پنج شنبه ۳۱ مرداد ۱۳۹۸ ساعت

نشریه فرهنگی تحلیلی نگین زاگرس معرف مردمان لر

غار عیلامی کلماکره 

غار کَلماکَره در بخش مرکزی شهرستان پل‌دختر، در استان لرستان، واقع شده و یکی از شش گنجینه بزرگ کشف‌شده در جهان است.غارها به عنوان نخستین سکونت گاه های بشر و به عنوان مسکنی که انسان گذشته بدون هیچ زحمتی میتوانسته آن را مورد بهره برداری قرار دهد ، همواره مورد توجه جدی بشر بوده است. انسان پیش از تاریخ ، علاوه بر اینکه از غار به عنوان سر پناه استفاده میکرده ، آن را محیطی امن و آرام و محافظ او در برابر خطر حمله حیوانات وحشی و بلایای طبیعی می دانسته است. لرستان به واسطه قرار گیری در قلب رشته کوه های زاگرس و ویژگی های زمین ساختی کوه های زاگرس در تشکیل غارها ، بستری مناسب جهت شکل گیری نخستین استقرار گاه های انسانی بوده است. بررسی باستان شناسی نشان میدهد که دره تاریخی خرم آباد به لحاظ دارا بودن شرایط مساعد زیست محیطی ، سراب ها ، چشمه های فراوان ، غارها و اشکفت ها ، پناهگاه های صخره ای طبیعی ، رودهای همیشه جاری و فراوانی حیات وحش از حدود چهل هزار سال پیش تا کنون ، زیست بوم مناسبی برای اقوام بشری بوده است. آثار به دست آمده از پناهگاه و غارهای گر ارجنه ، کنجی در دشت کرگاه ، قمری و پاسنگر در دامنه شرقی سفید کوه و شمال غربی شهر و غار یافته در ۶ کیلومتری جنوب غربی شهر خرم آباد ، در نتیجه کاوش های باستان شناسی حاکی از سکونت دامنه دار انسان های پیش از تاریخ در دوره های موسترین ، بارا دوستین و زارزی است. پروفسور فرانک هول استاد دانشکده باستان شناسی دانشگاه شیکاگوی آمریکا و پروفسور فلانری باستان شناس آمریکایی که در سالهای ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۵ میلادی در دره ی تاریخی خرم آباد مشغول کاوش و پژوهش باستان شناسی بودند و پس از ماه ها تحقیق به این نتیجه رسیدند که:بیشترین اطلاعات راجع به سکونت و نحوه امرار معاش انسان های اواخر پلاستوسن در دره تاریخی خرم آباد واقع در جنوب غربی ایران می باشد. این گروه مطالعاتی توانستند در ادامه بررسی های خود ۱۷ محل اقامتگاه های انسانی دوره پالعولتیک را در این دره تاریخی شناسایی کنند. از این هفده غار ( اقامتگاه انسان های کهن ) دست کم ۵ غار از آنها مربوط به دوره پالعولتیک میانه بوده و شامل تمدن موستری و متجاوز از شش غار دیگر متعلق به پالعولتیک فوقانی و شامل تمدن بارادوستی میباشد. دو غار دیگر نیز مربوط به پالعولتیک فوقانی میباشند. لازم به ذکر است در دهه ۱۹۶۰ میلادی نیز دره خرم آباد توسط دانشگاه یل آمریکا به عنوان مرکز مطالعات پیش از تاریخ جهان قرار گرفت. این ۵ غار پیش از تاریخ دره خرم آباد ( خایدالو ) شهرت جهانی دارند و به عنوان نخستین بیس کمپ های انسانی ( استقرار گاه بشری ) در خاورمیانه مطرح هستند. پروفسور فرانک هول ، باستان شناس آمریکایی همان سال ۱۹۶۲ میلادی ( ۱۳۴۰ خورشیدی ) ، کتاب "دوره پیش از تاریخ در جنوب غربی ایران ، لرستان" را که حاصل چند سال پژوهش و تحقیق بود را نوشت که توسط دکتر اسکندر بهاروند ترجمه شده است.

غار عیلامی کلماکره 

غار باستانی کلماکره در استان لرستان و در پنج کیلومتری غرب شهر پلدختر ( پا پیل ) واقع شده است. این غار در جنوب کوه مهله است. خود واژه کلماکره یک اسم ترکیبی به زبان لری است که از سه واژه ی ( کل ) ، ( ما ) و ( کره ) تشکیل شده است.

کل در زبان لری به معنای نرینه بز کوهی است ، ما به معنای جایگاه و مکان است و کره به معنای نوعی درختچه کوهی شبیه درختچه انجیر کوهی است.

کره شبیه درخت انجیر کوهی است با این تفاوت که ثمر آن غیر قابل خوردن است. ولی همانند درختچه ی انجیر نزد مردمان لر حرمت دارد. آقای هاشم رضی در کتاب آیین مهر ، صفحه ۶۲ مینویسدحرمت درخت انجیر از باوری سرچشمه میگیرد ، در برخی منابع آمده است میترا چون زاده شد ابتدا با برگهای درخت انجیر خود را پوشانید و با خنجری که داشت از میوه های آن درخت تغذیه کرد ، تا برومند و نیرومند شد.

برای دسترسی به غار از مسیر پلدختر و از طریق جاده شوسه ای که در حاشیه شمالی رودخانه کشکان است ، پس از طی ۱۲ کیلومتر به دهکده قشلاقی به نام دره باغ می رسیم. از این آبادی تا دهانه غار مسیری کوهستانی که باید پیاده طی شود. غار باستانی کلماکره پلدختر به ارتفاع ۵۵۰ متر بلند تر از سطح دشت در سمت شرقی یکی از آخرین دره های صخره ای آن واقع شده است. دهانه غار به سمت غرب باز شده و در دل صخره به سوی شرق ادامه می یابد. کلماکره از سه کلمه جداگانه ( کل ، ما و کره ) تشکیل یافته است که کل در زبان لری نوعی حیوان حلال گوشت کوهی با شاخ های کمانی رو به بالا و نرینه بز کوهی است. این غار در سینه ی کوهی نزدیک به یکی از راه های باستانی جنوب غربی ایران قرار دارد. در ورودی غار در کمرکش کوه واقع شده و دستیابی به آن به سختی امکان پذیر است. دسترسی به فضای داخلی غار که از چهار تالار نسبتأ بزرگ تشکیل شده و برخی ورودی های حفره ای آن نزدیک ۸۰ سانتی متر است ، بسیار دشوار میباشد. داخل غار کلماکره از چهار تالار گسترده با دهلیز های پر پیچ و خم ، ورودی های حفره ای و فراز و نشیب های مخصوص به خود تشکیل شده است. سالن های تو در توی آن بیش از ۷۰۰ متر طول دارند که به واسطه ی دهلیزهای تنگ و تاریک به هم مرتبط می شوند. سطح این فضاها توسط رسوبات آهکی از نوع استلاگمیت و استلاکتیت پوشیده شده است که جلوه هایی خاص و باشکوه را به نمایش میگذارد. چند آبچال کوچک و بزرگ و مملو از آب در تالارهای دوم ، سوم و چهارم غار دیده میشود. ستون های رسوبی و آویزهای شکوهمند تالارها که برخی از آنها کامل شده و تا ارتفاع ۱۵ متری قد برافراشته و به چکیده های سقف غار اتصال یافته اند ، از جمله پدیده های توصیف ناپذیر و طبیعی این مکان شگفت، انگیز می باشند. مساحت کلی فضاهای شناخته شده در غار حدود ۴۳۰۰ متر و طول فضاهای متصل به هم و شناخته شده مسیر فعلی آن حدود ۶۷۰ متر و ورودی دهانه آن ، دهانه ای طبیعی است که در دل صخره به سمت غرب باز، میشود.

این غار بطور تصادفی توسط یک شکارچی محلی منطقه در پاییز سال ۱۳۶۸ خورشیدی ( ۱۹۸۹ میلادی ) ، کشف گردید. از آن پس مورد تعرض قرار گرفت و توسط قاچاقچی های عتیقه غارت شد. به دنبال کشف غار باستانی کلماکره پلدختر لرستان ، و ضبط غیر مترقبه مجموعه ای ارزشمند از اشیاء تاریخی و فرهنگی از وابستگان شکارچی کاشف غار گردید. علی رغم درگیری های جدی و عملی میراث فرهنگی محل با آثار و تبعات ناشی از آن قسمتی از این مجموعه به دست قاچاقچیان عتیقه افتاده و به صورت غیر قانونی به خارج از کشور منتقل شد. پس از کشف غار توسط مردم ، مشاهده شد که گوشه و کنار این غار باستانی مملو از اشیاء ارزشمند و گران سنگ تاریخی میباشد. این اشیاء شاملزیور آلات _ ظروف _ صورتک و ماسکهای طلایی _ سینی ( طبق ) با طراحی اسب بالدار _ انواع ریتون به شکل سر گاو _ هشت اسب طلایی بالدار _ یک ماهی با طول ۵۰ سانتی متر _ ظروف آشپزخانه _ وسایل تزیینی _ مقادیر زیادی سکه _ انواع مجسمه از جنس طلا و نقره به چشم میخورد.

عظمت این مجموعه ی بزرگ تاریخی به قدری است که محققان تاریخ آن را بزرگترین گنجینه ایران و یکی از شش گنجینه ی بزرگ جهان بر شمرده اند.

متأسفانه بر اثر عدم حراست و مراقبت صحیح از این مکان بی نظیر تاریخی ، قسمت اعظم عتیقه جات آن در سالهای اکتشاف به تاراج رفت. با این حال اشیایی که از این تاراج در امان ماند ، به خوبی ارزش این مجموعه را نمایان میکند. آثار باستانی و تاریخی زیادی در این غار کشف شده است. این آثار امروزه در تمام موزه های شخصی و دولتی جهان پراکنده اند.

مورخان و محققان اروپایی این گنجینه را با نام Western cave treasure به معنای "گنجینه ی غار غربی" می شناسند.

مکشوفات غار باستانی کلماکره پلدختر ، هم اکنون زینت بخش بسیاری از موزه ها و گنجینه های داخلی و خارجی جهان است. موزه تاریخی فلک الافلاک خرم آباد ، موزه ملی ایران باستان ، موزه آذربایجان تبریز و موزه های لوور پاریس ، موزه میهو ژاپن ، موزه لندن ، موزه آرمیتاژ روسیه ، موزه نیویورک و

غار تاریخی کلماکره پلدختر در سال ۱۳۸۴ خورشیدی و با شماره ی ۱۳۱۱۹ به ثبت ملی رسیده است.

اطلاعات به دست آمده از اشیاء منسوب به غار باستانی کلماکره پلدختر ، حاکی از آن است که این مجموعه تاریخی یکی از شش گنجینه بزرگ کشف شده در جهان میباشد. اشیاء این گنجینه عمومأ از طلا و نقره هستند و در نهایت هنر و ظرافت ساخته شده اند. نمونه هایی از این اشیاء در موزه فلک الافلاک خرم آباد و همچنین موزه ملی ایران باستان واقع در تهران و موزه تبریز و موزه های کشورهای اروپایی نگهداری میشود.

 

دولت سمتی

با توجه به کتیبه های حک شده به خط میخی بر روی اشیاء این غار مشخص شد که گنجینه مذکور بخشی از خزاعن دولتی به نام سمتی ها بوده که در دوره سلسله عیلام نو ( ۷۶۰ _ ۶۴۴ قبل از میلاد ) در جنوب لرستان می زیسته اند.

همچنین نام چند پادشاه از جمله آمپیریش ، دابالا ، اون زی کیلیک ، اون ساک شاه بر روی این اشیاء حک شده است که تمامأ اسامی عیلامی هستند.

 

در تیر ماه سال ۱۳۷۱ خورشیدی ، دکتر رسول بشاش کنزق ، پژوهشگر ایرانی مأموریت یافت که تعدادی از کتیبه های حک شده بر روی اشیاء منسوب به غار کلماکره را مورد مطالعه قرار دهد. در مقاله "نجوای ظروف و اشیای منسوب به غار کلماکره لرستان" آمده است که وی موفق گردید برای اولین بار نام یک خانواده سلطنتی گم شده عیلامی و یک سرزمین ناشناخته در جنوب لرستان را معرفی نماید. وی در یادداشتی مقدماتی به نام ۲۲ شخص برخورد کرده که ۴ تن از آنها عنوان شاهی دارند. کتیبه ها نشان میدهد که اشیاء متعلق به سرزمین سمتی ( ساماتوره ) در جنوب لرستان ( شمال کشور باستانی عیلام ) بوده و بنیان گذار آن ، پادشاهی به نام " آمیریش" فرزند " دابالا " میباشد. این گنجینه به خوبی ثروت فوق العاده این سلسله محلی را آشکار میسازد. بنابراین شاهان سمتی عیلامی تبار ، که از کتیبه های موجود بر روی اشیاء غار کلماکره شناخته شده اند ، احتمالأ قلمرو کوچک قبایلی را در جنوب لرستان فرمانروایی میکردند. این منطقه مستقیمأ تحت کنترل شاهان عیلامی در تمام دوران نو عیلامی ( ۷۶۰ _ ۶۴۴ قبل از میلاد ) بوده است و با توجه به اسامی عیلامی حک شده بر روی اشیاء رابطه ی گسترده ای بین مراکز شهرهای قدیم عیلام باستان مثلخایدالو _ ماداکتو _ هیدالو _ شوش _ آوان _ آیا پیر ( ایذه ) و وجود داشته است. در هر صورت ساماتوره نام یکی از دولت شهرهای کوچک لرستان بوده که در طول قرن ۸ و ۷ پیش از میلاد ( یعنی قبل از ماد و پارس ) به وسیله شاهان محلی تحت نفوذ حکومت عیلام اداره میشده است. آنها در عین حال که عیلامی بودند اما روابط دوستانه ای با حکومتهای همسایه مثل آشوریان و بابلیان داشتند. ولی آشور همیشه برای آنان دشمنی خطرناک به حساب می آمد و شاید به همین دلیل ، آنها از ترس غارت و دستبرد توسط آشوریان ، گنجینه سلطنتی اجدادی شان را در غار صعب العبور کلماکره پنهان میکنند تا از گزند آشوریان در امان باشد. مطالعه ی کتیبه های حک شده بر روی اشیاء مکشوفه کلماکره ، سبب بیرون کشیدن نام یک سلسله ناپدید شده عیلامی گردید که عرصه جدیدی را در مطالعات باستان شناسی و دوران تاریخ عیلام باستان بوجود آورد. با توجه به ویژگی ها و خصوصیات این غار کلماکره ، از جمله غیر مسکونی بودن آن و همچنین قلیل بودن اشیاء باقی مانده ، میتوان نتیجه گرفت که این غار به عنوان محل سکونت انتخاب نشده است. تیم کاوش سازمان میراث فرهنگی ایران سه کاربرد را برای این غار مشخص کرده انددفن و به خاک سپاری ، اقامت کوتاه و انبار ذخیره سازی.

استاد حسین بیرانوند در کتاب "کلماکره" ، صفحه ۸۴ مینویسد علاوه بر سه فرضیه ی اراعه شده از طرف تیم سازمان میراث فرهنگی ایران یک فرضیه ی دیگر هم میتواند وجود داشته باشد و آن ، اینکه علاوه بر موارد پیش گفته شده ، ممکن است غار باستانی کلماکره مخفیگاه و نهان گاهی برای اشیاء ذی قیمت باستانی حکام عیلام بوده باشد.

اما سؤالی که مطرح شده ، این است که پس این همه اشیاء از کجا و توسط چه کسانی به این محل منتقل شده اند؟ نگارنده مدعی این فرضیه است که این اشیاء متعلق به دربار پادشاهان سلسله های مختلف "عیلام باستان" بوده و قبل از حمله آشوری ها به چغازنبیل ( معبد دور اونتاش ) ، به این محل یعنی غار کلماکره پلدختر ، منتقل شده اند. حالا یا این اشیاء توسط خود درباریان و شاهزادگان عیلامی یا افراد متنفذ سیاسی ، جهت حفظ و صیانت به نواحی صعب العبور کوهستانی شمال عیلام ( پلدختر لرستان ) منتقل شده اند ، یا در حین درگیری با سپاهیان آشوری توسط غارتگران درباری و یا دزدان محلی به این نقطه از پیش تعیین شده انتقال داده شده اند. فرضیه ی اول منطقی تر به نظر میرسد و دفاع از آن با منطق واقعیات تناقض ندارد. اما فرضیه ی دوم بسیار ضعیف و نارسا به نظر میرسد. تصمیم گیری های تیم سازمان میراث فرهنگی ایران به نظر میرسد که بسیار شتابزده و عجولانه بوده است. و به نظر میرسد که تصمیم گیری های آن تیم بدون در نظر گرفتن چارچوب تاریخ سیاسی عیلام باستان بوده است.

تاریخ سیاسی سلسله ی عیلام نو ( ۷۶۰ _ ۶۴۴ قبل از میلاد ) ، فراز و نشیب های زیادی را از خود نشان داده است. چه بسا ممکن است هنگامی که " هومبان _ هالتاش سوم " ، آخرین پادشاه سلسله ی عیلام نو در سال ۶۴۶ قبل از میلاد ، در کوههای شمال شوش پنهان شد ، این اشیاء را با خود به اینجا منتقل کرده باشد. و یا اینکه خود غار کلماکره پلدختر ، یکی از مخفیگاه های خود هومبان هالتاش سوم ( آخرین شاه عیلام باستان ) بوده است ـ یک اقامتگاه کوتاه برای فرار از دست سپاهیان آشوریان . بعدأ که آشوریان او را تعقیب کردند ممکن است هنگام فرار به شهر "مارو بیشتی" در سرزمین الیپی در شمال لرستان ، اشیاء و گنجینه معبد چغازنبیل را در درون این غار مخفی کرده و خود به ماروبیشتی فرار کرده باشد ، بدان امید که چنانچه مجددأ به سلطنت عیلام رسید و روی آرامش به خود دید ، اشیاء را به جای اولیه خود در معبد چغازنبیل ( دور اونتاش ) منتقل کند. ولی چون در شهر مارو بیشتی به او خیانت شد و توسط جنگجویان الیپی دستگیر و تسلیم آشور بانی پال ( شاه آشور ) گردید و این گنجینه تاریخی عیلامی و جایگاه آنها به ورطه ی فراموشی سپرده شد. اگر بپذیریم که ساماتی ها در این منطقه جنوب لرستان حکومت مستقل محلی داشته اند شاید اینان هم از ترس غارت و چپاول آشور بانی پال ، شاه آشور در این برهه ی زمانی ( دوره حکومت سلسله عیلام نو ) ، اشیاء و گنجینه مورد نظر را در این غار کوهستانی مخفی کرده اند ولی از یک دولت محلی کوچک ، بعید به نظر میرسد که این همه اشیاء ذی قیمت داشته باشد و احتمالا گنجینه کلماکره متعلق به معبد چغازنبیل شوش ، پایتخت عیلام باستان بوده که توسط شاه هومبان هالتاش سوم برای محافظت از دستبرد آشوریان به این غار کلماکره منتقل شده است. از طرفی این مخفی کاری به دست یک فرد متشخص و سرشناس صورت گرفته است و کار افراد عادی و عامی نمیتواند باشد.

گنجینه ی کلماکره شامل تعداد زیادی اشیاء نقره بوده که در مقوله ی ظروف غذاخوری قرار میگیرند. این ظروف شامل جام ها و ظروف مربوط به ریختن مایعات بوده که در جشن ها و مراسم مذهبی مورد استفاده قرار می گرفته است. از دید سبک شناسی این ظروف یک مجموعه ی کم و بیش منسجم را به وجود می آورند که در حقیقت تشابه آنها بیشتر از تفارق آنهاست. بر روی این مجموعه ی ظروف، غذا خوری کتیبه هایی به زبان عیلامی جدید مشاهده میشود.

اسامی آکشی _ مارتی _ پیری _ اومبا _ دودو _ اونشاک _ آمپریش _ دابالا همگی عیلامی هستند.

موضوع جالب تر اینکه آنی شیلهاک و اونزی کیلیک برادر یکدیگر و پسر آمپریش هستند و همه این اسامی عیلامی هستند. این مشخصه های عیلامی حکایت از عیلامی بودن این گنجینه کلماکره است. نام کیدین یا کیتین هم در کتیبه های اشیاء مکشوفه در غار کلماکره بدست آمده است که بارها در تاریخ عیلام ذکر شده است و کیتن هوتران ( ۱۲۳۵ _ ۱۲۱۰ قبل از میلاد ) هفتمین و آخرین پادشاه شناخته شده سلسله ایگه هالکی بوده است. کیتن مختص عیلامیان بود که به اعتقاد آنان همه ی خدایان دارای نیروی اسرار آمیز و فوق طبیعی موسوم به کیتن بودند.

کیتن طلسم جادویی ، تجلی الوهیت و قدرت آن برای محافظت بود. چیزی که بعدها هخامنشیان و ساسانیان آن را فروهر نامیدند.

26 نظر

  • پلدختر لرستان

    بروهی عیلامیان مقتدر اجداد لرها


  • نقوش صخره ای هومیان

    هنر نقوش صخره ای که یکی از بزرگترین گنجینه های بشری جهان است تقریبأ توسط تمامی گروه ها ، فرهنگ ها و تمدنها به عنوان ابزاری برای بیان عمیق ترین افکار و اعتقادات مذهبی به کار گرفته شده است.نقوش صخره ای تصاویر و افکار انسان باستان را با هم منعکس نموده است و از این تلفیق میراث مضاعفی به جا گذاشته ، که یکی از آنها مستقیمأ شکل تصویری داشته و دیگری به شکل افکار زیر بنایی بروز میکند. نقوش صخره ای هومیان در یک کیلومتری شمال شرق روستای سراب هومیان و در قسمت شرقی کوه سر سورن در قلعه ای به نام "کیزه" واقع شده اند. از طریق جاده کوهدشت به روستای اولاد قباد و سپس هومیان میتوان به این نقوش دسترسی پیدا نمود. اختلاف ارتفاع محل نقوش نسبت به روستا حدود ۳۸۰ متر و ارتفاع آنها از سطح دریا ۱۸۰۰ متر است. نقوش شامل یک سری نقوش حیوانی و انسانی میشوند که اغلب تجریدی و استلیزه هستند و تمامأ در دامنه صخره ای کوه قرار گرفته اند. این نقوش از کهن ترین آثار هنری اقوام ایرانی هستند که هنوز هم سالم مانده و پس از گذشت قرنها و هزاره ها رنگ و حالت آنها که نمودی از کیفیت زندگی و نشانه ای از اندیشه و بالاخره هنر ذاتی آنهاست که همچون کتابی که با خط تصویری نوشته شده باشد مبین و روشنگر گوشه ای از تمدن زمان های دوری است که باقی مانده اند. این نقوش قابل مقایسه با نقوش غارهای لاسکو فرانسه و آلتامیرا اسپانیا میباشند. این تصاویر نمایانگر دستاوردهای بی بدیل از نبوغ فکری و هنری بشر پیش از تاریخ به شمار می آیند و در نوع خود منحصر به فرد میباشند. نقوش اجرا شده با تکنیک منقوش و نقش مایه های انسانی و حیوانی هر کدام بیانگر واقعیتی تاریخی _ فرهنگی بوده که اکنون از بین رفته است. از نظر تاریخی _ طبیعی ، زیست بوم ، مردم شناسی و باستان شناسی منطقه هومیان بسیار حاعز اهمیت و دارای رازهای نهفته ای است که پژوهش های گسترده و دقیق میتواند پرده از آن بردارد.

  • سعید

    سلام بسیار عالی از غار کوگان ما سخن گفتین


  • کوگان ؛ بزرگترین غار دست کند دو طبقه جهان

    در ۴۵ کیلومتری جنوب خرم آباد روستایی به نام کوگان ( کوگو kogo ) وجود دارد. این روستا از توابع بخش معمولان شهرستان پلدختر ( پا پیل ) است. آزاد راه خرم _ زال ( خرم آباد به خوزستان ) از ۶ کیلومتری غرب این روستا میگذرد. در شرق این روستا دو کوه مرتفع به نام های کوگان و آو چنار با دره ای عمیق وجود دارد که بر رأس کوه کوگان قلعه ای باستانی بنا شده است. در سراسر قله ای که غار دو طبقه کوگان در آن کنده شده است آثار یک دژ باقی است طول این باروی قلعه نزدیک به ۲۰۰ متر است ، عرض بارویی قلعه نیز متجاوز از ۱۰۰۰ متر است که در قسمت شمال آن آثار چند اطاق دیده میشود. اندازه هر طاق ۳/۳۰ در ۵/۲۰ متر بوده و پهنای دیوار هر یک از آنها یک متر و سطح محل قلعه نزدیک به ۲۵۰۰ متر مربع است. جبهه ی شمالی کوه کوگان دارای دیواره ای صخره ای و کاملأ عمودی است. در دل این دیواره ی صخره ای ، غاری به صورت طبیعی با دهلیزهایی در دو طبقه ، وجود داشته که ساکنان قلعه ی کوگان این غار را مورد استفاده قرار داده و با تغییراتی که در دل صخره های درون غار به وجود آورده اند آن را به غاری مصنوعی برای اهدافی خاص ( احتمالأ آیینی ) تبدیل نموده اند. ورودی غار از طریق تنگه ای در پایین دست غار و با نردبان های آهنی ای که به تازگی نصب شده ، صورت می پذیرد. این غار دستکند دارای ۱۲ اتاق و ۷ آب انبار بزرگ و کوچک است. ابعاد این اتاق ها و آب انبارها کاملأ منظم و تمامأ از سنگ تراشیده شده اند. شواهدی از جمله وجود یک مهرابه با طاق حلالی ، آب انبارهای متعدد و کشف سکه و سفال های مربوط به دوره ی اشکانی ، بیان کننده استفاده احتمالی از این غار جهت مراسمات ویژه در آیین مهر ( میتراییسم ) است. غار کوگان در میان معماری های صخره ای کشف شده در لرستان جایگاه ویژه ای دارد و بیشترین حجم کنده کاری و تراش صخره در آن صورت گرفته است. این غار تا دوره اسلامی همزمان با حکومت اتابکان لر در قرون ششم تا دهم هجری نیز مورد استفاده قرار گرفته است.


  • نقاشی های غار دوشه چگنی

    غار دوشه چگنی در ۵ کیلومتری جنوب روستای کرشور آب علیشاه ( kor shoor ao alishah ) و در رأس کوهی مرسوم به دوش واقع شده است. از نظر تقسیمات سیاسی روستای کر شوراب علیشاه مربوط به بخش معمولان از توابع شهرستان پلدختر میباشد. غار دوشه که به صورت حفره ای در درون زمین ایجاد شده است در یک شیب بسیار تند و در رأس قله ای با ارتفاعی در حدود ۱۴۵۰ متر از سطح دریا قرار گرفته است. بر دیواره این غار تعدادی نقش باستانی با صحنه های شکار ، رزم و غیره وجود دارد. این نقوش از جمله قدیمی ترین هنر نمایی های بشر است که توانسته هنر خود را که زایده تخیل و افکار او بوده بر دیواره نقوش به صورتی کاملا ابتدایی نقش کند و تفکرات یا خواسته های خود را تصویر نماید. اهمیت این نقوش در این است که از نمونه های کمیاب و در نوع خود بی نظیر هستند. هر چند ۳ مجموعه دیگر از این سری نقوش در منطقه کوهدشت شناسایی و معرفی شده است ولی از نظر تکنیک نقش و رنگ نقوش با نقوش هومیان و میر ملاس تفاوت دارند. زیرا نقوش غارهای مذکور به رنگ قرمز هستند ولی نقوش این غار سیاه رنگ میباشند. مهمترین ویژگی این غار وجود صحنه معروف رزمگاه یا شکارگاه با ۱۱۰ نقش مختلف است که این غار را در میان سایر غارهای منقوش لرستان متمایز و منحصر به فرد ساخته است.


  • قدیمی ترین اثر هنری ساخت دست بشر در لرستان

    قدیمی ترین اثر هنری ساخت دست بشر که تا کنون کشف شده است ، سنگ نگاره هایی رنگینی با قدمتی ۴۰ هزار ساله بر روی دیوارهای غاری آهکی واقع در کوه یافته ، به فاصله ۲۵ کیلومتری جنوب غربی خرم آباد می باشند. این رنگین نگاره ها دارای ترکیب هایی از جنس گل اخرا ، خون حیوانات و عصاره برخی از گیاهان است. سالهاست بسیاری بر این باورند قدیمی ترین آثار هنری ساخت دست بشر در غار آلتامیرا در اسپانیا و یا غارهای شووه ، کرکس و ولاسکو در فرانسه است. در دیواره ها و سقف غارهای آلتامیرا و ولاسکو تصاویر حیوانات نقاشی شده که تا کنون به عنوان قدیمی ترین آثار هنری ساخته دست بشر در جهان شناخته می شدند. با این همه کهن ترین قدمتی که تا کنون به آثار این غارها نسبت داده میشد مربوط به ۳۲ هزار سال پیش است. سنگ نگاره های رنگین کشف شده با قدمت ۴۰ هزار ساله در غار یافته خرم آباد همه این معادلات را بر هم میزند. پروفسور مارسل اوت ( perfessor marcel ot ) ، استاد پیش از تاریخ دانشگاه لی یژ در بلژیک در بازدیدی که از این غار داشته و آزمایش کربن سنجی و سن سنجی را که بر روی این آثار انجام داده با قاطعیت سن دقیق آنها را به ۴۰ هزار سال پیش مربوط دانسته است. مارسل اوت بلژیکی حتی معتقد است خاستگاه اولیه بشر نه مربوط به آفریقا بلکه به منطقه آسیا و به احتمال زیاد به لرستان بر میگردد.


  • نادرترین نقوش صخره ای دارای اصالت جهان در لرستان

    پناهگاه صخره ای میر ملاس در کوه سر سور خن واقع و در جبهه شرقی دره ای عمیق به نام میر ملاس واقع شده است و تا شهر کوهدشت حدود ۳۰ کیلومتر فاصله دارد که قسمتی از راه دسترسی به پناهگاه ، جیپ رو و بقیه راه را باید پیاده ، طی کرد. دره میر ملاس متشکل از دو دیواره شرقی و در قسمت های جنوبی و شمالی این دیواره قرار گرفته اند. پروفسور مک بورنی کاوشگر این غار در نتیجه تاریخگذاری خود میگوید که اغلب نقوش میر ملاس قدیمتر از دوره نعولتیک ( حداکثر شش تا هفت هزار سال ) نمی باشد و تاریخ هومیان را به دوره موستری نسبت میدهد و در نهایت پس از مقایسه آثار مکشوفه خود با آثار مکشوفه به وسیله پروفسور فرانک هول آمریکایی ( استاد دانشگاه واشنگتن ) در خرم آباد به سال ۱۹۶۲ اذعان میدارد که آثار پالعولتیک فوقانی در ایران بسی قدیمی تر از اروپای غربی است. نقوش مزبور عمومأ متمایز از یکدیگر و اکثرأ به صورت استلیزه هستند. در بین نقوش مزبور ، تصاویری از انسان وجود دارد که با یکدیگر اختلاف دارند. علاوه بر تصاویر انسانی ، صورت هایی از اسب نیز که بر روی آنها سوارانی به شکل انسان نقش شده اند و همچنین صورت گوزن و سگ و موجوداتی شبیه به آن دیده میشود. اندازه صورتها بین ۱۰ تا ۳۰ سانتیمتر و اغلب نقوش حیوانات به صورت نیم رخ هستند ، فقط بعضی از صورتهای انسانی به صورت از روبرو و تمام رخ نقش شده اند. ترتیب نقوش اغلب به حالت منظره های دسته جمعی است که این مناظر گاهی صحنه شکارگاه و گاهی صحنه هایی غیر از آن است. سبک نقوش اکثرأ ذهنی و هیکلهای انسان به صورت خطوط مختلف نقش شده و یک خط مستقیم نشان دهنده اعضاء دیگر بدن مانند سر و دست و پا میباشند و در میان این نوع نقوش گاهی صورت حیوانات نیز به شکل طبیعی و حقیقی نقاشی شده اند. معمولی ترین رنگ در این نقوش رنگ قرمز اخرایی است ( احتمالأ اکسید آهن ) . این آثار که از نظر فرهنگی و هنری از ارزش بسیار بالایی برخوردار هستند جزو نادرترین نقوش صخره ای دارای اصالت در جهان هستند.


  • saki

    سلام عالیه عالی نذارین دوباره این گنجینه عیلامی اجدادمون رو به اسم هخامنش و کوروش و داریوش مصادره کنن. اولاش دروغایی هم گفتن که دفینه هخامنشیان بوده ولی پیگیری ها دروغشون رو مهلت نداد پر و بال بدن . بروهی نگین زاگرس بروهی


  • امید عیلامی

    ضمن تشکر از شما عزیزان که برای اعتلای فرهنگ عیلامی تلاش می کنید کاش کتابی با عنوان غارها مناطق لر نشین چاپ می شد چونکه ما درد فرهنگی زیادی داریم که در حال دزدی فرهنگ و آثار متعلق به لرها هستند زنده باد امپراطوری متمدن عیلام زنده باد همه لرهای ایران زمین


  • مجتبی میرزاده

    درود بر شما ، تشکر ویژه دارم از سایت وزین نگین زاگرس که با مقالات علمی و تاریخی کمک میکند به شناخت ظرفیت های فرهنگی و تاریخی قوم لر . این گنجینه متعلق به قبل از تشکیل ماد و هخامنش است بعد عده ای سعی داشتند برای بایکوت کردن تاریخ پر شکوه عیلام آنرا به هخامنشیان نسبت دهند در صورتی که تمام نام ها و هنرهای ساخت ظروف عیلامی است نه چیزی غیر از آن. باز هم تشکر دارم بخاطر زحمات تان. خدا حفظتان کند.


  • ‌عیلام نام اولیه ایران

    سلام تاریخ نیاکان ما عیلامیان لر توسط پارس ها مصادره شده است . متاسفانه چندین دهه است که هر اثر و محوطه باستانی و تاریخی که کشف می گردد پان فارسها بلادرنگ در اخبار آنرا به بخودشان مربوط می دانند .حالا ما باید دنبال بگریم که موضوع صحت ندارد و مربوط به ما لرهاست .


  • مهدی یاقونو

    درود برشما. زنده باد لرستان بزرگ و لر عیلامی جز اولین تمدن های جهان و تاریخ ایران


  • بمیریم یا بسازیم یا بسوزیم!

    در جنگ جهانی دوم درحالیکه مردم هلند روزانه بیش از چند صد کالری حرارت جیره ی نان و شکر و سوخت نداشت دولت آمریکاحاضر شد تابلو معروف رامبراند ( تحت عنوان نگهبانان شب ) که در موزه نقاشی آمستردام هلند نگهداری میشد را با ۵ کشتی آذوقه مبادله نماید ، اما مردم هلند نپذیرفتند ، به گرسنگی ساختند و گفتند:ما یوسف خود نمی فروشیم … تو سیم سیاه خود نگهدار ! راز بقای چنین ملتی همین است بیخود نیست که مردم هلند میگویند:خداوند عالم جهان را آفرید و هلندی ، هلندیرا ! در اول انقلاب ۵۷ لوح زرین هخامنشی که به خط عیلام باستان بود دست یکی از انقلابی ها افتاد و آن را ذوب کرد و به قیمت ۱ میلیون تومان فروخت!!! لوحی که اصلأ نمیتوانستیم بخاطر باارزش بودنش قیمتی روی آن بگذاریم! در ایران بیشتر آثار تاریخی که از میان رفته در جریان تحویل و تحول سلسله ها بوده است. مغول همین ما مردم هستیم که به دست خود هر اثری را که با مذاق ما سازگار نیست از میان برمیداریم. شیخ علی خان زنگنه وزیر صفویه حاضر شد سنگ نبشته یونانی حوالی طاق بستان کرمانشاه را بتراشد و بجایآن وقف نامه ی کاروانسرای خود را بنویسانند! فتحعلیشاه قاجار کتیبه باارزش نزدیک شهر ری را داد تراشیدند و تصویر خود او را بجای کتیبه تاریخی نقر کردند!


  • خایدالو شهر عیلام باستان

    دکتر یوسف مجید زاده در تاریخ و تمدن ایلام ، صفحه ۸ ، شهر خرم آباد امروزی را مرکز حکومت سیماش در دوره عیلامیان باستان دانسته است. سایکس در تاریخ ایران ، صفحه ۵۵ ، در ذیل شهرهای قدیم و جدید ایلام مینویسد:خایدالو در محل خرم آباد امروزی است و سپهبد علی رزم آرا در جغرافیای نظامی ایران ؛ لرستان ، صفحه ۱۷۶ نوشته است:در خرم آباد در ۴ هزار سال قبل شهری موسوم به خایدالو در عصر عیلام وجود داشته که آثار و خرابه های شهر مزکور در اطراف منار خرم آباد باقی است. کشف غار عیلامی کلماکره در سال ۱۳۶۸ خورشیدی و تحقیقات گروه غار نوردی سازمان میراث فرهنگی نشان داد که قدمت این غار به دوران عیلامیها میرسد و اشیای ارزنده به دست آمده از آن احتمالأ آثاری از شهر گمشده خایدالوی عیلامیها است. موقعیت جغرافیایی آن با توضیحات کتیبه های آشوری پیرامون شهر خایدالو مطابقت دارد ( مطالعات اجتماعی _ فرهنگی لرستان ، جلد ۳ ، صفحه ۵۰ ) گزارشهای کاوشگران این نظریه را قوت داد که خایدالوی عیلامیها در محدوده خرم آباد مرکز لرستان است ( روزنامه کیهان ، شماره ۱۳۸۰۱ ، ۱۲ دی ۱۳۶۸ ، صفحه ۲ ) . ویژگی صعب العبور بودن غار کلماکره باعث شده که شاهان عیلامی زمان جنگ و برای حفظ گنجینه شاهی از دستبرد اقوام مهاجم مثل آشوریان ، اشیاء با ارزش را که عمدتأ نقره بودند را در این مکان مخفی کنند به گونه ای میتوان گفت غار عیلامی کلماکره خزانه ملی عیلامیان بوده است. بنابر برآورد کارشناسان باستان شناسی حدود ۲۳۰۰ شیء تاریخی در غار کلماکره وجود داشته است اما متأسفانه امروز از این تعداد اثر تاریخی کمتر از ۲۰۰ شیء در ایران موجود است و بقیه آثار در موزه های:میهوی ژاپن / شیکاگو ، فیلادلفیا و متروپولیتن آمریکا / لوور پاریس / بروکسل بلژیک / بریتیش میوزیوم لندن / آرمیتاژ سنت پترزبورگ روسیه / ایران باستان در تهران / موزه تبریز / و موزه فلک الافلاک خرم آباد موجودند.


  • چرا تاریخ و آثار تمدن عیلام باستان بایکوت میشود؟

    تصاویر ۳۳ اثر باستانی گنجینه کلماکره توسط هوشنگ محبوبیان که تاجر عتیقه است جمع شده و در کتابی تحت عنوان : گنجینه کوهها و هنر مادها!!! در سال ۱۹۹۵ در لندن چاپ شده است. متأسفانه تاریخ و آثار مدنیت عیلام باستان و کاسیتها همواره از طرف پان آریایی ها بایکوت خبری شده و بیشتر تمایل دارند حکومتهای هخامنشی به بعد را بزرگ کنند مثلأ مجسمه مرد شمنی کشف شده در ایذه بختیاری را مرد اشکانی معرفی کردند درحالیکه متعلق به عیلام است یا در سنگ تراشان خرم آباد تابوت مرد مفرغی پیدا کردند که روی آن خط عیلامی هک شده بود اما او را باز تابوت اشکانی نامیدند! حالا یک تاجر عتیقه که دانش باستان شناسی هم ندارد گنجینه کلماکره لرستان را که روی تمام ظروف خط عیلامی است را به غلط هنر مادها معرفی میکند!!! مگر مادها ۵۰ سال بیشتر حکومت نکردند؟ دکتر رسول بشاش که روی ظروف کلماکره تحقیق و کاوش کرده معتقد است اشیاء کلماکره متعلق به سرزمین سمتی (ساماتوره) در جنوب لرستان بوده که بنیانگذار آن پادشاهی بنام آمیریش فرزند دابالا بوده و این منطقه مستقیمأ تحت کنترل شاهان عیلامی بوده و آخرین شاه سمتی که اون ساک نام داشته برای محفوظ ماندن خزانه اجدادی از غارت دشمنان (آشوریان) آنرا در غار کلماکره پنهان کرده است. سید محمود موسوی مدیر پژوهشهای باستان شناسی میراث فرهنگی در ۵ دی ۶۸ به غار کلماکره پلدختر میرود و گزارشی ارائه میدهد که این گنجینه متعلق به دوران عیلامی است و تمامی خطوط و کتیبه هایی که روی ظروف و اشیاء کلماکره نوشته و کنده کاری شده تمامأ به زبان و خط عیلامی است. دکتر سید محمود موسوی از سفالهای کشف شده در غار کلماکره خبر میدهد که عیلامی است و رنگ آنها نخودی است همچنین ساغر یا جام نوشیدنی نقره ای که با شیرهای سه بعدی با خط میخی عیلامی که مضمونی با این عنوان دارد : اون زی کیلیکشاه ساماتوره پسر آمپریش. کاسه دهانه باز نقره ای مزین به گل نیلوفر و کتیبه ای با خط عیلامی با مضمون : اون ساک شاه ساماتوره پسر زیوتیاش. حسین بیرانوند در کتاب کلماکره ، صفحه ۱۵ مینویسد : خط و زبان نوشته شده روی اشیاء غار کلماکره به خط و زبان عیلامی است. حالا پان آریایی ها چه دلیل و مدرکی دارند که دم از هنر ماد میزنند؟ تا کی میخواهند تاریخ ۵ هزارساله عیلام و کاسیت را منکر شوند؟


  • کلماکره بعد از گذشت ۱۶ سال ملی اعلام شد!

    متأسفانه در گزارشهای باستان شناسان غار تاریخی کلماکره ، تنها اشاره به سفال و کوزه های آن شد! غار باستانی کلماکره که با ۵ هزار شیء تاریخی ششمین گنجینه دنیا معرفی شد ، گنجینه ای که بسیاری از موزه های مطرح دنیا آثارش را نگهداری میکنند. غار کلماکره ای که با بی میلی مسئولان میراث فرهنگی پس از گذشت ۱۶ سال در فهرست آثار ملی قرار گرفت!!! غار باستانی که بدون نگهبان رها شده و هنوز بوی باروت از آن به مشام میرسد!


  • غار عیلامی کلماکره چگونه کشف شد؟

    غار عیلامی کلماکره بصورت کاملأ تصادفی توسط یک شکارچی محلی (عزیز بازوند) در بهار سال ۶۸ خورشیدی کشف شد. این شکارچی که به دنبال بز کوهی خود بوده با غار عیلامی کلماکره برخورد میکند که یک گنجینه شاهی بوده و شکارچی هر روز به بهانه شکار به غار کلماکره رفته و تاراج خود را بصورت کیلویی! به عتیقه فروشان فروخته یا ذوب میکرده است!!! مردی خوشگذران که هنوز هم در اطراف غار پرسه میزند! مردم روستا از پیدا شدن غار کلماکره و گنجینه آن مطلع میشوند و به کلماکره هجوم میبرند گنجینه ای که تقسیم آن برای اهالی مشکل بوده پس اشیای فلزی گرانبها را قطعه قطعه کرده و هر پاره به یکی از اهالی میرسد!!! اشیاء سیمینی که به صورت جانوران طبیعی ، افسانه ای یا اسطوره ای بودند و ارزش تاریخی و هنری بالایی داشتند. به غیر از ماسکهای زرین ، شیء طلایی دیگری در غار کلماکره نبوده و بیشتر مکشوفات نقره ای بودند. اهالی روستا بر سر تقسیم گنجینه درگیر میشوند و یکنفرشان کشته میشود و کمیته انقلاب ، ژاندارمری و سپاه ورود میکنند و ۸۰ شیء را کشف و ضبط میکنند.


  • میراثی غارت شده که رها شد!

    یک شبکه بین المللی قاچاق عتیقه ۱۵ هزار شیء تاریخی را برای فروش به خارج کشور با هواپیما از شیراز به تهران منتقل میکنند که در میان این اشیاء ، نقش برجسته ۲ نیزه دار شوشی که از دیواره شرقی پلکان کاخ آپادانای تخت جمشید سرقت و کنده شده بود وجود داشت!!! حالا چطور با آن همه نگهبان و دوربین امنیتی به راحتی این همه اشیاء عتیقه دزدیده شدند جای شگفتی دارد!!! دویست شیء هم از گنجینه کلماکره لرستان هم در میان آنها بود. دادگاه پس از دستگیری متهمان که ۲۵ نفر بودند بصورت غیر علنی سال ۱۳۷۰ برگزار شد و خرده پاها پس از چند بازجویی آزاد شدند! و دو نفر هم تبرئه! و چند نفری به چند ماه زندان محکوم شدند! اما سرکرده شبکه قاچاق پس از ۳ سال زندان آزاد شد و به فرانسه رفت! از گزارشهای باستان شناسان در کلماکره هیچ عکسی در دست نیست! بدون مشخص کردن محل نمونه برداری و محموله بزرگ قاچاق با هواپیما! میرعابدین کابلی و ناصر نوروز زاده چگنی در شماره ۳ و ۴ مجله میراث فرهنگی ، گزارشی ارائه میکنند در خصوص بررسی مجموعه محموله بزرگ ۱۵ هزار شئ باستانی اما ادامه مطلبشان در شماره ۵ در سال ۱۳۷۱ به طرز مشکوکی اجازه چاپ پیدا نمیکند!!! چرا تاکنون سخنی جدی ، پژوهشی ، علمی و قانع کننده توسط مسئولان و پژوهشگران و افراد ذیصلاح درباره آن محموله هواپیمایی ارائه نگردیده است؟


  • ششمین گنجینه بزرگ دنیا

    غار کلماکره هیچگونه نگهبان یا حفاظت امنیتی ندارد حتی میراث فرهنگی چند بار ورودی غار را برای جلوگیری از ورود قاچاقچیان عتیقه توسط افراد میراث فرهنگی سیمان کردند (کار حفاظتی از این بهتر؟) آنهم برای ششمین گنجینه بزرگ دنیای باستان! غار تاریخی کلماکره در داخل و خارج غارت شده و آثار مکشوفه آن پراکنده گردید ۳۰ قطعه در موزه لوور پاریس / ۳۰ قطعه موزه متروپولیتن نیویورک / ۲ قطعه موزه میهوی ژاپن / ۱۰۰ قطعه موزه ایران باستان در تهران / چند قطعه هم در موزه فلک الافلاک خرم آباد ، ایلام و تبریز! نمیدانم چرا آثار کلماکره پلدختر به ایلام و تبریز رفتند؟


  • ۲۳۰۰ اثر غار کلماکره در جهان پراکنده است

    ۲۳۰۰ اثر غار تاریخی کلماکره در جهان پراکنده است از محموله کشف شده ۱۵ هزار تایی حدود ۲۱۰ شیء منسوب به غار کلماکره پلدختر بود که در ابتدای سال ۷۱ بین موزه ملی و فلک الافلاک تقسیم شد! دو شیء هم به موزه تبریز دادند (معلوم نیست روی چه حسابی حاتم بخشی کردند؟) و ۲ قطعه هم سر از موزه ایلام درآورد. البته از محل نگهداری چندین کیلو قطعه حیوان جدا شده در آن هواپیمایی که ۱۵ هزار شیء در آن بود کسی خبر ندارد!


  • ساماتوره در جنوب لرستان

    اشیاء گنجینه کلماکره طبق کاوش دکتر رسول بشاش کنزق متعلق به سرزمین سمتی samati (ساماتوره) در جنوب لرستان بوده که بنیانگذار آن پادشاهی بنام آمیریش فرزند دابالا بوده است. این منطقه ساماتوره طبق گفته دکتر رسول بشاش مستقیمأ تحت کنترل شاهان عیلام باستان قرار داشته است. این احتمال وجود دارد که آخرین شاه سمتی که ظاهرأ اون ساک نام داشته برای محفوظ ماندن خزانه آباء و اجدادی از هجوم و تطاول دشمنان آن (آشوریان یا مهاجران آریایی) آن را در این مکان یعنی غار کلماکره پلدختر جاسازی و پنهان کرده است. تمامی خطوط و کتیبه هایی که در روی ظروف و اشیاء کلماکره کنده کاری و حک شده تمامأ به زبان و خط میخی عیلامی است. حسین بیرانوند در کتاب کلماکره صفحه ۱۵ مینویسد : خط و زبان کتیبه های نوشته شده بر روی اشیاء مفرغی غار کلماکره پلدختر عمدتأ به خط و زبان عیلامی است.


  • مجسمه مفرغی مرد شمی متعلق به تمدن الیمایی است

    مهدی وزین افضل در کتاب تاریخ ایران باستان صفحه ۱۷۹ مینویسد : مجسمه بزرگ مفرغی مرد شمی (شمی ناحیه ای متعلق به تمدن الیمایی = عیلام جدید است) از آثار دوره اشکانیان است این مجسمه هم اکنون در موزه ایران باستان تهران نگهداری میشود. این مجسمه مفرغی اشکانی نیست بلکه متعلق به حکومت الیمایی (عیلام جدید) است. همچنین نقوش تنگ سروک در ایذه متعلق به دوره الیمایید است. حجاری های تنگ سااولک در کوههای بختیاری هم متعلق به دوره الیمایی است که به علت بی توجهی مردمان لر به دروغ به اشکانیان منتسب میشود در صورتی که اشکانیان حکومتی ملوک الطوایفی بودند و اصلأ هیچ سکه ، بنا یا شیء متعلق به آنها وجود ندارد و پان آریاییها برای آنها تاریخ دست و پا کردند. پاکور دوم شاه اشکانی دوستدار فرهنگ یونانی بود و کتیبه ای به خط یونانی در بیستون دارد ونن اول اشکانی هم اخلاق رومی را قبول داشت و از آداب ایرانی نفرت داشت.


  • کلماکره متعلق به دوران عیلامی است

    سید محمود موسوی مدیر پژوهش های باستان شناسی میراث فرهنگی در ۵ دی ۶۸ از غار کلماکره دیدن کرد و پس از بررسی خطوط میخی روی اشیاء اعلام کرد این گنجینه و آثار آن متعلق به دوران عیلامیان است. جز ظرفها ، جامها و تکوک ها ، بیشترین اشیاء نقره ای منسوب به گنجینه کلماکره پیکره های توخالی جانوران طبیعی ، اساطیری و افسانه ای است که برای افشاندن مایعات مقدس در مراسم آیینی در این پیکره ها یک سوراخ در بالاترین نقطه که معمولأ سر جانور است برای ریختن مایع و سوراخی در منخرین جانوران چهارپا یا منقار پرندگان برای آب افشانی تمام این ظروف از قطعاتی جداگانه که به هم پرچ یا لحیم شده اند ساخته شده است.


  • گنجینه ای که به یغما رفت!!!

    اواخر جنگ ۸ ساله ایران و عراق این غار عیلامی توسط یک شکارچی محلی کشف شد به هر حال به علت بی توجهی مسئولان وقت میراث فرهنگی و توجه نکردن مأموران امنیتی به هشدارهای مردم ، غوغایی در ایران و جهان برپا شد کشف این آثار موجب تحریص و تشویق اکثر روستاییان منطقه و عوامل محلی و تجار عتیقه سراسر کشور گردید به طوری که طی ۳ سال همه روزه بیش از صدها نفر در گوشه و کنار این غار مشغول جستجو و کند و کاو و یا در حقیقت تخریب آن محیط باستانی و اعجاب انگیز بودند و صدها اثر باستانی که تاریخ و شناسنامه مردم لر بود را با بیخردی به تاراج جهالت بردند!!! آن گنجینه مورد غارت و چپاول قرار گرفت و بسیاری از مجسمه های بی نظیر و فوق العاده ارزشمند آن به خارج از کشور منتقل شد و در نهایت فقط مردم قوم لر متضرر شدند چرا که این آثار بدون بررسی و کاوش توسط قاچاقچیان عتیقه به خارج کشور برده شدند و دوستداران تاریخ و تمدن قوم لر را در حسرت و افسوس نگه داشت چونکه نتوانسته بودند به وسیله ی باستان شناسان و مورخان کارآمد به تاریخ و فرهنگ غنی و پربار سرزمین باستانی لرها پی ببرند.تأسف و اندوه آنها وقتی بیشتر شد که متوجه گردیدند بعضی از ظروف و اشیاء خطوطی عیلامی بر روی آنها حک شده است که میتوانست راهگشای بسیاری از تاریخ خاموش و سر به مهر و رازهای ناگفته بلاد لر نشین و تمدن کهن عیلام باشد ( فریده غلامرضایی ، لرستان در هزاره های خاموش ، صفحه ۶۹).


  • برخورد روستاییان با اشیاء کلماکره فراخور حال و روزشان بوده است

    با تمامی غفلتهایی که در زمان کشف این غار تاریخی شد باید نیم نگاهی هم به وضعیت معیشتی ، اجتماعی و رفاهی مردمی که باید میراثدار نیاکان خود باشند ، دست به چپاول گنجینه های باستانی کلماکره زدند هم داشت!!! اصولأ برای شناخت اشیاء عتیقه ی مدفون در دل خاک و اینکه این اشیاء چقدر در شناخت تاریخ بشری به انسان کمک میکند باید مردم آن منطقه از حیث اوضاع مادی و معنوی در رفاه نسبی باشند. مردم یا قومی که از نظر زندگی اقتصادی به شدت از میانگین کشوری فاصله دارند و با فقر مطلق و بحران معیشتی مواجهند ، مسلمأ فرهنگ شناخت این اشیاء برایشان معنا و مفهومی ندارد. برخورد مردم روستایی فقیر و تهیدست پلدختر و رومشکان با اشیاء پیدا شده در غار کلماکره برخوردی فراخور حال و روز آنها بوده است!!! چگونه میتوان از یک روستایی یا غیر روستایی تهیدست و نیازمند توقع داشت که جام زرین یا شیء سیمینی را بیابد و آن را تقدیم مقامات ذیربط نماید؟؟؟ در حالی که برای قوت لایموت خود و خانواده اش در تنگناست؟ مطمئنأ تا زمانی که فقر اقتصادی ، بیکاری و نداری در جامعه و بلاد لرنشین حکمفرماست این معضل فرهنگی و اجتماعی وجود خواهد داشت کما اینکه مشابه این اتفاق حتی به مراتب بدتر در شهر تاریخی جیرفت کرمان به وقوع پیوست یا در تپه های عیلامی خوزستان که، توسط افراد غیر متخصص حفاری غیراصولی شد و تمامی آثار و بناهای عیلامی را غیر عمدی از بین رفتند. ممتأسفانه ، بودجه کاوش و مرمت میراث فرهنگی اینقدر کم است که هزاران سال طول میکشد تا ۸۰۰ هزار محوطه باستانی ایران کاوش و اکتشاف شود (لرستان در هزاره های خاموش ، فریده غلامرضایی ، ص ۶۹).


  • ششمین گنجینه بزرگ جهان در غار کلماکره پلدختر

    تمام اشیاء موجود در این غار که شامل : ریتون ها (به یونانی یعنی جام فلزی) ، بشقابها ، پیکره ها ، مجسمه های نقره ای از اشکال حیوانات و جامهای نقره ای که مربوط به تمدن عیلام باستان بودند توسط افراد محلی و قاچاقچیان عتیقه از غار خارج شده بود. کارشناسان آثار تاریخی از این گنج بی مانند ، به عنوان یکی از ۶ گنجینه بزرگ کشف شده در جهان یاد کردند. تعداد زیادی اشیاء نفیس با قدمت تاریخی فراوان که در کاوشهای غیر مجاز از این غار به دست آمده است در موزه های معروف دنیا مثل : موزه لوور پاریس / بریتیش موزیوم لندن / متروپولیتن نیویورک / موزه شیکاگو / موزه میهوی لندن / موزه بروکسل بلژیک / موزه ونیز ایتالیا / موزه ایران باستان تهران / موزه فلک الافلاک خرم آباد / موزه تبریز و موزه ایلام نگهداری میشوند. تعدادی از اشیاء ذکر شده توسط مأموران اطلاعات کشف و در اختیار میراث فرهنگی قرار گرفت و اکنون در موزه ایران باستان تهران و موزه فلک الافلاک خرم آباد نگهداری میشود.


  • لُرستان حاکم نشین عیلام

    لُرستان《Lorestan》در واژه نامه پازند موبد شهرزادی صفحه ۲۹۳ بعنوان جایگاه تمدن عیلام کهن با حاکم نشین خرم آباد معرفی شده است.



آخرین مقالات