چهار شنبه ۱ آبان ۱۳۹۸ ساعت

نشریه فرهنگی تحلیلی نگین زاگرس معرف مردمان لر

نامگذاری قصر " فیلیه " شیخ محمره (خرمشهر ) به پاس کمک " لرهای فیلی " بود

در یکی از این جنگ ها , شیخ کعبی جابر خان , از متحد استراتژیک و همسایه اش , والی لرستان پشتکوه فیلی کمک خواست وحيدر خان والی لرستان فیلی ,عساکر و سواران لر فیلی را برای دفاع از محمره به کمک عرب های کعبی فرستاد !.

نامگذاری قصر " فیلیه " شیخ محمره (خرمشهر ) به پاس کمک " لرهای فیلی " بود

جابر بن مرداو معروف به جابر کعبی ( پدر شیخ خزعل ) شیخ قبیله کعب از تیره ابوکاسب, بود . این قبیله در اواخر دوره صفویه , از حجاز به عراق و ازعراق به همراه قبایل بنی طرف و آل کثیر وبنی کنانه یا چنانه و مذحجیان یا نیسی و ... به قلمرو ایران وارد شدند و به جهت شیعه بودن آنها از سوی دولت شیعی صفوی با این مهاجرین مدارا شد !

در دوره قاجار قبیله کعب به سرکردگی , جابر بن مرداو که با غلبه بر دیگر قبایل عرب در نوار مرزی غرب خوزستان همچون قبله بنی طرف و قبیله آل کثیر و همچنین قبیله کعب ابوناصر , توانست اقتدار بدست آورده و اعتماد دولت قاجار را به خود جلب کند آنچنانکه شیخ جابر ,عنوان "دولتخواه" را کسب و به نام شیخ محمره مشهور شد.

( باید یادآور شد که در این زمان اغلب اعراب خوزستان عشایر دامدار بودند و برخی ساکن بودند و تنها قصبه معتبر در مناطق عرب نشین در غرب خوزستان , همین محمره ( خرمشهر) بود و فلاحیه ( شادگان) و خفاجیه ( سوسنگرد ) و عبادان ( آبادان ) پیش از کشف نفت قریه هایی بیش نبودند که انگلیس ها چندین دهه بعد با ساختن پالایشگاه نفت در قریه آبادان جهت تصفیه نفت مسجدسلیمان , این قریه را به شهری توسعه دادند ! )

شیخ جابر برای اولین بار در محمره(خرمشهر ) دستور ساخت اسکله داد و این شهر کم کم بندر رسمی شد و شیخ از توسعه آن و اخذ گمرکات آن ثروت بسیار اندوخت. توسعه بندر جدید التاسیس محمره , سبب تعطیلی بندر بوشهر و تهدیدی برای بندر عثمانی بصره شد. از همین رو به تحریک انگلیس ها و فرانسوی ها و عثمانی ها , دو سه بار , عثمانی ها و انگلیس ها به این بندر حمله کردند و آن را غارت کردند و بین قبایل عرب ایرانی و در مقابل عساکر عثمانی و انگلیس جنگ های سختی در گرفت.

در یکی از این جنگ ها , شیخ کعبی جابر خان , از متحد استراتژیک و همسایه اش , والی لرستان پشتکوه فیلی کمک خواست وحيدر خان والی لرستان فیلی ,عساکر و سواران لر فیلی را برای دفاع از محمره به کمک عرب های کعبی فرستاد !.

اراضی مثلثی شکل بین کارون و اروند کنار ( شط العرب ) که به قطعه" فیلییه" موسوم است , نهری که آنجا جاریست و به نهر" فیلیله" موسوم است و از همه مهمتر قصر" فیلیه" که شیخ جابر در ان زمین ها و در کنار ان نهر ساخت و شیخ خزعل ان را توسعه داد نام خودش را از آن واقعه تاریخی یعنی حضور نیروهای کمکی لرهای فیلی برای دفاع از محمره , اخذ کرده است.

شیخ جابرخان شیخ محمره , به پاس آن یاری و کمک، آن نام گزاری را کرد یا اینکه حضور و اقامت عساکر لر فیلی در آن موضع سبب نام گزاری بوده است!

جالب آنکه چند دهه پیشتر در عهد محمدشاه قاجار وقتی که محمد تقی خان چالنگ بختیاری حکمران لر بزرگ , اعلام استقلال کرد و شکست خورد , شیخ فلاحیه , شیخ سامر , به وی  یاری رساند.

والی لرستان پشتکوه فیلی ,نزدیک ترین متحد استراتژیک شیوخ محمره هم شیخ جابر و هم شیخ خزعل بود و پیمان " قیام سعادت " را عرب ها و لرهای فیلی و لرهای بختیاری و لرهای بهمئی در خوزستان علیه کودتای انگلیسی رضاخان , اینها با هم بستند و همگی با هم نیز سخت سرکوب شدند !

به هر جهت تاریخ فراز و نشیب بسیار دارد و تاریخ روابط بین الملل ثابت کرده که هیچ دوستی و هیچ دشمنی بین ملت ها , همیشگی نیست ! آن نیز نماند , این نیز نخواهد ماند !

 

نویسنده: نورعلی مرادی

پ.ن:

* فهم عربی من در همین حد بود چون که در ترجمه یاری نشدم ! ببخشید !

**منبع اولم  یک متن   از یک لر فیلی عراقی  به اسم نذیر  موسی بود

*** منبع  دوم , شرح زندگی حیدرخان والی لرستان ,  از ویکیپدیاء عربی بود به این آدرس ؛

https://ar.wikipedia.org/wiki/حيدر_خان

 

"قصر الفيلية"

-160 عام  المحمرة( خرمشهر )

 

في مثل هذا اليوم (26 آذار) من العام 1857 حدثت ملحمة المحمرة بين اللور إلى جانب حلفائهم العرب المسلمين ضد الانكليز

حيث صادف في عهد خان بشتكو الثالث عشر(حيدر خان بن محمد حسن خان الكبير بن أسد الله خان بن إسماعيل خان بن علي شاه ويردي خان الثاني بن الحسين خان الثاني بن احمد منوجهر خان بن الحسين خان الأول الأكبر العلوي)

أن نشبت حرب بأمارة بني كعب المجاورة عندما كانت تحت حكم الامير جابر بن مرداو .

و ذلك على اثر الحملة الانكليزية التي قام بها السير جيمس أوترام Sir James Oatram

على المحمرة عاصمة إمارة كعب في المحمرة و المطلة على ضفاف شط العرب(اروندرود )

و ما ان وصلت أخبار الحرب مع الانكليز للحاكم حيدر خان ، قام الخان بهيكلة عدد من العساكر الفيلية و تسليحهم شخصيا ، وارسالهم لمساندة العرب الكعبيين ضد الانكليز .

 

قام الانكليز و من المياه بقصف المحمرة و قاموا بإنزال بحري على ضفافها ، بعدها التحم الجيش الكعبي بالعساكر الانكليزية ، ولم تدم فترة حتى وصلت قوات اللر الفيليين للجبهة و إنضم الفيليين إلى جانب إخوانهم العرب ضد المحتلين

و بالفعل التحم الطرفان في معركة ضارية ، سطرت فيها اروع التضحيات ، لتنتهي المعركة بعدها لصالح الكعبيين و حلفائهم الفيليين إضافة إلى بعض القبائل العربية و بخسائر فادحة بالنسبة للانكليز الذين تراجعوا و أعلنوا انسحابهم من المعركة بقيادة السير اوترال

 

بعدها و كرد للجميل ، أطلق حاكم الإمارة الكعبية على قصره المطل على شط العرب اسم (قصر الفيلية) ، لذلك اشتهر هذا القصر و أصبح اسمه مقترن دوما بالإمارة الكعبية.

و كذلك أرضه المثلثة الشكل في المحمرة التي تقع بين نهر الكارون و شط العرب ، فقد أطلق عليها لقب (أرض الفيلية) ، أما الشيخ مزعل بن جابر الذي خلف والده بالحكم ، فقد أطلق على اهم السجون الموجودة في الدولة الكعبية اسم (سجن الفيلية)، كل ذلك تيمنا بأسم البلاد التي ساعدتهم أيام الحرب (لرستان فيلي).

 

و بهذه المعركة افتتحت صفحة خلافات واسعة بين اللور و الانكليز حتى سقوط لورستان عام 1930م

 

اما العلاقة مع الحكومة الكعبية فقد استمرت العلاقات الطيبة و المتبادلة بين الحكومتين (حكومة ولاة لرستان و حكومة بني كعب)

حتى سقوط كلاهما خلال الفترة 1925-1930م على أثر هجوم بهلوي على المحمرة و لورستان بدعم من الانكليز .

 

بعض المصادر :

 

-كتاب لمحات اجتماعية من تاريخ العراق ، الدكتور علي الوردي ، الجزء الرابع ، ص144 (ذكر تسمية المحمرة ب"الفيلية" من دون الأسباب)

 

-كتاب إيران و قضية ايران ، تأليف المبعوث البريطاني اللورد جورج ناثينال كرزون ، الجزء الثاني ، ص395 و كذلك ص213 ،ص248 ،ص214 ،ص215

 

و غيرها من المصادر الأخرى ...

1 نظر

  • لُر فیلی

    درود بر شما.مقاله ای بسیار مفید و خواندنی بود.نهایت تشکر را دارم.توصیه میکنم پانکردها این مقاله را مطالعه کنند که نام《فیلی》را جعل و منتسب به کردها میکنند.هرچند نَرود میخ آهنین در سنگ.آنها تاریخشان با جعل ، تخیل و افسانه میکس شده است.



آخرین مقالات