جمعه ۲۸ دی ۱۳۹۷ ساعت

نشریه فرهنگی تحلیلی نگین زاگرس معرف مردمان لر

صدای تصاویر

⚛اصطلاح " پـاپَـتـی" : اصطلاحی لری که فارسی زبانان آن را به عاریت گرفته اند. ✍شاهرخ رهامی، پلدختر( پاپیل)؛ در زبان فارسی امروزه اصطلاحات و کلمات فراوانی وجود دارند که از دیگر زبانهای اقوام محلی ایرانی،همچون : لری،کردی،گیلکی ،ترکی و...به عاریت گرفته شده اند و مخصوصا در زبان فارسی محاوره ای کاربرد دارند. یکی از این اصطلاحات،اصطلاح مشهور " پا پَتی" است که اصالتا متعلق به زبان لری میباشد و فارسی زبانان آن را به عاریت گرفته اند. همانطور که میدانیم اصطلاح " پا پَتی" در فارسی امروز برای افراد سطح پایین جامعه یعنی فقرا و ندارها بکار میرود.اما اگر این اصطلاح را کالبد شکافی کنیم میبینیم که اصطلاحی کاملا لری است که وارد زبان فارسی شده است.این اصطلاح از دو واژه تشکیل یافته است : پـــا + پَــتــی ؛ واژه ی اول یعنی " پــا" مشترک بین فارسی و لری است اما واژه ی " پَـــتــی" در فارسی وجود ندارد بلکه واژه ای کاملا لریست که به معنای " خالی،تهی، عریان " میباشد.در زبان لری واژگان دیگری که با اعضای بدن انسان با واژه ی "پـَـتــی" ساخته میشوند عبارت اند از : ـــ دَس پَـــتــی : بمعنای دست خالی،نداری،بی چیز بودن. ـــ سَـــر پَـــتــی : بمعنای سر بدون کلاه یا روسری،سر عریان. یا واژگانی دیگر همچون : نــو پَـــتــی (نان خالی)،پَـــتـی پــَتــی (خالی خالی)پَتی ئو پِلین ( اَدمین معادل دقیق فارسی برای این اصطلاح را نمیداند)و... همچنین میتوان گفت که واژه ی " پـَتــی " لری با واژه ی انگلیسی " empty" به همین معنا (خالی،تهی) از یک ریشه اند. 🔸️منبع: فرهنگستان زبان لری

آیا میدانید نخستین استاندار ایرانی که کاپیتولاسیون انگلیسیها را متوقف کرد، سردار اشجع بختیاری استاندار اصفهان بود؟ ؟ (قبل از ان هیچ استانداری جرات انجام چنین کاری را نداشت، اما بعد از دستور صمصام السلطنه بختیاری وزیر وقت ایشان اولین و جراتمندترین فرد بود که این قانون را اجرا کرد)

کتاب:بخارای من ایل من ؛ نویسنده:استاد محمد بهمن بیگی _ نوشته های جالب استاد بهمن بیگی درمورد ایل بویراحمدی: تاریخ بویراحمد پر از فتح و افتخار است ، بویراحمد جنگی نکرد که در آن پیروز نشود،بویراحمد هیچگاه زیر بار زور نرفت و هرگاه که گوش هارا برای شنیدن کلام حق ناتوان دید با صدای رسای گلوله سخن گفت. بویراحمد آن قدر دست به ماشه برد و پا در رکاب فشرد تا از یک دهستان یک استان آفرید.

پژوهشگران ژنتیکی ایتالیایی در خصوص مردمان ایران پژوهشی انجام داده اند که لرهای کنونی را در دسته نژاد عیلامیها و کاسیهای باستان معرفی کرده اند و زبان آنها را نه هند و اروپایی هست و نه سامی گفته اند.

♦️آرایش جنگی لرهای بختیاریها و فیلی در برابر اشغالگران انگلیس در خرمشهر: 27 نوامبر 1856 م برابر با 6 آذر 1235 ش، در بحران دوم هرات، نیروهای انگلیسی مستقر در هند وارد خلیج فارس شدند و حسینقلی خان بختیاری در رأس فوجی متشکل از سواران لر بختیاری و لر فیلی برای دفاع از خرمشهر به اردوی خانلرمیرزا پیوست. 6 آذر 1235 ش، نيروهای انگليسی مستقر در هند با چندين ناو توپدار از تنگه هرمز گذشتند و وارد خليج فارس شدند تا با ايران وارد جنگ شوند. پيش از آن (يكم نوامبر 1856) دولت بریتانیا به ايران که فاقد نيروی دريايی موثر بود اعلان جنگ داده بود. استعمار انگلیس كه بر شبه قاره هند مسلط شده و خود را مالك آن می پنداشت مايل بود كه ميان هندوستان لندن و متصرفات روسيه و قلمرو دولت تهران كه روابط بهتری با روسيه داشت، منطقه حايل ايجاد كند و ايران خاوری را كه افغانستان ناميده بود به سران طوايف آن بسپارد و جدا كند. دولت لندن در سپتامبر و اكتبر آن سال از تهران خواسته بود كه نظاميان و ماموران خود را از هرات و مناطق تاجيك نشين كه ساختار قبيله ای نداشتند خارج سازد و چون تهران به جای پاسخ موافق برشمار نيروها و ماموران خود در آن مناطق افزود، پس از يك اخطار، اعلان جنگ داده بود و شش روز در انتظار واكنش تهران به اين اعلان جنگ نشسته بود. لندن در اين فاصله چون پاسخی دريافت نداشت ششم نوامبر به حكمران خود در هندوستان دستور اعزام نيرو و ناو توپدار برای تصرف بوشهر و خرمشهر داد. لرد «پالمرستون» نخست وزير وقت انگلستان فرماندهی جنگ با ايران را برعهده «سر جيمز آوت رام» گذارده بود. جنگ هرات و حمله ی انگلیس به بوشهر و خرمشهر، فرصتی بود که میهن پرستان لرتبار به ریاست حسینقلی خان بختیاری با فوجی از سواران لر بختیاری و لر فیلی به کمک دولت قاجار بشتابند. در درگیری هایی که میان نیروهای ایران و انگلستان در خرمشهر روی داد، تعدادی از لرها به شهادت رسیدند و حسینقلی خان بختیاری نیز رشادت فوق العاده ای از خود نشان داد و به افتخاری جانبازی نائل آمد.

🔶حدود تمدن و دولت عیلام همان مناطق لرنشین است: مملکت تاریخی ایلام شامل ولایات امروزی خوزستان لرستان پشتکوه و جبال بختیاری بود عقیده دیولافوا این است که کشور مزبور از طرف خلیج فارس و جانب تا لنگه ممتد بوده و حدود شمال آن شاهراهی است که از بابل به اکباتان (همدان) میرفته است و از طرف مشرق جبال بختیاری و قسمتی از ایالت فارس حالیه(کنونی) در جزو حدود آن واقع و بر حسب قدرت و ضعف دولت حدود مزبور کم یا زیاد شده از جانب مغرب هر وقت ایلام قدرت داشت است رود دجله سر حد آن میشد. هنگامی که ایلام را در نهایت آبادی و شوکت میبینیم شهری داشته است موسوم به ماداکتو که در واقع در منتصف مجرای رود کرخه و در قدرت و اهمیت رقیب شوش بوده است و در شهر دیگر خایدالو که ظاهرا در محل خرم اباد کنونی بوده. شهرهای بزرگ با حصار دیگر نیز در دره های حاصل خیز تا شمال جلگه پراکنده بود. 🔹️کتاب سرپرسی سایکس تاریخ ایران

🔹️ اتابکان لر : این عکس یکی از سکه های حکومت اتابکان لر کوچک هست که در نهصد سال پیش ضرب شده.حکومت اتابکان لرکوچک که در سال پانصدو هشتاد هجری قمری پدیدار شد تا سال هزاروشیش هجری قمری پابرجا بود. این حکومت پس از اشکانیان بیشترین عمر در تاریخ ایران را داشته است. حدود این حکومت بین عراق عجم و عراق عرب بوده است. در کتاب تاریخ مغول در صفحه چهارصد و چهل و دو و در کتاب مجمع‌التواریخ گلستانه در صفحه دویست و چهار؛ به این شرح سرزمین‌های لربزرگ و لرکوچک آمده است: لر کوچک همان است که حالیه هم آن را لرستان می‌گوییم و غرض از این قسمت اخیر که در آن ایام لر کوچک خواند می‌شده بیشتر ناحیه فیلی یعنی اطراف خرم‌آباد و اراضی پشت کوه بوده‌است. مراد از لر کوچک، ایلات لرستان، ایلام، بخشی از کرمانشاه و همدان و شمال شرقی عراق حالیه (شامل طوایف لک و فیلی) و مراد از لر بزرگ، ایلات بختیاری، ممسنی و کهگیلویه دانسته شده‌است. رضاقلی خان هدایت در مورد قلمرو لر کوچک مینویسد: مخفی نماناد که لر کوچک که در خرم‌آباد و خاوه و الشتر و صدمره [صیمره=سیمره در مشرق و جنوب شرقی استان ایلام] و یدمن [هندمینی ] سکنی دارند جمعی بوده‌اند و هستند و عرض ولایت ایشان بر جنوب عراق واقع است از طرفی به همدان و قلمرو علیشکر بهارلوی ترکمان و طرفی بالکان خوزستان متصل است، و طول آن ولایت از قصبه بروجرد الی بغداد و سایر محال تخمینأ یکصد فرسخ است.

🔹️ تاریخ لر : قدیمی ترین و مهمترین سازه تاریخی آبی کشور و جهان به نام تصفیه خانه چغازنبیل در شهرستان شوش و در کنار زیگورات چغازنبیل قرار دارد. به گزارش سایت خبری وزارت نیرو ، در این تصفیه خانه با استفـاده از قانون فیزکی ظـروف مرتبطه و مصالحی مناسب شامل قیر و و آجر و سطوح شیب دار که هم اینک نیز در تصفیه خانه های جهان استفاده می شود آبی را که از رودخانه کرخه در ۴۵ کیلومتری آن کشیده بودند ( کانال روباز ) تصفیه می کرد . بر اساس این گزارش ، حجم مخزن ۳۵۰ متر مکعب ، ابعاد حوضچه فوقانی ۹ × ۶/۷ متر و عمق ۶۰ سانتی متر ، ظرفیت حوضچه فوقانی ۵/۴ متر مکعب ، تعداد حفره های حد فاصل مخزن و حوضچه ۹ عدد، ابعاد حفره (مجرا) ۱۵ × ۸۰ سانتی متر که هر کدام ۸۰ سانتی متر از دیگری فاصله دارد، از مشخصات قدیمی ترین تصفیه خانه دنیا است. روش تصفیه به این صورت است که آب ابتدا وارد مخزن شده سپس با استفاده از ۹ مجرای ارتباطی شیب دار، آب تصفیه شده به حوضچه فوقانی برای استفاده منتقل می شد. این قانون که با نام ظروف مرتبطه توسط پاسکال فرانسوی به جهانیان معرفی شد عملاً ۳۰۰۰ سال پیش از آن توسط ایلامیان (عیلامیان) مورد استفاده قرار گرفته است .

🔶لرستان(همه مناطق لرنشین) سرزمینی که هرگز پای یک خارجی به ان باز نشد مگر به امر خودشان: گروته همچون مورتنسن دانمارکی نوشته است لرها ورود هر خارجی را مقدمه سلب استقلال و ازادی خود میشمارند. در این مورد به ذکر دو مثال میپردازند: ‌‌ مثلا از هیات انگلیسی برای تهیه نقشه جاده دزفول_بروجرد یاد میکند که لرها چند بار به آنان حمله کردند . و یک بار نیز داگلاس وابسته نظامی و لوریمر کنسول انگلیسی را زخمی کردند و از حاک لرستان فیلی بیرون انداختند. و نیز از تاجر سوئیسی مقیم بغداد میگوید که برای دریافت طلب کلان خود از والی پشتکوه(ایلام) می اید ، ولی بدهی خود را میپردازد اما تاجر با پولش هیچگاه به بغداد نمیرسد. باری، گروته مینویسد بعد از حرکت از مندلی به نزدیک شدن به خاک پشتکوه چون از سمت پشت کوه می امدیم، ده دوازده سوار لر به سوی ما تاختند، وقتی فهمیدند مهمان والی هستم با من مهربان شدند. 🔹منبع:سیاحان لرستان

🔶چگونه مشروطه خواهان بختیاری حذف شدند؟ پنجم آذر، سالروز مرگ محمدعلی است. وی بر شکل گیری تصمیمات سیاسی پیرامون تعامل رضاشاه با مشروطه خواهان بختیاری تاثیر داشت. فروغی در سال 1254 ش در تهران متولد شد. پدرش محمدحسین ذکاءالملک از ادیبان و شعرای عصر ناصرالدین شاه قاجار بود. گفته می شود جد اعلای این خانواده از یهودیان بغداد بود که برای تجارت به ایران آمد و در اصفهان سکنی گرفت و مسلمان شد. (ممکن است این مساله توسط مخالفان فروغی مطرح شده باشد که از این مساله و نیز عضویت او در لژ فراماسونری بیداری ایران برای تخطئه او استفاده نمایند). محمدعلی فروغی ذکاءالملک که در دوره اول و دوم مجلس شورای ملی نماینده بود، در سال 1290 ش به دعوت نجفقلی خان بختیاری صمصام السلطنه وارد دولت شد. فروغی در فرایند ترمیم کابینه صمصام السلطنه، که 7 آذر 1290 ش به تصویب مجلس رسید، وزارت پر دردسر مالیه و سپس وزارت عدلیه را عهده دار شد. بعد از صمصام السلطنه نیز فروغی سمت وزارت را حفظ کرد و وزارتخانه های دیگر را نیز تجربه کرد. پس از انقراض سلسله قاجار، مدتی کفالت نخست‌وزیری را عهده‌دار شد و در مجلس تاجگذاری رضاخان گرداننده اصلی مراسم بود. فروغی در به قدرت رسیدن رضاشاه و تأسیس سلسله پهلوی نقش اساسی داشت. محمدعلی فروغی و سر پرسی کاکس، با ارائه جمع بندی های متفاوت، دولت انگلیس را وادار به تجدیدنظر در الگوی همکاری با خان های بختیاری کردند. فروغی و کاکس، همراهی بختیاریها با مجاهدان و مدافعان ملی ایران در جریان جنگ جهانی اول را نشانه غیرقابل اعتماد بودن بختیاریها دانستند و نقش مهمی در پایه ریزی سیاست جدید و خصمانه انگلیس در برخورد با بختیاری داشتند. فروغی همچنین نقش مهمی در ساکت نگه داشتن بختیاریها در برابر انتقال قدرت از قاجار به پهلوی داشت. فروغی که در کارنامه خود سه بار رییس دیوان عالی کشور، سه نوبت نخست وزیر، سه نوبت وزیر جنگ‌، سه دوره وزیر مالیه‌، سه دوره وزیر خارجه و یک بار وزیر عدلیه را تجربه کرده بود، با اتکا به قدرتش در دولت و شهرتش در برخورداری از روابط حسنه با انگلیسی ها و محوریتش در لژ بیداری ایران، بختیاریها را به سکوت در برابر قدرت روزافزون رضاشاه و نیز در برخی موارد نظیر مهار عشایر جنوب به همکاری با او واداشت. فروغی وقتی که در دوره رضاشاه به نخست وزیری رسید، جعفرقلی خان سردار اسعد سوم (فرزند سردار اسعد دوم) را در سمت وزارت جنگ ابقا کرد و در عین حال سیاست سر پرسی کاکس، مبنی بر حذف پله پله مشروطه خواهان بختیاری را به اجرا نهاد. در دوره نخست وزیری او سردار اسعد سوم، سران حزب ستاره بختیاری و رهبران قیام 1308 و تعداد زیادی از خان های لر ممسنی و بویراحمد و... به اعدام سپرده شدند و نقش سیاسی مشروطه خواهان بختیاری پایان یافت. محمدعلی فروغی در ششم آذر 1321 ش، در 67 سالگی در تهران به سکته قلبی درگذشت و در ابن بابویه به خاک سپرده شد.

آیا میدانید محله "بختیاری" در سلیمانیه عراق، یادگار پیروزی تاریخی لرهای بختیاری و دیگرلرها در نبرد باعثمانی در شهر زور میباشد؟ در انزمان همین پلاستیکی های پژاک که مدعی کردستان جعلی هستند مزدوری دولت عثمانی رو میکردند و امروز مزدور اسراییل و امریکا و عربستان، اما لرها هموار مدافع مرزهای مملکت برای امنیت مردم بودند.

🔹حضور لرهای بختیاری در عراق: آیا میدانید خیابانهای "بختیاری کهنه" و "بختیاری تازه" در سلیمانیه عراق، یادگار حضور تاریخی بختیاری ها در عراق هستند؟ "از یافته های پژوهشی حسن آسترکی"

🔴لرهای بختیاری در عراق (بخش اول) : آیا میدانید منطقه "بای حسن" و "مقدادیه" در عراق، به "بختیاری بالا و پایین" معروفند؟ "از یافته های پژوهشی حسن آسترکی"

♦️امیرکبیر و ارتباطش با حاکم بختیاری: 28 آبان 1230 ش سالروز عزل امیرکبیر از صدراعظمی (نخست وزیری) توسط ناصرالدین شاه قاجار است که مقدمه ای بر قتل این دولتمرد ایرانی شد. میرزاتقی خان فراهانی ملقب به امیرکبیر چه در سمت امیر نظام (وزیر جنگ) و چه در مقام صدراعظمی، برای اجرای اصلاحات خود در کشور، توجه ویژه ای به حسینقلی خان بختیاری حاکم منطقه بختیاری داشت. امیرکبیر به مناسبت زادگاهش (فراهان در استان مرکزی کنونی)، شناخت مستقیم از بختیاریها داشت. اکثر خاندان های متشخص آشتیان و فراهان دارای روابط تجاری و وصلتهای سیاسی با بختیاریها بودند. برخی از این خاندانها خود از بختیاریهای یکجانشین شده بودند. امیرکبیر برای برقراری امنیت در نواحی مرکزی و جنوبی و غربی ایران به حمایت از حسینقلی خان بختیاری پرداخت. خدمات حسینقلی خان بختیاری در برقراری امنیت راههای تجاری بویژه راه خوزستان به اصفهان و راه اصفهان به تهران، بسیار چشمگیر بود. در سال 1267 ق به پیشنهاد امیرکبیر، ناصرالدین شاه لقب رسمی "ناظم" را به حسينقلی خان بختیاری داد. شاه همچنین يک ثوب جبه و يک قبضه شمشير طلا به خان بختیاری اهدا کرد.  (لقب حسینقلی خان "ناظم" بود ولی گاه برای آنکه با "ناظم خلوت" و... اشتباه نشوند، با پسوند تعلق مکانی بصورت "ناظم بختیاری" و گاه "ناظم بختیاری و لرستان و خوزستان" می نامیدند.) یکی دیگر از اصلاحات مهم امیرکبیر، منع استقراض خارجی و انتظام دخل و خرج دولت بود. امیرکبیر با ناصرالدین شاه شرط کرد که: «شاه نباید در مقابل مسائل بزرگ یا کوچک و مخصوصاً از نوع تهیه مبلغی پول، اظهار عجز و ناتوانی کند.» در عوض امیرکبیر به شاه قول داد پول مورد نیاز شاه را فراهم کند. امیرکبیر مخالف استقراض از بیگانگان (سفرا و تجار کشورهای روس و انگلیس) بود. بنابراین سعی کرد مشکل احتیاجات مالی ناگهانی شاه را از طریق اخذ "تنخواه" یا "پیشخور مالیاتی" از حاکمان خوش حساب مناطق کشور بویژه حسینقلی خان بختیاری برطرف سازد. در مکاتبات اداری پس از امیرکبیر بارها مشاهده می کنیم که صدراعظم برای رفع نیاز مالی ناگهانی و کسری بودجه دولت اقدام به اخذ "تنخواه" از حسینقلی خان بختیاری می نماید. همین مساله زمینه ای فراهم کرد تا در دوران صدراعظمی علی اصغرخان امین السلطان، دفاتر مالیاتی منطقه بختیاری از منطقه اصفهان مستقل شود. منبع: کتاب خاطرات و اسناد حسینقلی خان بختیاری، با مقدمه محسن حیدری

♦️ روابط خاندان خمینی با خان های بختیاری: 22 آبان سالروز درگذشت آیت الله پسندیده خمینی است. سید مرتضی پسندیده (متولد 13 فروردین 1275 در خمین و متوفی 22 آبان 1375 ش) برادر بزرگ امام خمینی بود. وی از سال 1354 بعنوان وکیل برادرش سید روح‌الله خمینی در دریافت وجوهات شرعی تعیین شد و تا سال 1368 و فوت برادرش به این وظیفه اشتغال داشت. سید مرتضی پسندیده که مادربزرگش بی بی سکینه سرلک فرزند یوسف خان سرلک بختیاری بود، از دیرباز با خان های بختیاری ارتباط گرم و سازنده داشت. آیت الله پسندیده در کتاب خاطرات خود به وقایع تاریخی مهم و مشترک بین خانواده اش با خانواده خان های بختیاری بویژه لطفعلی خان بختیاری امیرمفخم و اولاد او اشاره می کند. همچنین از برخی شخصیتهای بختیاری ازجمله بی بی مریم تجلیل کرده است. برادر دیگر سیدمرتضی و سید روح الله، سید نورالدین نام داشت که غیرروحانی بود و رابط خانواده خمینی با اولاد امیرمفخم بختیاری بود و اکثر مواقع به زبان لری بختیاری سخن می گفت و منشی و وکیل اولاد امیرمفخم بختیاری ویژه ابوالقاسم خان، فتحعلی خان سردار معظم، محمدرفیع خان، یدالله خان، عزت الله خان بود و با فرزند شاعر عزت الله خان یعنی امان الله خان امیربختیار رفاقت داشت. آیت الله پسندیده بعد از انقلاب در چند دعوای ملکی بین نهادهای انقلابی و اولاد امیرمفخم بختیاری، به نفع مالکیت قدیمی و کهن خان های بختیاری شهادت داد. از جمله این دعاوی می توان به دعوی ملکی بی بی بلقیس و نزهت السلطنه دختران امیرمفخم اشاره کرد. وی همچنین در دعاوی ملکی همسر تیمور بختیار به نفع مالکیت قدیمی آن خانواده شهادت داد. وی کوشید از مصادره اموال آنان توسط دادگاه انقلاب جلوگیری کند هرچند به موفقیت چندانی دست نیافت. آیت الله پسندیده سرانجام در 22 آبان 1375 ش درگذشت و در مسجد بالاسری آرامگاه حضرت معصومه (س) در قم به خاک سپرده شد. شوربختانه موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره) و رئیس آن حجت الاسلام دکتر سید حسن خمینی، تحت تاثیر اتحاد سیاسی با قطب سرمایه داری کویر مرکزی ایران (اصفهان، کرمان و یزد)، اقدام به سانسور گسترده و لرزدایی از میراث فرهنگی خانواده خمینی کرده اند. مثلا در تمام کتابهای موسسه مذکور، نام بی بی سکینه سرلک بختیاری بصورت سانسورشده بعنوان "بی بی سکینه فرزند یوسف خان" خالی ذکر شده؛ گویی این بانوی محترم و پدرش نام فامیلی نداشته اند!

حضور بختیاریها در عمان، از فرازهای شنیدنی تاریخ ایران است. عکس قلعه ای که خان بختیاری در کشور کنونی عمان ساخت. (عکس از حسن آسترکی، از نوشته های محسن حیدری)

پروفسور "هاید ماری کخ"، بانوی شهیر ایرانشناس و عیلامی شناس، در پایگاه میراث فرهنگی آیاپیر ایذه، با لباس زنان منطقه بختیاری در نوروز 96 (نفر سمت راست: ایوب سلطانی مدیر پایگاه آیاپیر) . 🔶به گفته ماری کُخ، گُلونی لری سربند زنان عیلامی بوده است. ماری کخ گُلونی (تعره) را پارچه ای بلند معرفی میکند که زنان عیلامی به صورت مارپیچ آن را به دور سر خود میبستند . طرح گلونی نقش و نگار هایی از گل و گیاهان کوهستان بود .

آیت اله پسندیده برادر امام خمینی: «بی بی‌‎ ‌‏مریم، از زنهای بسیار والا و دانای بختیاری بوده است‌‎». کتاب خاطرات آیت اله پسندیده، ص 168 پرسش ما: پس چرا خیابانی بنام این بانو حداقل در تهران و اهواز نیست؟

بی‌بی مریم بختیاری (1250 تا 1316 ش) از چهره های ملی تاثیرگذار بر مقاومت ایرانیان در جنگ جهانی اول به شمار می رود. بی بی مریم بختیاری در 9 سالگی پدرش حسینقلی خان بختیاری را از دست داد و خانواده او به مدت 7 سال اسیر پنجه استبداد قاجار بود. رنج هفت ساله استبداد، او را که از زنان تحصیل کرده عصر قاجار بود به اندیشیدن پیرامون استبداد و علل عقب ماندگی ایرانیان واداشت. بی بی مریم بختیاری که یکی از 5 زن ایرانی دوره قاجار است که خاطرات خود را به رشته تحریر درآورده، در خاطرات خود به طرفداری از حقوق زنان و آزادیخواهان جنبش مشروطه پرداخته است. وی از ازدواج اجباری، محرومیت زنان از حق طلاق، محرومیت آنان از ارث و حق ثبت اسناد و املاک انتقاد کرده و به مساله اساسی "سیکل معیوب خشونت علیه زنان" اشاره کرده و تنها راه برون رفت از این وضع ناگوار را سوادآموزی و رشد آگاهی زنان می داند. وی در کتاب خاطراتش می نویسد که بیشترین تاثیر فکری را از برادرش سردار اسعد پذیرفته است و وی را بالاترین معلم خود می داند. ابوالفتح اوژن بختیاری در کتابش با عنوان "تاریخ بختیاری" به نقل از حسین ثقفی نوشته است که بی بی مریم بختیاری، قبل از فتح تهران، مخفیانه با عده‌ای سوار وارد تهران شده و در خانه پدری حسین ثقفی منزل کرده و به مجرد حمله سردار اسعد و سواران بختیاری به تهران، پشت بام خانه را - که مشرف به میدان بهارستان بود - سنگربندی نموده و با عده‌ای سوار بختیاری، از پشت سر با قزاق‌ها مشغول جنگ شده و شخصاً تفنگ به دست گرفته و جنگیده است. 🔹سردار مریم بختیاری در جایی از خاطرات خود میگوید: "در ایران زن‌های بدبخت یا باید شبانه‌روز در فكر بزک و پودر و سرخاب باشند یا خیاطی و ترشی انداختن. افسوس كه وجود چند میلیون زن درخاك ایران از عدم علم برای كسی اهمیتی ندارد".

🔶️حسینقلی اسعد (معروف به خانبابا اسعد) از رهبران حزب ستاره بختیاری و فرزند سردار اسعد بختیاری بود. وی نخستین ایرانی است که دو مدرک دانشگاهی شیمی کاربردی و ریاضی کاربردی از اروپا اخذ کرد.