شنبه ۳۰ شهریور ۱۳۹۸ ساعت

نشریه فرهنگی تحلیلی نگین زاگرس معرف مردمان لر

مشکلات سرزمین لرها

در این اواخر , مقوله هایی چون سرقت آب کارون دغدغه مشترک هم فعالان لر و هم عرب شده است که مقوله ای چون چالش کارون , می تواند نقطه تلاقی و رمز وحدت دوباره مردمان بومی خوزستان یعنی لر و عرب باشد! اگر لر خوزستانی بازیچه پان فارسیسم صادره از مرکز نشود و عرب خوزستانی هم بازیچه پان عربیسم و وهابیگری صادره از خارج مرز ها نشود !

مشکلات سرزمین لرها

سه حماقت ملی گرایان ایرانی و دولت رضاخان در هشتاد و اندی سال پیش که اسباب دردسر لرها در دوره معاصر شده است.

۱. تشکیل استان  خوزستان

۲. تشکیل استان ایلام

3. تشکیل استان چهارمحال

سه حماقت ملی گرایان ایرانی و دولت رضاخان در هشتاد و اندی سال پیش , اسباب دردسر لرها در دوره معاصر شده است . هر سه این حماقت ها , پس از عملیات " فتح لرستان " و سرکوب لرها و تجزیه ولایت لرستان و ولایت بختیاری رخ داد !

 

استان ساختگی ایلام

نخست پس از عملیات " فتح لرستان " و سرکوب لرها توسط ارتش رضاخان تجزیه ولایت لرستان پیشکوه و پشتکوه فیلی , به دو استان لرستان با مرکزیت خرم آباد(پیشکوه لرستان ) و استان ایلام( پشتکوه لرستان با مرکزیت حسین آباد )بود ! که پشتکوه لرستان با نام جدید ایلام عملا با سیاست های هدایت شده از مرکز ایران (تهران ) و همچنین خارج از ایران (کردستان ) عملا تعلقات تاریخی و فرهنگی , جغرافیایی اش را با لرستان و لر و گذشته خود گسست و به نفی و حذف و خدش و هر آنچه لری بود در پشتکوه لرستان دست زد و از دیگر سو , میدان را برای گسترش و توسعه ناسیونالیسم کردی فراهم و هموار ساخت آنچنانکه عملا این استان لرنشین در دامن پان کوردیسم و ناسیونالیسم کردی افتاد ! (درین زمان بود که رضا شاه بخشی از لرستان فیلی را که هم نفت خیز و هم موقعیتی استراتژیک داشت به عراق بخشید)

 

استان ساختگی چهارمحال

دردسر دوم ,پس از خلع ید از خوانین بختیاری و حبس و اعدام آنها , دولت پهلوی برای تضعیف بختیاری , ولایت بختیاری را بدین صورت تجزیه کرد !

1- حوزه گرمسیر بختیاری یعنی مال امير( ایذه امروزی ) و باغ ملك و مسجدسلیمان و رومز(رامهرمز ) , دزفول و شوشتر جزوه استانی جدید التاسیس شد که چندی بعد خوزستان نامیده شد !

2- حوزه چالنگ بختیاری (الیگودرز , ازنا , درود ) به استان لرستان ملحق شد .

3- حوزه فريدن و فريدونشهر تحت عنوان بلوكات حاكم نشين اصفهان قرار گرفت .

4- حوزه پشتکوه و چهارمحال بختياري در قالب يك حوزه تابع اصفهان شد.

 

چندی بعد , این حوزه در قالب فرمانداری «شهرکرد و بختیاری» ، تابع اصفهان و سپس به عنوان فرمانداری مستقل" بختیاری و چهارمحال" در تقسیمات سیاسی كشور قرار گرفت. پس چندی نام چهارمحال جلوتر از نام بختیاری آمده و نام بختیاری عقب رفت و منطقه چهارمحال و بختیاری نام گرفت . و این سرآغازی بود که اکثریت لر های بختیاری در این استان جعلی ,عملا توسط اقلیت فارس مهاجر , به حاشیه رانده شوند ! انتخاب روستایی فارس زبان به نام دهکرد که بعد ها شهرکرد نام گرفت برای استانی لرنشین , مهر تاییدی بر این روند زد تا بختیاری ها در استانی که نام آنها را به زور با خود یدک می کشید , غریبه و بیگانه بمانند و عملا شهروند درجه دو محسوب گردند ! 

 

 

استان ساختگی خوزستان

حماقت درد سرسازسوم ناسیونالیسم ایرانی و حکومت پهلوی اول ,ادغام مناطق لرنشین بخش گرمسیر ولایت بختیاری و الوار گرمسیری ولایت لرستان با ولایت عرب نشین عربستان , و ساختن استانی مجعول تحت نام خوزستان بود با هدف تضعیف هم لرها و از همه مهمتر البته محو کامل هویت عربها .

حال آنکه پس ازهشتاد سال , اگرچه لرها در این استان بسیارتضعیف شدند و عملا در هویت فارسی/پارسی مهندسی شده از مرکز حل گشتند اما هویت عربی در این استان چنان مقاومت کرد که امروز همه ایرانیان و جهانیان , خوزستان را به هویت عربی اش می شناسند و نه لری اش و حتی کمتر ایرانی و یا غیر ایرانی هست که از هویت لری نیمی از ساکنان این استان مطلع شود و تعجب نکند ! 

فی الواقع خوزستان , نامی است نوظهور که که تقریبا هشتاد,هشتاد پنج سال پیش از سوی وزارت جنگ و وزیر جنگ وقت, رضاخان میر پنج , پس از عملیات معروف به  *فتح لرستان *  و سرکوب لرهای بختیاری و لرهای فیلی (لرستان ) و خلع شیخ خزعل , و تجزیه خاک بختیاری و الحاق و انضمام دو اقلیم کاملا نا همگون به همدیگر,از دل نام های فسیل شده تاریخی استخراج , و برای این استان جعلی و نوظهور , پیشنهاد و انتخاب شد !

اقلیم کوهستانی شرق و شمال استان, که همان عیلام و الیمای باستانی است و دنباله سلسله جبال زاگرس است با اکثریت عنصر قومی لر بختیاری , که پیشتر «گرمه سئر بختیاری» خوانده میشد با مرکزیت  «مالمیر (ایذه کنونی ) »؛ پایتخت کهن اتابکان لر بزرگ و همچنین لرهای فیلی در «الوار گرمسیری» با مرکزیت «صالح آباد (اندیمشک کنونی )» و اقلیم هموار و دشت در غرب استان که دنباله فلات بین النهرین در عراق است با اکثریت عنصر قومی عرب که «عربستان» خوانده می شد با مرکزیت «محمره» (خرمشهر).

پس از نامگذاری جدید این دو اقلیم به هم الحاق شده با عنوان خوزستان از سوی وزارت جنگ, دیگر نام های تاریخی لری و عربی منطقه نیز به فارسی و فارسی باستان تغییر ! یافت . منجمله نام لری شهر بختیاری نشین مالمیر و توف اسپهد به ایذه و نفت سفید, دو گمبزون یا پازنون به گچساران و نام های عربی محمره و عبادان به خرمشهر و آبادان و قصبه ناصری(منسوب به ناصرالدین شاه قاجار) با نام جدید " اهواز " برای مرکزیت این دو اقلیم و ملیت لر و عرب , انتخاب شد !

عربستان خوزستان و لرستان خوزستان
🔴بخش اعظم خوزستان لرنشین بوده(لرستان/رنگ آبی)

🔴 بخش کوچک عرب نشین(عربستان/رنگ زرد)

🔴 بخش میانی لرها و عرب در قرن اخیر مهاجرت کرده

و در هم مخلوط اند(رنگ سفید)

 

فراموش نکنید در این دوره تنها شهر منطقه عرب نشین محمره ( خرمشهر ) بود و به همین خاطرشیخ خزعل را شیخ محمره می گفتند . عبادان یک قریه ایی بود که انگلیس ها ۵ هزار متر زمین از آن از شیخ خزعل خریدند و بنای پالایشگاه آبادان را گذاشتند که بعدها به خاطر همین پالایشگاه این شهر توسعه یافت و بزرگ شد.

اهوازی هم ان موقع نبود مرکز شوشتر بود که به جهت مرض طاعون و جنگ مسلمان و صابیی مردمش گریختند و از رونق افتاد و دولت قاجار بندر ناصری در نزدیک قریه ناصریه را رونق داد  ( این اسم را ناصرالدین شاه روی این قریه و بندر گذاشت ) در آن دوره همیشه مرکز یعنی شوشتر و  ناصری و شهر دزفول تحت امر حکومت قاجار اداره می شد و مناطق عربستان ( محمره , فلاحیه خفاجییه) تحت امر شیخ خزعل و مناطق لر نشین تحت امر ابوقداره والی پشتکوه فیلی و ایلخان بختیاری.

عنصر قومی دیگر که شامل برخی از سکنه مرکز خوزستان میشد , ساکنان قدیمی دزفول و شوشتر اند که لر زبان هایی بوده اند که از دیر باز یکجانشین و شهری شده و چون کوچ نمی کرده و وابستگی طایفه گی نداشته اند , عصبیت محلی شان بر عنصر قومیت شان غالب آمده بود و دیگر خود را لر نمیخواندند ! حال آنکه از منظر زبانشناسی, زبانشان لهجه ای از زبان لری محسوب و برای سایر لرها به آسانی قابل فهم است از همین رو می توان به جرات گفت که به جز لر و عرب عنصر قومی دیگر بومی این منطقه نبوده , و حضور عنصر قومی «فارس» امروزه در این استان محصول صنعت نفت و مهاجرت ایرانیان از چهارگوشه ایران به این منطقه و البته همچنین روند فارسی سازی غالبا در اهالی لرمسجدسلیمان و اهالی دزفول و شوشتر بوده که به جهت برخی ملاحضات سیاسی , فرهنگی , اقتصادی به حاکمیت مرکزی نزدیک بوده و به صرفه می بینند که خود را نه لر و نه عرب که فارس بپندارند و به انگارند !

 

اعراب و بختیاری ها تا پیش از این, خصومت و دشمنی که نداشته اند هیچ ؛ بلکه دوستی های عمیق و اتحاد های سیاسی تاریخی بزرگ هم بر علیه حکومت مرکزی داشته اند. همچون اتحاد محمدتقی خان چالنگ ایلخان کبیر بختیاری و لربزرگ با شیخ ثامر ؛ آنچنانکه این شیخ عرب به خاطر غیرت عشایری جانش را بر سر دفاع از خانواده ایلخان بختیاری گذاشت !

یا اتحادیه کمیته قیام سعادت بین شیخ خزعل و خوانین لر بختیاری و لک و فیلی بر علیه کودتای رضا خان که طمئع به درآمد سرشار منبعی داشت که به تازگی در سرزمین بختیاری ها توسط حفاران انگلیسی کشف شده بود چرا که این قزاق فرصت طلب برای تامین خزانه و مخارج ارتش نو بنیاد و ابقای حاکمیت نوپای خود و تاسیس دولت - ملت ایران , زمینه می چید تا بر چاه های * نفت بختیاری* تصاحب پیدا کند و بر سر این مسئله , البته که پیشاپیش با انگلیس ها به توافق رسیده بود !

او برای رسیدن به آبهای گرم جنوب و ثروت سرشار نفت بختیاری باید اول لرهای لرستان را از سد بر می داشت و سپس شیخ خزعل , متحد بختیاری ها را.

 این قشون کشی قزاق های رضاشاه , که منجر به قتل عام لرها و سرکوب عرب ها و شیخ خزعل و سرانجام به تصاحب چاه های* نفت بختیاری * انجامید ! , به *عملیات فتح لرستان* معروف شد .

شاید همین همپیمانی و اتحاد دیرینه عرب و بختیاری در این منطقه حساس و حیاتی حاصلخیز جنوبی , که بدون درآمد نفت اش , ایران امروز , بیشک حال و روزی داشت همچون کشور همزبان و برادر افغانستان !! سبب گردید که جهت تفرقه اندازی بین این دو ملیت همیشه متحد و همسایه (لر بختیاری و عرب ) در این منطقه از ایران از سوی برخی سیاست مداران و سیاسیون , تدابیر ی اندیشیده شود و سیاست عمیق برنامه ریزی و سازمان دهی گردد که ترویج ناسیونالیسم آریایی -پارسی و عرب ستیزی در میان برخی بختیاری های خوزستان بلااخص شهر مسجدسلیمان و برخی قشر به اصطلاح تحصیلکرده و روشنفکر این شهر ,از این جمله است که این امر در سایه جمعیت قابل توجه مهاجر و غیر بومی شهر و درسایه آموزش و پرورش نظام رضاشاهی که تحصیلکرده بومی را شتشوی مغزی می داد و در خدمت ایدولوژی خود می گرفت , میسر گردید آنچنانکه چهره روشنفکر و چپ و ظلم ستیز شهر تغییر یافت و مبدل به مرکز فعالیت و نشر و افکار و ضد عرب پان آریایی - پارسی شد !

 

در این اواخر , مقوله هایی چون سرقت آب کارون دغدغه مشترک هم فعالان لر و هم عرب شده است که مقوله ای چون چالش کارون , می تواند نقطه تلاقی و رمز وحدت دوباره مردمان بومی خوزستان یعنی لر و عرب باشد! اگر لر خوزستانی بازیچه پان فارسیسم صادره از مرکز نشود و عرب خوزستانی هم بازیچه پان عربیسم و وهابیگری صادره از خارج مرز ها نشود !

خوزستان , موطن لرها و عرب هاست نه معرکه پان فارسیسم و وهابیگری ! خوزستان زمین بازی و زور آزمایی پان فارسیسم و پان عربیسم , آریایی گری و پارسی گری و وهابیگری نیست ! خوزستان محل زندگی مردمان بومی و هزاران ساله خوزستان , لر و عرب است ! نه مهمانان ناخوانده که از آب گل آلود بین بختیاری و عرب , میخواهند منفعت ببرند . این امر شدنیست اگر ما هشیار باشیم و بازیچه غیر بومی و بیگانه نشویم !

مساله باز گرداندن نام های تاریخی هم مناطق عرب نشین عربستان و هم مناطق لر نشین که در دوره رضاخان توسط وزارت جنگ تغییر یافت و مقوله هایی حقوق بشری و دمکراتیک و فرهنگی و اقتصادی که منافع و درد مشترک است باید حمایت گردد که چرا که در یک جامعه سالم , دمکراتیک و چند فرهنگی چون خوزستان اهواز , شوش , آبادان , خرمشهر که پس از قرنها همجواری و مخصوصا روند سریع شهرنشینی و مرکزیت یافتن شهر اهواز هم برای مناطق عرب نشین و هم لرنشین در یک سده گذشته, این دو ملیت و این دو هویت در سخت در هم تنیده شده اند , جدول کشی قومی بین شهرها و خیابان ها و مناطق جغرافیایی نه در خوزستان که در چهارمحال بختیاری یا ایلام و نیز در اصفهان و تهران و تبریز و زاهدان و مهاباد هم نه منطقی است نه عاقلانه !

در جامعه یی دمکراتیک و چند فرهنگی ,یک عرب در مسجدسلیمان, و یک لر در آبادان یک کرد در تبریز یک ترک در سنندج  و و و همگی این اقوام در تهران و اصفهان و مشهد و شیراز, حقوق فرهنگی , اجتماعی سیاسی برابر خواهند داشت( و باید داشته باشند) که عملا دیگر مرزکشی های قومی جغرافیایی و نقشه هایی از این دست (در پایین مقاله ) بی معنا خواهد بود. !

 

نویسنده: نورعلی مرادی

10 نظر

  • هیچ:سهم لرستان و قوم لر از کتب درسی:مجید کرامتی مقدم

    کتاب مطالعات اجتماعی ششم دبستان چند سالی است که بدون کم و زیاد کردن مطالبی در بین دانش آموزان سراسر ایران توزیع و تدریس میشود. در این تحقیق کتابهای منتشر شده در سالهای ۱۳۹۳ _ ۹۴ _ ۹۵ بررسی شدند. نکته نگران کننده این است که این کتب نه تنها همه استانها و اقوام ایران را به یک اندازه معرفی نکرده بلکه برخی استانها را خیلی بیشتر و برخی را کلأ نادیده گرفته است !!! به عنوان مثال:در متن کتاب مطالعات اجتماعی ششم دبستان ؛ ۳۶ مرتبه نام اصفهان آورده شده در حالی که حتی یک بار هم نام لر و لرستان ذکر نشده است !!! در نقشه های کتاب نیز ۹ بار نام اصفهان آمده و لرستان فقط ۴ مرتبه ؛ از ۱۲ فصل کتاب ، فصل ششم کتاب تمامأ به اصفهان اختصاص دارد! صفحه ۵۷ به نام سفری به اصفهان آمده است که:آیا تاکنون به اصفهان سفر کرده اید؟ اگر آری ؛ چه خاطره ای از سفر به این شهر دارید؟ آیا میدانید هر ساله هزاران نفر از مردم ایران در بهترین روزهای تعطیلات خود به این شهر سفر میکنند؟ و … به جز نقشه شهر و معرفی همه جانبه ، حتی در فعالیتهای کلاسی درس به نوعی از اصفهان تعریف و برای آن تبلیغ شده به نحوی که فراموش میشود این کتاب برای همه بچه های ایران است و سهم همه تقریبأ باید یکسان باشد !!! انتشار کتاب واحد برای همه کشور میطلبد که به طور یک سویه استانی را خیلی پر رنگ و برخی استانها را کلأ نادیده نگرفت. بهتر نبود گروه تألیف کتب درسی ، یک درس را به عنوان درس آزاد همچون فارسی قرار دهند که هر استان فرهنگ ، تاریخ ، هنر ، جغرافیا و … خودش را معرفی کند یا همه استانها را به یک اندازه معرفی کرد؟ اما نکاتی دیگر در مورد کتاب درسی مطالعات اجتماعی ششم دبستان:۱ ) روی جلد کتاب تصاویری از برخی مشاغل ، اقوام و ابنیه تاریخی آورده شده اما از لرستان و قوم لر و بلاد لر نشین هیچگونه خبر و اثری نیست !!! حتی به اندازه تصویر خودروی ساخت آمریکا ! ۲ ) صفحه ۲۸ _ ۲۹ کتاب درس ششم در نقشه پراکندگی کشت گندم و برنج را نشان داده که کشت محصول برنج در لرستان ذکر نشده درحالی که استان های کویری مثل ؛ اصفهان و یزد لحاظ شده و میدانیم از نظر کمی و کیفی به پای برنج لرستان نمیرسند! ۳ ) در صفحه ۳۸ کتاب از درس هفتم با نام طلای سیاه به استانهای غربی و جنوب غربی که دارای ذخایر نفت و گاز هستند اشاره شده که باز نامی از لر و لرستان نمی بینیم ( با وجود اینکه اولین چاه نفت خاورمیانه در مسجد سلیمان لر نشین به ثمر نشست و میادین نفتی گچساران و دهلران و پلدختر و … همگی در بلاد لر نشین هستند ) . ۴ ) فصل هشتم صفحه ۷۸ درس پانزدهم با عنوان انواع لباس که به رغم ۶ تصویر مجزا از لباس اقوام مختلف اثری از لباس قوم لر نیست !!! آیا لباس زن و مرد لر از نظر تاریخی ، فرهنگی ، زیبایی و اصالت جایی در بین این تصاویر ندارد؟؟؟ مگر نه این که چندی پیش لباس لری در یکی از نمایشگاه های بین المللی در استرالیا به عنوان زیباترین لباس محلی انتخاب شد؟ ۵ ) شاهکار نویسندگان کتاب مربوط میشود به فصل دوازدهم ، صفحه ۱۱۶ ، درس ۲۳ ، با عنوان آزادی خرمشهر که در نقشه حملات هوایی ، از لرستان اسمی آورده نشده و اصلأ نام لرستان در نقشه موجود نیست ، اما فلش حملات هوایی به غیر شهرهای مرزی ، اصفهان و تهران و تبریز را هم نشانه رفته است ! پس طبق آمار بنیاد شهید ، مگر لرستان ۱۴۳ بار مورد حمله هوایی و ۱۲ بار موشک باران نشد؟ مگر لرستان دومین استان خسارت دیده از جنگ ، بعد از خوزستان نیست؟ مگر لرستان با ۳ استان مرزی و جنگ زده همسایه نبوده است؟ مگر لرستان ۶ هزار و ۵۰۰ شهید و آن همه جانباز و اسیر نداده است؟ آیا شرکت نفت خرم آباد / کارخانه سیمان دورود / مدارس بروجرد و شهرهای لرستان چندین مرتبه بمباران هوایی و موشکباران نشدند؟ آیا هنگامی که بودجه های عمرانی کشور به بهانه نا امنی استانهایی چون لرستان در سالهای جنگ به شهرهای کویری چون اصفهان و یزد سرازیر میشد ، مردم مظلوم لرستان مخالفتی کردند که حالا در نقشه های درسی مربوط به آن روزها حتی اشاره ای به بمبارانش هم نشده است؟ حال که بحث جذب گردشگر مطرح است گویا کتاب درسی بیشتر مسوؤل تخریب و کوچک شمردن لرستان و قوم لر شده و از سویی دیگر شبیه نقشه های گردشگری ایام عید نوروز ، البته برای برخی استانها هدفی جز کسب درآمد ندارد ! شاید مسوؤلین استانی چون اصفهان بیشتر از مسوؤلین وزارتخانه باید ممنون نویسندگان کتاب باشند ! و طبیعتأ حق التألیفی که از اصفهان میگیرند شاید بیشتر از آموزش و پرورش باشد !!! ۶ ) در کار برگ انتهای کتاب به غذاهای محلی اشاره شده که در آنجا نیز به غذاهای لرستان و قوم لر اعتنایی نشده است. ۷ ) در کاربرگ شماره ۸ کتاب به محصولات کشاورزی اشاره شده که محصولاتی چون خرما _ پسته و مرکبات را در نقشه مشخص میشوند و با وجود ذکر نام ۱۷ استان ، باز هم نام لر و لرستانی آورده نشده است حال آنکه انار کوهدشت لرستان به دلیل عدم بسته بندی و فرآوری استاندارد به صورت خام و فله به نام انار ساوه صادر میشود یا انجیر سیاه پلدختر بعد از بسته بندی به نام اصفهان و حبوبات لرستان به نام کرمانشاه به بازار عرضه میشوند! حتی سنگ بلاد لر نشین به نام اصفهان و قم صادر میشوند! امیدواریم روزی قوم لر و لرستان در حد نام ، تاریخ و فرهنگش دیده شود و شاهد این بی عدالتی ها و بی اعتنایی ها در ابعاد مختلف نباشیم ! کاش به جای حساسیتهای سیاسی و قومیتی ، همتباران لر در آموزش و پرورش به بررسی دقیقتر کتب درسی و مطالبه حق و حقوق دیار خود باشند چرا که موارد مشابه ای در کتب دیگر هم مشهود است !


  • علت بیکاری چیست؟

    طبق روایت اسناد و مدارک تعداد بیکاران استان لرستان ۱۵۰ هزار نفر است و برای حل معضل بیکاری نیاز به یک برنامه ضربتی حکومتی است. علت بیکاری انفجار جمعیتی ایران در دهه ۶۰ خورشیدی است بطوری نرخ رشد جمعیت بالای ۴ درصد بود. افزایش جمعیت باید کیفی باشد نه کمی! یعنی جمعیت کارآفرین ، خلاق ، شاغل و ماهر باشد نه بیکار که موجب آسیب اجتماعی شود. یکسان نگاه نکردن به همه استانها و صنعتی کردن شهرهای فارس نشین موجب تمرکز ثروت و صنعت در شهرهای خاص شده است. الآن درآمد سرانه ، نرخ مشارکت اقتصادی و شرایط رفاهی هر استانی فرق میکند و هیچگونه اقدامی برای رفع بیکاری در بلاد لرنشین صورت نگرفته است. نگاه عامگرایی و یکسان نگری باعث شده که برخی بر طبل افزایش جمعیت بکوبند درحالیکه در کل کشور ۸ میلیون تحصیلکرده بیکار داریم! دکتر پرویز کردوانی بعنوان پدر کویرشناسی ایران گفت : با توجه به منابع آب جمعیت ایده آل برای ایران فقط ۶۰ میلیون است! برای ساخت سد مخملکوه خرم آباد که ۱۴ سال طول کشیده در سال جدید اعتباری ۱۰۰ هزار تومانی در نظر گرفتند (بهای یک کیلو گوشت ) حالا چطور خواهان افزایش جمعیت هستند درحالیکه برای میلیونها بیکار شغلی وجود ندارد؟ راه آهن دورود - خرم آباد - اندیمشک تعطیل شد ، نیروگاه سیکل ترکیبی ، بندر خشک ، پارک سافاری ، مجتمع پرس ، ژنراتورسازی ، چرم و پوست ، پوشاک ، کشت و صنعت ، یخچال سازی ، ماشین سازی ، پارسیلون ، پالایشگاه پلدختر ، پتروشیمی کوهدشت و صدها طرح دیگر لرستان تعطیل شد حالا مردم با چه انگیزه ای بفکر افزایش جمعیت باشند؟ بدون هیچ درکی از توسعه و شرایط اقلیمی ایران که دو سومش کویر است چطور میتوان جمعیت میلیونی را اداره کرد؟ باید نگاه را از حاشیه به متن آورد با هدف حل ریشه ای مشکلات! در غیر این صورت به قول مونتنی: اگر ناخدایی باشیم که به بندر مقصود نیندیشد هیچ بادی موافق نیست!


  • سلاحورزی

    عوارض آزاد راه تهران - قم فقط ۵۰۰ تومان است اما عوارض آزادراه خصوصی خرم آباد - اندیمشک ۲۰هزار و ۵۰۰ تومان است!!! لرها بخاطر تبعیض نژادی در فقر و فلاکت غرق هستند. بودجه های آنچنانی باعث پیشرفت اقوام همسایه شده نه مطالبه عوام! نمایندگان ناکارآمد ، عدم مطالبه گری نخبگان ، طایفه گرایی منسوخ شده و عدم شایسته گزینی هم در عقب ماندن لرها از توسعه سهیم است.


  • مازیار چگنی

    امام علی : اگر شایسته گزینی نباشد انسانهای توانمند کنار میروند و امور بدست بی کفایتان می افتد که همین امر موجب تباهی مملکت میشود. امروزه بیکاری / نداری / فقر و مهاجرت معضلات دامنگیر بلاد لرنشین است و شهرهای لرتبار همیشه در رده نخست بیکاری هستند. ضریب بالای بیکاری عامل آسیبهای اجتماعی شده و جوانان ما سزاوار این بی مهری نیستند چرا که فعالیتهای اشتغالزایی متناسب با ظرفیت جوانان تحصیلکرده ما نیست. ایجاد اشتغال در لرستانات به کندی صورت میگیرد و باید قدمهای بیشتری در زمینه ایجاد اشتغال برداشته شود. مردم لر راضی نیستند همین نیم نماینده هایی که دارند بجای پیگیری حقوق آنها درگیر سیاسی بازی و جدلهای حزبی شوند. جوانان تحصیلکرده لر مورد ظلم خاموش قرار گرفتند و بیکاری باعث نا امیدی آنها شده و مجبورند به مقصد کلانشهرها در جستجوی آینده مبهم خود کوچ کنند که این مسأله دقیقأ برخلاف تلاشهای دولت در زمینه خروج شهرستانیها از تهران میباشد. مناطق لرنشین درحالیکه بالاترین میزان مهاجرت و بیکاری را دارند که استانهایشان سرشار از موهبات الهی است ولی متأسفانه از ظرفیتهای آن به جهت تبعیض استفاده چندانی نشده است. بسیاری از ناهنجاریهای اجتماعی بدلیل بیکاری جوانان است.مملکتی که این همه درآمد نفتی و گازی دارد چرا باید جوان بیکار داشته باشد؟ دولت مثل پدر ملت است مثل پدری سرمایه دار باید به خانواده خود کمک کند قبل از آنکه بخواهد به دیگران کمک کند.


  • سهم لُرها از رسانه ملی

    ایران را اقوام و نژادهای فراوانی تشکیل داده است و این اقوام هر کدام دنیایی از فرهنگ و آیین های ویژه خود را دارند که پرداختن به این مسایل باعث همبستگی و نزدیکی بیشتر مردم در سراسر کشور خواهد شد ولی صدا و سیما مانند دیگر نواقص عمده اش از این امکان مناسب استفاده نمیکند اگر هم برنامه هایی در این رابطه ساخته میشود بیشتر به اقوام شمالی و آذربایجانی که بیشترین حضور را در پایتخت دارند میپردازند. اکثر اقوام ایران در تلویزیون از نظرها پنهان شده، هستند ولی لرها اینطور که به نظر می آید در صدا و سیما در حال حذف کامل هستند. لرها اگر از لحاظ جمعیت و همچنین غنای فرهنگی از دیگر اقوام بالاتر نباشند دست کمی از آنها ندارند. باید از مدیران این رسانه میلی پرسید که چرا تنها اثر لرها در تلویزیون محدود به نقشهای ساده یا بهتر بگوییم:کارگر _ سرایدار _ دست و پا چلفتی _ خجالتی و با لهجه من درآوردی که در هیچ کجای جغرافیای زیستی لرها صحبت نمیشود! برنامه سازی در سیمای افلاک که ویژه لرستان است به قدری ضعیف و ابتدایی است که در واقع قابل نقد و بررسی هم نیست! این شبکه در ۲۰ ساعت پخش خود ، فقط پاسی از شب یک برنامه ۵۰ دقیقه ای به زبان بومی دارد و باقی برنامه ها از برنامه کودک و اخبار و گزارش و فیلم و مصاحبه تمامأ به زبان فارسی است! همان یک ساعت، برنامه به زبان بومی را هم با شخصیت های نچسب طنز به لودگی میگذرانند و زبان لری را به تمسخر میگیرند! تلختر از همه آنجاست، که حتی در فیلمها و سریالهای مربوط به جنگ هشت ساله هم خبری از لرها نیست در صورتی که در دوران جنگ مردم لر نقش خط مقدم ایران را در دفاع از خاک میهن دارا بودند و تعداد شهدا و مجروحان جنگ خود نشان دهنده این ادعاست. متأسفانه شخصیت های فیلمهای ژانر دفاع مقدس هم ویژه یک یا دو نژاد و دو یا سه استان مرکزی ایران شده است! در اینچنین فضایی است که اگر برنامه ای مانند خندوانه که در برنامه سازی صداوسیما یک استثنا به حساب می آید ، برنامه ای یک ساعته در مورد لرها بسازد و به این قوم رنج کشیده بپردازد این چنین مورد توجه قرار میگیرد.گزارشی از محمد پور خداداد:سایت گلونی


  • ناسیونالیسم ایرانی

    ناسیونالیستهای ایرانی به روایت ویلسون آرنولد تالبوت ویلسون ( Arnold Talbot Wilson ) در کتاب سفرنامه خودش ، صفحه ۲۳۵ مینویسد:ناسیونالیست های ایرانی ( منظور پان پارسها ) میخواهند با تمام عناصر غیر ایرانی ( غیر پارس ) و اقلیت های کشور رفتار خصومت آمیزی داشته باشند. فقط زبان ترکی که در شمال ایران و دربار ( دربار قاجاریه ) کشور مرسوم است از این قاعده مستثنی میباشد. اینها عربها را به خاطر زبان عربی دوست ندارند از کردها به سبب گرایش آنها به تسنن بدبین اند. آسوریهای ارومیه را به علت آنکه مسیحی هستند قبول ندارند ، زرتشتی ها را به علت مذهب مورد تأییدشان نیستند ، طوایف بلوچ و افغانی در مرزهای شرقی و قشقاییها در جنوب ایران وضعی مشابه دارند. بختیاریها و لرهای لرستان و پشتکوه نیز چون جدا از ایران و حکومت مرکزی اداره و نیمه مستقل هستند مورد نفرت آنها ( فارسها ) هستند !!! احتمال دارد این روحیه به خاطر اقدامات و فشارهای وحدت طلبی ایرانیها به وجود آمده باشد ، ولی یقینأ در افق فکری این مردم چنین مسأله ای وجود ندارد اگر قرار باشد وحدت ایران در برابر امحاء آداب و سنن و رسوم و فرهنگ نژادی اقلیت هایش امکان پذیر شود یقینأ وقوع چنین امری بهای گزافی خواهد بود !!! ایرانی محصول تمدن قدیمی و بازمانده ی چندین سیستم مذهبی و چندین نوع آب و هوا میباشد و اختلاف نقاط مختلف آن به اندازه ی تفاوتی است که بین مردمان از سیسیل ( در جنوب ایتالیا ) تا دریای بالتیک( در شمال اروپا ) میشود دید! جامعه ایران از نژادهای مختلفی مانند:ترک / عرب / کرد / فارس / بلوچ / لر / افغانی / آسوری / گیلک / مازنی تشکیل یافته است!


  • ماهی دریای یزد!

    تمامی نیاز کشور به ماهی را میتوانیم در یزد تأمین کنیم!!! این جمله عجیب را محمد پور کاظمی ، رییس مؤسسه تحقیقات شیلات ایران بیان کرده است. وی در ادامه اظهارات خود افزود:در بافق یزد به صورت گلخانه ای ۲ واحد پرورش ماهی تیلاپیا ایجاد شده است! آیا تاکنون از خودتان پرسیده اید یزد کویری که اکنون به یکی از قطبهای تولید آبزیان و خاویار در ایران تبدیل شده با کدام آب اینکار را انجام میدهد؟ " مزیت نسبی" یکی از اصطلاحات پرکاربرد اقتصادی است که براساس آن اقتصادهایی موفق ترند که محصولات و خدمات خود را با کمترین هزینه نسبت به رقبا تولید کنند! مزیت نسبی که از طریق ایجاد یک صنعت در مستعدترین منطقه از نظر منابع به دست می آید به تولید کنندگان این امکان را میدهد تا تولیدات خود را با هزینه کمتری نسبت به رقبا به بازار اراعه دهند. اما متأسفانه در کشور ما به دلیل " لابی گری کویریها" ، آب بلاد لر نشین را با صرف هزینه های بسیار بالای اقتصادی ( حفر تونل ، لوله گذاری ، پمپاژ و تصفیه ) ، زیست محیطی و حتی امنیتی چند صد کیلومتر به آن طرفتر انتقال داده و تولیدات آن صنعت آب بر ( آب دوست ) را با صرف هزینه های حمل و نقل بالاتر ، دوباره به همان مناطق فقر زده لر نشین ، برای فروش ارسال میکنند!!! به عنوان مثال آب مناطق لر نشین را به بهانه آب شرب به شهرهای حاشیه کویر انتقال داده و سپس یخ بسته بندی شده / آب معدنی / برنج / و ماهی را به استانهای لرستان ، چارمحال بختیاری ، کهگیلویه و بویراحمد ، خوزستان و … میفروشند!!! آیا نمیتوان همان یخ را در استانهای پر آب لر نشین تولید کرد تا کارگران بلاد لر نشین مجبور نباشند برای کارگری در یک کارخانه یخسازی به استانهای کویری مهاجرت کنند؟ به واقع در حالیکه هم آب از خودمان است و هم نیروی کار ، چه دلیلی دارد این یخ یا آب معدنی در اصفهان کویری تولید شود؟؟؟ جای سؤال است که چرا به قیمت نابودی محیط زیست و اکوسیستم استانهای لر نشین میبایست در استان کویری یزد ۱۱۰۰ تن ماهی در سال تولید شود؟؟؟ آیا نمیتوان به جای انتقال آب با هزینه های سرسام آور و نابودی اکوسیستم مناطق لر نشین همان ۱۱۰۰ تن ماهی در دل کویر را در بلاد لر نشین پرورش داد؟؟؟ کدام عقل سلیم یا کدام نظریه توسعه حکم میکند استان کویری و بیابانی یزد یا قم و اصفهان وارد صنعت تولید ماهیان خاویاری شوند جز لابی گری کویریها در تهران؟ چرا در استان یزد تنها از یک فیل ماهی بیش از ۴ کیلوگرم خاویار به ارزش ۱۲ میلیون تومان استحصال میشود !!! ولی مناطق لر نشین به رغم استعداد بالا در این زمینه هم با بی آبی و هم با فقر تحمیل شده دست و پنجه نرم کنند؟؟؟ چرا یزد کم آب باید پیشگام تولید خاویار در ایران باشد؟ چرا استان کویری یزد باید مقام دوم تولید محصولات گلخانه ای / مقام هفتم تولید زعفران / مقام پنجم تولید زرد آلو / مقام اول تولید گوشت مرغ / مقام اول در تعداد مجتمع های گاوداری / مقام اول تولید روناس / مقام اول تولید گوشت بلدرچین و کبک / مقام سوم تولید پسته / مقام چهارم تولید انار و … را به خود اختصاص دهد در حالیکه در بسیاری از موارد مذکور هیچگونه استعدادی ( طبیعی و مالی ) ندارند؟ این حجم از حاتم بخشی از کیسه کیست؟ این همه صنایع بدون آب محال است در کویر دوام بیاورند!!! میزان سرمایه گذاری دولت در یزد ۳۰۰ برابر لرستان است. مگر میشود لرستان با دارا بودن ۱۴ میلیارد متر مکعب آب در سال _ ۳۹۳۰ دهنه چشمه _ بیش از ۳۲۵۰ حلقه چاه عمیق و نیمه عمیق _ ۱۵۲۷ قنات _ ۲۴۵۰ کیلومتر مسیر رودخانه و آبراه _ و دارا بودن آب و هوای کوهستانی و معتدل ، از ۸۵۰ هزار هکتار زمین کشاورزی تنها ۲۰ % زمینهای کشاورزی اش آبی باشند!!! ولی ۴۲ درصد زمینهای استان کویری یزد زیر کشت آبی باشند؟ آیا این چیزی بجز تبعیض نژادی و نابرابری ناحیه ای نیست؟ مگر میشود استان خشک یزد با ۱۵۰۰ هکتار سطح گلخانه ای سالانه ۴۲۶ هزار تن محصولات گلخانه ای تولید کند! ولی در لرستان با این همه آب و استعداد در حوزه کشاورزی تنها ۳۱ هکتار گلخانه !!! آنهم در دست بهره برداری باشد؟ به واقع در کشور قومگرای ایران برای داشتن یک صنعت لازم نیست منطقه شما استعداد آنرا داشته باشد بلکه باید در پایتخت لابی آن را داشته باشید!!! اگر کویری باشی که در دل کویر سالانه ۱۱۰۰ تن ماهی و ۴۲۶ هزار تن محصولات گلخانه ای هم تولید میکنی! ظاهرأ لابی های کویری حاضرند ماهی را با ماسک اکسیژن در دل کویر رشد دهند ولی در کنار آبها و چشمه های بلاد لر نشین پرورش ماهی نزنند! جالب اینجاست که به جای استانهای کویری در لرستان پرآب طرح سازگاری با کم آبی برگزار میشود و هزاران چاه مورد استفاده کشاورزان را پلمپ کردند!!! به واقع در کشور ما برای داشتن یک صنعت لازم نیست منطقه شما استعداد آن را داشته باشد بلکه داشتن لابی در پایتخت کفایت میکند. اگر منطقه شما کویری باشد ماهی ، یخ ، آب معدنی ، برنج و … هم تولید میشود. کوتاه سخن اینکه توزیع نا متعادل امکانات و خدمات اقتصادی ، اجتماعی ، کشاورزی و … به شدت عدالت اجتماعی را در ایران تحت شعاع قرار داده است بی جهت نیست که ایران رتبه دوم در جهان را از نظر نابرابری های ناحیه ای دارد! اگر به دنبال راهی برای کاهش نابرابری های منطقه ای و حرکت به سمت توسعه متوازن در کل کشور نباشیم در آینده باید شاهد تبدیل این نابرابری های اقتصادی به معضلات امنیتی باشیم. چشمات قراره که درآد لطفعلی خان … دور دور اخته هاست لطفعلی خان


  • لرستانی و بیکاری

    نرخ اشتغال و بیکاری یکی از مهم‌ترین شاخص‌های مهم و واضح برای نشان دادن توسعه و پیشرفت جوامع محسوب شده و عملکرد مسئولان و متولیان امر و موفقیت آنان در حوزه اشتغال و اقتصاد را به‌خوبی نشان می‌دهد.در سالیان گذشته لرستان همواره در بین استان‌های اول جدول بیکاری قرار داشته و این خود گواهی بر《عدم توسعه‌یافتگی》و《محرومیت》در این استان غنی و پرظرفیت است.لرستان هرساله جزء صدرنشینان جدول بیکاری کشور در آماری است که توسط سازمان آمار و اطلاعات ملی ارائه می‌شود.اما صدرنشیان و مدیران دستگاه‌های اجرایی که میتوانند، با ایجاد شغل و حمایت از تولید، در این رده‌بندی تغییر ایجاد کنند، همچنان به کار خود ادامه می‌دهند.نمونه بارز این مدیران،《مدیرکل کار》،《تعاون و رفاه اجتماعی》لرستان است که پس‌از سال‌ها ریاست در این منصب و اثبات ناکارآمد بودن شیوه مدیریتی وی در زمینه ایجاد اشتغال در استان، بر مرکب مدیرکلی نشسته و می‌تازد! دریغ از جوری همت برای ایجاد تغییر در وضعیت جوانان بیکار این استان! از سویی دیگر در《اداره‌کل صنعت، معدن و تجارت》که ازجمله وظایف آن می‌توان به جذب سرمایه‌گذار و حمایت از تولید اشاره کرد، با عدم حضور مدیر کل در سازمان وعلی‌الرغم تمام مأموریت‌های اداری وحق ماموریتهای پنهانی کلان کدام سرمایه‌گذار برای سرمایه‌گذاری در استان جذب شده یا کدام ایده تجاری جوانان ما مورد حمایت قرار گرفته؟ تا شاید در کنار این حرکات تعدادی از جوانان ما نیز بر سرکار رفته و علاوه‌بر این‌که نان آور خانواده خود باشند، بتوانند با اشتغال چندین جوان دیگر، آمار بیکاری استان را پایین بیاورند! در شرایط امروزی اگر تعداد جوانان و خانواده‌هایی که به دلیل کمبود شغل از لرستان به استان‌های صنعتی مهاجرت می‌کنند را به آمار خود اضافه کنیم، می‌بینیم که آمار بیکاری در لرستان سر به فلک کشیده و دیگر تا سالیان سال هیچ استان دیگری به گرد پای ما نمیرسد! آیا با مدیریت‌های فعلی دستگاه‌های اجرایی حامی تولید ملی و جذب سرمایه‌گذار در استان که حتی ازگرفتن سهمیه برخلاف استانهای دیگر که برای دستگاه‌های تحت امر خود نیروی خدماتی جذب کنند عاجزند و از《امریه سربازی》استفاده می‌کنند و دردناک تر اینکه حتی معاونان و کارمندان خود را با سفارشات افراد مختلف سیاسی و غیرسیاسی انتخاب می‌کنند!می‌توان امیدوار بود نرخ بیکاری استان لرستان در آینده تکانی خورده و وضعیت استان رو به بهبود برود! دستگاه‌های حمایتی مانند《صنعت، معدن و تجارت》در سیل اخیر به کدام تولید از رونق افتاده کمک کرد و به کدام مرد که از شرمندگی روی سر بالا کردن در مقابل خانواه‌اش را نداشت، کمک کرد که بتواند شغلی دست و پا کرده یا همان شغل سابق خود را ادامه دهد؟ آیا در استانی که سازمان نظارت جایگاه و پایگاهی ندارد و《سازمان بازرسی》همچنان در دسترس نیست! می‌توان چند نرخی بودن محصولات و مایحتاج ضروری زندگی مردم را کنترل کرد؟ آیا وقت تغییر در مدیریت اداراتی مانند کار، تعاون و رفاه اجتماعی، صنعت، معدن و تجارت و ...که ارتباط مستقیم با ایجاد شغل و حمایت از تولید دارند، نرسیده؟ تا شاید با ایجاد شغل در استان، شاهد تغییراتی در احوالات جوانان این مرز و بوم باشیم وگرنه باید برای لرستان قهرمان بیکاری در کشور «دوات» بگیریم! سؤالی که باید پاسخ داده شود این است که آیا زمان تغییر مدیریتهای کلان در سطح استان نرسیده شاید با این تغییرات شاهد تغییرات در جایگاه لرستان در صدر جدول بیکاری کشور باشیم. مریم امرایی: هفته نامه شهاب آسمانی


  • انفعال و سکوت

    بی تفاوتی نهایت شوربختی است. جامعه ای که ناآشنا به حقوق قانونی و اجتماعی خود باشد قطعاً با مشکل و شکست مواجه خواهد شد. انفعال و سکوت نمایندگان و مسئولان لرستان در عقب نگه داشتن آن از قافله پیشرفت و توسعه خیلی تاثیرگذار بوده مثلاً لرستان سال ۱۳۰۴ فرودگاه داشته که قدیمی‌ترین فرودگاه غرب کشور است! سال ۱۳۱۶ درحالیکه خیلی از شهرهای ایران قطار ندیدند لرستان به شبکه راه آهن سراسری وصل بوده است. در دهه ۳۰ لرستان کارخانه سیمان و فارسیت داشته و صنایع یخچالسازی / پوشاک / پارسیلون / کشت و صنعت / چرم و پوست / ژنراتورسازی / ماشین سازی / داروسازی /نساجی و...قبل ازانقلاب در لرستان فعال بودند. سال ۵۶ لرستان دانشگاه دولتی داشته و یزد سال ۶۷ صاحب دانشگاه میشود! لرستان دارای دو مرکز آموزش سربازی ۰۲ و ۰۷ بوده که به علت پیگیر نشدن مسئولان لرستان، ۰۲ به تهران و ۰۷ سال ۷۸ به کازرون منتقل میشود! سال ۶۲ رییس مجلس (رفسنجانی) کلنگ پالایشگاه و پتروشیمی هفتم را درخرم آباد به زمین زد ولی به علت پیگیری نشدن توسط نمایندگان دوره سوم (علیمحمد سوری لکی و علی عنایت) که از۶۷ تا ۷۱ نماینده بودند، این طرح بزرگ صنعتی سال ۷۱ سر از اراک درآورد! متاسفانه این روال پَسرفت تا زمان حال ادامه دارد و می بینیم که آثار تاریخی و جاذبه های گردشگری لرستان مثل پُل گاومیشان، آبشار شوی و مناطق پُرآب الیگودرز به نام استانهای همجوار الحاق و ثبت ملی میشود.


  • استثمار

    استعمار شاخ و دم ندارد! فرض کنید یک کشور نفت یک کشور دیگر را استخراج کرده و میفروشد و سود حاصل از آن را در کشور خود سرمایه گذاری می کند (مانند آنچه که بریتانیا در سالهای قبل از سال ۳۲ با نفت ایران کرد) فرض کنید که یک کشور ماده و منبع طبیعی پراهمیت تر و گرانتر از نفت مانند آب را از یک سرزمین به کشور خود انتقال میدهد و نه تنها هیچ پولی به بومیان نمیدهد بلکه مردم بومی را از آب شرب هم محروم کرده و معترضین را سرکوب و آنها را بعنوان مخل امنیت ملی سرمایه داران زندانی میکند! دقیقا چنین رفتاری با مردم خوزستان، لرستان و چهارمحال بختیاری توسط کویرنشینان میشود. نیروهای حافظِ منافع کویرنشینان《کویرلَند》در تیر ۱۳۹۴ مردم محروم بُلداجی را به گلوله بستند و در ۳ بهمن ۱۳۹۶ به تجمع اعتراضی مسالمت آمیز خوزستانیها مقابل استانداری خوزستان حمله کردند و چندین زن را زیر لگد و باتوم گرفتند!عباس کشاورز معاون وزیر کشاورزی در سفری که به خرم آباد مرکز لرستان داشته، گفته: لرستان دشت ندارد! پس نیاز به آب ندارد! و کشت دیم کنید تا آب به استانی دیگر (اصفهان) رود!!! چنین اظهارات غیرمسولانه، غیر علمی و بشدت تبعیض آمیز از زبان مدیری جاری میشود که اُصولاً میبایستی کمی سواد اکولوژیک و نیز مردم شناسی داشته باشد. دستکم این معاون وزیر میداند که انتقال آب موجب کاهش ذخیره های آب زیرزمینی غیرقابلِ جایگزین خواهد شد که خشک شدن چشمه ها، تالابها، جویبارها و رودخانه ها را در پی خواهد داشت! با خالی شدن سفره های زیر زمینی و انتقال آبهای سطحی، کل پوشش گیاهی، جنگلی، جانوری، کشاورزی و دامپروری از بین خواهد رفت و مضافاً بر این موجبِ تهدید حیات نه تنها در لرستان بلکه در خوزستان و بختیاری سیل مهاجرت به کویر و بروز بحرانهای اجتماعی خواهد شد. هم اکنون نه تنها بسیاری از شهرهای لرستان، بختیاری و خوزستان در بخش کشاورزی با کمبود آب مواجه هستند بلکه آب شرب جیره بندی شده است. لرستان ۸۵۰ هزار هکتار زمین کشاورزی دارد که ۹۰% آنها دیم است و اگر لرستان سد داشت سیل آن همه خسارت به شهرها نمیزد!در برخی مناطق لُرنشین با تانکر هم آب توزیع نمیشود و مردم با زحمت بسیار آب شرب خود را تهیه میکنند. بعلت خشکاندن رودخانه های خوزستان از جمله زهره و کارون آب دریا پیشروی کرده و میزان شوری آب موجب تعطیلی کشاورزی در هندیجان و نابودی نخلستانهای آبادان و خرمشهر شده است.



آخرین مقالات