سه شنبه ۲۴ مهر ۱۳۹۷ ساعت

نشریه فرهنگی تحلیلی نگین زاگرس معرف مردمان لر

صدای تصاویر

🔹️ اتابکان لر : این عکس یکی از سکه های حکومت اتابکان لر کوچک هست که در نهصد سال پیش ضرب شده.حکومت اتابکان لرکوچک که در سال پانصدو هشتاد هجری قمری پدیدار شد تا سال هزاروشیش هجری قمری پابرجا بود. این حکومت پس از اشکانیان بیشترین عمر در تاریخ ایران را داشته است. حدود این حکومت بین عراق عجم و عراق عرب بوده است. در کتاب تاریخ مغول در صفحه چهارصد و چهل و دو و در کتاب مجمع‌التواریخ گلستانه در صفحه دویست و چهار؛ به این شرح سرزمین‌های لربزرگ و لرکوچک آمده است: لر کوچک همان است که حالیه هم آن را لرستان می‌گوییم و غرض از این قسمت اخیر که در آن ایام لر کوچک خواند می‌شده بیشتر ناحیه فیلی یعنی اطراف خرم‌آباد و اراضی پشت کوه بوده‌است. مراد از لر کوچک، ایلات لرستان، ایلام، بخشی از کرمانشاه و همدان و شمال شرقی عراق حالیه (شامل طوایف لک و فیلی) و مراد از لر بزرگ، ایلات بختیاری، ممسنی و کهگیلویه دانسته شده‌است. رضاقلی خان هدایت در مورد قلمرو لر کوچک مینویسد: مخفی نماناد که لر کوچک که در خرم‌آباد و خاوه و الشتر و صدمره [صیمره=سیمره در مشرق و جنوب شرقی استان ایلام] و یدمن [هندمینی ] سکنی دارند جمعی بوده‌اند و هستند و عرض ولایت ایشان بر جنوب عراق واقع است از طرفی به همدان و قلمرو علیشکر بهارلوی ترکمان و طرفی بالکان خوزستان متصل است، و طول آن ولایت از قصبه بروجرد الی بغداد و سایر محال تخمینأ یکصد فرسخ است.

🔹️ تاریخ لر : قدیمی ترین و مهمترین سازه تاریخی آبی کشور و جهان به نام تصفیه خانه چغازنبیل در شهرستان شوش و در کنار زیگورات چغازنبیل قرار دارد. به گزارش سایت خبری وزارت نیرو ، در این تصفیه خانه با استفـاده از قانون فیزکی ظـروف مرتبطه و مصالحی مناسب شامل قیر و و آجر و سطوح شیب دار که هم اینک نیز در تصفیه خانه های جهان استفاده می شود آبی را که از رودخانه کرخه در ۴۵ کیلومتری آن کشیده بودند ( کانال روباز ) تصفیه می کرد . بر اساس این گزارش ، حجم مخزن ۳۵۰ متر مکعب ، ابعاد حوضچه فوقانی ۹ × ۶/۷ متر و عمق ۶۰ سانتی متر ، ظرفیت حوضچه فوقانی ۵/۴ متر مکعب ، تعداد حفره های حد فاصل مخزن و حوضچه ۹ عدد، ابعاد حفره (مجرا) ۱۵ × ۸۰ سانتی متر که هر کدام ۸۰ سانتی متر از دیگری فاصله دارد، از مشخصات قدیمی ترین تصفیه خانه دنیا است. روش تصفیه به این صورت است که آب ابتدا وارد مخزن شده سپس با استفاده از ۹ مجرای ارتباطی شیب دار، آب تصفیه شده به حوضچه فوقانی برای استفاده منتقل می شد. این قانون که با نام ظروف مرتبطه توسط پاسکال فرانسوی به جهانیان معرفی شد عملاً ۳۰۰۰ سال پیش از آن توسط ایلامیان (عیلامیان) مورد استفاده قرار گرفته است .

🔶لرستان(همه مناطق لرنشین) سرزمینی که هرگز پای یک خارجی به ان باز نشد مگر به امر خودشان: گروته همچون مورتنسن دانمارکی نوشته است لرها ورود هر خارجی را مقدمه سلب استقلال و ازادی خود میشمارند. در این مورد به ذکر دو مثال میپردازند: ‌‌ مثلا از هیات انگلیسی برای تهیه نقشه جاده دزفول_بروجرد یاد میکند که لرها چند بار به آنان حمله کردند . و یک بار نیز داگلاس وابسته نظامی و لوریمر کنسول انگلیسی را زخمی کردند و از حاک لرستان فیلی بیرون انداختند. و نیز از تاجر سوئیسی مقیم بغداد میگوید که برای دریافت طلب کلان خود از والی پشتکوه(ایلام) می اید ، ولی بدهی خود را میپردازد اما تاجر با پولش هیچگاه به بغداد نمیرسد. باری، گروته مینویسد بعد از حرکت از مندلی به نزدیک شدن به خاک پشتکوه چون از سمت پشت کوه می امدیم، ده دوازده سوار لر به سوی ما تاختند، وقتی فهمیدند مهمان والی هستم با من مهربان شدند. 🔹منبع:سیاحان لرستان

🔶چگونه مشروطه خواهان بختیاری حذف شدند؟ پنجم آذر، سالروز مرگ محمدعلی است. وی بر شکل گیری تصمیمات سیاسی پیرامون تعامل رضاشاه با مشروطه خواهان بختیاری تاثیر داشت. فروغی در سال 1254 ش در تهران متولد شد. پدرش محمدحسین ذکاءالملک از ادیبان و شعرای عصر ناصرالدین شاه قاجار بود. گفته می شود جد اعلای این خانواده از یهودیان بغداد بود که برای تجارت به ایران آمد و در اصفهان سکنی گرفت و مسلمان شد. (ممکن است این مساله توسط مخالفان فروغی مطرح شده باشد که از این مساله و نیز عضویت او در لژ فراماسونری بیداری ایران برای تخطئه او استفاده نمایند). محمدعلی فروغی ذکاءالملک که در دوره اول و دوم مجلس شورای ملی نماینده بود، در سال 1290 ش به دعوت نجفقلی خان بختیاری صمصام السلطنه وارد دولت شد. فروغی در فرایند ترمیم کابینه صمصام السلطنه، که 7 آذر 1290 ش به تصویب مجلس رسید، وزارت پر دردسر مالیه و سپس وزارت عدلیه را عهده دار شد. بعد از صمصام السلطنه نیز فروغی سمت وزارت را حفظ کرد و وزارتخانه های دیگر را نیز تجربه کرد. پس از انقراض سلسله قاجار، مدتی کفالت نخست‌وزیری را عهده‌دار شد و در مجلس تاجگذاری رضاخان گرداننده اصلی مراسم بود. فروغی در به قدرت رسیدن رضاشاه و تأسیس سلسله پهلوی نقش اساسی داشت. محمدعلی فروغی و سر پرسی کاکس، با ارائه جمع بندی های متفاوت، دولت انگلیس را وادار به تجدیدنظر در الگوی همکاری با خان های بختیاری کردند. فروغی و کاکس، همراهی بختیاریها با مجاهدان و مدافعان ملی ایران در جریان جنگ جهانی اول را نشانه غیرقابل اعتماد بودن بختیاریها دانستند و نقش مهمی در پایه ریزی سیاست جدید و خصمانه انگلیس در برخورد با بختیاری داشتند. فروغی همچنین نقش مهمی در ساکت نگه داشتن بختیاریها در برابر انتقال قدرت از قاجار به پهلوی داشت. فروغی که در کارنامه خود سه بار رییس دیوان عالی کشور، سه نوبت نخست وزیر، سه نوبت وزیر جنگ‌، سه دوره وزیر مالیه‌، سه دوره وزیر خارجه و یک بار وزیر عدلیه را تجربه کرده بود، با اتکا به قدرتش در دولت و شهرتش در برخورداری از روابط حسنه با انگلیسی ها و محوریتش در لژ بیداری ایران، بختیاریها را به سکوت در برابر قدرت روزافزون رضاشاه و نیز در برخی موارد نظیر مهار عشایر جنوب به همکاری با او واداشت. فروغی وقتی که در دوره رضاشاه به نخست وزیری رسید، جعفرقلی خان سردار اسعد سوم (فرزند سردار اسعد دوم) را در سمت وزارت جنگ ابقا کرد و در عین حال سیاست سر پرسی کاکس، مبنی بر حذف پله پله مشروطه خواهان بختیاری را به اجرا نهاد. در دوره نخست وزیری او سردار اسعد سوم، سران حزب ستاره بختیاری و رهبران قیام 1308 و تعداد زیادی از خان های لر ممسنی و بویراحمد و... به اعدام سپرده شدند و نقش سیاسی مشروطه خواهان بختیاری پایان یافت. محمدعلی فروغی در ششم آذر 1321 ش، در 67 سالگی در تهران به سکته قلبی درگذشت و در ابن بابویه به خاک سپرده شد.

آیا میدانید محله "بختیاری" در سلیمانیه عراق، یادگار پیروزی تاریخی لرهای بختیاری و دیگرلرها در نبرد باعثمانی در شهر زور میباشد؟ در انزمان همین پلاستیکی های پژاک که مدعی کردستان جعلی هستند مزدوری دولت عثمانی رو میکردند و امروز مزدور اسراییل و امریکا و عربستان، اما لرها هموار مدافع مرزهای مملکت برای امنیت مردم بودند.

🔹حضور لرهای بختیاری در عراق: آیا میدانید خیابانهای "بختیاری کهنه" و "بختیاری تازه" در سلیمانیه عراق، یادگار حضور تاریخی بختیاری ها در عراق هستند؟ "از یافته های پژوهشی حسن آسترکی"

🔴لرهای بختیاری در عراق (بخش اول) : آیا میدانید منطقه "بای حسن" و "مقدادیه" در عراق، به "بختیاری بالا و پایین" معروفند؟ "از یافته های پژوهشی حسن آسترکی"

♦️امیرکبیر و ارتباطش با حاکم بختیاری: 28 آبان 1230 ش سالروز عزل امیرکبیر از صدراعظمی (نخست وزیری) توسط ناصرالدین شاه قاجار است که مقدمه ای بر قتل این دولتمرد ایرانی شد. میرزاتقی خان فراهانی ملقب به امیرکبیر چه در سمت امیر نظام (وزیر جنگ) و چه در مقام صدراعظمی، برای اجرای اصلاحات خود در کشور، توجه ویژه ای به حسینقلی خان بختیاری حاکم منطقه بختیاری داشت. امیرکبیر به مناسبت زادگاهش (فراهان در استان مرکزی کنونی)، شناخت مستقیم از بختیاریها داشت. اکثر خاندان های متشخص آشتیان و فراهان دارای روابط تجاری و وصلتهای سیاسی با بختیاریها بودند. برخی از این خاندانها خود از بختیاریهای یکجانشین شده بودند. امیرکبیر برای برقراری امنیت در نواحی مرکزی و جنوبی و غربی ایران به حمایت از حسینقلی خان بختیاری پرداخت. خدمات حسینقلی خان بختیاری در برقراری امنیت راههای تجاری بویژه راه خوزستان به اصفهان و راه اصفهان به تهران، بسیار چشمگیر بود. در سال 1267 ق به پیشنهاد امیرکبیر، ناصرالدین شاه لقب رسمی "ناظم" را به حسينقلی خان بختیاری داد. شاه همچنین يک ثوب جبه و يک قبضه شمشير طلا به خان بختیاری اهدا کرد.  (لقب حسینقلی خان "ناظم" بود ولی گاه برای آنکه با "ناظم خلوت" و... اشتباه نشوند، با پسوند تعلق مکانی بصورت "ناظم بختیاری" و گاه "ناظم بختیاری و لرستان و خوزستان" می نامیدند.) یکی دیگر از اصلاحات مهم امیرکبیر، منع استقراض خارجی و انتظام دخل و خرج دولت بود. امیرکبیر با ناصرالدین شاه شرط کرد که: «شاه نباید در مقابل مسائل بزرگ یا کوچک و مخصوصاً از نوع تهیه مبلغی پول، اظهار عجز و ناتوانی کند.» در عوض امیرکبیر به شاه قول داد پول مورد نیاز شاه را فراهم کند. امیرکبیر مخالف استقراض از بیگانگان (سفرا و تجار کشورهای روس و انگلیس) بود. بنابراین سعی کرد مشکل احتیاجات مالی ناگهانی شاه را از طریق اخذ "تنخواه" یا "پیشخور مالیاتی" از حاکمان خوش حساب مناطق کشور بویژه حسینقلی خان بختیاری برطرف سازد. در مکاتبات اداری پس از امیرکبیر بارها مشاهده می کنیم که صدراعظم برای رفع نیاز مالی ناگهانی و کسری بودجه دولت اقدام به اخذ "تنخواه" از حسینقلی خان بختیاری می نماید. همین مساله زمینه ای فراهم کرد تا در دوران صدراعظمی علی اصغرخان امین السلطان، دفاتر مالیاتی منطقه بختیاری از منطقه اصفهان مستقل شود. منبع: کتاب خاطرات و اسناد حسینقلی خان بختیاری، با مقدمه محسن حیدری

♦️ روابط خاندان خمینی با خان های بختیاری: 22 آبان سالروز درگذشت آیت الله پسندیده خمینی است. سید مرتضی پسندیده (متولد 13 فروردین 1275 در خمین و متوفی 22 آبان 1375 ش) برادر بزرگ امام خمینی بود. وی از سال 1354 بعنوان وکیل برادرش سید روح‌الله خمینی در دریافت وجوهات شرعی تعیین شد و تا سال 1368 و فوت برادرش به این وظیفه اشتغال داشت. سید مرتضی پسندیده که مادربزرگش بی بی سکینه سرلک فرزند یوسف خان سرلک بختیاری بود، از دیرباز با خان های بختیاری ارتباط گرم و سازنده داشت. آیت الله پسندیده در کتاب خاطرات خود به وقایع تاریخی مهم و مشترک بین خانواده اش با خانواده خان های بختیاری بویژه لطفعلی خان بختیاری امیرمفخم و اولاد او اشاره می کند. همچنین از برخی شخصیتهای بختیاری ازجمله بی بی مریم تجلیل کرده است. برادر دیگر سیدمرتضی و سید روح الله، سید نورالدین نام داشت که غیرروحانی بود و رابط خانواده خمینی با اولاد امیرمفخم بختیاری بود و اکثر مواقع به زبان لری بختیاری سخن می گفت و منشی و وکیل اولاد امیرمفخم بختیاری ویژه ابوالقاسم خان، فتحعلی خان سردار معظم، محمدرفیع خان، یدالله خان، عزت الله خان بود و با فرزند شاعر عزت الله خان یعنی امان الله خان امیربختیار رفاقت داشت. آیت الله پسندیده بعد از انقلاب در چند دعوای ملکی بین نهادهای انقلابی و اولاد امیرمفخم بختیاری، به نفع مالکیت قدیمی و کهن خان های بختیاری شهادت داد. از جمله این دعاوی می توان به دعوی ملکی بی بی بلقیس و نزهت السلطنه دختران امیرمفخم اشاره کرد. وی همچنین در دعاوی ملکی همسر تیمور بختیار به نفع مالکیت قدیمی آن خانواده شهادت داد. وی کوشید از مصادره اموال آنان توسط دادگاه انقلاب جلوگیری کند هرچند به موفقیت چندانی دست نیافت. آیت الله پسندیده سرانجام در 22 آبان 1375 ش درگذشت و در مسجد بالاسری آرامگاه حضرت معصومه (س) در قم به خاک سپرده شد. شوربختانه موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره) و رئیس آن حجت الاسلام دکتر سید حسن خمینی، تحت تاثیر اتحاد سیاسی با قطب سرمایه داری کویر مرکزی ایران (اصفهان، کرمان و یزد)، اقدام به سانسور گسترده و لرزدایی از میراث فرهنگی خانواده خمینی کرده اند. مثلا در تمام کتابهای موسسه مذکور، نام بی بی سکینه سرلک بختیاری بصورت سانسورشده بعنوان "بی بی سکینه فرزند یوسف خان" خالی ذکر شده؛ گویی این بانوی محترم و پدرش نام فامیلی نداشته اند!

حضور بختیاریها در عمان، از فرازهای شنیدنی تاریخ ایران است. عکس قلعه ای که خان بختیاری در کشور کنونی عمان ساخت. (عکس از حسن آسترکی، از نوشته های محسن حیدری)

پروفسور "هاید ماری کخ"، بانوی شهیر ایرانشناس و عیلامی شناس، در پایگاه میراث فرهنگی آیاپیر ایذه، با لباس زنان منطقه بختیاری در نوروز 96 (نفر سمت راست: ایوب سلطانی مدیر پایگاه آیاپیر) . 🔶به گفته ماری کُخ، گُلونی لری سربند زنان عیلامی بوده است. ماری کخ گُلونی (تعره) را پارچه ای بلند معرفی میکند که زنان عیلامی به صورت مارپیچ آن را به دور سر خود میبستند . طرح گلونی نقش و نگار هایی از گل و گیاهان کوهستان بود .

آیت اله پسندیده برادر امام خمینی: «بی بی‌‎ ‌‏مریم، از زنهای بسیار والا و دانای بختیاری بوده است‌‎». کتاب خاطرات آیت اله پسندیده، ص 168 پرسش ما: پس چرا خیابانی بنام این بانو حداقل در تهران و اهواز نیست؟

بی‌بی مریم بختیاری (1250 تا 1316 ش) از چهره های ملی تاثیرگذار بر مقاومت ایرانیان در جنگ جهانی اول به شمار می رود. بی بی مریم بختیاری در 9 سالگی پدرش حسینقلی خان بختیاری را از دست داد و خانواده او به مدت 7 سال اسیر پنجه استبداد قاجار بود. رنج هفت ساله استبداد، او را که از زنان تحصیل کرده عصر قاجار بود به اندیشیدن پیرامون استبداد و علل عقب ماندگی ایرانیان واداشت. بی بی مریم بختیاری که یکی از 5 زن ایرانی دوره قاجار است که خاطرات خود را به رشته تحریر درآورده، در خاطرات خود به طرفداری از حقوق زنان و آزادیخواهان جنبش مشروطه پرداخته است. وی از ازدواج اجباری، محرومیت زنان از حق طلاق، محرومیت آنان از ارث و حق ثبت اسناد و املاک انتقاد کرده و به مساله اساسی "سیکل معیوب خشونت علیه زنان" اشاره کرده و تنها راه برون رفت از این وضع ناگوار را سوادآموزی و رشد آگاهی زنان می داند. وی در کتاب خاطراتش می نویسد که بیشترین تاثیر فکری را از برادرش سردار اسعد پذیرفته است و وی را بالاترین معلم خود می داند. ابوالفتح اوژن بختیاری در کتابش با عنوان "تاریخ بختیاری" به نقل از حسین ثقفی نوشته است که بی بی مریم بختیاری، قبل از فتح تهران، مخفیانه با عده‌ای سوار وارد تهران شده و در خانه پدری حسین ثقفی منزل کرده و به مجرد حمله سردار اسعد و سواران بختیاری به تهران، پشت بام خانه را - که مشرف به میدان بهارستان بود - سنگربندی نموده و با عده‌ای سوار بختیاری، از پشت سر با قزاق‌ها مشغول جنگ شده و شخصاً تفنگ به دست گرفته و جنگیده است. 🔹سردار مریم بختیاری در جایی از خاطرات خود میگوید: "در ایران زن‌های بدبخت یا باید شبانه‌روز در فكر بزک و پودر و سرخاب باشند یا خیاطی و ترشی انداختن. افسوس كه وجود چند میلیون زن درخاك ایران از عدم علم برای كسی اهمیتی ندارد".

🔶️حسینقلی اسعد (معروف به خانبابا اسعد) از رهبران حزب ستاره بختیاری و فرزند سردار اسعد بختیاری بود. وی نخستین ایرانی است که دو مدرک دانشگاهی شیمی کاربردی و ریاضی کاربردی از اروپا اخذ کرد.

🔶پیشینه تاریخی ایل جانکی بختیاری در شادگان: ایل جانکی بختیاری درکنار سه تیره دیگر یعنی ایل دورکی بختیاری (که در برهه ای از زمان شهر شادگان به نام ایشان "دورک" یا دورق نامیده میشد) و ایل بهداروند بختیاری (در هویزه) و ایل آسترکی بختیاری نقش مهمی درحمایت ازشیعیان تحت ستم مملکت عثمانی وبازگرداندن بصره ب آغوش ایران ایفا کردند. دراسناد ب نقش ایلات بختیاری ازجمله ایل جانک، ایل آسترکی و دورکی درآزادسازی بحرین نیزاشاره شده است. پس ازدرگیری محمدتقی خان بختیاری باقاجارها، به فروپاشیدن قدرت وی همت گماشتند.جانکی بختیاری ک خط مقدم نیروهای محمدتقی خان درجنوب غرب خوزستان بود، مجبور ب ترک موقعیت خود درشادگان شدند. اندکی بعداز سرکوب محمدتقی خان بختیاری، طوایف عرب و عربزبان جنوب غرب خوزستان ازجمله اولاد شیخ ثامر کعبی نیز ب حاشیه رانده شدند وانگلیس توانست قدرت شیخ المشایخ کعب راکاهش دهد وخاندان مجعول جابرخان(پدر مزعل وخزعل کهگ انتساب آنها ب عربها دقیقا مشخص نبودو درافواه وی را غیرعرب وهندی ودشمن شیخ المشایخ کعب میدانستند) را درخرمشهر وسپس اطراف آن برتری بخشد. عبدالغفار نجم الملک از رجال عهد ناصرالدین شاه درگزارش سفر خود ب خوزستان می نویسد: "جلگه ی میان آب، مسکن اعراب فلاحیه [شادگان] است. از طایفه ی ضیغم و رعایای جانکی ک سالها بودآنجا توطن داشته اند، امسال [1299 ه.ق] حسینقلی خان [بختیاری] همه ی آنها راحرکت داده، فرستاده ب سمت جانکی واملاک خود. لهذا رعیتی میان آب، ناقص مانده". نوشتار نجم الملک چند نکته را روشن می کند: 1. حداقل دو طائفه از مردم بختیاری تاعصر ناصرالدین شاه درشادگان زندگی می کرده اند. 2. آخرین طوائف بختیاریها که بنابه دلایلی تصمیم ب مهاجرت ازشادگان گرفتند، طایفه ضیغمی وجانکی نام داشتند وضیغمی های موجود درمنطقه احتمالا بازمانده ضیغمی های بختیاری هستند. 3. طوایف بختیاری شادگان جمعیت قابل توجهی بودند و رقم مهمی ازمالیات سالیانه شهرشادگان راپرداخت میکردند به گونه ای ک پس ازخروج ایشان ازشادگان، "رعیتی میان آب ناقص مانده". 4. دولت انگلیس ک بدنبال نفوذ درجنوب ایران بود ازطریق عواملش نظیرمعتمدالدوله، اتهام پراکنی سنگینی رامتوجه حسینقلی خان بختیاری نمودند و در کوره دوقطبی عجم-عرب دمیدند تابتوانند درپناه افزایش تنشهای ساختگی، تیره های گوناگون ایرانی را از شهرهای جنوبغرب خوزستان بیرون رانده و یا ب تغییر زبان وادارند. و در فاز دوم کوشیدند ب جای سران طوایف عرب، مزدوران مجهول الهویه نظیر جابرخان را درخرمشهر علم کنند تا درفاز سوم بتوانند نقش دایه دلسوزتر از مادر را ایفا کرده و بااستناد ب عربزبان بودن مردم جنوبغرب خوزستان، خواستار جدایی شیخ مجعول الهویه خرمشهر شوند. گفتنی است در طومارهای مالیاتی کشور در دوره زندیه، مرزهای حوزه مالیاتی "رود زرد" از بولواس یا ابوالعباس (در باغملک فعلی؛ موسوم ب جانکی گرمسیر) تاشادگان میباشد ک بنوعی اشاره ب یکپارچگی قلمرو ایل جانکی بختیاری وامتداد آن تاشادگان دارد. 🔹حکمی ازکریم خان زند در دست است ک فردی ازبختیاریها ب نام غالب فرزند شهن رامأمور تادیه مالیات حوزه رود زرد از بولواس درباغملک تاشادگان نموده است ک امروزه اولاد شهن درمنطقه جانکی ساکن هستند. گفتنیست رود "تاب" (که امروزه جراحی نامیده میشود) ازدو شعبه تشکیل می‌شود. شعبه شمالی ب نام آب زلال و رود زرد ک از کوه منگشت درمنطقه ایل جانکی بختیاری سرچشمه می‌گیرد. علاوه بر دو طائفه ضیغمی و جانکی که بنابه نوشته "نجم الملک" دارای اصالت بختیاری بوده و مجبور به مهاجرت از زمینهای اجدادی خود در شادگان شدند، ایل لرزبان ساکی (که امروزه در شمال خوزستان، لرستان، ایلام و همدان زندگی میکنند) و ایل لرزبان باوی (که در باشت و کهمره یا کمره کهگیلویه زندگی می کنند و کمری نامیده می شوند و گاه به خاطر یک سوتفاهم که باوی کهمری را بغلط عرب میپندارند، "عرب کمری" نامیده میشوند) نیز از محدوده تحت مناقشه اولاد جابرخان مجعول الهویه خارج شدند. اما برخی از افراد ایشان که در شادگان و... باقی ماندند امروزه به عربی صحبت می کنند. این بخش از مردم بومی شادگان و حومه، به اقتضای روابط اقتصادی و بازرگانی با همسایگان ازجمله حوزه خلیج فارس، زبان عربی را در مناسبات روزمره خود به کار گرفتند و پدیده اختلاط فرهنگی شامل لرتباری و عربزبانی را رقم زدند که موضوع نوشتاری جداگانه است. منابع : 1- ریاض الفردوس خانی، میرک حسینی، بکوشش ایرج افشار، بنیاد افشار، 1385 2- سفرنامه خوزستان، نجم الملک، بکوشش محمد دبیرسیاقی 3- بختیاری در ادوار تاریخ از آریوبرزن تا سردار اسعد، حسین سعادت نوری، بکوشش محسن حیدری، نشر تمتی 1395

عکس: کشف منشور حمورابی در بخش گرمسیری خاک لرهای فیلی و بختیاری در شوش خوزستان؛ 1901 میلادی. دو مرد بختیاری با پوشش "شال و قوا" و دو مرد با "چوقا" دیده میشوند. این اثر مهم زمان شاه از کشور خارج شد.

از ظرفیت زنان توانمند لر در جهت کمک به توسعه متوازن در جامعه استفاده نشده است. استفاده از ظرفیت های فکری و فرهنگی بانوان لر در عرصه مدیریت به عنوان عاملی انگیزاننده و با توجه به اهمیت مساوات و عدالت اجتماعی و اقتصادی ، میتواند به برون رفت از وضع موجود منجر شود. وقتی بیش از نیمی از جمعیت جامعه زنان هستند یعنی همین درصد از مشکلات در حوزه زنان وجود دارد و لازم است ظرفیت های خفته اما پر انرژی بانوان دست کم جهت پاسخگویی به نیاز موجود و سپس نیاز کل جامعه بروز یابد. ناپلعون بنا پارت امپراتور فرانسه در اهمیت جایگاه زنان در اجتماع میگوید: 🔶اگر میخواهید اندازه تمدن و پیشرفت را بدانید به زنان آن ملت بنگرید.

آمده است که حدود دوازده هزار سال پیش بز کوهی بدست مردمان بومی ایران و زاگرس در بلاد لرنشین اهلی شد. از همان روزگار این جانور به فرهنگ و هنر راه یافت و بز کوهی نر یا پازن به اسطوره ها و باورهای آنان نیز راه یافت. نگاره و تندیس بز در این چند هزار سال بر سنگ و چوب و مفرغ و زر و خشت و سفال ثبت شده اند. نقش پازن با شاخ ماه وارش بر سنگ و مفرغ و کوزه ها در گنجینه های ایران و جهان کم نیستند. هرچند نقش اسطوره ای و آیینی پازن صدها سال است که از فرهنگ زاگرس نشینان رخت بربسته؛ اما تا همین چند دهه پیشتر بر سنگ گورها و در فرش ها دیده می شد. پازن نماد و نشان زاگرس الخصوص مردم لر است. این چکیده ای از موضوع مستندی است که چند سالی است جسته و گریخته درباره آن سندهای تصویری گردآوری میشود. ⭕نقش بز کوهی بیش ترین رنگین نگاره ایجاد شده در ایران است که به صورت مشبک و با کشیدن چند خط ساده افقی ، عمودی و منحنی به تصویر کشیده شده است. بز کوهی و جایگاه مهم آن در باورها و اساطیر اقوام گذشته این دیار را از پیش نمایان ساخته و شاید بز کوهی و جانوران منقوش دیگر در این سنگ نگاره ها اهمیت جاودانه ای دارند ، آن گونه که ممکن است بین شاخ های خمیده و هلال ماه در این نقوش ارتباطی متصور باشد زیرا در قدیم ماه با باران شناخته میشده است. 🔶️عکس بز مفرغی یافته شده در نهاوند-موزه هگمتانه است.

🔷 زبان لری : زبان لری یکی از زبان‌هایی است که حیاتش به دلایل مختلف درون و برون قومی، در معرض تهدید است. با توجه به استفادهٔ وافر و نسنجیده از شیوهٔ واژه‌گزینی، این شیوه به مهم‌ترین عامل آسیب‌رسان به زبان لُری تبدیل شده‌است. امروزه تعامل اقوام و ملل به شکل عجیبی گسترش یافته‌است و این امر موجب تأثیرگذاری بیش از پیش بر روی یک‌دیگر در همه عرصه‌ها شده‌است. در این خصوص، تأثیر زبان‌ها بر یک‌دیگر برای بعضی از اقوام (اقوام نوبنیان ناسیونالیست گر) به فرصت و برای برخی دیگر به تهدیدی جدی تبدیل شده‌است. برخی از زبان‌ها به دلیل برخورداری از عوامل رشد زبان که بیش‌تر درون‌قومی است دارای فرصت و برخی دیگر به دلیل عدم برخورداری از این عوامل مورد تهدید روزافزون و خطر از دور خارج شدن هستند. به نظر می‌رسد لُری در زمرهٔ زبان‌های دستهٔ دوم یعنی زبان‌های مورد تهدید قرار می‌گیرد. این قوم به علت نداشتن رسم‌الخط مشخص و واحد و نیز به علت شرایط خاص زیستی خود، موفق به مکتوب نمودن آثار ادبی خود نشده و از سوی دیگر در سال‌های اخیر نسل جدید مردمان لرتبار به فارسی صحبت کردن و دوری از زبان‌های بومی گرایش پیدا کرده‌اند که هر دوی این عوامل خطری برای ادامه حیات زبان‌های مردم لر می‌باشند. پرهیز از لری صحبت کردن در میان قشر تحصیل کرده و به ویژه جامعه دانشگاهی لرها بیش از قشرها دیگر شدت یافته‌است. خوشبختانه امروزه با تلاش فرهنگیان و فعالین دلسوز قوم لر جنبش بیداری بین جوانان لر برای حفظ آداب، رسوم، فرهنگ و زبان غنی لری صورت گرفته است که موفقیت هایی هم درین زمینه داشته است ، از جمله انجمن های پرکار درین زمینه فرهنگستان زبان لری هست که موفق به ایجاد خط الرسم لری شده اند و همچنین دستور زبان، شباهت ها، وابستگی ها و پیوستگی های ناگسستنی که بین زبان های لری (بختیاری، لکی، فیلی ، جنوبی، ایلامی و...) وجود دارد را بصورت مکتوب و مستند و علمی مشخص کرده اند تا روشن سازند که زبان لری و گویش های مختلف لری(از جمله بختیاری، لکی، جنوبی، ایلامی و...) نتها از هم جدا نیستند بلکه تمام فاکتورها و پارامترهایی که لازمه زبان بودن هست را دارا میباشند. جا دارد درینجا از زحمات این اساتید بزرگ و زحمت کش در عرصه زبان و زبان شناسی لری تشکر و ازین تیم پرکار در فرهنگستان زبان لری مراتب قدر دانی خود را اعلام نماییم. 🔸انجمن نگین زاگرس _ معرف مردمان سترگ لر

🔸پیشینه رقص در بلاد لرنشین: نقوش سه انسان درحال رقص بر سفالهای کشف شده، نمایش رقص در سر پرچم مفرغهای لرستان، که از لرستان مربوط به هزاره یکم پیش از میلاد بدست آمده‌است و در موزه لوور نگهداری می‌شود، و نیز سنجاق مفرغی دیگری با تندیس خدا که از لرستان مربوط به  سده هفتم پیش از میلاد بدست آمده‌است، شواهد موجود بر سنگ نگاره‌های نوازندگان و آلات موسیقی در کول فرح ایذه و چغامیش دزفول نشاندهنده ارزشمند بودن و پیشینه رقص در مناطق لرنشین است. به علاوه این قضیه نشان دهنده این است که مردم  روزگاران پیش از تاریخ براین پندار بوده‌اند که همانگونه که خودشان روی زمین می‌رقصند، خدایان آن‌ها در آسمان یا در زیر زمین به رقص برمی‌خیزند، و برخی نیز رقصیدن را از کارهای خدایان می‌دانسته‌اند که بشر از آنان تقلید می‌کند.  این رقصها  کارکردها و مضمونهای گوناگونی مانند آئینی و دینی، شادی و تغزل، حماسه و رزم، کار، تقلید و نمایش، سوگ و درمان دارند.  رقص‌های لُری شامل دامنه‌ای از رقص‌های فولکلوریک است که در میان گروه‌های مردم لُرتبار بشکل انتقال از نسلی به نسل بعدی  گسترش یافته و شکل گرفته‌است. 🔸شیوه های رقص در بلاد لرها: در مناطق لرنشین ایران، رقص‌های بسیار گوناگونی وجود دارد: دستمال بازی، رقصهای چپی یا چوپی، «سنگین سما » با ضرب و کمانچه یا با دهل و سرنا، رقص سه پا که تندتر از رقص سنگین سما است، رقص دو پا با ریتم کندتر، رقص دو نفره با چوب ( تَرکَه بازی یا چووبازی) که نمایشی رزمی است. از مهمترین شیوه‌های رقص  لری هستند. از دیگر شیوه‌های کمتر مرسوم می‌توان به رقصهای برزگری به هنگام درو کردن محصولات، رقص آهنگین «پا پشت پا»، رقص بارووتَلَو (طلب باران)، رقص « سوارسوار» رقص مرگ که به هنگام مصیبت اجرا می‌شود، اشاره کرد. این رقص در میان لرهای لرستان فیلی(لُر کوچک) به نام چَمَریونه یا چمر و نزد بختیاریها و لرهای جنوبی (لر بزرگ) در سوگ خویشاوندان نزدیک بنام کتل یا چمر اجرا می‌شود. این رقص های ایینی همگی ریشه در #عیلام باستان دارند.