائبه وابستگی به انگلیس در افکار ایرانیان عاملی اثر گذار است لذا در اول بهمن ۱۳۰۰ تلگرافی به وزارت خارجه انگلیس فرستاد: از این پس ما باید از هرگونه تظاهر به اینکه رضاخان زیر حمایت ما میباشد خودداری کنیم (تلگراف لورن به لرد کرزن، شماره ۶۳، مورخ ۳۱ / ۱ / ۱۹۲۱). رضاخان نیز به او وعده داد: من با دست ایرانیان کاری انجام خواهم داد که بریتانیا میخواهد با دست انگلیسیها انجام دهد یعنی ایجاد ارتش نیرومند و استقرار نظم و ساختن یک ایران مستقل (شیخ خزعل و پادشاهی رضاشاه، ص ۵۴ ).رضاشاه چگونه از نگهبانی سفارت هلند و دربانی منزل فرمانفرما به حکومت رسید؟ چرا قرارداد دارسی را سوزاند قراردادی که از نیمه عمر آن گذشته بود و بزودی ماحصلش برای ایران میماند و قرارداد جدیدی با انگلیس وضع کرد که اگر نفت توسط مصدق ملی نشده بود تا سال ۱۳۷۰ انگلیس نفت میبرد! سخنان مصدق در مجلس چهارم را بخوانید که گفت: ایران همچین خائن به وطنی نزایید‌!مصطفی فاتح در کتاب «پنجاه سال نفت ایران» ص 16 مینویسد: انگلستان هم صلاح منافع خود را دراین میدانست که در ایران حکومت مقتدری بوجود آید تا از نفوذ افکار انقلابی و از دست دادن منافع نفتی جلوگیری کند نقشه هایی طرح و اجرا شد که بقول سیاستمندان و نویسندگان خارجی و بقول خود انگلیسیها مظهر بدوی آن کودتا و سپس حکومت 20 ساله بود. یحیی دولت آبادی در کتاب «حیات یحیی» جلد 4، ص 115 مینویسد: کمیته آهن که دراصفهان تحت نظر کنل هایک انگلیسی و با شرکت فیروز میرزا نصرت الدوله تشکیل شده بود با سید ضیاء طباطبایی روزنامه نگار طرفدار انگلیس در رابطه بود تا مقدمات بدست گرفتن قدرت حکومتی و اجرای روح قراداد 1919 را فراهم کند. حسین مکی در کتاب «تاریخ بیست ساله» جلد1، ص 202 به نقل خاطرات افسر ارشد ایرانی لشکر قزاق که در قزوین شاهد ملاقات رضاخان《ژنرال آیرونساید》و دیگر افسران انگلیسی بود میپردازد. ملک الشعرای بهار در《تاریخ احزاب سیاسی ایران》ص 188 نیز از قول تلگرافچی اردوی قزاق منجیل، از حضور بلندمدت شبانه رضاخان در اردوی انگلیس سخن میگوید. ژنرال آیرونساید فرمانده نیروهای انگلیس در شمال ایران در کتاب «خاطرات و سفرنامه های ژنرال آیرونساید» ص 14 با افتخار میپذیرد که در واقع او طراح اصلی کودتاست. دکتر مصدق درکتاب《خاطرات و تألمات》ص ۱۹۶ مینویسد: بخشی از ثروت هنگفت رضاشاه ناشی از خدمت او به انگلیسیها در انعقاد قرارداد ۱۹۳۳ بوده است! در منابع به دخل و تصرف رضاشاه در عایدات نفتی سخن رفته و دلیل درگیری میلسپو مستشار آمریکایی که در اداره مالیه کار میکرد با رضاشاه همین بوده است! سهمی که کمپانی نفت انگلیس و ایران به دولت میداد هیچگاه وارد ایران نمیشد و در بانکهای لندن به حساب شخصی رضاشاه واریز میشد. طبق گزارش وزارت خزانه داری آمریکا و بانک جهانی طی سالهای ۱۹۲۱ تا ۱۹۴۱ میلادی《کمپانی نفت انگلیس و ایران》۱۸۵ میلیون دلار به ایران داده است! خُب این پول چه شد؟ راه آهن که با مالیات بر قند و چای ساخته شد! طبق گزارش وزارت خارجه آمریکا در سال ۱۹۴۱ رضاشاه در این زمان ۱۰۰ میلیون دلار در حسابهای بانکی خارج پول داشته است! رضاشاه در بانک لندن ۱۵۰ میلیون دلار و در بانک نیویورک ۱۸ میلیون دلار داشت! تمام دارایی نفت را به سرقت برده و ۱ ریال در ایران سرمایه گذاری نکرد! سال ۱۹۴۱ کل گردش پولی بانک صادرات و واردات آمریکا ۱۰۰ میلیون دلار بوده و حتی راکفلر چنین پول نقدی در اختیار نداشت!



آخرین مقالات