شنبه ۱۴ تیر ۱۳۹۹ ساعت

نشریه فرهنگی تحلیلی نگین زاگرس معرف مردمان لر

آشنایی با جغرافیا و زبان لرهای استان مرکزی و اراک

ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻣﺮﮐﺰﯼ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﺎ ﻣﺮﮐﺰﯾﺖ ﺍﺭﺍﮎ ﺳﮑﻮﻧﺘﮕﺎﻩ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ . ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻣﺮﮐﺰﯼ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﻣﺮﺍﮐﺰ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﺟﻤﻌﯿﺘﯽ ﻭ ﻣﻬﺎﺟﺮﺗﯽ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﺣﺴﺎﺏ ﻣﯽ ﺁﯾﺪ ﮐﻪ ﺗﻤﺮﮐﺰ ﺟﻤﻌﯿﺘﯽ ﺁﻥ ﺑﻪ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﺍﯼ ﺩﺭ ﺭﻭﺳﺘﺎﻫﺎ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﺍﯾﻦ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻣﻬﺎﺟﺮﺗﻬﺎﯼ ﺑﺴﯿﺎﺭﯼ ﺭﺍ ﻧﯿﺰ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﻩ ﻫﺎﯼ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﺎﺭﯾﺨﯽ ﭘﺬﯾﺮﺍ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ . ﺩﺭ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻣﺮﮐﺰﯼ ﺑﻪ ﺯﺑﺎﻧﻬﺎﯼ ﻟﺮﯼ،ﺭﺍﺟﯽ ,ﺗﺎﺗﯽ , ﺁﺷﺘﯿﺎﻧﯽ ‏( ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﮔﻮﯾﺸﻬﺎﯼ ﻭﻓﺴﯽ ﻭ ﺍﻣﺮﻩ ﺍﯼ ‏) , ﺗﺮﮐﯽ , ﻓﺎﺭﺳﯽ , ﺩﺭﯼ , ﺍﺭﻣﻨﯽ ﻭ ... ﺗﮑﻠﻢ ﻣﯿﺸﻮﺩ . ﺯﺑﺎﻥ ﺭﺍﺟﯽ ﺩﺭ ﺑﺨﺸﯽ ﺍﺯ ﺩﻟﯿﺠﺎﻥ ﻭ ﻣﺤﻼﺕ ﻭ ﻧﺮﺍﻕ ﻭ ... ﺗﮑﻠﻢ ﻣﯿﺸﻮﺩ ﻭ ﺟﺰﺀ ﺯﺑﺎﻧﻬﺎﯼ ﺩﺭ ﺧﻄﺮ ﺍﻧﻘﺮﺍﺽ ﺍﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻪ ﺷﻤﺎﺭ ﻣﯽ ﺁﯾﺪ . ﺯﺑﺎﻥ ﺗﺮﻛﯽ ﺯﺑﺎﻥ ﺍﺻﻠﯽ ﺷﻬﺮ ﻣﺤﻼﺕ ﻭ ﻧﯿﺰ ﺍﻛﺜﺮﯾﺖ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺭﻭﺳﺘﺎﯾﯽ ﺳﺎﻭﻩ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﻭﻟﯽ ﺩﺭ ﺧﻮﺩ ﺷﻬﺮ ﺳﺎﻭﻩ , ﺷﻬﺮ ﻣﺄﻣﻮﻧﯿﻪ ﻭ ﺭﻭﺳﺘﺎﻫﺎﯾﯽ ﻧﻈﯿﺮ ﺁﻭﻩ ﻭ ﺍﻟﻮﺳﺠﺮﺩ ﺯﺑﺎﻥ ﺍﺻﻠﯽ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﺍﺳﺖ . ﺯﺑﺎﻥ ﺍﺭﻣﻨﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺩﺭ ﺭﻭﺳﺘﺎﻫﺎﯼ ﭼﻨﺎﻗﭽﯽ ﺑﺎﻻ ﻭ ﻻﺭ ﺳﺎﻭﻩ ﻭﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﭘﺮﺍﮐﻨﺪﻩ ﺩﺭ ﺑﺮﺧﯽ ﻧﻘﺎﻁ ﺩﯾﮕﺮ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺭﻭﺳﺘﺎﯾﯽ ﻏﺮﺏ ﺍﺭﺍﮎ ﺭﺍﯾﺞ ﺍﺳﺖ . ﮔﻮﯾﺶ ﺍﻟﻮﯾﺮﯼ ﻧﯿﺰ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺗﺎﺗﯽ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﺍﺳﺖ ﺩﺭ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻣﺮﮐﺰﯼ ﮔﻮﯾﺸﻮﺭﺍﻧﯽ ﺩﺍﺭﺩ . ﺍﻓﻐﺎﻧﯽ ﻫﺎﯼ ﺳﺎﻛﻦ ﺧﻮﺭﻫﻪ ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ً ﺩﺭﯼ ً ﺻﺤﺒﺖ ﻣﯽ ﻛﻨﻨﺪ . ﻟﺮﻫﺎ ﻧﯿﺰ ﺩﺭ ﻧﻘﺎﻁ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﻣﯿﮑﻨﻨﺪ ﻭ ﺯﺑﺎﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﻟﺮﯼ ﺛﻼﺛﯽ , ﻟﮑﯽ ﻭ ﺑﺨﺘﯿﺎﺭﯼ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ .

آشنایی با جغرافیا و زبان لرهای استان مرکزی و اراک

ﻟﺮﻫﺎﯼ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻣﺮﮐﺰﯼ

ﻟﺮﻫﺎﯼ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻣﺮﮐﺰﯼ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺳﺎﮐﻦ ﺷﻬﺮﻫﺎﯼ ﺍﺭﺍﮎ , ﺷﺎﺯﻧﺪ ,ﺳﺮﺑﻨﺪ , ﻣﺤﻞﺍﺕ , ﺧﻨﺪﺍﺏ , ﻓﺮﺍﻫﺎﻥ ﻭ

ﺧﻤﯿﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻟﺮﯼ ﺛﻼﺛﯽ , ﻟﮑﯽ ﻭ ﺑﺨﺘﯿﺎﺭﯼ ﺗﮑﻠﻢ ﻣﯿﮑﻨﻨﺪ . ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺍﺭﺍﮎ ﻭ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺭﻭﺳﺘﺎﻫﺎﯼ

ﺷﻬﺮﺳﺘﺎﻥ ﺍﺭﺍﮎ ﺷﺎﻣﻞ ﺳﻨﺠﺎﻥ , ﻣﺲ , ﺳﯿﺮﺩﺭ , ﺁﻗﺪﺍﺵ , ﻟﻨﮕﺮﻭﺩ , ﺗﻮﺭﻩ , ﮔﻮﺋﺮﺳﯿﻦ ( ﺟﺎ

ﻭﺭﺳﯿﺎﻥ ) , ﮔﺬﺭﺩﺭ , ﺷﺮﺷﺮﻩ , ﻧﻮﯾﺪﺭ ﻭ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎﻥ ﺧﻨﺪﺍﺏ ﻭ ... ﻟﺮﻧﺸﯿﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﯾﻦ

ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺍﺯ ﺷﺮﻕ ﺑﺎ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎﻥ ﻣﻼﯾﺮ ﺩﺭ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻫﻤﺪﺍﻥ ﻫﻢ ﻣﺮﺯ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﻣﺮﺩﻣﺎﻥ ﺍﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺭﻭﺍﺑﻂ

ﻧﺰﺩﯾﮏ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﺗﻘﺮﯾﺒﺎ ﺩﺍﺭﺍﯼ ﯾﮏ ﺯﺑﺎﻥ ﻭ ﮔﻮﯾﺶ ﻣﯿﺒﺎﺷﻨﺪ . ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻟﺮﻧﺸﯿﻦ ﺍﺳﺘﺎﻥ

ﻣﺮﮐﺰﯼ ﺍﺯ ﺟﻨﻮﺏ ﻧﯿﺰ ﺑﺎ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻟﺮﺳﺘﺎﻥ ﻫﻢ ﻣﺮﺯ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ . ﮔﻔﺘﻨﯽ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻬﺎﺟﺮﺕ ﻃﻮﺍﯾﻒ ﺗﺮﮎ

ﺯﺑﺎﻥ ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﻣﺴﺎﻟﻤﺖ ﺁﻣﯿﺰﯼ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﯾﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺩﺍﺭﻧﺪ .

 

ﺍﺯ ﺍﯾﻠﻬﺎ ﻭ ﻃﻮﺍﯾﻒ ﻣﺸﻬﻮﺭ ﻟﺮ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻣﺮﮐﺰﯼ ﻣﯿﺘﻮﺍﻥ ﺑﻪ ﺍﯾﻞ ﺯﻧﺪ ﺷﺎﻣﻞ ﭘﻨﺞ ﺗﯿﺮﻩ ﻃﺎﻫﺮ ﺧﺎﻥ،

ﻋﻠﻴﺎﻥ، ﻣﺤﻤﺪ، ﺻﺎﻟﺢ ﻭ ﺁﻏﺎﻏﻨﻰ ﻭ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺍﯾﻞ ﮐﻠﻬﺮ , ﺍﯾﻞ ﺭﺍﻭﻩ ﺍﯼ , ﺍﯾﻞ ﭼﮕﻨﯽ ﻭ ﻧﯿﺰ ﻃﻮﺍﯾﻒ ﻟﮏ

ﺯﺑﺎﻥ ﺯﻫﺮﻩ ﻭﻧﺪ , ﻣﻮﺳﯿﻮﻧﺪ , ﺧﺎﻧﺒﻠﻮﮐﯽ ﻭ ... ﮐﻪ ﺳﺎﮐﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻏﺮﺑﯽ ﺍﺭﺍﮎ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻧﺎﻡ ﺑﺮﺩ .

 

ﻟﺮﻫﺎﯼ ﮐﻠﻬﺮ ﺍﺯ ﻋﺸﺎﯾﺮ ﻣﻄﺮﺡ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻣﺮﮐﺰﯼ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺣﻮﺍﻟﯽ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎﻥ ﺳﺎﻭﻩ ﻭ ﺑﯿﻦ

ﺭﻭﺩﺧﺎﻧﻪ ﻗﺮﻩ ﭼﺎﯼ ﻭ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎﻥ ﻫﻤﺪﺍﻥ ﺳﮑﻨﺎ ﺩﺍﺭﻧﺪ . ﺍﯾﻦ ﻣﺮﺩﻣﺎﻥ ﺷﺎﺧﻪ ﺍﯼ ﺍﺯ ﺍﯾﻞ ﮐﻠﻬﺮ ﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻩ

ﺑﻮﺩﻩ ﺍﻧﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺩﻭ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﻧﺎﺩﺭﺷﺎﻩ ﺍﻓﺸﺎﺭ ﻭ ﻣﺤﻤﺪ ﺷﺎﻩ ﻗﺎﺟﺎﺭ ﺑﻪ ﺳﺎﻭﻩ ﮐﻮﭺ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ .

ﺍﯾﻞ ﻟﺮ ﭼﮕﻨﯽ ﻧﯿﺰ ﺩﺭ ﻧﻘﺎﻁ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻣﺮﮐﺰﯼ ﻭ ﺍﺯ ﺍﺭﺍﮎ ﺗﺎ ﻣﻼﯾﺮ ﭘﺮﺍﮐﻨﺪﻩ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ

ﭘﺮﺍﮐﻨﺪﮔﯽ ﺍﯾﻦ ﺍﯾﻞ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺷﺮﺭﺍ ﯾﺎ ﭼﺮﺭﺍ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺍﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭﯼ ﻧﻪ ﭼﻨﺪﺍﻥ

ﺩﻭﺭ ﻣﺮﮐﺰ ﺍﯾﻠﺨﺎﻧﯽ ﺍﯾﻞ ﺑﺰﺭﮒ ﭼﮕﻨﯽ ﻧﯿﺰ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ .

 

ﮔﻮﯾﺶ ﺍﻫﺎﻟﯽ ﻛﻮﻩ ﺳﻔﯿﺪ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎﻥ ﻣﺤﻼﺕ ﺁﻣﯿﺨﺘﻪ ﺍﯼ ﺍﺯ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﺑﺎ ﻟﺮﯼ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﯾﻦ ﻣﺮﺩﻣﺎﻥ

ﺗﺎ ﭼﻨﺪﯼ ﭘﯿﺶ ﺑﻪ ﻟﺮﯼ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﯽ ﻛﺮﺩﻧﺪ ﺍﻣﺎ ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ ﺑﻪ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﮔﺮﺍﯾﺶ ﭘﯿﺪﺍ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ . ﻟﺮﻫﺎﯼ

ﻧﯿﻨﻪ ﻣﺤﻼﺕ ﺑﻪ ﺩﻭ ﺩﺳﺘﻪ ﺑﺨﺘﯿﺎﺭﯼ ﻭ ﺯﻧﺪﯼ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ ﻛﻪ ﺑﺨﺘﯿﺎﺭﯼ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻟﺮﯼ ﺑﺨﺘﯿﺎﺭﯼ ﻭ

ﺯﻧﺪﯼ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻟﻜﯽ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﯽ ﻛﻨﻨﺪ . ﻻﺯﻡ ﺑﻪ ﺫﻛﺮ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻟﺮﯼ ﺑﺨﺘﯿﺎﺭﯼ ﻭ ﻟﻜﯽ ﺭﺍﯾﺞ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ

ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻪ ﺷﺪﺕ ﺑﺎ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﺁﻣﯿﺨﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺍﻏﻠﺐ ﻛﻠﻤﺎﺕ ﻣﺤﺎﻭﺭﻩ ﺍﯼ ﺑﻪ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﯾﺎﻓﺘﻪ

ﺍﺳﺖ .

 

ﻣﺮﺩﻡ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎﻥ ﺧﻤﯿﻦ ﻭ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺭﻭﺳﺘﺎﻫﺎﯼ ﺭﯾﺤﺎﻥ ﻋﻠﯿﺎ ، ﻓﺮﻧﻖ ، ﺁﺷﻤﺴﯿﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺟﻚ ﻧﯿﺰ ﻟﺮ

ﺯﺑﺎﻥ ﻫﺴﺘﻨﺪ .

ﭘﻮﺷﺶ ﻗﺪﯾﻤﯽ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻟﺮ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻣﺮﮐﺰﯼ ﺷﺎﻣﻞ ﮐﻼﻩ ﻧﻤﺪﯼ ﻭ ﺗﻦ ﭘﻮﺷﯽ ﺍﺯ ﺟﻨﺲ ﻣﻮﯼ ﺑﺰ ﻭ ﭘﺸﻢ

ﮔﻮﺳﻔﻨﺪ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﭼﻮﭘﺎﻧﯽ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ ﻧﯿﺰ ﭘﻮﺷﺸﻬﺎﯾﯽ ﻧﻈﯿﺮ ﻟﺮﻫﺎﯼ

ﻟﺮﺳﺘﺎﻥ ﺑﺮ ﺗﻦ ﻣﯿﮑﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺩﻫﻪ ﻫﺎﯼ ﺍﺧﯿﺮ ﺑﺴﯿﺎﺭ ﮐﻤﺮﻧﮓ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ .

ﺁﺵ ﺗﺮﺧﯿﻨﻪ ﮐﻪ ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ ﺍﺯ ﮔﻨﺪﻡ ﺧﺮﺩ ﺷﺪﻩ ﻭ ﮐﺸﮏ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﻏﺬﺍﻫﺎﯼ ﻣﺤﻠﯽ ﺍﯾﻦ ﻣﺮﺩﻣﺎﻥ

ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ .

 

ﺯﺑﺎﻥ ﻟﺮﯼ ﺍﺭﺍﮎ

ﺯﺑﺎﻥ ﺑﻮﻣﯽ ﺍﺭﺍﮎ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺍﺭﺍﮎ ﻭ ﺭﻭﺳﺘﺎﻫﺎﯼ ﻫﻤﺠﻮﺍﺭ ﺁﻥ ﺑﺪﺍﻥ ﺗﮑﻠﻢ ﻣﯿﺸﻮﺩ ﺑﺎ ﺯﺑﺎﻥ ﻓﺎﺭﺳﯽ

ﺗﻔﺎﻭﺕ ﺁﺷﮑﺎﺭ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﻟﺮﯼ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻭﺍﮊﮔﺎﻥ ﻭ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﻭ ﺍﺻﻄﻼﺣﺎﺕ ﺩﺭﺳﺖ

ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﮔﻮﯾﺸﻬﺎﯼ ﺩﯾﮕﺮ ﺯﺑﺎﻥ ﻟﺮﯼ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺮﻭﺟﺮﺩﯼ , ﺷﺎﺯﻧﺪﯼ , ﻣﻼﯾﺮﯼ , ﺗﻮﯾﺴﺮﮐﺎﻥﯼ , ﻧﻬﺎﻭﻧﺪﯼ

, ﻫﻤﺪﺍﻧﯽ ﻭ ... ﯾﮑﺴﺎﻥ ﺍﺳﺖ .

ﺗﺎ ﭼﻨﺪﯼ ﭘﯿﺶ ﺳﺎﮐﻨﯿﻦ ﺑﻮﻣﯽ ﺍﯾﻦ ﺷﻬﺮ ﺑﺎ ﺳﺎﮐﻨﯿﻦ ﺷﻬﺮﻫﺎﯼ ﻫﻤﺠﻮﺍﺭ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺧﺼﻮﺹ ﺑﺎ

ﺷﻬﺮﻫﺎﯼ ﻏﺮﺏ ﻭ ﺟﻨﻮﺏ ﺍﺭﺍﮎ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﺯﺑﺎﻥ ﺗﮑﻠﻢ ﻣﯿﮑﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ ﻭ ﭼﻨﺪ ﺩﻫﻪ ﺍﯼ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ

ﺩﻟﯿﻞ ﻋﺪﻡ ﺗﻮﺟﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺑﻮﻣﯽ ﺍﺭﺍﮎ ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﺯﺑﺎﻥ ﻭ ﻧﯿﺰ ﻣﻬﺎﺟﺮﺗﻬﺎﯼ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻪ ﺍﯾﻦ

ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﺩﻟﯿﻞ ﺻﻨﻌﺘﯽ ﺑﻮﺩﻥ ﻭ ﻣﺮﮐﺰ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻭﺍﻗﻊ ﺷﺪﻥ , ﺭﻓﺘﻪ ﺭﻓﺘﻪ ﺍﯾﻦ ﺯﺑﺎﻥ ﺟﺎﯼ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ

ﺯﺑﺎﻥ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﺩﺍﺩﻩ ﻭ ﺯﺑﺎﻥ ﺑﻮﻣﯽ ﺍﺭﺍﮐﯽ ﺑﻪ ﻓﺮﺍﻣﻮﺷﯽ ﺳﭙﺮﺩﻩ ﻣﯿﺸﻮﺩ .

ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻧﻮﺷﺘﺎﺭ ﺑﺮﺧﯽ ﻭﺍﮊﮔﺎﻥ ﻭ ﺍﺻﻄﻼﺣﺎﺕ ﺍﺭﺍﮐﯽ ﺭﺍ ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭﯼ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺷﻤﺎ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺁﺷﻨﺎ

ﻣﯿﺴﺎﺯﻡ . ﺍﯾﻦ ﻭﺍﮊﮔﺎﻥ ﻭ ﺍﺻﻄﻼﺣﺎﺕ ﺑﺮﺍﯼ ﻟﺮﺯﺑﺎﻧﺎﻥ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﺩﺭﮎ ﺍﺳﺖ ﻣﺨﺼﻮﺻﺎ

ﻟﺮﻫﺎﯼ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻫﻤﺪﺍﻥ ﻭ ﺷﻤﺎﻝ ﺷﺮﻕ ﻭ ﺷﺮﻕ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻟﺮﺳﺘﺎﻥ ﮐﻪ ﺍﯾﻦ ﻭﺍﮊﮔﺎﻥ ﻭ ﺍﺻﻄﻼﺣﺎﺕ ﺭﺍ ﺩﺭ

ﻣﺤﺎﻭﺭﺍﺕ ﺭﻭﺯﻣﺮﻩ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﻣﯿﮕﯿﺮﻧﺪ:

 

ﺑﺮﺧﯽ ﻭﺍﮊﮔﺎﻥ :

ﺁﻻﺧُﻦ ﻭﺍﻻﺧُﻦ : ﺁﻭﺍﺭﻩ

ﺍِﻭُ : ﺁﺏ

ﺍَﻣﺮﻭ =ﺍﻣﺮﻭﺯ

ﺍﻭﺳﺎﺭ = ﺍﻓﺴﺎﺭ

ﺍُﺭﺩ ﻧﺎﺷﺘﺎ : ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺑﻴﺠﺎ

ﺍِﺑﺮُﻡ : ﺍﺻﺮﺍﺭ - ﭘﺎﻓﺸﺎﺭﻱ

ﺍِﻟّﻦ ﻭ ﺑﻠﻦ : ﺍﯾﻦ ﻃﻮﺭﻥ ﻭ ﺍﻭﻧﻄﻮﺭﻥ

ﺍﻟﻮ ﮔﺮﻓﺘﻦ : ﮔُﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ

ﺍﯾﻼ ﻭ ﺍﻭﻻ = ﺍﯾﻦ ﻃﺮﻑ ﻭ ﺍﻥ ﻃﺮﻑ

ﺁﺑﺎﺟﯽ= ﺧﻮﺍﻫﺮ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮ

ﺁﺗﯿﺸﮏ = ﻧﻮﻋﯽ ﻧﻔﺮﯾﻦ ﺍﺳﺖ / ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻮﻓﺖ

ﺍُﺭُﺳﯽ = ﮐﻔﺶ

ﺍِﺳِﮑﻮﻡ = ﺍﺳﺘﮑﺎﻥ

ﺁﻏِﺴّﺘَﻦ = ﺑﻪ ﺯﻭﺭ ﭼﯿﺰﯼ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺟﺎﺋﯽ ﻓﺮﻭ ﮐﺮﺩﻥ، ﺍﻧﺒﺎﺷﺘﻦ

ﺁﮐﻠَﻪ = ﻣﺮﺿﯽ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﻡ ﺗﻮﻫﯿﻦ

ﺑﺎﺭُﻥ = ﺑﺎﺭﺍﻥ

ﺑــــــّﺎﻉ =! ﺣﺮﻑ ﺗﻌﺠﺐ

ﺑﺮﺍﺭ =ﺑﺮﺍﺩﺭ

ﺑﺠﯽ : ﻓﺮﺍﺭ ﮐﻦ

ﺑَﻞ : ﺑﮕﺰﺍﺭ

ﺑَﺴّﺎﺧﺖ : ﺯﺷﺖ

ﺑﻠّﻢ = ﺑﮕﺬﺍﺭﻡ

ﺑﻠﮑﻢ : ﺑﻠﮑﻪ ﻫﻢ

ﺑُﻦ: ﺑﺎﻡ

ﺑـَﺮ ِ ﯼ : ﺑﺮﺍﯼ

ﺑﯿﻦ : ﺑﺒﯿﻦ

ﺑُﻨِﻪ : ﺑﻬﺎﻧﻪ

ﺑﺸﺶ: ﺑﻪ ﺍﻭ

ﺑﺎﮐَﻠَّﻪ = ﻓﻬﻤﯿﺪﻩ

ﺑِﺘﺎﺧﺘﯽ = ﻓﻮﺭﯼ

ﺑَﭽﻮّﻟَﻪ = ﺑﺴﺘﻮﯼ ﮐﻮﭼﮏ ﮐﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺟﺎﯼ ﺗﺮﺷﯽ ﻭ ﻣﺮﺑّﺎ ﺍﺳﺖ

ﺑِﺮّ = ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻟﮑﻨﺖ ﺯﺑﺎﻥ ﺩﺍﺭﺩ

ﺑِﯿﺘَﺮ = ﺑﻬﺘﺮ

ﺑُﻮﺍ = ﺑﺎﺑﺎ، ﭘﺪﺭ

ﭘﺎﭘِﯽ ﺷُﺪﻥ = ﺍﻋﺘﻨﺎ ﮐﺮﺩﻥ

ﭘﺎﭼَّﻪ ﻭﺭﻣﺎﻟﯿﺪﻩ = ﺷﯿّﺎﺩ، ﺣﻘّﻪ ﺑﺎﺯ

ﭘَﺮَﺧﺸﻪ : ﺫﺭﻩ ﺁﺗﺶ

ﭘﺎﺯﮔﯿﻨﻪ : ﻧﺮﺩﺑﺎﻥ , ﭘﻠﻪ

ﺑِﻼﺟﯿﺒﯽ :ﺯﺷﺖ

ﭘﯿﺖ ﺍﻭﻣﺪﻥ: ﺣﻮﺻﻠﻪ ﺳﺮ ﺭﻓﺘﻦ

ﭘﺴّﯿﻦ = ﮔﺬﺷﺘﻪ

ﭘﻔﻮ = ﺷﺶ، ﺟﮕﺮ ﺳﻔﯿﺪ

ﭘِﺖ ﻭ ﻟُﻨﺞ = ﺍﺧﻢ ﮐﺮﺩﻥ

ﭘِﻠّﯿﺘَﻪ= ﻏﻠﺘﯿﺪﻥ، ﺧﺰﯾﺪﻥ

ﭘُﻮﻟُﻐّﯿﺪَﻥ = ﺍﺯ ﺟﺎ ﺩﺭﺁﻣﺪﻥ، ﺟﻮﺷﯿﺪﻥ

ﺗَﭙّﻮﻧﺪﻥ = ﺍﻧﺒﺎﺷﺘﻦ، ﺗﭙﺎﻧﺪﻥ

ﺗُﺮﺗﺎﺝ = ﺗﻨﺪ ﻭ ﺳﺮﯾﻊ

ﺗِﺮِﻧﮓ =ﻣﺤﮑﻢ ﻭ ﺍﺳﺘﻮﺍﺭ

ﺗﺎﻣﺎﺭﺯﻭ: ﺣﺴﺮﺕ

ﺗﺎﺗﻲ ﺗﺎﺗﻲ : ﺭﺍﻩ ﺭﻓﺘﻦ ﺑﭽﻪ

ﺗﻨﺪﻭﺭ : ﺗﻨﻮﺭ

ﺗﯿﺎﺭﯼ؟ =ﺧﻮﺑﯽ

ﺗُﻐُﻞ = ﮐﻮﺗﺎﻩ ﻭ ﭼﺎﻕ

ﺗﻘﺘَﻪ = ﺁﺏ ﺩﻫﺎﻥ

ﺗﻘﺶ ﺩﺭﻣﯿﺎ = ﺻﺪﺍﯼ ﺭﺳﻮﺍﺋﯿﺶ ﺑﻠﻨﺪ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ

ﺗَﮏِ = ﭘﻬﻠﻮﯼ، ﻧﺰﺩ

ﺗُﮏ ﻧﻮﮎ ﺗِﻞّ = ﺩﺭ ﺗﺪﺍﻭﻝ ﻋﺎﻣﻪ ﺑﻪ ﺷﮑﻢ ﮔﻮﯾﻨﺪ

ﺗِﻠِﭗ = ﯾﮑﻬﻮﺍﻓﺘﺎﺩﻥ

ﺗِﻠّﻮﻧﺪَﻥ ﻟﻪ ﮐﺮﺩﻥ

ﺗُﻠّﻬﺒﻪ = ﺧﺮ ﺑﺰﻩ ﮐﺎﻝ ﻭ ﻧﺎﺭﺱ

ﺗﻠﯿﺖ = ﺗﺮﯾﺪ

ﺗِﻠّﯿﺪَﻩ = ﻟﻪ ﺷﺪﻩ

ﺗَﻤَﺮﮔﯿﺪَﻩ = ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻬﺰﺍﺀ

ﺗِﻨﺪَﻩ = ﻫﺴﺘﻪ، ﺗﺨﻤﻪ

ﺗُﻨُﮏ = ﻧﺎﻥ ﻟﻮﺍﺵ ﺧﺎﻧﮕﯽ

ﯾَﻮُﺧﺎﻝ = ﺗﺎﻭﻝ

ﺗِﻮﺧﻮﺭﺩﻥ = ﺗﺎﺏ ﺧﻮﺭﺩﻥ

ﺗِﻮُﺳّﻮﻥ = ﺗﺎﺑﺴﺘﺎﻥ

ﺗُﻮﻝ = ﺗﻮﻟﻪ

ﺗُﻮِﻝ = ﺗﺎﻭﻝ

ﺗُﻮﻟﻮُّﻥ = ﺗﻼﻥ ﻭ ﺟﻮﺷﺎﻥ

ﺗُﻜَﺸﻮ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻦ : ﺣﺮﻓﯽ ﺭﺍ ﭘﯿﺶ ﮐﺸﯿﺪﻥ

ﺗﺎﺱ: ﻇﺮﻑ ﺣﻤﺎﻡ

ﺗﺮﻧﮓ : ﻣﺤﻜﻢ

ﺗُﻦ ﺑﺎ: ﻳﺎﻻ ، ﺯﻭﺩ ﺑﺎﺵ

ﺗﻮﮎ : ﻧﻮﮎ ,ﺳﺮ

ﺗُﻨﯽ: ﺗﻮ ﻫﺴﺘﯽ

ﺗُﻮﻧُﻮﮎ = ﺗﻨﮓ، ﻇﺮﯾﻒ، ﻧﺎﺯﮎ

ﺗَﻪ ﺗُﻮﺍﻝ = ﺑﺎﻗﯿﻤﺎﻧﺪﻩ

ﺗِﯿﺮُﻭﻥ = ﺗﯿﻠﻪ

ﺗﯿﻮﻥ =ﺩﯾﮓ

ﺗﻨﺎﻑ: ﻃﻨﺎﺏ

ﺟَﺨﺖ = ﺑﺎ ﺯﻭﺭ ﮐﺎﺭﯼ ﺭﺍ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﺍﺩﻥ

ﺟَﺨﺘﯽ = ﮐﻤﯽ ﺗﺎ ﺣﺪﯼ، ﺣﺪﺍﮐﺜﺮ

ﺟَﺨﺖ : ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ ﺻﺒﺮ

ﺟﻘﻠﺪﻭﻥ: ﺳﻨﮕﺪﺍﻥ ﻣﺮﻍ

ﺟِﻐِﻠَﻪ= ﮐﻮﺩﮎ ﻭ ﻧﻮﺟﻮﺍﻥ

ﺟِﻘِﻠﺪُﻥ = ﺳﻨﮕﺪﺍﻥ ﻣﺮﻍ

ﭼﻐﯿﺪﻥ: ﺯﺍﯾﯿﺪﻥ ﺳﮓ

ﭼُﻤﭽﻪ: ﻣﻼﻗﻪ

ﭼﻐﻮﻧﻪ: ﺑﺸﮑﻦ ﻭ ﺑﺎﻻ

ﭼُﺘُﻠﯽ :ﺩﻭﺯﺍﻧﻮ ﻧﺸﺴﺘﻦ

ﭼﺎﻟﻪ ﭼﻮﻟﻪ : ﭼﺎﻟﻪ

ﭼَﻨﮕﻮﻟﻪ : ﻧﯿﺸﮕﻮﻥ

ﭼﻮﮐﻮﻟﻪ: ﭼﻮﺏ ﻧﺎﺯﮎ

ﭼِﻄَﺮﯼ = ﭼﻄﻮﺭﯼ،ﭼﮓﻭﻧﻪ

ﺟَﻞ = ﻓﻮﺭﯾﺖ، ﻋﺠﻠﻪ

ﺟُﻠّﺖ = ﺯﺭﻧﮓ، ﺭﻧﺪ

ﺟُﻞّ ﻭ ﺟﺎ = ﺭﺧﺘﺨﻮﺍﺏ

ﺟَﻤُﻮﻣﺒﺪﻥ = ﮐﻮﻓﺘﻪ ﺷﺪﻩ

ﺟُﻮﻧَﻪ = ﺟﻮﺍﻥ ﮐﻮﭼﮏ

ﺟُﻮﻧﻪ ﻣﺮﮒ = ﺟﻮﺍﻥ ﻣﺮﮒ

ﺟُﻨِﻮَﺭ = ﺟﺎﻧﻮﺍﺭ

ﺟِﯿﮕﺮﺕ ﺑِﭙﻼﯾَﻪ= ﯾﮏ ﻧﻔﺮﯾﻦ ﺍﺳﺖ

ﺟﯿﮏ ﻭ ﺑﻮﮎ = ﻓﻮﺯﻭﻟﯽ

ﺟﯿﺖ ﮐﺮﺩﻥ = ﺧﻢ ﺷﺪﻥ، ﺩﻭﻻﻣﺎﻧﺪﻥ

ﭼﺎﺷﺖ = ﻧﺎﺷﺘﺎﯾﯽ، ﺻﺒﺤﺎﻧﻪ

ﭼﺎﻟﻤّﻪ = ﺑﻬﻢ ﺧﻮﺭﺩﻥ ﺩﻝ

ﭼﺎﺋﯿﺪَﻥ = ﺳﺮﻣﺎﺧﻮﺭﺩﻥ

ﭼَﭙُﻮ = ﻏﺎﺭﺕ، ﯾﻐﻤﺎ

ﭼُﺘَّﻪ =ﺁﺑﻠﻪ

ﭼِﺦّ =ﺑﺮﺍﯼ ﺭﺍﻧﺪﻥ ﺳﮓ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﻣﯽ ﺭﻭﺩ

ﭼَﺮﺑﯿﺪَﻥ = ﭘﯿﺮﻭﺯ ﺷﺪﻥ

ﭼُﺮﺩَﻩ =ﺭﻧﮓ

ﭼَﺮَﻩ ﮐﺮﺩﻥ = ﭘﺸﻢ ﮔﻮﺳﻔﻨﺪﺍﻥ ﺭﺍ ﭼﯿﺪﻥ ﻭ ﻗﯿﭽﯽ ﮐﺮﺩﻥ

ﭼَﺰُّﻧﺪَﻥ = ﺳﻮﺯﺍﻧﺪﻥ

ﭼِﺶ ﺗَﻨﮓ = ﺧﺴﯿﺲ ﻭ ﺗﻨﮓ ﻧﻈﺮ

ﭼﺶ ﺩﺭﯾﺪﻩ = ﺑﯽ ﺷﺮﻡ

ﭼﺶ ﭼﺶ ﮐﺮﺩﻥ = ﻧﮕﺮﺍﻥ ﮐﺴﯽ ﺑﻮﺩﻥ

ﭼﺶ ﺳﻔﯿﺪ = ﺑﻪ ﺁﺩﻣﻬﺎﯼ ﺧﯿﺮﻩ ﮔﻮﯾﻨﺪ

ﭼِﻐِﻠَﻪ = ﭼﺮﮎ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﻇﺮﻑ ﯾﺎ ﻟﺒﺎﺱ ﺭﺍ ﮔﻮﯾﻨﺪ

ﭼِﻐّﯿﺪَﻥ = ﺯﺍﺋﯿﺪﻥ ﺳﮓ , ﭼِﻔﺖ ﮐﺮﺩﻥ ﺩﺭ

ﭼِﻔﺘَﮏ= ﺑﺎ ﺩﻭ ﺩﺳﺖ ﻗﻼﺏ ﮐﺮﺩﻥ ﮐﻪ ﺩﯾﮕﺮﯼ ﺑﺎﻻ ﺑﺮﻭﺩ

ﭼِﮑﺎ= ﭼﺮﺍ

ﭼَﮑِﺶ= ﭼﺎﻧﻪ ﺯﺩﻥ ﺩﺭ ﺧﺮﯾﺪ ﻭ ﻓﺮﻭﺵ

ﭼُﮑُﻮﻟَﻪ = ﭼﻮﺏ ﺑﺎﺭﯾﮏ ﻭ ﮐﻮﭼﮏ

ﭼُﮑّﯿﺪَﻩ = ﻓﺮﻭﺭﻓﺘﻪ

ﭼِﻞّ = ﮐﻢ ﻋﻘﻞ , ﻋﺪﺩ ﭼﻬﻞ

ﭼِﻼﺱ ﺧُﻮﺭ = ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﭘﯿﺶ ﺍﺯ ﮔﺴﺘﺮﺩﻥ ﺳﻔﺮﻩ ﺍﺯ ﻫﺮ ﻏﺬﺍ ﻟﻘﻤﻪ ﺍﯼ ﺑﺨﻮﺭﺩ

ﭼﯿﻼﺳﯿﺪﻩ = ﭘﮋﻣﺮﺩﻩ

ﭼُﻠﻤَﻦ = ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺯﻭﺩ ﻓﺮﯾﺐ ﻣﯽ ﺧﻮﺭﺩ

ﭼِﻠِﻨﮕﻪ ﮐﺮﺩﻥ= ﮔﺮﯾﻪ ﮐﺮﺩﻥ ﻧﻮﺯﺍﺩﺍﻥ

ﭼُﻤﭽﺎﺭَﻩ = ﻧﻮﻋﯽ ﻧﻔﺮﯾﻦ ﺍﺳﺖ

ﭼُﻤﭽَﻪ= ﻣﻼﻗﻪ

ﭼِﻨَﻪ = ﭼﺎﻧﻪ

ﭼﺸﻢ ﻛِﻮ: ﭼﺸﻢ ﺳﺒﺰ

ﭼَﻨّﯽ = ﭼﻘﺪﺭ

ﭼﺘّﯿﻠﯽ : ﯾﮏ ﺟﻮﺭ ﻧﺸﺴﺘﻦ

ﭼﻮﻟّﮑﯽ : ﭼﻮﺏ ﺑﺎﺭﯾﮏ، ﺑﻪ ﺗﻤﺴﺨﺮ ﺑﻪ ﺁﺩﻡ ﻻﻏﺮﺍﻧﺪﺍﻡ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ

ﭼِﻮﺗّﻠﯽ = ﺭﻭﯼ ﺩﻭ ﭘﺎ ﻧﺸﺴﺘﻦ

ﭼُﻮﻟُﻮﮎ = ﭼﺮﻭﮎ، ﭼﯿﻦ ﻭ ﺷﮑﻦ ﻭ ﺗﺎ

ﭼُﻮﻟَﻪ = ﺧﻤﯿﺪﻩ

ﺣُﻠَّﺮ ﻫَﺮﯾﺴَﻪ = ﻧﻮﻋﯽ ﺁﺵ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺣُﻠَّﺮ ( ﺳﻨﮕﮓ ) ﻣﯽ ﭘﺰﻧﺪ

ﺣﻨﺠﻠﻪ ﺧﻮﻧﻪ: ﺍﺗﺎﻕ ﺷﺐ ﺍﻭﻝ ﻋﺮﻭﺳﯽ

ﺣُﻮﻟﯽ = ﺍﺳﺐ ﯾﮏ ﺳﺎﻟﻪ

ﺧﺎﻟﻪ ﺧُﻮﺍﺭﺯﺍﺋﯽ = ﮐﻨﺎﯾﻪ ﺍﺯ ﺗﺒﻌﯿﺾ ﻧﻬﺎﺩﻥ

ﺧِﭙِﻞ = ﭼﺎﻕ ﻭ ﮐﻮﺗﺎﻩ ﻗﺪ

ﺧِﺘِﻞ = ﻏﻠﻐﻠﮏ

ﺧﺮﺳﻮﻗﻮﻝ: ﺗﺎﭘﺎﻟﻪ ﺧﺮ

ﺧﺮﻧﺎﺳﻪ : ﺧُﺮ ﻭ ﭘُﻒ

ﺧِﺮﺗﻼﻕ : ﺯﻳﺮ ﮔﻠﻮ

ﺧﻼ : ﺗﻮﺍﻟﺖ

ﺧُﺴﺒﻴﺪ : ﺧﻮﺍﺑﻴﺪﻥ

ﺧُﺴﻮﺭﻩ: ﭘﺪﺭ ﺯﻥ

ﺧﻮﻭﺍﺭ = ﺧﻮﺍﻫﺮ

ﺧﺎﻟﻪ ﺧﺎﻙ ﺍﻧﺪﺍﺭﺯ : ﺯﻥ ﻓﻀﻮﻝ

ﺧِﺮﺕ ﻭ ﭘِﺮﺕ = ﭼﯿﺰﻫﺎﯼ ﮐﻮﭼﮏ ﻭ ﮐﻢ ﺍﻫﻤﯿﺖ

ﺧِﺮﺧِﺮَﻩ , ﺧِﺮﺗﻼﻕ = ﮔﻠﻮ، ﻧﺎﯼ

ﺧَﺮّﻩ = ﮔﻞ , ﻟﺠﻦ

ﺧُﺴﺒِﯿﺪﻥ =ﺧﻮﺍﺑﯿﺪﻥ

ﺧَﻔﮕﯿﺮ = ﻏﺎﻓﻠﮕﯿﺮ ﮐﺮﺩﻥ

ﺧُﻨﺎﻕ = ﺩﺭﺩﯼ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮔﻠﻮ ﭘﺪﯾﺪ ﺁﯾﺪ ﻭ ﺁﺩﻣﯽ ﺭﺍ ﺧﻔﻪ ﮐﻨﺪ

ﺧُﻮﺍﺭ = ﺧﻮﺍﻫﺮ

ﺧﻮﻣﻪ = ﺧﺎﻣﻪ

ﺧِﻨﺰِﺭﭘِﻨﺰِﺭ = ﺧﺮﺩﻩ ﺭﯾﺰ

ﺩُﺏّ = ﺁﺩﻡ ﮐﻠّﻪ ﺷﻖ ﻭ ﺗﺮﺷﺮﻭ ﻭ ﻋﺒﻮﺱ

ﺩِﺑﺶ= ﮐﺎﻣﻞ، ﺁﻣﯿﺨﺘﻪ ﺍﺯ ﺗﺠﺎﺭﺏ ﻭ ﺻﻔﺎﺕ

ﺩَﺩَﻩ = ﻣﺎﺩﺭ

ﺩﻳﺎﺭ: ﭘﯿﺪﺍ

ﺩﻳِﻪ : ﺩﻳﮕﺮ

ﺩُﺭُﻭ =ﺩﺭﻭﻍ

ﺩَﺭﻫَﻢ = ﺭﻧﺠﻮﺭ، ﭘﺮﯾﺸﺎﻥ

ﺩِﺭّﯾﺪﻥ = ﭘﺎﺭﻩ ﮐﺮﺩﻥ

ﺩﻏﻠﯽ ﮐﺮﺩﻥ = ﺣﯿﻠﻪ ﮔﺮﯼ

ﺩِﻕّ ﮐﺮﺩﻥ = ﺍﺯ ﺷﺪﺕ ﻧﺎﺭﺍﺣﺘﯽ ﻭ ﺳﺨﺘﯽ ﻣﺮﺩﻥ

ﺩَﮐَﻞ ﮔﺴﻨﺪﻩ = ﻣﺮﺩ ﮔُﻨﺪﻩ

ﺩِﻟِﮏ ﺩﺍﺩﻥ = ﻫُﻞ ﺩﺍﺩﻥ

ﺩُﻥ : ﺩﺍﻧﻪ

ﺩَﮔَﻨَﮏ , ﺩُﻻﻕ = ﭼﻤﺎﻕ ﻭ ﭼﻮﺑﺪﺳﺘﯽ

ﺩِﻝ ﺑﻬﻮﻝ = ﻧﮕﺮﺍﻥ

ﺩﻟﻨﮕﺎﻥ = ﺁﻭﯾﺰﺍﻥ

ﺩُﻟُﻮﭼَّﻪ = ﻇﺮﻑ ﺁﺏ ﭘﺎﯼ ﺳﻤﺎﻭﺭ

ﺩِﻟُﻮﻭَﻩ =ﮐﻤﺪ ﮐﻮﭼﮏ ﺩﺍﺧﻞ ﺩﯾﻮﺍﺭ

ﺩَﻡِ ﻧَﻘﺪ = ﺣﺎﺿﺮ ﻭ ﺁﻣﺎﺩﻩ

ﺩُﻡ ﺟﯿﺖ ﮐُﻨَﮏ = ﭘﺮﻧﺪﻩ ﺍﯼ ﮐﻮﭼﮑﺘﺮ ﺍﺯ ﮔﻨﺠﺸﮏ ﺑﻪ ﺭﻧﮓ ﺳﯿﺎﻩ ﻭ ﺳﻔﯿﺪ

ﺩَﻣَﻪ ﺩَﻣِﻨّﺎ = ﺗﻼﺵ

ﺩﺍﺯ : ﺑﻮﻱ ﺍﺩﺭﺍﺭ

ﺩﺍﻏﺎﻟﻪ ﺧﺸﮑﯿﺪﻩ: ﮐﻨﺎﯾﻪ ﺍﺯ ﺍﺩﻡ ﻻﻏﺮ

ﺩﻡ ﻛُﻞ : ﭘﺮﻧﺪﻩ ﺍﯼ ﮐﻪ ﺩﻡ ﻧﺪﺍﺭﺩ

ﺩِﺭﻣﺪ=ﺩﺭﺍﻭﻣﺪ

ﺩﺭﻩ : ﺩﺍﺭﺩ

ﺩِﺭِﺯﮔﯿﺪﻥ = ﺗﮑﻮﻧﺪﻥ

ﺩﯾﻮﺍﺭ ﻛُﻠﻪ : ﺩﯾﻮﺍﺭ ﺧﺮﺍﺏ ﻭ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺭﯾﺨﺘﻦ

ﺩﻝ ﻏَﺸﻪ : ﮔﺮﺳﻨﮕﻲ

ﺩﻳﻼﻍ : ﻻﻏﺮ ﺩﺭﺍﺯ

ﺩَﺭﺧُﻨﻪ ﭘﺎ :ﻧﮕﻬﺒﺎﻧﻪ ﺧﺎﻧﻪ

ﺩُﻥ: ﺩﻫﺎﻥ

ﺩِﻧﺎ = ﺳﺮ ﺑﻪ ﺳﺮ ﮔﺬﺍﺷﺘﻦ

ﺭَﻓَﻪ = ﻃﺎﻗﭽﻪ , ﻗﻔﺴﻪ

ﺭﺝ =ﺭﺩﯾﻒ

ﺭَﮒ ﻭ ﺭﯾﺸﻪ ﮔﺮﻓﺘﻦ = ﭘﺎﯾﻪ ﻭ ﺍﺳﺎﺱ ﭘﯿﺪﺍ ﮐﺮﺩﻥ

ﺭَﻣﻮّﻧﺪَﻥ = ﺭﻣﺎﻧﺪﻥ، ﻓﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻥ

ﺭﺍﻍ = ﺟﻨﺲ ﺧﺸﮏ ﭼﯿﺰﯼ

ﺭﺍﻕ ﻣُﻨﺪﻩ : ﺫﻭﻝ ﺯﺩﻩ

ﺭﻭ ﺭﻭﺍَﻙ : ﻛﺎﻟﺴﻜﻪ ﺑﭽﻪ

ﺭﻭﺷﻨﺎ: ﺭﻭﺷﻦ

ﺭﯾﺰ ﻗﺎﻟﻪ : ﭼﯿﺰ ﮐﻮﭼﮏ

ﺯﺍﻕ ﻭ ﺯﻭﻕ = ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ ﮐﻮﭼﮏ ﯾﮏ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ

ﺯِﭘِﺮﺗﯽ= ﺑﯽ ﺍﺭﺯﺵ

ﺯﻏﺰﺍﺭ = ﺑﺎﺗﻼﻕ

ﺯِﻙ ﻭ ﺯﺍ : ﺯﺍﻳﻴﺪﻥ

ﺯﺍﺑﻪ ﺭﺍﻩ : ﺳﺮﮔﺮﺩﺍﻥ

ﺯﯾﻤﯿﻦ = ﺯﻣﯿﻦ

ﺯﻧﺞ = ﭼﺎﻧﻪ

ﺯﭘﻪ: ﺷﮑﻢ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﯿﺎﻥ ﺗﻨﻔﺮ ﻭ ﺍﺳﺘﻬﺰﺍ

ﺯُﻕ = ﺳﻮﺯﺵ , ﺩﺭﺩ

ﺯُﻫَﻞ = ﻧﺎﻗﻼ

ﺯﻣﻤﺴّﻪ : ﺯﺑﺎﻥ ﺑﺴﺘﻪ

ﺳﺎﻗﺎﻟَﻪ = ﺳﻔﺎﻝ

ﺳَﺒَﺖ = ﺳﺒﺪ

ﺳِﻮﺯ = ﺳﺒﺰ

ﺳُﺪَّﻩ = ﺳﯿﻨﻪ ﭘﻬﻠﻮ

ﺳُﺮّ = ﻟﯿﺰ ﻭ ﻟﻐﺰﺵ

ﺳُﻘُﻠﻤﻪ : ﺳﻨﮓ

ﺳُﻘُﻠﻤﻪ ﺯﺩﻥ: ﺑﻪ ﭘﻬﻠﻮﯼ ﮐﺴﯽ ﺿﺮﺑﻪ ﺯﺩﻥ

ﺳﯿﻞ/ ﺳﻮﻝ:ﻧﺎﻭﺩﺍﻥ

ﺳﺎﻗﺎﻟﻪ : ﺳﻔﺎﻝ . ﻇﺮﻑ ﺳﻔﺎﻟﯿﻦ ﺷﮑﺴﺘﻪ

ﺳﻮﻗﻮﻟﻤﻪ : ﺑﺎ ﻣﺸﺖ ﺁﺭﺍﻡ ﺑﻪ ﮐﺴﯽ ﺯﺩﻥ

ﺳﻮﻻﺥ ﺳﻮﻣﻪ : ﮔﻮﺷﻪ ﻛﻨﺎﺭ

ﺳﻮﺑﺎ: ﻓﺮﺩﺍ

ﺳَﺮﺧُﻮّﺭ= ﻧﺎﺳﺰﺍ ﻭ ﺩﺷﻨﺎﻡ

ﺳَﺮِﻗُﻞّ = ﺳﺮﺣﺎﻝ، ﺷﺎﺩﺍﺏ

ﺳَﺮِﮐَﻞّ = ﺳﺮﺑﺮﻫﻨﻪ

ﺳِﺮِﻧﺠَّﻪ = ﺳﻨﺠﺪ

ﺳِﺰ = ﻗﺮﻩ ﻗﻮﺭﺕ

ﺳِﺰِﺭﮔﻪ = ﻟﺮﺯﺵ ﻭ ﺗﮑﺎﻥ ﺑﺪﻥ ﺩﺭ ﻣﻮﺍﻗﻊ ﺳﺮﻣﺎ

ﺳَﻎ = ﻗﺴﻤﺖ ﺩﺭﻭﻧﯽ ﺩﻫﺎﻥ، ﺑﺎﻻﯼ ﻓﮏ ﺑﺎﻻ

ﺳﻔﯿﺪ ﺍُﻭ = ﺳﻔﯿﺪﺁﺏ ﺣﻤﺎﻡ

ﺳُﮏ = ﭼﻮﺏ ﻧﻮﮎ ﺗﯿﺰ ﺑﺮﺍﯼ ﺭﺍﻧﺪﻥ ﭼﻬﺎﺭ ﭘﺎﯾﺎﻥ

ﺳُﻘُﻠﻤَﻪ =ﻣﺸﺖ ﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﮐﻪ ﺍﻧﮕﺸﺖ ﺷﺴﺖ ﻣﯿﺎﻥ ﺍﻧﮕﺸﺖ ﺩﻭﻡ ﻭ ﺳﻮﻡ ﺑﺎﺷﺪ

ﺳِﻼّﺭ = ﻧﻔﺮ ﺍﻭﻝ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﯾﻬﺎﯼ ﺩﺳﺘﻪ ﺟﻤﻌﯽ

ﺳَﻠَﻢ = ﭘﯿﺶ ﻓﺮﻭﺵ ﻭ ﺧﺮﯾﺪ ﻏﻠّﻪ

ﺳُﻨﺒﺎﺗَﻪ , ﺳﻤّﺎﺩَﻩ = ﺳﻨﺒﺎﺩﻩ

ﺳُﻮﻝ = ﻧﺎﻭﺩﺍﻥ

ﺳِﻪ ﮔﺮﻣَﻪ = ﺣﺎﻟﺘﯽ ﺍﺯ ﻧﺎﺭﺍﺣﺘﯽ، ﺍﺑﺮﻭﺍﻥ ﺭﺍ ﺩﺭﻫﻢ ﮐﺸﯿﺪﻥ

ﺳﯿﻨﻪ ﮐﺶ = ﺳﯿﻨﻪ ﮐﻮﻩ، ﺩﺍﻣﻨﻪ

ﺳﯿﻞ ﮐﻦ : ﺗﻤﺎﺷﺎ ﮐﻦ

ﺳَﻬﻠَﻪ ﮐﻔﺘﺮ = ﺧﺎﻧﻪ ﮐﺒﻮﺗﺮ

ﺷِﺮّ =ﻋﺠﻠﻪ ﮐﺮﺩﻥ

ﺷُﺮﺕ ﺷﺪﻥ = ﮔﻢ ﺷﺪﻥ , ﺩﺳﺘﭙﺎﭼﻪ

ﺷُﮑﻮﻡ: ﻓﺎﻝ ﻧﯿﮏ

ﺷُﻼﻝ : ﺑﺎﺭﯾﮑﻪ .

ﺷﻮﻭﺍ = ﺷﺐ

ﺷﯿﺖ: ﺍﻓﻠﯿﺞ , ﺑﯿﻤﺎﺭﯼ

ﺷﯿﻠﻮﻥ = ﻭﻟﯿﻤﻪ

ﺷِﻠِﻨﮓ: ﻗﺪﻡ ﺑﻠﻨﺪ٬ﺳﺎﻕ ﭘﺎ ﺍﺯ ﺭﺍﻥ ﺗﺎ ﺍﻧﮕﺸﺘﺎﻥ

ﺷَﻨﺪ: ﻧﺮﻡ ﺷﺪﻩ٬ﺧﺎﮐﻬﺎﯼ ﭘﻮﺵ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺑﺮ ﺁﻣﺪﻩ

ﺷَﻠَﻢ ﺷُﻮﺭﺑﺎ = ﺩﺭﻫﻢ ﻭ ﺑﺮﻫﻢ

ﺷِﻨُﻔﺖ = ﺷﻨﯿﺪ

ﺷﻨﮕﻮﻝ = ﺑﺎ ﻧﺸﺎﻁ

ﺷِﻨُﻮ = ﺷﻨﺎ ﮐﺮﺩﻥ

ﺷﻮﭘَﺮَﻩ = ﭘﺮﻭﺍﻧﻪ

ﺷُﻮﺧُﻮﺍﺭ = ﺷﻮﻫﺮ ﺧﻮﺍﻫﺮ

ﺷﻮﺑِﺮﺍﺭ = ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺷﻮﻫﺮ

ﺷﻮﺩَﺭ = ﺷﺒﺪﺭ

ﺷُﻮَﺭ =ﺷﻮﻫﺮ

ﺷﻮﺷَﻪ = ﺷﯿﺸﻪ

ﺷﻮﻻ = ﻟﻮﻻﯼ ﺩﺭ

ﺷﯿﺘﯿﻞ = ﻏﺬﺍﯼ ﮐﻢ ﻧﻤﮏ

ﻋﺎﺭﻭﺳﯽ= ﻋﺮﻭﺳﯽ

ﻗُﺰﻣﯿﺖ: ﻗﺮﺍﺿﻪ .

ﻏﻤﻪ : ﺟﻮﺍﺏ ﺳﻼﻡ ﮐﺎﺳﺒﺎﻥ ﺍﺭﺍﮎ

ﻏَﺰﻏُﻮﻥ = ﺩﯾﮓ ﺑﺰﺭﮒ ﻣﺴﯽ

ﻏِﺸﻐِﺮِﻕ = ﺩﺍﺩ ﻭ ﻓﺮﯾﺎﺩ

ﻓَﺖ = ﺯﯾﺎﺩ

ﻓِﺴﻘِﻠﯽ = ﮐﻮﭼﮏ ﻭ ﺭﯾﺰﻩ ﺍﻧﺪﺍﻡ

ﻓِﺮﺯ : ﭼﺎﺑﻚ

ﻓﺮﮐﯽ = ﻓﮑﺮﯼ، ﺧﯿﺎﻻﺗﯽ

ﻓِﻖ ﻭ ﻓِﻖ ﮐﺮﺩﻥ = ﻫﻖ ﻭ ﻫﻖ ﻭ ﮔﺮﯾﻪ ﮐﺮﺩﻥ

ﻓِﻘِﻨَّﻪ = ﺻﺪﺍﯼ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻧﺎﮔﻬﺎﻥ ﮔﺮﯾﻪ ﺳﺮﺩﻫﺪ

ﻓﯿﺲ = ﺍﻓﺎﺩﻩ , ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﺑﺎﻟﯿﺪﻥ

ﻗُﭙّﯽ ﺁﻣﺪﻥ = ﭘُﺰ ﺩﺍﺩﻥ ﻭ ﻻﻑ ﺯﺩﻥ

ﻗِﺮ ﻭ ﺗﻮ:ﻗﺮ ﺧﻮﺭﺩﻥ - ﺩﻭﺭ ﺯﺩﻥ - ﮔﺮﺩﻳﺪﻧﻘﺎﻕ: ﻧﻔﺮ ﺁﺧﺮ

ﻗِﻼﻕ :ﮐﻼﻍ

ﻗَﻠَﻦ ﻗﻮﺷﻮﻥ: ﮐﺴﯽ ﺭﺍ ﺭﻭﯼ ﮐﻮﻝ ﮔﺬﺍﺷﺘﻦ

ﻗﺎﺩﻩ = ﻗﺎﻋﺪﻩ

ﻗِﺰ ﻗُﻦ ﺑﻪ ﺳﺮ : ﺍﺻﻄﻼﺣﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺮﺳﺎﻧﺪﻥ ﺑﭽﻪ

ﻗﻮ ﺩﯼ : ﭘﺮﺗﺎﺏ ﮐﻦ

ﻗﺎﻝ ﺗﺎﻕ: ﺣﻴﻠﻪ ﮔﺮ

ﻗﻴﻠﻲ ﻭﻳﻠﻲ: ﺗﺎﺭﺩﻳﺪﻥ

ﻟﻮﭺ : ﻟﺐ

ﻟﺒﺮﻭ= ﺑﺮﻋﮑﺲ

ﻟَﻘﻪ : ﻟﮕﺪ

ﻟﭽﻮ : ﻟﺐ ﮐﻠﻔﺖ

ﻟﻴﭽﺎﺭ : ﻣﺘﻠَﻚ , ﻣﺴﺨﺮﻩ ﮐﺮﺩﻥ

ﻣﺎﺧﺎ : ﻣﯽﺧﻮﺍﻫﺪ

ﻣـُﻨﺎ : ﻣﻦ ﺭﺍ

ﻣﺎﻩ ﻗﻮﺱ : ﻣﺎﻩ ﺩﻱ

ﻣﺪﺍﺯﻣﺎ : ﺟﻦ ﻭ ﻏﻮﻝ ﺍﻓﺴﺎﻧﻪ ﺍﯼ

ﻣَﺠﻤﻪ : ﻇﺮﻑ ﻣﺴﻲ

ﻣﻨﻘﻮ : ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺑﯿﻨﯽ ﭘﺮ ﺣﺮﻑ ﺑﺰﻧﺪ

ﻣَﻠﻮﭺ : ﮔﻨﺠﺸﮏ

ﻣﺎﻕ: ﺣﻴﺮﺕ ﺯﺩﻩ

ﻣُﮑﻤُﮑﻪ : ﭘﺴﺘﺎﻧﮏ ﺑﭽﻪ

ﻣﯿﺎﻟّﻪ = ﻣﯽﮔﺬﺍﺭﺩ

ﻣﯿﺎﻟّﻢ = ﻣﯽﮔﺬﺍﺭﻡ

ﻣﯿﻤﻨﻪ : ﻣﯽﻣﺎﻧﺪ، ﺷﺒﯿﻪ ﺍﺳﺖ

ﮐﭙّﻮ : ﻣﯿﻤﻮﻥ، ﺑﻪ ﺁﺩﻡ ﺯﺷﺘﺮﻭ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ

ﮐـَﺮّﺗﻨﻪ : ﻋﻨﮑﺒﻮﺗﻬﺎﯼ ﭘﺎﺑﻠﻨﺪ ﺧﺎﻧﮕﯽ

ﮐِﭗ : ﭘﻮﺷﯿﺪﻩ

ﮐَﺸﻤﺎﻟﻪ: ﻇﺮﻑ ﺳﺎﯾﯿﺪﻥ ﮐﺸﮏ

ﮐﻼ ﺗِﻐِﻨﻪ: ﺟﻮﺟﻪ ﺗﯿﻐﯽ

ﮐﺪﺧﺪﺍﯾﯽ = ﺧﻮﺍﺳﺘﮕﺎﺭﯼ

ﮐﻮﻥﻣِﻠﮏ = ﺁﺭﻧﺞ

ﮐﭙﻪ ﮐﺮﺩﻥ : ﺧﻮﺍﺑﯿﺪﻥ

ﮐُﻞ ﮐﻮﺭﺳﯽ : ﻫﺮ ﻃﺮﻑ ﺍﺯﻛﺮﺳﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺩﻭﺭ ﺍﻥ ﻣﻴﻨﺸﻴﻨﻨﺪ

ﻛِﻼﺷُﻨﺪﻥ : ﺧﺎﺭﺍﻧﺪﻥ

ﮐُﻞ ﺑﺎﻻ: ﺑﺎﻻﯼ ﻣﺠﻠﺲ

ﮔُﻨﺪﻟﻪ: ﭼﺎﻕ ﻭ ﺗﭙﻞ

ﮔﻮﮔِﻠﻪ: ﭼﻬﺎﺭ ﺩﺳﺖ ﻭ ﭘﺎ ﺭﺍﻩ ﺭﻓﺘﻦ ﮐﻮﺩﮎ

ﮔﻮ ﺩُﻧﻲ : ﻃﻮﻳﻠﻪ

ﮔِﺮﺩِﻟﻪ : ﺑﻪ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﭼﺎﻕ ﮔﻮﯾﻨﺪ

ﮔﺮﺩﺍﻟﻪ : ﺩﺍﻳﺮﻩ ﻣﺎﻧﻨﺪ

ﻭﺧﺴﺎﺩ : ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ

ﻭﺍﺭّﺳﺘﯽ = ﺭﺳﯿﺪﯼ

ﻭﻟﻨﮓ ﻭ ﻭﺍ: ﺑﺎﺯﻭ ﺑﺎﺯﺗﺮ

ﻭﺭﺗﻴﺰ : ﺟُﻔﺘﮏ،ﻟﮕﺪ

ﻭﺭﺟﯽ ﻭﺭﺟﯽ : ﺷﯿﻄﻨﺖ ﮐﻮﺩﮐﺎﻧﻪ ( ﺑﺎﻻ ﻭ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﭘﺮﯾﺪﻥ )

ﻭﺕ ﻭﺕ ﮐﺮﺩﻥ: ﺣﺮﻑ ﻣﻔﺖ ﻭ ﯾﺎﻭﻩ

ﻭﺧﯽ، ﻭﺥ : ﺑﻠﻨﺪ ﺷﻮ ! ﺑﺮﺧﯿﺰ !

ﻭﺭﮔﯿﺮ : ﺑﺮﺩﺍﺭ !

ﻧَﺮﺩُﻧﮓ: ﻧﺮﺩﺑﺎﻥ

ﻧﺴﺎﺭ : ﺳﺎﻳﻪ

ﻧﺸﺘﻪ : ﻧﺸﺴﺘﻪ

ﻧﻤﺪﻧﻢ : ﻧﻤﯽﺩﺍﻧﻢ

ﻧَﮑﺮُّﻥ = ﺳﺎﯾﯿﺪﻩ ﻧﮑﻦ

ﻧﻤﯿﻠﻪ : ﻧﻤﯿﮕﺬﺍﺭﺩ

ﻧﯿﻤﺪﺍﺭ= ﮐﻬﻨﻪ

ﻧﻤﯿﻨﯽ =ﻧﻤﯿﺒﯿﻨﯽ

ﻧﻮﺯﻩ : ﮔﺮﯾﻪ

ﭘﺎﻝ : ﺑﺎﻝ

ﯾَﮑﮕﯿﺮ / ﯾﮕّﯿﺮ =ﺟﻤﻌﻮ ﺟﻮﺭ ﮐﺮﺩﻥ

ﯾﻪ ﺯﻗﻠﻪ : ﯾﻪ ﺭﯾﺰﻩ

ﻳﻮﺭﺕ ; ﻳﻮﺭﺗﺖ ﺻﺎﻑ : ﺗﻤﺎﻡ - ﻫﻤﻪ ﺍﺯﺑﻴﻦ ﺭﻓﺘﻦ

ﻫﻮﭼّﯽ : ﻫﯿﭻ

ﻫﺎﺵ ﺩﻩ = ﺑﻬﺶ ﺑﺪﻩ

ﻫَﻠﮏ = ﻫﻠﻮ

ﻫَﻨﯽ : ﻫﻨﻮﺯ

ﻫﻮﺷﺘﮏ : ﺳﻮﺕ ﺯﺩﻥ

ﻫِﻦ ﻭ ﻫﻦ : ﻧﻔﺲ ﺯﺩﻥ

ﻫﻮﻡ : ﺑﻠﻪ

ﻫﻮﭼﻲ : ﺷﻠﻮﻍ ﻛﺮﺩﻥ ﺑﻴﺨﻮﺩﻱ

ﻫِﻨﻮﺷﻪ : ﻧﻔﺲ ﺯﺩﻥ ﺗﻨﺪ ﺗﻨﺪ

ﻫَﺸﺘﻦ : ﮔﺬﺍﺷﺘﻦ

ﻫﻮ ﭼُﻮ : ﺷﺎﯾﻌﻪ ﮐﺮﺩﻥ

 

ﺑﺮﺧﯽ ﺍﺻﻄﻼﺣﺎﺕ :

ﺍُﻭ ﺑﺒﺮﺕ : ﺧﺪﺍ ﮐﻨﺪ ﺁﺏ ﺗﻮ ﺭﺍ ﺑﺒﺮﺩ !

ﺑُﻞ ﮔﺮﻓﺘﻦ : ﺍﺯ ﮐﺴﯽ ﺳﻮﮊﻩ ﮔﺮﻓﺘﻦ

- ﺑﺮﻩ ﭼﯿﺸﯿﺘﻪ = ﺑﺮﺍﯼ ﭼﯽ ﻣﯿﺨﻮﺍﻫﯽ ?

- ﻣﺎﺧﺎﭼﻮﮐﻨﯽ = ﻣﯿﺨﻮﺍﻫﯽ ﭼﻪ ﮐﺎﺭ ﺑﮑﻨﯽ ?

- ﻣﯿﺸﻪ ﭼﯿﺸﯽ ﺑﺮﺕ =ﺑﺮﺍﯼ ﺗﻮ ﭼﻪ ﻣﯿﺸﻮﺩ?

- ﻧﮑﻨﯽ ﺍﯾﮑﺎﺭﺍ = ﺍﯾﻦ ﮐﺎﺭ ﺭﺍ ﻧﮑﻨﯽ !

- ﺁﺧﻪ ﺑﺮﻩ ﮐﯽ = ﺁﺧﺮ ﺑﺮﺍﯼ ﭼﻪ ﮐﺴﯽ ?

- ﺑﺮﻩ ﭼﯿﺸﯽ ﺍﻧﻘﺪ ﻣﺪﻭﯼ = ¨ ﭼﺮﺍ ﺍﯾﻨﻘﺪﺭ ﻣﯿﺪﻭﯼ/ ﺩﺭ ﺗﻼﺷﯽ ?

- ﺁﺧﺮﺵ ﻣﺎﺧﺎﯼ ﺑﻠﯿﺸﻮ ﺑﺮﯼ = ﺩﺭ ﺁﺧﺮ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﮕﺬﺍﺭﯾﺶ ﻭ ﺑﺮﻭﯼ

- ﺳﺮﻩ ﺧﻮﺭ = ﮐﻨﺎﯾﻪ ﺍﺯ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺁﺳﯿﺐ ﺭﺳﺎﻥ ﺍﺳﺖ

- ﭼﺶ ﻫﯿﺰ = ﭼﺸﻢ ﻧﺎﭘﺎﮎ

ﭼﻮﺳﻮﻓﯿﺲ = ﺑﺎ ﺍﻓﺎﺩﻩ

ﭼِﻨَﺖ ﺑﻪ ﭼِﺮﮎ ﺑﯿﺎ = ﮐﻤﺘﺮ ﻭﺭﺍﺟﯽ ﮐﻦ

ﺧﺪﺍ ﻭﺭﮔﯿﺮﺕ ! ﯾﻌﻨﯽ ﺧﺪﺍ ﺍﺯ ﺭﻭﯼ ﺯﻣﯿﻦ ﺑﺮﺕ ﺩﺍﺭﺩ ! ﻧﺎﺑﻮﺩ ﺷﻮﯼ !

ﺩﮎّ ﻭ ﺩﯾﻢ : ﺩﯾﻢ ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﯾﯽ ﯾﻌﻨﯽ ﺻﻮﺭﺕ ﻭ ﺭﺧﺴﺎﺭ

ﮐﻮﻥ ﺳُﺮﻩ : ﺣﺮﮐﺘﯽ ﺑﺮﺍﯼ ﻧﺰﺩﯾﮏ ﺷﺪﻥ ﺑﻪ ﺳﻔﺮﻩ

ﻧﻴﻞ ﻗﻮﺭﻭﺗﻲ : ﭼﻴﺰ ﻛﻢ ﻳﺎﺏ

ﻧِﯿﺪﻩ ﺑِﯿﺪﻩ: ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺗﺎﺯﻩ ﺑﺎ ﭼﯿﺰﯼ ﺁﺷﻨﺎ ﺷﺪﻩ

ﻫﻴﻜﻞ ﻧﻜﺮﻩ : ﻫﻴﻜﻞ ﺑﺰﺭﮒ ﻭ ﺩﺭﺷﺖ

ﭼﻮﺍﺗﻠﻦ : ﭼﻮﺏ ﻭ ﺍﺗﻞ، ﺑﺎﺯﯾﯽ ﻣﺤﻠﯽ ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﺍﻥ ، ﺍﺗﻞ ﺑﻪ ﭼﻮﺑﻬﺎﯼ ﮐﻮﺗﺎﻩ ﺑﺮﯾﺪﻩ ﺷﺪﻩ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ

ﺧﺒﺮﺵ : ﺧﺒﺮ ﻣﺮﮔﺶ ! ، ﻃﻌﻨﻪ ﻭ ﻧﻔﺮﯾﻦ ﺍﺳﺖ

ﻫﺮ ﻭﺥ ﺳﻮﻭﻩ ﺩﺭ ﺍﯾﻔﺘﺎﺩ = ﻫﺮ ﻭﻗﺖ ﮐﻪ ﻗﺴﻤﺖ ﺑﺎﺷﻪ

ﻏﺎﺯ ﻗُﻠﻨﮓ : ﻟﻨﮓ ﺩﺭﺍﺯ ، ﮐﻨﺎﯾﻪ ﺍﯼ ﺗﺤﻘﯿﺮ ﺁﻣﯿﺰ

ﻏﺎﺯﻏﻼﻍ : ﺑﻪ ﺁﺩﻡ ﮔﺮﺩﻥﺩﺭﺍﺯ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ

 

ﻧﻔﺮﯾﻨﻬﺎﯼ ﻣﺎﺩﺭﺍﻧﻪ :

- ﺍﯼ ﺟﺰ ﺟﯿﮕﺮ ﺑﺰﻧﯽ ﺍﯾﺸﺎﻻ ﺩ ﻭﻟﻢ ﮐﻦ = ﺍﻟﻬﯽ ﺟﮕﺮﺕ ﺑﺴﻮﺯﻩ ﺩﺳﺖ ﺍﺯ ﺳﺮﻡ ﺑﺮﺩﺍﺭ

- ﮐﻢ ﺳﺮ ﺑﺴﺮﻡ ﺑﻞ ﺑﯿﺨﻮﺩﯼ ﺧﻮﻥ ﺑﻪ ﺩﻟﻢ ﮐﻦ= ﮐﻤﺘﺮ ﺳﺮ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﻦ ﺑﮕﺬﺍﺭ ﻭ ﺩﻟﻢ ﺭﺍ ﺧﻮﻥ ﮐﻦ

- ﺍﯾﯽ ﭘﯿﺮﻥ ﺟﺎ ﻣﻮﻧﺪﺗﺎ ﻭﺭﮔﯽ ﺑﻞ ﺗﻮ ﯾﺨﺪﻭﻥ = ﺍﯾﻦ ﭘﯿﺮﺍﻫﻦ ﻣﯿﺮﺍﺙ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺍﺕ ﺭﺍ ﺑﺮﺩﺍﺭ ﺑﮕﺬﺍﺭ ﺩﺍﺧﻞ

ﯾﺨﺪﺍﻥ ( ﺟﺎﯼ ﻟﺒﺎﺱ )

- ﺁﺗﯿﺶ ﺑﮕﯿﺮﯼ ﺑﺒﻢ ﻣﻨﺎ ﺍﯾﻨﻘﺬﻩ ﻧﭽﺰﻭﻥ = ﺍﻟﻬﯽ ﺁﺗﺶ ﺑﮕﯿﺮﯼ ﻓﺮﺯﻧﺪﻡ ، ﻣﻦ ﺭﺍ ﺍﯾﻨﻘﺪﺭ ﺯﺟﺮ ﻧﺪﻩ

ﻫﯽ ﻧﯿﺸﺸﺎ ﻃﺎﻕ ﻣﯿﻠﻪ ﺫﻟﯿﻞ ﻣﺮﺩﻩ ﯼ ﮔﻨﺪﻩ = ﻣﺮﺗﺐ ﺩﻫﺎﻧﺶ ﺑﺎﺯﻩ ﺫﻟﯿﻞ ﻣﺮﺩﻩ ﯼ ﮔﻨﺪﻩ

- ﻣﻮ ﺗﺮ ﺍﻭﻣﺪﻡ ، ﺍﻣﺮﻭ ﮐﻪ ﻫﯿﮑﻞ ﺧﻮﻧﻪ ﻣﻮﻧﺪﻩ = ﻣﻦ ﮐﻼﻓﻪ ﺷﺪﻡ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﮐﻪ ﺍﯾﻦ ﺑﺎ ﺍﯾﻦ ﻫﯿﮑﻠﺶ ﺩﺭ

ﺧﺎﻧﻪ ﻣﺎﻧﺪﻩ

- ﻣﻮ ﻗﺪ ﺗﻮ ﺑﻮﺩﻡ ﻧﻨﻢ ﺍ ﺟﺎﺵ ﻧﻤﯿﺠﻤﯿﺪ = ﻣﻦ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﯼ ﺗﻮ ﺑﻮﺩﻡ ﻣﺎﺩﺭﻡ ﺍﺯ ﺟﺎﯾﺶ ﺗﮑﺎﻥ ﻧﻤﯽ

ﺧﻮﺭﺩ

- ﮐﺎﺭﺍﺵ ﺑﺎ ﻣﻮ ﺑﻮﺩ ﺍﻭﻥ ﻭ ﺷﻮﺭﺵ ﻫﻤﺸﺎ ﻣﯽ ﺧﻔﺘﯿﺪ = ﻫﻤﻪ ﯼ ﮐﺎﺭﻫﺎﯼ ﺧﺎﻧﻪ ﺭﺍ ﻣﻦ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﯽ

ﺩﺍﺩﻡ ﻭ ﺍﻭ ﻭ ﺷﻮﻫﺮﺵ ﻫﻤﻪ ﺍﺵ ﻣﯽ ﺧﻮﺍﺑﯿﺪﻧﺪ .

- ﺣﺎﻻ ﻣﻮ ﺑﺎﯾﺪ ﺻﺐ ﺗﺎ ﭘﺴﯿﻦ ﻫﯽ ﺑﮑﻨﻢ ﺟﻮﻥ = ﺍﻣﺎ ﺣﺎﻻ ﻣﻦ ، ﺍﺯ ﺻﺒﺢ ﺗﺎ ﻏﺮﻭﺏ ﺑﺎﯾﺪ ﺟﻮﻥ ﺑﮑﻨﻢ

- ﯾﺎ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺍﻭ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺮﻡ ﯾﺎ ﻋﻘﺐ ﻧﻮﻥ = ﯾﺎ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺁﺏ ﺑﺪﻭﻡ ﯾﺎ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﻧﺎﻥ

- ﺍﻣﺸﻮ ﺩﻭ ﺷﻮ ﻧﺨﻔﺘﯿﺪﻡ ﺑﭽﻢ ﻧﻤﯿﻠﻪ = ﺑﺎ ﺍﻣﺸﺐ ﺩﻭ ﺷﺐ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺨﻮﺍﺑﯿﺪﻡ ، ﺑﭽﻪ ﺍﻡ ﻧﻤﯽ

ﮔﺬﺍﺭﺩ ﺑﺨﻮﺍﺑﻢ

- ﺑﺎﭘﺎ ﻟﻮ ﺗﻨﺪﻭﺭ ﻧﺮﻩ ﺑﻔﺘﻪ ﺳﺮ ﺑﻪ ﮐﻠﻪ= ﻧﮕﺎﻩ ﮐﻦ ﻧﺮﻩ ﻟﺐ ﺗﻨﻮﺭ ﺑﺎ ﺳﺮ ﺑﯿﺎﻓﺘﻪ ﺗﻮﯼ ﺗﻨﻮﺭ

- ﻭﯼ ﻭﯼ ﻣﻨﺎ ﺍﯾﻦ ﻧﯿﻢ ﻭﺟﺒﯽ ﺑﻪ ﺗﻨﮓ ﺁﻭﺭﺩﻩ = ﻭﺍﯼ ﻭﺍﯼ ﻣﻦ ﺭﺍ ﺍﯾﻦ ﻧﯿﻢ ﻭﺟﺒﯽ ﮐﻼﻓﻪ ﮐﺮﺩﻩ

- ﺍﯼ ﻗﺪ ﻧﮑﺸﻪ ﺧﺪﺍ ﮐﻨﻪ ﺟﻮﻧﻤﺮﮒ ﻣﺮﺩﻩ = ﺧﺪﺍ ﮐﻨﻪ ﺩﯾﮕﺮ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮ ﻧﺸﻮﺩ ﺟﻮﺍﻧﻤﺮﮒ ﺷﺪﻩ

- ﺩﺍﻏﺖ ﺑﺎﻣﻮﻧﻪ ﺑﻨﺪ ﺩﻟﻢ ﺑﻪ ﺣﻖ ﻗﺮﺋﻮﻥ = ﺩﺍﻏﺖ ﺑﻪ ﺩﻟﻢ ﺑﻨﺸﯿﻨﻪ ﺑﻪ ﺣﻖ ﻗﺮﺁﻥ

- ﯾﻪ ﺩﻗﻪ ﻭﺧﯽ ﺑﭽﯿﺎ ﺑﮕﯿﺮ ﺑﻐﻞ ﺑﮕﺮﺩﻭﻥ= ﯾﮏ ﺩﻗﯿﻘﻪ ﭘﺎﺷﻮ ﺑﭽﻪ ﺭﺍ ﺑﻐﻞ ﮐﻦ ﻭ ﺑﮕﺮﺩﻭﻧﺶ

- ﺑﺎ ﺩﺳﻪ ﻫﻮﻧﮓ ﺷﯿﻄﻮﻧﻪ ﻣﯿﮕﻪ ﺑﻞ ﺩ ﺗﻮ ﺩﻧﺪﺵ = ﺷﯿﻄﻮﻧﻪ ﻣﯽ ﮔﻪ ﺑﺎ ﺩﺳﺘﻪ ﯼ ﻫﺎﻭﻥ ﺑﺰﻥ ﺗﻮﯼ

ﻗﻔﺴﻪ ﺳﯿﻨﻪ ﺍﺵ

- ﺁﺗﯿﺶ ﺑﮕﯿﺮﻩ ﺧﺪﺍ ﮐﻨﻪ ﻣﺮﺩﻩ ﻭ ﺯﻧﺪﺵ = ﺧﺪﺍ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﻩ ﻭ ﺯﻧﺪﻩ ﺍﺵ ﺁﺗﺶ ﺑﮕﯿﺮﺩ

ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﻩ : ﺑﺎﺑﮏ ﺑﯿﺎﺕ ﺑﺎﺑﻠﻘﺎﻧﯽ

33 نظر

  • شاهوردی

    درود … بسیار عالی و جامع بود.


  • لر اراک

    عالی ، درود بر لرهای استان مرکزی


  • سجاد

    سلام به نظر من باید طوری فرهنگ سازی کنیم که مردم جز در مواقع ضرورت و اداره ها از زبان رسمی استفاده نکنند و همیشه به اصالت خودشون افتخار کنند.همچنین لر هارو شاخه شاخه ندونیم ما همه یک قوم و یک نژادیم ریشه و تنه مون یکیه و تنوع شاخه خودش باعث زیبایی میشه و باروری.افتخارم اینه که لرم من افتخار میکنم که لرم، لر ایرانی مسلمان.


  • پتروشیمی ؛ صنعتی به نام لرستان و به کام دیگران

    پس از خاطره تلخ و اجحاف تاریخی که باعث از دست رفتن پالایشگاه و پتروشیمی هفتم خرم آباد ، که به اراک واگذار شد و هنوزم قطعات و لوازم آن با نام خرم آباد از خارج میرسد ولی به کام دیگران است و بعد از آن ، مطالبات مردم لرستان و پیگیری مسؤلان و صد البته به یمن احداث خط اتیلن عسلویه به مهاباد و به منظور جبران بخشی از عقب ماندگی تاریخی مردم لرستان و بی بهره ماندن آنها از صنعت ( که تنها یک درصد از صنعت کشور را در اختیار دارند ) بالاخره تصمیم به احداث یک واحد پتروشیمی در لرستان گرفته شد که البته قابل قیاس با آن پروژه عظیم که به نا حق به اراک منتقل شد ، نیست اما به هر روی سالها ذهن و فکر مردم لرستان را جهت پوشش دادن بخشی از اشتغال و به کار گیری نیروهای بومی که این روزها تعداد آنها رو به افزایش هست ، بخود معطوف داشت. طبق وعده ها قرار بود این پتروشیمی کوچک خرم آباد در زمان ساخت دو هزار نفر و اشتغال مستقیم ۳۰۰ نفر و مشاغل پایین دستی ۵ هزار نفر ایجاد کند اما در واقع دیدیم که به علت تخصصی بودن ساخت پتروشیمی بخش قابل توجهی از اشتغال آن در زمان ساخت "به غیر بومی ها" رسید و بخش دیگری نیز هم اینک در اختیار آنهاست!!! اما قسمت اعظم اشتغال که در صنایع پایین دست پتروشیمی ، یا هنوز محقق نشده و یا با بی توجهی مسولان ارشد استان لرستان گویا دوباره نصیب استانهای کویری شده است! یکی از این بخشها که میتوانست تأثیر مثبتی را از این واحد داشته باشد صنعت حمل و نقل است. طبق آمارهای اعلام شده توسط مسؤلین پتروشیمی خرم آباد لرستان سالیانه حدود ۳۰۰ هزار تن محصول پلیمری و ۶ هزار تن گاز بوتن ۱ در این واحد صنعتی تولید میگردد که حدود ۸۵ درصد آن جهت صادرات به مقصد بندرعباس و مرز بازرگان بارگیری میشود. روزانه حدود ۳۰ دستگاه کشنده از این واحد تولیدی به مقاصد فوق بارگیری میگردد ، با توجه به، بعد مسافت و محاسبه زمان رفت و برگشت هر کامیون که در حدود ۵ روز به طول می انجامد معادل ۱۵۰ دستگاه کامیون برای حمل محصولات پتروشیمی مورد نیاز است. هم چنین فعالیت هر دستگاه کامیون تجاری میتواند برای ۳ نفر شغل پایدار ایجاد کند که با احتساب تعداد کامیونها به عبارتی در این بخش بایستی ۴۵۰ شغل پایدار ایجاد میشد. ولی متأسفانه و در کمال نا باوری مشاهده شده که تمام کامیونهایی که برای بارگیری محصولات پتروشیمی مراجعه میکنند تمامأ غیر بومی هستند ( این در حالی است که استان لرستان جزء استانهایی است که آمار بالای بیکاری را دارد ) و علت این سهل انگاری و بی توجهی به این بخش اشتغال زا ، مدیران پتروشیمی و مسولان استان هستند که سکوت کردند. شرکت های حمل و نقل با پایین آوردن نرخ حمل ، عملأ آن را برای کامیون داران بومی استان ، غیر اقتصادی نموده و ظرفیت مهیا شده را به راحتی تقدیم استانهای برخورداری مثل:فارس و کرمان و بوشهر و هرمزگان و یزد و اصفهان میکنند که بار اصلی خود را از جنوب و بندرعباس به سایر نقاط کشور حمل و در برگشت بار پتروشیمی لرستان را به قیمت پایین تری حمل میکنند و شرکت حمل و نقلی خاص هم بسیار بیشتر از حق قانونی خود کمیسیون را از رانندگان دریافت میدارد و به این ترتیب اشتغالی که برای این استان است و ارزش افزوده ای که علاوه بر بخش حمل و نقل میتواند باعث رونق شغل های وابسته گردد هم از دست میرود!!! در استان لرستان در بخشهای دامداری _ کشاورزی _ حمل و نقل _ گردشگری و صنعت به راحتی میتوان فرصتهای شغلی ایجاد کرد و در بخش حمل و نقل به خاطر زود بازده بودن و استقبال و آورده ی بخش خصوصی سهل تر و قابل اجرایی تر است لذا از مسولان و مدیران ارشد استان میخواهیم که به فرصت اشتغال زایی بخش حمل و نقل غافل نشوند و توجه بیشتری داشته باشند.


  • کوروش

    سلام، جناب خرم آبادی درست میفرمایید و حق دارید من اصالتا پدرانم از قلعه آقاحمید شازند هستند و عموزادگانی در خرم آباد دارم و ازین رو هردومنطقه را میشناسم بچه تهرانم اما لری ثلاثی و خرم آبادی و لری کرمانشاه را کامل حرف میزنم اینهارو گفتم، بدانید به اصالتم تا چه حد پایبندم اما یک نکته :چرا جوانان و ریش سپیدان خرم آباد بابت نبود شغل در لرستان بصورت آرام و مداوم به مجلس و ارگانها سرنمیزنند چرا به خواست های به حق خود پافشاری نمیکنند؟ چرا همبستگی ندارند؟چرا لرهای ملایر نهاوند شازند ودیگر مناطق را از خود نمیدانند؟ بادیگر همنژادهای خود در ارتباط باشید اراک لر کم ندارد وقتی ازدواج و روابط فامیلی بین استانهای اطراف با لرستان بیشتر شود اهرمهای بیشتری برای ورود به حوزه های گوناگون شغل یافت میشود کوچ گسترده برای کاربه اراک یک راه اساسی است امید به روزی که لرستان زیبا آبادترشود


  • عباس یارمحمدی

    سلام دوستان.من کرج زندگی میکنم اما اصالتم لر سربند اراکم.زبان ما مثل لرهای شازند و ملایره.خاستم اینو بگم لرهای بروجرد.اراک .شازند.ملایر.نهاوند.تویسرکان.درود.الیگودرز البته بخشیش.خنداب و ازنا و...... .حتی بخشی از کنگاور همه یک زبان و ریشه دارن اما با گذشت زمان و زیاد شدن جمعیت قرار گرفتن در مجاور شهرهای دیگه تحت تاثیر اون فرهنگها و زبان قرار گرفتن مثلن لرهای سربند و خنداب واراک و ملایر با مردم تهران و قم و شهرهای فارس نشین بیشتر بر خوردن .یا شهر کنگاور بخاطر نزدیکی با لکها و کردهای کرمانشاه لهجه شون به اونا نزدیک شده .یا شهر نهاوند بخاطر همجواری با لکهای نوراباد لهجشون به اونها نزیک شده یا بروجرد بخاطر نزدیکی با خرم اباد به خرم ابادی لهجشون نزدکتره ولی من با همه شون صحبت و همنشینی کردم .تقریبا اداب و رسوم و زبان و فرهنگ و طرز فکر شون و بهتر بگم ریشه شون یکی هستش .بنظرم اصل نژاد اریایی هستن .در زمانهای قدیم اکثرن با هم تو یک یا چندتا شهر زبون مشترکی داشتن.ولی اصل این هست که همه لر هستیم و مهمتر از این ایرانی و مهمتر از این اریایی هستیم یک کشور واحد داریم و یک زبان پدری مشترک اون هم فارسی هستش.پشت هم باشیم مثل کوه در برابر دشمنان و اعراب ملخ خور و سوسمار خور بی تمدن صعودي .با تشکر کوچیک همه هموطنان اریایی و لرزبونم


  • کریم

    بروهی لرستان بزرگ


  • مریم

    در برابر مقالات مستند حرفی نیست


  • حسن شاملو

    سپاس


  • فراهانی

    مردم غیر لر در این استان مهاجرن. من خودم از مهاجرهای این منطقه ام


  • محمد

    درود بر مدیر وبسایت. خدمتتان عرض کنم که لرهای استان مرکزی از قدیمیترین مردمان این استان هستند و در گذشته اکثر شهرهای استان به زبان لری صحبت میکرده اند.طبق موردی که خودتان گفتید.ولی جای تعجب است وقتی نام استان مرکزی را در ویکی پدیا نگاه کردم لرها تنها 1.6 درصد اقوام این استان را به خود اختصاص داده اند.مگر میشود؟؟؟این در حالی است که استان مرکزی بیشترین مرز را با استانهای همدان و لرستان دارد و شهرستانهای جنوب استان مرکزی لر هستند و به گویشهای مختلف زبان لری تکلم میکنند.چرا آمار جمعیت لرها اینقدر کم است؟؟؟ اما در همین سایت درصد کردها 1.3 ذکر شده در حالی که استان مرکزی هیچ مرز مشترکی با کرمانشاه یا کردستان ندارد.


  • حسین

    باسلام و ادب احترام خواستم ذکر کنم از روستاهای نام برده جزء روستاهای لر نشین اراک روستای ایجان رو قرار ندادید این روستا روستای بالایی مس هست


  • علی

    برام خیلی جالبه ک اسم روستاهای ایجان و حسین گرگ ک جزء لر نشینان هستن نیاورده شده ؟ ما خودمون بچه حسین گرگ هستیم میدونیم روستاهای حسین گرگ و ایجان جزء اینا هست


  • لر بختیاری

    ممنون از نویسنده محترم من اصلا نمیدونستم که از همتباران لرم ساکن استان مرکزی باشن چه برسه به لر بختیاری و تمام لغات و اصطلاحات نوشتهدشده رو تقریبا متوجه میشم


  • بختباری

    در زمان قاجار هم حکام اراک از طایفه زراسوند ایلخانی بودند.‌اراک از قدییم الایام جایگاه لرها بوده


  • علی

    با سلام.من در نهاوند زندگی می کنم و با زبان لری نهاوندی کاملا اشنا هستم.در بخش کلمات هیچ کلمه ای شباهتی به زبان لریِ نهاوندی ندارد.لطفا اصلاح شود


  • جعفر

    من نمیدانم چرا اینقدر درصد جمعیت لرها رو تو استان مرکزی کم نوشتن؟؟؟این چه آمار مزخرفی هست!!!؟؟!؟1.6 درصد لر؟؟؟آیا استان مرکزی فقط همین قدر لر دارد؟؟؟تقریبا ده ها برابر این جمعیت فقط توی استانهای قزوین و زنجان و گیلان لرها زندگی میکنند.یعنی توی این 3 تا شهرستان بعلاوه خود اراک کل لرها 1.6 درصد شدن؟؟؟


  • کامران

    واقعا چرا؟ 70 درصد استان مرکزی را خصوصا منطقه چرا یا شرا که بشیترین جمعیت لر را دارد انقد کم ذکر شده و روستا هایی مانند حسین گرگ (حسینیه)که از ایل چگینی و روستای شهید و دار انجیر وقشلاق عبدالکریم که از ایل زهره وند هستند اسمی برده نشده من خودم بچه شهید هستم .لطفا اطلاعات عمومی و کلی تون رو افزایش بدید بعد داخل سایت قرار بدید.


  • عربزاد دالوند

    باسلام واحترام دوستان گرامی اینجانب ازلرهای خرم آباد بوده ودرحدود دویست سال پیش گروهی از هم طایفه ای هایم که از یک نسل ونسب بوده که ازتیره ایوانی دالوند بوده اند وبه استان مرکزی عزیمت نموده اند که به نظر می رسد دراطراف خمین سکنی گزیده اندواحتمالا به زبان لکی یالری تکلم می کنند لذا عاجزانه ازشما عزیزان تقاضامند چنانچه ازاین طایفه وبرادران خونی بنده اطلاع یا آگاهی دارید لطف فرموده باشماره تلفن بنده عربزاد دالوند تماس بگیرید 09163603606


  • آریا شریفی

    با سلام من در اراک زندگی میکنم واصالتم از لرهای غیور و بیباک وطایفه بزرگ شریفی لنگرود است وبه لر بودنم افتخار میکنم.جد ما معروف به کا مسین یا همان کا محمد حسین میباشد.کا و کی در زبان بختیاری بمعنی بزرگ قوم.آقا.رءیس.والا مقام میباشد .من تمام کلمات و جملات نام برده را متوجه میشوم و هنوز در اراک تهران کرج تویسرکان خمین زنجان ملایر محلات شازند بروجرد با بسیاری هم زبانهای خود به این شکل حرف میزنیم .در نزدیکی ما کوهی بلند وجود دارد به اسم لجور که معنی ستیزه جو میدهد و سومین دیواره بلند ایران است .نام دیگر این کوه زیبا لکور به معنی سرزمین لک نشینها میباشد.با تشکر.


  • علی

    روستاهای نهرمیان- جلایر -گلزرد -قلعی چی بالا -قلعه چی پایین -کتیران بالا -کتیران پایین -کله- کوسعلی -مرواریدره -شهر توره -حصار -فر -تحت محل- لنگرود -بصری -جزنق -بهمنی -قوش تپه- قره بنیاد -سنگ سفید- زالیان -دوجفت -ده کایید -پرکله -چشمه پهن حک بالا- حک پایین وکلی روستای دیگه که چون تعداد خیلی بالاست فقط اینارو مثال زدم هم کاملا جزو مناطق لر نشین استان مرکزی هستندلرنشین هستنداستان مرکزی اکثریت جمعیتش لر هست


  • انشان

    بادرود برهمه اقوام ایرانی(فارس،کرد،ترک،عرب،بلوچ،ترکمن،گیلک،مازنی وخصوصا قوم بزرگ لر) در مورد اینکه بعضی از همتباران بزرگوار تعجب می کنند که چرا امار لرهای استان مرکزی را فقط 1.6 اعلان می کنند ،دوعامل وجود دارد یکی اینکه بدبختانه بعضی از همتباران بخاطر کلاس گذاشتن خود را فارس معرفی می کنند ،دوم اینکه تقریبا در تمامی استانها اولویت جمعیت سازی به نفع فارس است ،یعنی می خواهند جمعیت فارسها را از انچه که هست خیلی بیشتر نشان بدهند،مثلا در استان فارس بسیاری از لرها را در سرشماری اقوام ،فارس حساب می کنند ،ویا در استان بوشهر که 70%درصد ان لرهای لیراوی ،حیات داوودی ودشتستانی هستند ،جمعیت لرها را فقط 2% اعلان می کنند ،ما لرها همیشه در کنار وپشتیبان فارس ها بوده ایم ،وهیچ مشکلی با انها نداریم اما گویا باید ،زبان ،فرهنگ ،اصالت و تمامی منابع نفت وگاز واب ودیگر معادن خود را فدای انها بکنیم.


  • پتروشیمی و پالایشگاه هفتم

    سال ۱۳۶۰ شمسی با حضور مرحوم رفسنجانی رییس مجلس کلنگ احداث پتروشیمی و پالایشگاه هفتم خرم آباد به زمین زده شد اما در اوج ناباوری و دستهای پشت پرده به اراک واگذار شد و هنوز هم قطعات و لوازم آن با نام خرم آباد از خارج میرسد!!! نفت پالایشگاه شازند از چاههای نفت پلدختر و اَفرینه لُرستان تامین میشود و در پروژه قمرود که ثانیه ای ۱۸۰ میلیون لیتر آب از الیگودرز به قم انتقال میدهند آب شهرهای خمین ، شازند ، اراک ، محلات و...هم تامین میشود.خوشبحال مردم کویری فارس که آب و نفتشون از بلاد لُرنشین تامین میشود و ثروت و صنعت و رفاه سهمشان از ایرانی بودن است و سهم ما لرها هم شاهنامه ، باستان پرستی و القاب غیور و سلحشور است.


  • روزبه کلانتری

    در حاشیۀ مرکز (نگاهی به پیشینه و وضعیت لُرهای استان مرکزی).استان مرکزی شاید تنها استانی در کشور باشد که با یک《مفهوم جغرافیایی》نام‌گذاری شده است. این مسئله در سال 1389 مورد اشاره رئیس‌جمهور وقت قرار گرفت و جایگزینی برای آن پیشنهاد شد که بحث‌هایی را برانگیخت. البته چنان‌که اشاره خواهیم کرد، این نام‌گذاری چندان هم بی‌راه نیست اما ظاهراً باعث بی‌علاقگی محققین و به‌ویژه قوم‌پژوهان و زبان‌شناسان به این منطقه از کشور شده است. اندک پژوهش‌های صورت‌گرفته در مورد تاریخ و جغرافیای فرهنگی_زبانی این استان توسط محققین محلی انجام شده و از آفت‌های پژوهشی_نگارشی مانند ساختار و الگوی کلیشه‌ای و مضامین تکراری و کِسِل‌کننده شدیداً رنج می‌برد. از سوی دیگر با وجود اینکه استان مرکزی در همسایگی لُرستان قرار دارد و بخش مهمی از جمعیت آن را گویشوران لُر تشکیل می‌دهند، اما حجم و میزان توجه خیل عظیم لُرپژوهان و فعالین فرهنگی لُر در تحقیقات مکتوب و نیز در فضای مجازی به این جمعیت درحد صفر می‌باشد! بدون تردید می‌توان گفت میزان پرداخت قلم‌زنان لُر به لُرزبانان و لُرتباران ساکن در استان همسایۀ خویش کمتر از یک صدم توجهی است که به لُرهای استان‌های گیلان، قزوین و کرمان و حتی جنوب معطوف می‌شود. این بی‌توجهی، فقر فرهنگی و نیز سیاست‌های یکسان‌ساز و مرکزگرای مسلط منجر به بیشترین درجۀ آسیمیلاسیون قومی_زبانی در این دیار شده و میراث فرهنگی_زبانی غنی این بخش را که در دایرۀ وسیع فرهنگ و زبتن لُری قرار می‌گیرد را در معرض نابودی قرار داده است. این نوشتار داعیه‌ای ندارد، جز اینکه می‌کوشد پس از مروری کلی بر مختصات استان و منطقه، به امید جلب توجه پژوهشگران و قلم‌زنان در این عرصه یکسری محورهای کلی، اطلاعات تاکنون موجود و مقدمات لازم را به نحوی منظم در اختیار علاقمندان قرار دهد و انتظار داشته باشد که این چارچوب اولیه در آینده با بذل توجه بیشتر، به تدریج کامل‌تر شده و در اختیار سایر خوانندگان قرار گیرد.پیش از دوران معاصر بافت قومی_زبانی منطقه‌ای که اکنون استان مرکزی خوانده می‌شود، مانند سایر مناطق مرکزی ایران بسیار متنوع بود. برخلاف تصور《زبان فارسی》نفوذ اندکی داشت و طیفی از زبان‌ها و لهجه‌های گوناگون باقی‌مانده از《زبان پهلوی میانه》در منطقه رایج بود و تقریباً هر شهر و روستا گویش خاص خود را داشت! با آغاز دوران معاصر و امواج مختلف مهاجرت به منطقه، این تنوع شدت بیشتری گرفت. این پیشینه در کنار این واقعیت که از همان زمان تاسیس《سلطان‌آباد》تشخص شهر بر مبنای معیارهای ژئو_پلتیک و ژئو_اکونومیک شکل گرفته است و نه قرابت‌های فرهنگی و زبانی، شکل‌گیری یک هویت منسجم و همگرایی فرهنگی در شهر و منطقه را با تاخیر و معضلات جدی مواجه ساخته است. از میان زبان‌ها و لهجه‌های قدیمی رایج در منطقه می‌توان به فارسی با لهجه‌های اراکی، محلاتی، آشتیانی، ساوه‌ای، فراهانی، خمینی و زبان‌های تاتی (در منطقه وَفس)، راجی (مخصوص شهر دلیجان)، خلجی (در حد فاصل اراک و سلفچگان)، ترکی و لُری اشاره کرد. اما قصد ما در اینجا پرداختن به زبان لُری، وضعیت و موقعیت گویش‌وران آن در این محدوده است. مجموعه متاثرین از فرهنگ لُری یعنی لُرزبانان و لُرتباران منطقه را می‌توان به دو گروه ساکنان بومی و مهاجرین تقسیم کرد و مهاجرین هم شامل دو گروه مهاجرین قدیم و جدید می‌شوند. متن کامل مقاله در شماره دوم پریسک زاگرس.


  • زاگرس

    سلام. در رابطه با لرهای شهرستان خمین این مقاله کاملا اشتباه است یه اشباهی را در سایت یا کتابی می نویسند بعد بقیه بدون تحقیق اون اشتباه را تکرار می کنند دریغ از کمی مطالعه و تحقیق؛ شهرستان خمین از دیرباز یک از سکونتگاه های ایل بختیاری بوده است و اکنون هم بختیاری های زیادی در این شهر سکونت دارند که اکثرا از شاخه چهارلنگ می باشند اون دوستی که این مقاله را نوشته کاش یه سفر یه روزه به شهرستان خمین می آمد و با یه گشت در شهرستان خمین و روستاهای همجوارشهرستان الیگودرز با دیدن لباس های بختیاری و شنیدن زبان بختیاری کاملا متوجه می شد خمین حداقل سی روستای لرنشین دارد نه چهارتا روستا


  • مردم لُر واقف به مزیتهای قومی نیستند!!!

    در این بُرهه زمانی بهترین کار فعالان رسانه ای لُر آگاه کردن مردم بلادلُرنشین از حقوق آبی شان است که از سالها پیش شهرهای کویری بصورت مجانی دارند آب میبرند و تاکنون ریالی بابت انتقال آب به استانهای محروم لُرنشین پرداخت نکردند!!! ابتدا باید کشاورزی منطقه سهم آبش را با ساخت سد و کانال کشی بگیرد تا کشاورزی که رکن اصلی اقتصاد روستاها و شهرهای لُرستانات است مدرنیزه شود چون کلید رهایی از فقر پیشرفت در تولیدات کشاورزی است آن هم فقط با مدیریت و حفاظت از منابع آبی بدست خواهد آمد! متاسفانه لُرها هنوز به مزیتهای قومی خودشان واقف نیستند! آیا نماینده اصفهان《دکتر عابدی》باید بگوید در مقابل آب پول بگیرید؟؟؟ چرا نمایندگان شهرهای فقیر لُرتبار تا حالا هیچ صحبتی از حقآبه و پولی بابت انتقالات آب در مجلس نکرده اند؟ این واقعاً خیلی تاسف بار است که تاکنون از طرف نمایندگان، مسئولان و مردم شهرهای لُرنشین هیچ ادعایی در مقابل آبهای انتقال یافته به کویرمرکزی نداشته ایم!!! اگر بابت هر لیتر آب انتقالی فقط 1 ریال به استانهای لُرنشین پرداخت شود اقتصاد آنها را متحول میکند! نماینده دزفول در پی ثبت ملی آبشار شوی و دریاچه گردشگری تمی لُرستان است اما دریغ از بلند شدن یک صدای اعتراض از طرف مسئولان و نمایندگان لُرستان!!! تا زمانیکه لُرها منفعل و بیخیال هستند مطمئن باشید یک ما دو نمیشود!


  • چگنی

    فارس دیگه چه صیغه ای است؟ فارس کلاً در ایران معنا ندارد چون قومیتهای مختلف آنقدر با ازدواج مخلوط شدند که دیگه فقط به ساکنین استان فارس میشه گفت فارس!!! در هر صورت حالم از قومگرایی بهم میخورد بیشتر جنایات، قتل عامها و نسلکشی ها بدنبال همین قومگرایی ایجاد شد! بیایید این سوغات نحس تلویزیونهای لُس آنجلسی خارج از کشور را از زندگی و طرز فکرمان دور بندازیم!


  • چه کسانی امتیاز پالایشگاه و پتروشیمی خرم‌آباد را به اراک فروختند؟

    نمایندگان خرم‌آباد در مجلس سوم که امتیاز پتروشیمی و پالایشگاه خرم‌آباد را به اراک فروختند علیمحمد سوری لَکی متولد ۱۳۳۲ کوهدشت بود که سپاهی بود و دکتر علی عنایت که متولد ۱۳۳۰ الشتر که استاد دانشگاه بود که بعد از افشای فروش امتیاز پتروشیمی به اراک، در صحن علنی مجلس سر ارث نداشته شون باهم دعوا کردند و سوری لَکی با سیلی زد بیخ گوش عنایت که در واقع میخ آخر تابوت پتروشیمی بود! من خودم راننده ام و هر وقت میرفتم برای بارگیری بشکه های مواد اولیه و وسایل پتروشیمی شازند با نام خرم‌آباد فرستاده میشدند! چقدر زجر عصبی بهم وارد میشد! دو نفر که غیر خرم‌آبادی بودند سهم جوانان ما از صنعت و اشتغال را به اراک فروختند!!! دکترعلی عنایت و علیمحمد سوری لَکی شهامت داشته باشند و به اشتباهشون اعتراف کنند! زمین پالایشگاه را طوایف باغیرت بالاگریوه علیرغم برخی مخالفتها بصورت مجانی اهدا کردند اما دعوای سوری لَکی و علی عنایت تاحدی پیش رفت که بعدها منابع موثق نقل کردند که اون زمان در قبال گرفتن وجوه ناچیزی از نمایندگان اراک این دو طرح صنعتی را دو دستی به استان مرکزی بخشیدند و در جلسات بعدی در صحن علنی مجلس، سوری لَکی با سیلی عنایت را مورد ضرب و شتم قرار داد و آبروی خرم‌آباد را جلوی تمام نمایندگان بُردند! این فقط یک نمونه از قصه‌های غم‌انگیز نمایندگان غیربومی و پُرادعای ماست! رأی ندیم راحت تریم تا اینکه رأی بدیم و غصه گند کاریشان را بخوریم! درگیری اصلی بین سوری لَکی و عنایت بخاطر پالایشگاه و واگذاری آن به اراکیها و در مرحله بعد مسایل مالی و ناهماهنگی بین خود آقایان بود! خیانتی که درحق لُرستانیها کردند حتی سپهبد امیراحمدی با آنهمه پیشینه سیاه کشتار مردم لُرستان نکرد چون انتقال اون طرحها زمینه صنعتی شدن اراک را فراهم کرد و متقابلاً موجب عقب ماندگی، فقر اقتصادی و مهاجرت لُرستانیها شد! بیشتر متریالی که از خارج برای پتروشیمی اراک وارد میشد هنوز به اسم پتروشیمی خرم‌آباد وارد میشوند!!! و این جای تأسف است چون الآن بجای اراک بایستی خرم‌آباد شهرصنعتی میشد که دکترعنایت و سوری لَکی امتیازش را مُفت به اراک فروختند!


  • واکنش لُرها به جامعه نژادپرست ایران چیست؟

    در عسلویه هرکسی از مهندسین نفت را دیدیم تُرک بود! پُستهای کلیدی دست این عزیزانه ولی همیشه از تبعیض دَم میزنند! حتی تهرانیها که دوره شش ماهه مأموریتشان میآیند عسلویه، همه تُرکند! تمام پرسنل پتروشیمی خرم‌آباد ترک تبریزند! اکثر واحدهای پالایشگاهی وپتروشیمی خوزستان و کُهگیلویه در اختیار ترکهاست! آیا لُری در آذربایجان مشغول بکاراست که آنها خود را مُحق میدانند در بلادلُرنشین به فعالیت تجاری بپردازند و به لُرها توهین کنند! همش سياسته که با نژادپرستی و شعارهای مرگ برفارس و خلیج عربی دست پيش ميگيرند که پَس نروند وگرنه تبريز ازنظر صنعت و رفاه بعد از تهران قرار دارد و انحصار کفش، فَرش و شکلات دراختیار تبریز است! وقتی وارد آذربایجان ميشويد انگار وارد كشور ديگری شده‌اید! روستاها تمیز و هرچیزی که برای رفاه لازم است حتی آبیاری مدرنیزه زمینهای کشاورزی را دارند! زمینهایشان یا زیرکشت است یا شهرک صنعتی است و هيچ زمین بلااستفاده‌ای نمی‌بینند! نفت در مسجدسلیمان، پلدختر، دهلُران، اندیمشک و گچساران است اما پالایشگاه وپتروشیمی درتبریز واصفهان است! خیالشان از لُرها آسوده است که تمام بودجه را بین خودشان تقسیم میکنند و لُرها در فقر وبیکاری بسر میبرند!اصفهان و یزد علیرغم بی‌آبی انحصار تولید فولاد را در اختیار دارند و با لابی اجازه احداث صنایع در استان بختیاری را نمیدهند تا همیشه آب مجانی برای چندطبقه کردن صنایع شان داشته باشند! همکارم هرروز صبحانه‌ را از اراک تهیه و به لُرستان میآورد! وقتی پرسیدم چرا از لرستان خرید نمیکنی؟ گفت: دوست ندارم پولم تو جیب لُرها بره! اما اگر ثانیه‌ای دویست میلیون مترمکعب آب از الیگودرز به اراک و قم برود یا پالایشگاه وپتروشیمی خرم‌آباد سَر از اراک درآورد نباید اعتراض کنیم چون متهم به قومگرایی میشویم! تمام عطر و آجیل فروشی های دزفول، کُردسنندج اند! در اندیمشک فروشگاه کردستان دایر کرده‌اند که لُرها بجای تحریم از آنها استقبال هم میکنند! تورهای گردشگری یکروزه که به مناطق لُرنشین میآیند تمام وسایل حتی راننده را با خود میآورند و ریالی برای استان ما درآمدزایی نمیشود! شهرهای ما بازار مصرف کالاهای بُنجل اصفهان و تبریز است از گُلدستون اردبیل تا سفال اصفهان، ایزوگام دلیجان و لاستیک کویر یزد! پس لُرها چقدر از ایرانی بودن سهم میبرند؟ سهم ما از اقتصاد ملّی چیست؟ چرا از بودجه عمومی برای انتقال آب به شهرهای نورچشمی استفاده میشود اما برای تکمیل طرحها در لُرستان اعتبار ندارند؟#وزارت_نفت_تبریز#انتقال_آب_الیگودرز_به_قم#انتقال_پتروشیمی_خرم‌آباد_به_اراک#فروش_سوغات_کرمانشاه_در_لُرستان


  • توهین نژادی فارسها به اقوام ایران

    مهر پارسال در اصفهان مدرسه اتباع خارجی افتتاح شد که دانش‌آموزی با چوغای لُری بین اتباع خارجی (عراقی و افغانی) حضور داشت؟ این اقدام غیرقابل درک بود! فارسها دانش‌آموز لُربختیاری را بصورت نمادین در مدرسه اتباع بیگانه ثبت‌نام کردند! این چه پیامی داشت؟ ما شهروند درجه سه یا کمتر ایرانی هستیم؟ قدیم دستفروشی به یک روستایی وارد شد چندنفر یاغی تمام وسایلش را به غارت بردند و پس از چپاول اموالش تا جا داشت دستفروش را کتک زدند! دستفروش درحالیکه از درد، ناله میکرد گفت: بی وجدانها اموالم را غارت کردید دیگر چرا کتکم میزنید؟ دیر آمده‌ام یا کم آورده‌ام برایتان؟ حالا باید به فارسها گفت: نفت و آبمان را کیلومترها داخل لوله‌ها و تونلها انداختید و کویرتان را آباد کردید! در اصفهان چهل هزار هکتار برنجکاری کردید! استخر پرورش ماهی راه انداختید! کارخانه آب معدنی ساختید! فضای سبزتان را چندین برابر شهرهای شمال کردید! در یزد سالی دوهزار تُن ماهی پرورش میدید! قم را به قطب تولید خاویار تبدیل کردید و با آب الیگودرز دریاچه تفریحی هشت هکتاری در قم ساختید! درکتاب مطالعات اجتماعی پایه ششم چهل بار اسم اصفهان را آوردید و حتی یکبار اسم لُر یا لُرستان را نیاوردید! آبمان را به بهانه شرب به کویر انتقال دادید تا صنایع کویر را چندطبقه کنید و ما هیچ نگفتیم! وقاحت و جسارت حدی دارد! دم از امپراطوری هخامنشی و حقوق بشر کوروش می‌زند اما از نظرش عرب ملخ خوار و افغانی گرسنه و ترک قبرسی و لُر و شمالی و کُرد حیوان است! معلوم نیست اگر ارمنستان و قفقاز از ایران جدا نمی‌شد، با اهل آن چگونه برخورد میکردن؟ یک فارس نژادپرست می‌تواند به قدری وقیح باشد که به زبان تازی بنویسد: حب_الایران_یجمعنا و بعد یک پایش وسط مسمومیت بچه‌های این کشور باشد و پای دیگرش در التماس شناسنامه فرنگی فرزندش وسط ینگه دنیا زایمان کند! تو این زمانه خلوص نژادی اصلاً وجود نداره مگر تو کوههای لاداخ هند که میگویند یک قبیله کاملاً آریایی آنجا زندگی میکنند!


  • تهران عنصری ناهمگن در جغرافیای ایران

    تهران به‌دلیل مرکزیت اداری و پایتخت بودن توانسته فاصله‌اش را نسبت به دیگر نواحی بیشتر کند و به تنهایی چهل درصد از صنایع کشور را در اختیار بگیرد و شصت وپنج درصد تسهیلات بودجه مملکت فقط درتهران خرج شود و عنصری ناهمگن در پهنه جغرافیایی کشور باشد! تهران فاقد اصول شهرسازی است و فقط شاهد بالا آمدن روزافزون برجهای زمختی هستیم که با پول رانت ساخته شده‌اند! در کشورهای پیشرفته مثل: آلمان، فرانسه، انگلیس و کانادا که از نظر آب بهره‌مندند به ندرت می‌بینیم که شهری بیش از سه میلیون جمعیت داشته باشد! زیرا هرچه شهر بزرگتر باشد منابع آب بیشتری می‌بلعد! درحال حاضر تهران از منظر بوم شناختی بدهکارترین شهر خاورمیانه است و میزان نشست زمین در تهران تا سی وشش سانتیمتر در سال است! سطح آب زیر زمینی در تهران درحال افت تا هفده متر است! بعد از تهران شهرهای قم، سمنان، اصفهان، یزد، کرمان و شیراز بدلیل نفوذ احزاب، ساختار متمرکز دولتی و اقتصاد سیاسی به قطبهای رشد و تمرکزگرایی مبدل شدند و عدالت و برابری ناحیه‌ای را زیر سؤال بردند! استانهای کویری که محتاج آب ما هستند همه صنعتی شدند! و جوانان لُر بخاطر بیکاری و نبود سرمایه، آواره شهرهای اصفهان و تهران شدند! نمیدانم با این همه تضاد چطور کنار بیاییم؟ نمیدانم وقتی همه بدنبال کار و سرمایه هستند چرا ما باید تعصب مشاهیر خراسان را بکشیم که شهروندانش، لُرها را جدا از خود میدانند! هیچ قومی به اندازه لُرها تعصب ایران را نکشیده ولی ماحصل این علاقمندی برای ما چه بوده؟ غیر از اینست که امروزه فهم و شعور اجتماعی ما توسط همین فارسهای نژادپرست به سخره گرفته میشود؟ غیر از اینست که سوژه جوکهای نژادی و مضحکه اوقات فراغت فارسهای تازه به دوران رسیده شده‌ایم؟ غیر از اینست با این همه نفت، آب و معادن در شاخص فلاکت رتبه اول نصیب ما شده؟ لُرها ایرانیتر از همه اقوام بودن ولی مزدشان توهین/تمسخر/فقر/بیکاری/مهاجرت و آوارگی بود! تعصب فارس را کشیدن چه سودی برای جامعه زجر کشیده لُر دارد؟ لُرهایی که غَم کوبانی و میانمار و شیخ زکزاکی نیجریه را میخورند چرا هیچ واکنشی نسبت به غارت چندین باره آب بختیاری به اصفهان نشان نمیدهند؟ وقتیکه انفعال و بی‌تفاوتی مناطق لُرنشین را می‌بینند باید بفکر الحاق مناطق پرآب کوهرنگ و الیگودرز به اصفهان باشند! تا زمانیکه لُرها به بیکاری اعتراض نکنند و پیگیر مشکلاتشان نباشند هیچ اتفاقی برای حل معضلات صورت نمیگیرد! مردمان لُر بجای شاهنامه خوانی، کوروش پرستی و گذشته گرایی، پیگیر مطالبات اقتصادی باشند چون امروز هویت یعنی اقتصاد! مردم ایران همه چیز را از دریچه اقتصاد می‌بینند و به اصالت، انسانیت و آدم بی‌آلایش هیچ اهمیتی نمی‌دهند! بی‌توجهی دولت‌های گوناگون، عدم سرمایه‌گذاری در بخش صنعت، جذب نکردن اعتبارات و سرمایه‌گذاران خارجی، استفاده ناکارآمد از کشاورزی مکانیزه، بالابودن هزینه زیرساختهای اقتصادی وعمرانی بلادلُرنشین را محرومتر کرده! همچنین نقش عوامل قومی، نژادی و زبانی بر میزان و شدت نابرابریها افزوده! نواحی حاشیه‌ای ایران از نظر قومی، زبانی، فرهنگی و مذهبی با حکومت مرکزی متفاوتند و تعمداً عقب نگهداشته شده‌اند!


  • واژگان مشترک زبان ایتالیایی با زبان لُری

    واژگان مشترک زبان ایتالیایی با زبان لُری: ایتالیایی: ola آنسو، آنطرف، لُری: اولا oola آنطرف، آن سو / ایتالیایی: papa پدر، لُری: پاپا papa پدر بزرگ / ایتالیایی: passerella کنار خیابان (پیاده رو)، لُری: پاساره pasareh کناره، کناره دیوار / ایتالیایی: ponte بینی، دماغ، لُری: پت pet دماغ، بینی، پوزه / ایتالیایی: pigro جنس بنجل، لُری: په ته رو petero خرت و پرت، بنجل / ایتالیایی: portamantello کیف ، جا لباسی، لُری: پرتال portal اسباب و اثاثیه / ایتالیایی: purgare پاک ، تمیز، لُری: پِرچ perch پاک، تمیز / واژگان مشترک زبان لُری با زبان انگلیسی: yeah , ay , yea: بله، لری:اَه، ah: بله / انگلیسی: blaze شعله درخشان، لری: بلیز blez گرمی و حرارت / انگلیسی: better بهتر ➖ لری: بیتر beter بهتر / انگلیسی: be بودن و شدن ➖ لری:بی be بودن، شدن / انگلیسی: papa پدر ➖ لری: پاپا papa پدر بزرگ / انگلیسی: jackal شغال ➖ لری: چقل chaghel شغال / انگلیسی: house خانه ➖ لُری: هٌوش hewsh خانه ، حیاط / انگلیسی: doll عروسک ➖ لُری: دءول deul مترسک / انگلیسی: evening عصر ، غروب ➖ لری: اِیواره evareh عصر، غروب / انگلیسی: hole سوراخ ➖ لُری: هل ، هله hole, hol سوراخ / انگلیسی: cow گاو ➖ لُری: گــءو gew گاو / انگلیسی: gaze نگاه خیره ، زل زدن ➖ لُری: گِز gez خیره نگاه کردن / انگلیسی: glass لیوان ➖ لری: گیلاس gelas لیوان / انگلیسی: lecher آدم هرزه ➖ لُری: لچر lacher آدم هرزه، هرزه زبان / انگلیسی: lit روشن کردن، آتش ➖ لُری: لیت lit آتش گرفتن، گر گرفتن / انگلیسی: cut بریدن، پاره کردن ➖ لُری: کوت cot پاره و نصف کردن / انگلیسی: pat بهنگام، به موقع ➖ لُری: پت pat فرصت، به موقع / انگلیسی: hom پیشوند (هم) ➖ لُری: هوم hom پیشوند (هم) / انگلیسی: tale قصه، داستان، خبرکشی ➖ لُری: تال tal (از چیزی یا رویدادی داستان در آوردن) / غروب در لُری میشود: إیواره evara و در انگلیسی eve یعنی سر شب و شامگاه / شاخه در لُری میشود: بچ bec و در انگلیسی branch یعنی شاخه / لباس سرهمی در لُری میشود: بلرسو balarsu و در انگلیسی boilersuit یعنی لباس مخصوص جوشکاری / شعله‌ور در لُری میشود: بلیز belez و در انگلیسی blaze یعنی شعله درخشان / بغچه در لُری میشود: بندیل bandil و در انگلیسی bandoleer یعنی حمایل / صدای شیون و زاری در لُری میشود: بونگ bong و در انگلیسی bang یعنی محکم بستن / بودن در لُری میشود: بی bi و در انگلیسی be یعنی وجود داشتن / درخت بید در لُری میشود: بی be و در انگلیسی withy یعنی درخت بید / ضربان قلب در لُری میشود: بیت bit و در انگلیسی beat یعنی نبض و ضربان قلب / بهتر در لُری میشود: بیتر beter و در انگلیسی better یعنی بهتر / بیگ یا بگ bag پیشوند آنام لُری است و در انگلیسی big یعنی آدم برجسته / تیرآهن در لُری میشود: بیم آهه bim ahe و در انگلیسی beam یعنی تیرآهن / پدربزرگ در لُری میشود: پاپا papa و در انگلیسی papa یعنی پدر بزرگ / دماغ در لُری میشود: پت pet و در انگلیسی pate یعنی کله و سر و point یعنی نوک / خالی در لُری میشود: پَتی pati و در انگلیسی empti یعنی خالی / بدخلقی در لُری میشود: پتی پتی pete pete و در انگلیسی pet یعنی بد خلقی / صدای سقوط جسم خشک در لُری میشود: پروق peruq و در انگلیسی plunk یعنی تلپی افتادن / باد دهن در لُری میشود: پوف pof و در انگلیسی puff یعنی فوت / غلطاندن در لُری میشود: پِل دیه pel deye و در انگلیسی impel یعنی مجبور کردن / صدای سقوط جسم خشک در لُری میشود: پلوق peluq و در انگلیسی plunk یعنی تلپی افتادن / سد بستن کنایه از نقشه در لُری میشود: پله pela و در انگلیسی plat و plan یعنی نقشه / پیت در لُری میشود: پوت put و در انگلیسی pot یعنی دیگ / چهره در لُری میشود: پوز puz و در انگلیسی puss یعنی چهره / به دور خود چرخیدن در لُری میشود: پیت pit و در انگلیسی pitapat یعنی درحال بال بال زدن / پول در لُری میشود: پیل pil و در انگلیسی bill یعنی اسکناس / تاریک در لُری میشود: تار tar و در انگلیسی dark یعنی تاریک / گراز نر در لُری میشود: تاک tak و در انگلیسی hog یعنی گراز / ذوب کردن در لُری میشود: تاو taw و در انگلیسی thaw یعنی آب شدن / رد و دنبال در لُری میشود: تور tur و در انگلیسی trail و track یعنی رد پا و رد پا را گرفتند.


  • قدمت زبان لُری طبق واژگان کتیبه بیستون به دوره هخامنشی می‌رسد

    پروفسور بهاروند در همایش بررسی سیر تحول ادبیات بومی در لُرستان که در دانشگاه لُرستان برگزار شد، با اشاره به اینکه درحال حاضر در کتیبه بیستون حداقل ۲۵ واژه لُری وجود دارد بیان کرد: آنچه که دارد زبان بومی را تهدید می‌کند، آمدن تلویزیون به منازل و ترویج زبان فارسی و تکلم افراد بومی به زبان فارسی جای زبان مادری است. از لُرستانی‌ها انتظار دارم که متوجه عظمت زبان و میراث فرهنگی خود یعنی زبان لُری باشند و فرزندان خود را منع نکنند که به زبان لُری سخن گویند؛ چرا که فرزند خود را از هویت و میراث فرهنگی‌اش دور خواهید کرد. پروفسور سکندر بهاروند که دکترای جامعه‌شناسی از دانشگاه بالتیمور آمریکا دارد در مصاحبه با فصلنامه پریسک زاگرس، شماره ۷، صفحه ۲۳، عنوان کرد: الآن برخی از اقوام، زبان فارسی (زبان معیار) را جایگزین زبان قومی شان کرده‌اند. در لُرستان بعضی از والدین با بچه‌شان فارسی حرف می‌زنند؛ درحالی‌که نمی‌دانند زبان لُری متعلق به دوره هخامنشی می‌باشد. در کتیبه بیستون 25 لغت لُری پیدا کرده‌ام مانند:《اوسه》یعنی آن موقع،《ایسه》یعنی حالا. بجای ایسه، 《الآن》عربی، جایگزین شده‌است. چنانچه می‌گویند《منه پیا خوئیه》یعنی؛ فکر می‌کند مرد خوبی است. یا واژگان برار به معنی برادر که در متون ساسانی آمده یا اِیوارَه به معنی عصر یا وِیر به معنای حافظه. یا جمله: گِری بِسا هِیسه میام؛ که جزء به جزءش ساسانی است اما در فارسی می‌گویند: چند لحظه صبر کن الآن میام! و در این جمله، کلمات: لحظه، صبر و الآن عربی هستند! رود نیل در کتیبه داریوش پیر آو (Pir ava) ضبط شده است که کلمه پیرو Piero در زبان قبطی مصر به معنی رود بزرگ است اما چقدر ضبط داریوش و ضبط قبطی آن با کلمه پر آب (پر آو در لُری) و فاریاب فارسی نزدیک است. پیر آو در زبان لُری شاید رودخانه بسیار قدیمی معنی دهد (دکتر باستانی پاریزی، از سیر تا پیاز، صفحه ۴۰۶) اکنون مادران یا پدران که غافل از ریشه باستانی زبان هستند حرف زدن به زبان لُری را فراموش کرده‌اند. پروفسور ویلیام تکستون استاد دانشگاه هاروارد کتاب From Tales Loristan را سال ۱۳۶۵ چاپ کرد که الآن از طریق اینترنت هم قابل دریافت است و از کتابهای پر مراجعه و پر فروش است حتی در ژاپن هم در موردش نقد نوشته‌اند و مورد توجه زبانشناسان و افسانه‌شناس ها قرار گرفته‌است.



آخرین مقالات