شنبه ۲۱ تیر ۱۳۹۹ ساعت

نشریه فرهنگی تحلیلی نگین زاگرس معرف مردمان لر

گُلوَنی

به گفته ماری کخ، گُلونی سربند زنان عیلامی بوده . ماری کخ گُلونی (تعره) را پارچه ای بلند معرفی میکند که زنان عیلامی به صورت مارپیچ آن را به دور سر خود میبستند . طرح گلونی نقش و نگار هایی از گل و گیاهان کوهستان بود .

گُلوَنی

روسری باستانی زنان لُر که قدمتی بیش از ۳ هزار ساله دارد و نماد حجاب، عفاف و عزت زنان لر است و روز ۲۶ اردیبهشت در لرستان به نام «گُلوَنی» نامگذاری شده است.
سربند گُلوَنی این حجاب زیبا که نقش و نگار پر ظرافت آن آدمی را به تعمق در رنگ‌های متنوع و نشاط‌ آور آن وا می‌دارد خود سهم برجسته‌ای در نگاهی تازه به دیرینه بودن زیباشناسی حجاب در لرستان فیلی دارد.
نقوش روی گُلوَنی خود زبان گویایی از سادگی و در عین حال زیباشناختی است که سنت و اصالت لرستان در آن موج می‌زند.
بهزاد پاکدل مسئول کانون آئین‌های سنتی لرستان در مورد قدمت گُلوَنی این پوشش زنان لر گفت: قوم لر حدود از هشت هزار سال پیش به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین اقوام در ایران زندگی می‌کردند.

گُلوَنی، سربندی باستانی است که زنان لرستانی به‌شکل خاصی به‌سر می‌کنند و بخشی از پوشش زیبای زنان و مردان لر است. نسل جدید، از نوع کوچک آن به‌عنوان روسری استفاده می‌کند. این روسری با طرح زیبای سنتی بین دیگر دختران ایرانی هم طرفدار زیادی دارد و یکی از سوغات‌های لرستان است.

به گفته ماری کخ تعره سربند زنان عیلامی بوده . ماری کخ تعره را پارچه ای بلند معرفی میکند که زنان عیلامی به صورت مارپیچ آن را به دور سر خود میبستند . طرح تعره نقش و نگار هایی از گل و گیاهان کوهستان بود . 
زنان ایل بالاگریوه هنوز هم بجای کلمه گلونی از کلمه تعره برای این سربند استفاده میکنند . تعره همان گلونی است که زنان لرهای لرستان فیلی (ایلام، کرمانشاه، لرستان کنونی) استفاده میکنند.

9 نظر

  • گُلوَنی کلمه ای لُری است

    یاور اکبریان در واژه نامه لُری صفحه ۶۱۷ مینویسد : گُلوَنی (golvani) نوعی سَربند ابریشمی زنانه مخصوص زنان لُر است که آنرا به شکل عمامه به سر می بندند.گُلوُنی از دو واژه《گُل + وَنی》درست شده است یعنی چهارقدی که نقوش گُل روی آن انداخته شده است و فقط لُرها به انداختن میگویند وَن (van) ولی لکها و کردها میگویند: کَت یا اوشت! حالا چطور ادعای گُلوَنی را میکنند درحالی که حتی اسمش لُری است و دستگاه بافتش در شهرهای لُرنشین خرم آباد و بروجرد بوده است؟عشایر لکزبان بخاطر همجواری با شهرهای لُرنشین از گلونی استفاده کردند ولی دلیل نمیشه آنرا فقط متعلق بخود بدانند! دکتر عبدالرحمن شرفکندی پژوهشگر کُرد در کتاب《فرهنگ لغات کردی》به کلمات و رسوم زیادی اشاره کرده که از لُری وارد زبان کردی شده است و توفیق وهبی زبانشناس کُرد، لکی و کلهری را جزء خانواده زبان لُری معرفی کرده است.


  • محمود

    آیا گلونی مال کرد است،مال لک است یا مال لر؟ توضیح ویکی پدیا جعلی:گُلوَنی یا هوری[۱][۲][۳][۴] (به کردی!!!: ھەوری، گوڵوەنی) (به فارسی گلبندی[۵]) به گونه‌ای سربند و روسریِ زنان لر[۵][۶][۷][۸][۹][۱۰][۱۱][۱۲][۱۳]، لک[۱۴] و کرد گفته می‌شود.[۱۵][۱۶][۱۷][۱۸][۱۹] این روسری حدود ۳۰۰۰ سال قدمت دارد و ریشهٔ آن به زنان کاسیت (اجداد قوم لر[۲۰]) می‌رسد.[۸] و در زبان فارسی به صورت گُلبَندی تلفظ می‌شود که برگرفته از واژه گُل‌بَدن، نوعی پارچه هندی ابریشمی و لطیف است.[۵][۲۱][۲۲] گلونی در واقع نوعی تَرهَه (tarā)[با کدام معنی؟] رنگین است که زنان لر در مراسم جشن و سرور آن را روی تره معمولی می‌بندند.[۷] این روسری امروزه به نماد مردم لر بدل شده‌است.[۲۳] گلونی در شهریور ۱۳۹۷ به عنوان یکی از میراث‌های قوم لک به ثبت ملی رسید.[۵][۲۴] اولش مینویسه به کردی(هوری!!!؟ یا گول وه نی؟؟!!؟) و بعدا توضیح میده متعلق به زنان لر هست.خوب اگه مال لرهاست،به کردها چه ربطی دارد.مسخره تر اینکه در پایان توضیحات مینویسه به عنوان میراث!!! قوم لک به ثبت رسید.دست آخر نفهمیدیم این گلونی لریه،لکیه،کردیه چی هست اصلا؟


  • لباس لری

    لرها یکی از اقوام ایرانی به شمار می‌روند که در غرب و جنوب غربی ایران زندگی می‌کنند. بیشترین پراکندگی مردمان لر مربوط به استان‌های لرستان، چهارمحال بختیاری، کهگیلویه، خوزستان، ایلام و… است در حال حاضر بیشترین جمعیت لرها در شهر خرم‌آباد سکونت دارند. لرها یکی جوامع بزرگ عشایری ایران را تشکیل می‌دهند که نوع پوشش سنتی و بومی زنان جوان لر معمولاً با پارچه‌های الوان در رنگ‌های شاد و متنوع با سربند مخصوص است و زنان مسن‌تر پارچه‌هایی که به رنگ تیره و طرح‌های ساده‌تر دارد، استفاده می‌کنند. تره پارچه ابریشمی مخصوصی است که زنان لر به سر می‌بندند و به لری آن را ساوه می‌گویند. تره را در حالت عادی می‌بندند و برای شرکت در مراسم و جشن و سرور، نوعی از آن را به نام گل ونی که رنگین است، روی تره می‌بندند.


  • گلونی چارقدی لُری

    پان کوردها گلونی را که روسری زنان و سربند مردان لور است را به یغما میبرند و بر سر زنان معروفه و هرزه بین گروهک های تروریستی و تجزیه طلب پژاک و دموکرات و کومله و شورای آزادی خود میکنند تا با گرفتن فیلم و عکس و پخش آن در فضای مجازی تبدیل به نمادی کردی کنند. خوشبختانه با هوشیاری مسؤلان قبل از شروع دزدی آنها گلونی لورستانی ثبت ملی شد. اما دندان چپاولگر این دزدان بی هویت هنوز کنده نشده است امروزه در تمام رسانه های خود سعی میکنند این دستار لوری را به تن زنان تروریست کورد کنند غافل از اینکه در لورستان فیلی گلونی بر سر زنان و دور کلاه مردان لور پیچیده میشده است و تاریخی فراتر از وجود کورد دارد. در عکس های قدیمی هیچ کردی ( نه خود کرد پندارها که لباس لوری می پوشیده اند ) گلونی به سر ندارد حتی عکس های سی سال پیش زنان کرد هم بدون پوشش گلونی است البته اکثرأ هم بی حجاب و بدون پوشش سر هستند. امیدوارم این دزدان هویت و فرهنگ دست از سر فرهنگ مردم لور بردارند و اگر فرهنگ ، نماد ، مشاهیر و آوازه ای ندارند ، داشته های دیگر اقوام و ملل را ندزدند.


  • پول و ژنتیک

    پول وارد ژنتیک شده و درون رگ‌ها به حرکت می‌افتد. سلول می‌سازد، بافت‌های زیبا تولید می‌کند و در نهایت از روی پوست خود را نشان می‌دهد. این است که آدم پولدار با گذر زمان جذابتر می‌شود! پول همان بقای زیبایی و جوانی است. پازولینی درست می‌گفت:《ما که انسانهای فقیری هستیم زمان اندکی داریم، برای جوانی و زیبایی!》زنان فارس و ترک که تمام پول نفت بلادلُرنشین در مناطق آنها خرج میشود فارغ از هیچ استرسی و با انواع جراحی پلاستیک و بالاترین امکانات، بدون هیچ مشقتی، روز به روز جوانتر و زیباتر میمانند اما زنان لُر باید روی گنج نفت باشند اما تمام رنج ها را تحمل کنند! ایران کشور فارسهای کویرنشین و ترکان مهاجر شده است! تهران بین فارس و ترک تقسیم شده و بقیه اقوام هیچ سهمی از آن نمی برند!


  • حامد

    طبق اسناد و مفرغ های بدست امده گلونی قدمتی ۳۰۰۰ ساله داره و مختص به قوم لر هستش


  • علی اشرف مرادی

    ‌‌‌‌لک دروازه ورود به ســــرزمین لُـرستان: مقاله یک نظریه‌پرداز کُرد بنام《علی اشرف مرادی》در کانادا به زبان انگلیسی؛ در پاراگرافهای پایانی این متن این‌ چنین آمده: برای دستیابی به قلمرو لُرها باید روی لک متمرکز شد، بنابراین، این منطقه باید مورد توجه ویژه رهبران کُرد باشد!!! ‌‌‌جالب اینجاست اکثر محققین و نظریه‌پردازان کُرد روی لُر بودن لکها متفق القول هستند. اولین باری که نام طایفه لک در تاریخ ایران آمده، زمان شاه سلطان حسین، اواخر صفویه درکتاب منتخب التواریخ نطنزی، صفحه 53، است که گفته: لک طایفه‌ای از قوم لُر است!!! پانکُردها برای نفاق و جداکردن لک از پیکره قوم لُر روی تفاوت آوایی و لفظی زبان، خیلی مانور می‌دهند، درصورتیکه هیچ موسسه و آکادمی زبان‌شناسی، لکی را زبان مستقل ننامیده و لکی حتی 10 فعل مستقل ندارد. همچنین دستور زبان لکی از فارسی تقلید شده و لکی رسم الخط ندارد و اعداد شمارش لکی، فارسی است و اکثر کلمات کلیدی و پرکاربرد لکی، فارسی و عربی هستند. مثلاً در لکی هیچ معادلی برای کلمات: شهر، نردبان، فرهنگ، شخصیت، شناسنامه، جامعه، اقتصاد، وطن و...نیست. یک زبان باید چندین میلیون گویشور و گویش و لهجه‌های متفاوت داشته باشد درحالیکه لکی فاقد ویژگی‌‌های زبانی است. داده‌های آماری و ادعاهای پان لکها هم هیچ جایی قید و ثبت نشده و تماماً تخیلی و تخمینی است. آدم یاد شعر مرحوم شهریار می‌افتد که می‌گوید: چو خواهد دشمنی بنیاد قومی را بر اندازد _ نخست آن جمع را از هم پریشان و جدا سازد / چو تنها کرد هر یک را به تنهائی بدو تازد _ چنان اندازدش از پا که دیگر سر نیفرازد!!! پانکُردیسم در تلاش برای دستیابی به سرزمینهای لُرنشین است. هوشیار باشیم.


  • ثبت ملی برای وحدت است نه تفرقه!

    ثبت ‌مهارت بستن گلونی در لُرستان و انبوهی دیگر از مهارت ها و صنایع سنتی از سوی اداره کل میراث فرهنگی استان لُرستان https://lorestan.mcth.ir/notices/news/news/ID/620/ثبت-ملی-میراث-ناملموس-استان-لُرستان صابون پزی سنتی بروجرد، فنون ساخت سماور خمره ای بروجرد، مهارت پخت کباب سنتی بروجرد، مهارت پخت پَتلَه پُلو بروجرد، مهارت پخت سنتی حلوا اَرده پشمکی بروجرد، مهارت پخت سنتی حلوا اَرده روغنی بروجرد، مهارت پخت نان تیری بروجرد، مهارت پخت شامی کباب خرم‌آباد، کنگر شیر، نان بلوط (کَلک)، نان گِرده و مهارت بستن گلونی در میان مردان و زنان عشایر لُرستان. 12 اثر ناملموس بودند که با پیگیری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان لُرستان ثبت ملی شدند. نکاتی چند درباره این ثبت ها: هرچند ما بنا بر تجربه، زیاد دلخوشی از این ثبتهای ملی نداریم زیرا هیچ تعهد و الزامی از طرف دولت ها برای حفظ، ترویج و حمایت عملی از این مواریث ثبت شده ایجاد نمی‌کند و بیشتر یک دلخوشکنک روی کاغذ بوده و گاه موجب تفرقه و تکدر خاطر بین دارندگان یک میراث مشترک می‌شود. ولی این ثبت ها روندی اداری و قانونی در ادارات فرهنگ کل استانها و سازمان میراث فرهنگی است و همواره از این ثبت ها در همه جا با فهرست های بالابلند انجام می‌شود و کلاً یکی از وظایف سازمان ثبت است و همه استان ها و دارندگان یک میراث می‌توانند اقدام کنند و جای هیچ فخرفروشی، هیاهو، جنجال، بوق و کرنا و تفرقه اندازی ندارد. به هیچ وجه منکر فواید شگرف موزه ها و فواید بالقوه ثبت ملی نمی‌شویم ولی فرهنگ اگر زنده باشد در کف خیابان، در دل جامعه زندگی میکند و نیازی به بستری شدن در موزه ها و حبس شدن روی کاغذهای ثبت ندارد. هر چند موزه ای شدن و ثبتی شدن در دنیای پرشتاب و مدرن امروزی که با سنت فاصله می‌گیرد فواید بالقوه یا بالفعل غیر قابل انکاری دارد ولی بیاییم، میراث مشترک را وسیله اتحاد و همبستگی قرار دهیم نه ابزار تفرقه و فخرفروشی و از هم گسیختن یا ادعاهای بی اساس " فقط مال من است" تا این میراث تبدیل به یک میراث مثبت و مولد شود.


  • ایمشو اول قهاره

    ایمشو اول قهاره: امشب شب یلداست. از ترانه‌های کهن فولکلوریک لُرستان که شب یلدا میخوانده اند. کودکان و نوجوانان بالای پشت بام رفته و شال و گلونی آویزان میکرده اند و ابیاتی در مبارک بودن شب یلدا میخوانده اند و صاحبخانه خوراکی و تنقلات برای آنها بالا میفرستاده است از طریق شال یا گلونی که آویزان کرده بودند. متن ترانه: چِه لَموئیتو بَچّو وا یَک رِئمو لوِ بو _ دُر بَکیم گُلونیمو کشمش بونَن دش سیمو (چقدر شکمو هستید بچه ها! با هم لب بام برویم _ گُلونی آویزان کنیم و پایین بفرستیم تا کشمش برایمان در آن بیندازند). ایمشو اول قهاره خِیر د هونَه ت بَواره _ نون و پنیر و شیرَه؛ کیخا هونَه ت نَمیرَه. ایمشو اول قهاره؛ کَت و گلوَنی وِه هارَه _ نم نم بارو میوارَه. وه_هاره: رو به پایین است، آویزان است. صاووهونه بییارَه کرَمش بئ شِمارَه _ ایمشو اول قهاره بَعد زمسو بهاره / چیئ بِه کُچکَه بیاره کرَمِ بیشِمارَه (چیزی بده کوچولو بیاورد که کرم صاحبخانه بی اندازه است). ایمشو اول قهاره خیر د هونه ت بواره _ نون و پنیر و شیره کیخا هونه ت نمیره. ایمشو اول قهاره کت و گلونی وه هاره _ نم نمِ بارو میوارَه صاووهونه بییاره.



آخرین مقالات