شنبه ۱۴ تیر ۱۳۹۹ ساعت

نشریه فرهنگی تحلیلی نگین زاگرس معرف مردمان لر

کتیبه تخت خان

کتیبه تخت خان یک سند زنده لر لر بودن فیلی ها و ایلام که همواره لرستان پشت کوه نامیده میشد

کتیبه تخت خان

سنگ نوشته تخت خاتون(کتیبه خان)

یکی از کتیبه­های والیان پشتکوه در دوره قاجار، کتیبه مشهوری است به نام تخت خان یا تخت خاتون.

تخت خان در واقع نام یک محل بسیار خوش آب و هوا در منطقه صالح آباد است که در مسیر ایلام به مهران قرار دارد. این مکان به علاوه بر داشتن چشمه آب سرد و زلال به علت قرار داشتن در دامنه غربی کوه نخجیر از نظر دسترسی به شکار انواع حیوانات وحشی و هیزم درختان بلوط از شرایط و مزیت های بسیار مطلوبی برای استراحت و تفریحگاه والیان ایلام برخوردار بوده است. والیان کسانی بودند که در دوره قاجار در مناطق وسیعی از لرستان و ایلام، صاحب قدرت و فرمانروایی بودند. یکی از آنان شخصی بود به نام غلامرضا خان ابو قداره(متوفی 1318 هجری قمری) یا غلامرضا خان والی که دستور به نگارش کتیبه ای بزرگ و مهم در این منطقه داد. متن کتیبه او روی قطعه سنگ بزرگی به شکل متوازی الااضلاع حک شده است. به طوری که ابتدا سطح سنگ را حدود 2 سانتی متر به منظور فراهم کردن یک سطح صاف و یکنواخت تراش داده و آنگاه با تراش داده مجدد، حروف و کلمات برجسته را بوجود آورده اند.

خط کتیبه از نوع نستعلیق و با گرایش به سوی نستعلیق شکسته است که از نظر نگارش و حکاکی یکی از زیباترین کتیبه­ها در نوع خود به شمار می رود. اما ارزش و اهمیت این سنگ نوشته علاوه بر زیبایی خط، محتوای آن است که در آن اطلاعات فراوانی درباره سرگذشت والی و کارهای عمرانی که انجام داده، به چشم می خورد(گودرزی، 1390: 11).

 

متن کتیبه:

 

تاریخ ولات لرستان فیلی حسب فرمایش جناب امیر الامرا غلامرضا خان والی فتح السلطنه امیر تومان، در این سنگ ثبت نمود. اول والی ها : حسین خان بن منصور العلوی عباسی که در زمان سلطنت شاه عباس صفوی ماضی ملقب به لقب والی گری کل لرستان شده مقبره والی مرحوم، درب امامزاده واجب التعظیم شاهنشاه است. بعد والی گری به شاهوردی خان پسر او رسید. بعد حسین خان دوم و پسر او والی بود در زمان سلطنت نادر، علی مردان و میر حسین دوم والی بود، به امر حضرت نادری به سفارت اسلامبول روانه شد، در بین راه کرکوک فوت شد و در مقام مشهور به امام زین العابدین مدفون است. بعد از او برادر خود اسماعیل بن شاهوردی خان در جای خود منصوب نمود. مدت چندی ریاست والی گری کل لرستان داشته، مدفن او در کشیک خانه نجف اشرف است. در زمان سلطنت محمد خان قاجار، مرحوم حسن خان بن اسد الله خان بن اسماعیل خان به امر والی گری برقرار گردید، و قریب نود سال والی بر تمام پشتکوه و پیشکوه و در سنه 1255 وفات نمود و در کشیک خانه مذکور مدفون است. بعد وفات مرحوم حسن خان ، صفحات ثلاثه پشتکوه به مرحومان علی خان، احد خان و حیر خان انتقال یافته مرحوم حیدر خان جد غلامرضا والی و فتح السلطنه امیر تومان در سنه 1273 وفات نمود. بعد از مرحوم مغفور حسین قلی خان والی تابه ثرا به والی گری پشتکوه منصوب شد، و اقدام در خدمات و به دولت ابد مدت قاهره شاهنشاه جم جاه شهید ناصرالدین شاه قاجار نورالله مرقده و در زمان فرمانروایی حمزه میرزا امیر جنگ تابه ثرا والی گری پشتکوه را هم به والی مرحوم مرهمت، و در زمان حکمرانی امیر خان سردار از جانب دولت ابد مدت ملقب به جناب صارم السلطنه سردار اشرف و امیر تومان شده، عمر شریف والی مرحوم 68 سال بود، و در زمان سلطنت مظفرالدین شاه نورالله مرقده در سنه 1318 وفات یافت. مقبره والی در وادی السلام نجف اشرف است. والی مرحوم ابنیه متعدد بنا نهاد، از جمله قلعه باز و کاخ حسین آباد در سنه 1294 به معماریت استاد آقای کرمانشاهی و نظارت حاج محمد علی شیرازی به انجام رساند و نخلستان و قلعه حسینیه را در سنه 1297 به معماریت استاد آقای کرمانشاهی و نظارت میر خلیل بگ رشنویی به اتمام رسانده، و بعد در سنه 1307 به معماریت استاد قنبر بگ تفنگ چی باشی ملکشاهی به حفر قنات امیر آباد و طواحین قیام و به اتمام رسانده و بعد در سنه 1319 امر والی گری پشتکوه از جانب اعلی حضرت مظفر الدین شاه به غلامرضا فتح السلطنه امیر تومان مرحمت فرمود. پیش از امر والی گری در حکمرانی مرحوم والی واله، تابه ثرا در سنه 1309 به خدمت امامزاده علی صالح بن عبید الله الاعرج ابن حسین الصفر ابن زین العابدین قیام نمود و بقعه ی مطهره کاشی و حصار او از گچ و سنگ به معماریت استاد غلامحسین دزفولی و نظارت مقرب الحضرت نایب کرمانشاهی عینل خان  رشنویی به اتمام رسیده بعد امر به ساختن قلعه حسین آباد که مشهور به ده بالاست نمود. و قلعه و حمام و باغ به معماریت حاج درویش علی کرمانشاهی و حجاری رضا قلی و به خط مقرب الخاقان میرزا عبد الحسین بیگ رشنویی در سنه 1325 به اتمام رسانید و در سنه 1319 جناب مستطاب اجل اکرم افغم به لقب جلیل صارم السلطنه سردار اشرق نایل گردید. در سنه 1325 در بدو جلوس سلطنت عادل محمد علیشاه به حکمرانی صفحه طرحان برقرار و در همین تاریخ به حفر قنات سرداریه مشهور به مله بازان به معماریت استاد حسین مقنی باشی اصفهانی به اتمام و در همین تاریخ چند رشته در آسمان آباد که مشهور به اشرف آباد هست به اتمام رسانید.

7 نظر

  • مهاجرت کُردهای عراق به ایران

    در بین سالهای ۱۳۵۰ تا ۱۳۸۳ شمسی کشور ایران مرتباً میزبان پناهندگان کُرد عراقی بوده که به واسطه بحرانهای پیش آمده مجبور به مهاجرت به ایران شدند! بعد از سال ۱۹۷۵ میلادی/۱۳۵۴ شمسی و عقد قرارداد الجزایر مابین ایران و عراق بر سر اروند رود، دوباره کُردهای عراق به استانهای مرزی ایران مهاجرت کردند! سال ۱۳۶۶ و در پی بمباران شیمیایی حَلبچه بیش از ۴۰ هزار کُرد عراقی وارد ایران شدند! دوباره در جنگ خلیج فارس بین آمریکا و عراق حدود ۱۶ هزار کُرد عراقی وارد استانهای غربی ایران شدند! سال ۱۳۷۰ ارتش بعثی عراق برای مقابله با شورش مردم کُرد عراق در《عملیات انفال》با بمباران و تخریب شهر و روستاها، مردم کُرد را وادار به آوارگی کردند و ۴۵۰ هزار آواره کُرد عراقی در ۳۶ نقطه کرمانشاه استقرار یافتند!!! به گفته مهندس ابراهیم رضایی استاندار وقت کرمانشاه در سال ۱۳۸۱ و با حمله نظامی آمریکا و متحدانش به عراق بیش از ۲۲۰ هزار کُرد عراقی به ایران آمدند!!! ارتش عراق از سال ۱۹۶۳ میلادی (۱۳۴۲ شمسی) تا ۱۹۸۸/ ۱۳۶۷ بیش از ۴ هزار روستای کُردنشین هم مرز با ایران را نابود کرد (۲۵%جمعیت کردها) و آنان را مجبور به مهاجرت یا تبعید به ایران کرد! شیخ مردوخ کردستانی در《تاریخ کرد و کردستان》صفحه ۸۵ مینویسد: محل اصلی کردهای جاف که هم اکنون در کرمانشاه ساکن هستند سلیمانیه عراق بوده است! کردهای جاف از عراق و مرز ترکیه به ایران مهاجرت کردند و به عنوان نیروی نظامی و مزدپرور در خدمت ارتش رضاخان بودند و با قتل عام مردم قوم لر، دست به پاکسازی قومی در کرمانشاه و پشتکوه (ایلام) زدند و املاک لرها را به زور تصاحب و به کردهای جاف مهاجر از سلیمانیه و دیاربکر عراق دادند. کردهای جاف در دوره قاجار اصلاً ساکن ایران و کرمانشاه نبودند و در عراق سکونت داشتند و این حضور کنونی آنها در کرمانشاه به واسطه فشار اعراب عراق و کرمانج های ترکیه بر آنان بوده که سبب شده کردهای جاف به کرمانشاه مهاجرت کنند. طبق《گزارش فرهاد میرزا والی کردستان》درباره یاراحمد جاف یاغی معروف، حضور کُردهای جاف در کرمانشاه مربوط به پس از قاجار و دوره رضاخان است (کتاب یکصد سند تاریخی دوره قاجار، ابراهیم صفایی، سند شماره ۶۶).


  • حسین قلی خان ابوقداره《سردار اشرف》

    حسین قلی خان والی مقتدر لرستان پشتکوه (ایلام کنونی) ملقب به القابی مانند : سردار اشرف ، صارم السلطنه و ابوقداره از والیان بسیار بانفوذ دوران قاجاریه و هم عصر با ناصرالدین شاه فاجار بود. ظل السلطان فرزند ناصرالدین شاه برای برقراری امنیت در قلمرو اش بارها از وجود حسین قلی خان والی بهره برد و وی به علت شهامت و شجاعتش مورد توجه و لطف شاهزاده قدرتمند قاجار قرار گرفت به طوری که در زمان عروسی پسرش جلال الدوله ، حسین قلی خان ابوقداره را به تهران دعوت کرد و در این سفر بود که حسینقلی خان با ناصرالدین شاه دیدار کرد و به پاس خدماتش مورد تقدیر قرار گرفت و پسر ارشدش غلامرضاخان به ترتیب القاب : صارم السلطنه و فتح السلطنه را دریافت کرد. در سنگ نوشته های زیادی که از حسین قلی خان ابوقداره برجای مانده است سرزمین تحت حکومت خود را نه پشتکوه بلکه لرستان فیلی مینامد!!! برای لقب ابوقداره حسین قلی خان دلایل زیادی آمده است از جمله دلایلی که برای این لقب می آورند معانی چون قوه و قدرت پدر شمشیر است. برخی میگویند در زمان عثمانیها تعدادی از اعراب مرز ایران به چنگوله حمله کردند که به وسیله حسین قلی خان دستگیر و گوش آنها را بریده و سپس آزاد کرد تا قدرت والی پشتکوه به گوش حکام بغداد برسد به همین خاطر لقب ابوقداره گرفت. در تمام دوران حکومت حسینقلی خان ابوقداره هیچگونه تنشی بین والی و حکومت مرکزی ایران به وجود نیامد. گرچه میتوان نوعی سیاست بی اعتمادی را از دو طرف نسبت به یکدیگر مشاهده نمود به دلیل نیاز متقابل دو طرف بهم ، این بی اعتمادی به درگیری منجر نشد و والی همواره در راستای منافع دولت مرکزی حرکت میکرد. ژاک دمورگان فرانسوی در این رابطه مینویسد : قدرت حسین قلی خان در آن زمان مشهور بود این آخرین بقایای ملوک الطوایفی ایران است که هرچند بخشهای لرستان که در سمت چپ سیمره واقع اند از آن جدا شده و لرستان در نظر بومیان چندان شهرت و قدرت قبل را ندارد به هنگام عبور از کوههای لرستان از هر کس بپرسیم که از این کوهها که چون دیواره ای جلوی افق برافراشته شده اند کدامند با احترام زیادی پاسخ می شنیدیم : مال والی پشتکوه یا ملک والی است. حسین قلی خان ابوقداره و عثمانیها : مرزهای ایران و عثمانی همواره نا آرام بود این نا آرامیها از زمان صفویه شروع شد و تا پایان قاجاریه نیز ادامه یافت. لرستان پشتکوه در مرز ایران و عثمانی قرار داشت ومعادن نمک ، مراتع و همچنین رودخانه کنجان چم که به داخل خاک عثمانی میریخت از موارد اختلاف میان والیان پشتکوه با عثمانیها بود. حسینقلی خان در اوایل حکومتش با دولت عثمانی در منطقه باغشاهی که جزو قلمرو عراق بود درگیر شد و توانست منطقه باغشاهی را به قلمرو خود بیفزاید و آن را ضمیمه خاک پشتکوه کند. منطقه باغشاهی در مرز پشتکوه با عراق و در بین زرباطیه و علی غربی قرار دارد. حسین قلی خان در مرزها همیشه با اقتدار کامل عمل ممیکرد. اختلافات مرزی در عهد وی شدید بوده والی پیوسته با اعراب عثمانی در حال جنگ و مکرر آنان را تا کرانه دجله عقب رانده است و بارها موفق به گرفتن غنایمی از آن قوم گشته است. لرد کرزن معتقد است یکی از دلایل اختلاف با عثمانیها دستبردهای والی بدانجا بوده و مینویسد : وی از راه کوت العماره با بغداد خرید و فروش میکند و به خاک عثمانی دستبرد میزند و این موضوع سبب اختلاف دائمی ایران و عثمانی است وی برجسته ترین سرکرده زنده مرزی است و میگوید قادر است ۳۰ هزار سرباز بسیج کند. نباید از حق گذشت که حسینقلی خان ابوقداره در حفظ کردن مرز ایران از تعرضات عثمانی بر طبق شواهد تاریخی از هیچ کمکی به نیروهایش دریغ نمیکرد این امر باعث شد از طرف حکومت مرکزی به درجه امیر تومانی (ژنرالی) نایل شود. حسین قلی خان مرکز حکومتش را از دهلران به حسین آباد انتقال داد و به دستور او در مقر حکومت ، قلعه ، حمام ، باغ و عمارت احداث شد که هنوز آثار یک قلعه در کنار رود کنجانچم به چشم میخورد. حسینقلی خان ابوقداره پس از ۶۸ سال زندگی به سال ۱۳۱۸ قمری درگذشت و در وادی السلام نجف مدفون شد. بعد از او پسرش غلامرضاخان والی حاکم پشتکوه لرستان شد و توانست در یک نبرد جانانه در منطقه مهران سپاه عثمانی را شکست دهد. رضاخان پس از خلع احمدشاه قاجار برای اینکه حکومت مرکزی قدرتمندی ایجاد کند والی پشتکوه که حالت ملوک الطوایفی و خودمختاری داشت را مزاحم خود میدید پس برای او ایجاد مزاحمت کرد و از او خواست که به تهران بیاید ولی غلامرضاخان که از سرنوشت شیخ خزئل و دیگر بزرگان ایلات و عشایر ایران آگاه بود از اینکار امتناع کرد و به حالت قهر و ناراحتی در سال ۱۳۰۷ شمسی به بغداد رفت و دیگر برنگشت. از سال ۱۳۰۰ تا ۱۳۱۲ شمسی ایلات و عشایر لر در برابر قشون رضاخان سنگر گرفتند و با وجود رشادتها و دلیریها بخاطر خیانت برخی افراد نفوذی شکست خوردند در دوره پهلوی برای اینکه از قدرت لرها بکاهند لرستان پشتکوه و پیشکوه چند صباحی جزو خوزستان (استان ششم) محسوب شد که در دهه ۵۰ لرستان به شکل فرمانداری کل و سپس در سال ۵۲ به شکل استان درآمد و سپس پشتکوه نیز به همین شکل در سال ۵۳ استانی مستقل شد و نام جدیدالتأسیس ایلام را بر آن نهادند.


  • اعتراض ملک الشعرای بهار به نامگذاری ایلام

    تغییر نام پشتکوه لرستان به ایلام : در سال ۱۳۱۴ خورشیدی بنا به نظر و تصویب فرهنگستان زبان فارسی ، نام حسین آباد را به ایلام تغییر دادند که اعتراض اشخاصی چون ملک الشعرای بهار را در پی داشت. بهار در این زمینه مینویسد : من در سال ۱۳۱۳ در اصفهان تبعید بودم در جراید خواندم که بعد از هجرت والی پشتکوه به بغداد ، دولت حاکمی نظامی به حسین آباد فرستاده و اخیرأ وزارت فرهنگ اسم آن را ایلام ، اعلام داشته است. بیدرنگ نامه به وزارت فرهنگ نوشتم و توضیحات کافی دادم که تمام این محل ماسبذان یا سیروان بوده است و هرگاه صلاح نمیدانید باز هم آن را پشتکوه بنامید لااقل همان نام تاریخی قدیمی سیروان را به آن بنهید چرا که ایلام اولأ به آنجا نمیخورد و نام مملکتی وسیع بوده است شامل تمام خاک أنشان یعنی شامل : خوزستان ، خاک ارجان ، کوه گیلویه ، بختیاری ، لرستان پیشکوه و پشتکوه تا برسد به همدان و لذا هیچ مناسبتی ندارد شما یک قطعه ی کوچک را به این نام بنامید!!! مهدی وزین افضل در کتاب تاریخ ایران باستان ، صفحه ۲۶ مینویسد : کشور عیلام باستان شامل خوزستان ، لرستان ، بختیاری ، کهگیلویه و بویراحمد میشد و نام قدیم کشور عیلام ، آلامتو بود. حالا نام ایلام با وجود اینکه تناسبی با این سرزمین نداشت همچنان بر این سرزمین باقی مانده است!!!


  • لُرستان پُشتکوه

    در کتاب خواجه تاجدار ، ژان گور ، چاپ ۳۲ ، صفحه ۲۰۶ و ۲۰۷ آمده که : سرزمین پشتکوه لرستان که در آن دوره طول آن نزدیک ۶۰ فرسنگ و عرض آن از شرق به غرب نزدیک ۲۰ فرسنگ و در بعضی از نقاط ۳۰ فرسنگ بود در کشور ایران دنیایی جداگانه به شمار می آمد و حتی امروز هم که وضع ایران خیلی با گذشته فرق کرده است قسمتی از پشتکوه لرستان شاید هنوز دارای وضع سابق میباشد. پشتکوه لرستان سرزمینی بود و هست دارای رودهای زیاد و سه چهارم از رودخانه های پشتکوه لرستان وارد رودخانه بزرگ سیمره میشود و آن رود به سوی دریا میرود ، مردم پشتکوه در تمام عمر از منطقه سکونت خود خارج نمیشدند و آنقدر از مراکز تمدن دور بود که در بعضی از نقاط پشتکوه لرستان پول رواج نداشت و مردم مثل ادوار باستانی مبادله اجناس میکردند. معاش سکنه پشتکوه لرستان از پرورش دام میگذشت و غذای آنها گوشت و لبنیات و آرد بلوط بود که خمیر میکردند و با آن نان طبخ میکردند. حد متوسط عمر مرد و زن در پشتکوه لرستان یکصد سال بود و مردان و زنانی در آنجا دیده میشدند که ۱۵۰ سال از عمرشان میگذشت. آنهایی که در پشتکوه لرستان میزیستند از دنیای خارج اطلاعی نداشتند و سکنه دنیای خارج هم نمیدانستند که در پشتکوه لرستان چه میگذرد بعضی از مورخین عقیده دارند که سکنه پشتکوه لرستان بازمانده ایرانیانی هستند که بعد از تهاجم اقوام نیمه وحشی خارجی به ایران ، زندگی در دشتها را رها کردند و به کوه های لرستان رفتند و کوه نشین شدند تا از خطر تهاجم اقوام وحشی و نیمه وحشی رهایی یابند و آن تهاجمات در چند هزار سال قبل از میلاد صورت گرفته بود. منطقه پشتکوه لرستان آنقدر صعب العبور بود که هیچ یک از جهانگشایان که از شرق یا غرب براه افتادند و ایران را مورد تهاجم قرار دادند نتوانستند از آن عبور نمایند نه اسکندر که از غرب براه افتاده بود توانست از پشتکوه عبور کند نه اعراب و آنها نیز از غرب براه افتاده بودند و تیمور لنگ که از شرق به حرکت درآمد و ایران را مورد تهاجم قرار داد نیز وقتی به پشتکوه رسید و قدری پیش رفت دریافت که نمیتواند از آن عبور و مراجعت کرد طوایف لر که در پشتکوه میزیستند متعدد بودند و هر کدام یک رییس داشتند ولی مجموع رؤسای طوایف از یکی از آنها که وی را کدخدای خود میدانستند گوش شنوایی داشتند


  • اوضاع و احوال سیاسی پُشتکوه لُرستان

    در استان ایلام رقابت بین دو گروه قومی لُر و جماعت کُرد پلاستیکی در جریان است. جماعت کُرد پلاستیکی در شمال استان بیشتر حضور دارند و بجز《طایفه کردلی》که 70 سال است وارد بخشهایی از جنوب استان مانند آبدانان و دهلُران شده‌اند و به همراه اعراب دشت عباس حدود 30% جمعیت جنوب استان را تشکیل میدهند تماماً جنوب ایلام را که وسعتی معادل نیمی از استان ایلام را دارد مسکن طوایف لُر است. درکتاب《مُلک دلگیر》که خاطرات تبعید عشایر لُر ایلام به خراسان است در صفحه ۴۱ آمده: زمان رضاخان سپهبُد امیراحمدی با برنامه و نقشه قبلی طوایف لُر را به ورامین، قم و خراسان تبعید کردند و کردهای زرین آباد و بدره را بجای ما سکونت دادند! طوایف لُری که به زبانهای مینجایی و لکی سخن میگویند: زیدعلی و بارانی بیرانوند، حسنوند، کولیوند (قُلی وند)، میر، کایدخورده، سلاحورزی، دیناروند، زینی وند، سیف الدین (دریکوند)، سکوندهای مورموری و ماکنعالی، پاپی، بازگیر، رُک رُک، سادات لُرزبان، قیاسوند، چگنی، رشنو، شوهان، جودکی، طولابی و...در گذشته نام ایلام《لُرستان پشتکوه》بوده است. تمامی کتابهای تاریخی و سفرنامه ها هویت مردم ایلام را لُر ثبت کرده‌اند. بسیاری از کردهای واقعی این منطقه و مردم ساکن آنرا لُر میدانند ولی اکنون سیاست پانکردها تغییر کرده و هویت جعلی برای ایلام دست و پا کرده‌اند و عملاً مهاجرانی که از سلیمانیه عراق وارد این مناطق شده‌اند را با نام کذایی کُردفیلی که قدمتش به عهد اینستاگرام میرسد میخوانند! حتی قلم به مزدهای کُرد با بیشرمی تمام، هویت لُری پشتکوه را انکار کرده‌اند. بطور نمونه کتاب《اوضاع و احوال سیاسی پشتکوه》نوشته؛ مراد مرادی که با بیشرمی اصلاً امانتداری نکرده و نوشته جهانگرد اروپایی《هوگو گروته آلمانی》را سانسور کرده و بر روی زبان لُری خط کشیده و واژه تازه ساخت《کُردفیلی》که هیچ اصالتی در منابع تاریخی ندارد را جایگزین کرده است!!! کار به اینجا تمام نمیشود صدا وسیمای ایلام معمولاً زمانی با افراد لُرزبان مصاحبه میکند آنها را مجبور میکند به غیر از لُری و لکی سخن بگویند و خود در چندین مرتبه این موضوع را به وضوح دیده ام! به‌هرحال سالها بوده که گفتیم نیازی نیست فردی ژنتیک لُری داشته باشد و تا زمان پادشاهان عیلام باستان شجرنامه لُری خود را در دست داشته باشد! بلکه همین که خود را لُر بداند و از فرهنگ لُری در زمانه ای که لُر مورد هجمه از هرسو هست درست و بدون هیچگونه ایل گرایی و فردگرایی دفاع کند کما اینکه شخصی که فرض گیریم انسانهایی باشند بقول خویش هزار نسل قبلتر لُر بوده ولی اکنون هیچکار و سمت و سویی برای لُر ندارند و دشمن لُرها نیز هستند. در آخر کسانیکه ادعا لُرگرایی دارند؛ بجای به مجادله پرداختن به یک عده کُردپلاستیکی، لُرهای آن سامان را بیشتر با لرگرایی آشنا کنند. با هشتگ کردن نام شهرها و طوایف ایشان در زیر موضوعات مربوط به آنان، شهرستانهای دهلُران، دره شهر و آبدانان دارای میادین نفتی و گازی فراوانی هستند بطوریکه ۱۱ % گاز ایران در اینجاست! خُب چرا باید با بیخیالی سرزمین تاریخی ما بدست یک عده مهاجر عراقی بیفتد؟


  • دکتر کرم علیرضایی

    دکتر کرم علیرضایی متولد سال 1339 در شهر دهلُران و دارای مدرک دکترای ادبیات، از دانشگاه تهران است. در حال حاضر رییس دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهلران می‌باشد، بی هیچ شکی او یکی از بزرگترین و پُرکارترین محققان درباره فرهنگ لُری بوده است، از جمله آثار منتشر شده ایشان، می‌توان به این کتابها اشاره کرد: 1- تاریخ و فرهنگ سرزمین کهن 2- ضحاک اژدهافش 3-میر نوروز شاعر ناشناخته لُر 4- اتیمولوژی واژگانی از گویش‌های غرب ایران 5- مثل های ایلامی 6- فرهنگ واژگان لُری و کُردی 7- دستور گویش ایلامی 8- بازیهای محلی سرزمین ایلام 9- مهرپرستی در ادب فارسی 10- فرهنگ واژگان محلی در گستره ادب فارسی 11- مندیل خیال 12- رجعت در فرهنگ بشری 13- استرلاب عشق 14- روشنفکران راستین 15- پیوستگی زبان لُری با زبان تاجیکی 16- پیش درآمدی بر آیین نگارش 17- افسانه هایی از سرزمین ایلام 18- فرهنگ واژگان همانند در گویشها و زبانهای محلی و آخرین کتاب او «دستور زبان لُری» که بزرگترین و عظیم ترین فعالیت او در زمینه ادبیات و فرهنگ لُری است.


  • والی لُرستان فیلی

    لارنس لاکهارت، درکتاب《انقراض سلسله صفویه》ترجمه اسماعیل دولتشاهی، چاپ دوم، صفحه یازده، می‌نویسد: بعد از اعتمادالدوله که اداره امور «ممالک» یا ولایات دولتی با او بـود، دسـتۀ دیگـري از اعضای عالی رتبه وجود داشت. این اشخاص بـه ترتیـب والـی (نایـب السـلطنه)، بیگلربیگـی (استاندار)، خان و سلطان بودند که نواحی و شهرهای کوچک را اداره میکردند. مهمترین والیان (نایب‌السلطنه) به ترتیب اهمیت از این قرار بودند: والی خوزستان، والی لُرستان فیلی، والی گرجستان و والی اردلان (کردستان). رئیس طایفۀ نیرومند بختیاری اگرچه عنوان فوق را نداشت ولـی بعـد از والی اردلان به شمار می‌آمد.